B.07.1.gib.0.03.43/4315-4-3/078908 Sayılı Özelge

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde,

"Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.

Eserlerin neşir, temsil, icra ve teşhir gibi suretlerle değerlendirilmesi karşılığında alınan bedel ve ücretler istisnaya dahildir.

Yukarıda yazılı kazançların arızi olarak elde edilmesi istisna hükmünün uygulanmasına engel teşkil etmez.

Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94 üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur. "

hükmü yer almıştır.

Konu ile ilgili olarak Kültür Bakanlığından alınan 22.03.2005 tarih ve 35122 sayılı yazıda,

"...5101 sayılı Kanunla değişik 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun lb maddesinin (k) bendi hükmü çerçevesinde komşu haklar; Eser sahibinin manevi ve mali haklarına zarar vermemek kaydıyla ve eser sahibinin izniyle bir eseri özgün bir biçimde yorumlayan, tanıtan, söyleyen, çalan ve çeşitli biçimlerde icra eden sanatçıların, bir icra ürünü olan veya sair sesleri ilk defa tespit eden fonogram yapımcıları ile radyo-televizyon kuruluşlarının sahip oldukları hakları ifade etmektedir.

Bir eseri, sahibinin izniyle özgün bir biçimde yorumlayan icracı sanatçının, eser sahibinin ve icracı sanatçının izniyle- seslen ilk defa tespit eden fonogram yapımcısının ve radyo-televizyon kuruluşlarının bu Kanun çerçevesinde sahip oldukları haklar ise Yasanın 80 inci maddesi ile düzenlenmiştir.

Buna göre komşu hak sahiplerinin tümü; icralarının, tespitlerinin ve yayınlarının çoğaltılmasına, satılmasına, dağıtılmasına, kiralanmasına ve ödünç verilmesine, işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletimine ve yeniden iletimine ve temsiline izin verme ve yasaklama hususunda münhasıran hak sahibidir " denilmiştir.

Anılan yazıda, açık bir şekilde komşu hakkının eser olduğuna dair bir ifade bulunmamakta, komşu hakkının eseri yorumlayan, tanıtan, söyleyen, çalan ve çeşitli biçimlerde icra eden sanatçıların, bir icra ürünü olan veya sair sesleri ilk defa tespit eden fonogram yapımcıları ile radyo-televizyon kuruluşlarının sahip oldukları haklan ifade ettiği belirtilmektedir.

Gelir Vergisi Kanununun yukarıda yer verilen 18 inci maddesinde ise, müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının maddede sayılan eserler ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde edilen hasılat, telif kazançları istisnası kapsamında sayılmış olup anılan madde de komşu hak sahiplerine yer verilmemiştir. Yani, Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesindeki istisna, eser sahiplerini ve kanuni mirasçılarını kapsamaktadır. Komşu hak ise, varolan bir eserin, eser sahibinin izniyle yorumlanması ve icrası nedeniyle elde edilen hakları temsil etmektedir.

Bu durumda, komşu hakkı sahiplerine yapılan ve serbest meslek kazancı niteliğinde olan ödemelerin, Gelir Vergisi Kanununun 18 inci maddesinde yer alan, telif kazançları istisnasından yararlandırılması mümkün olmayıp, anılan Kanunun 94/2-b maddesi gereğince %22 nispetinde gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekir.

Öte yandan, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununa göre, serbest meslek faaliyetinin katma değer vergisine tabi olması için mesleki faaliyetin süreklilik arz edecek şekilde icra ediliyor olması gerekmektedir. Dolayısıyla, serbest meslek faaliyetini mutad ve sürekli bir şekilde yapanlar katma değer vergisine tabi olacak, arızi nitelik taşıyanlarda ise katma değer vergisi uygulanmayacaktır.