B.07.1.GİB.0.60/6003-34172 Sayılı Özelge

Bilindiği üzere, 5615 sayılı Kanunla 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununda yapılan değişiklikler sonucu vergi sistemimize giren gerçek ücretlerin vergilendirilmesinde asgarî geçim indirimi uygulaması, 2008 yılından itibaren elde edilecek gerçek ücret gelirlerine uygulanmak üzere, 01/01/2008 tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.

Asgari geçim indirimi, ücretin elde edildiği takvim yılı başında belirlenen 16 yaşından büyük işçiler için uygulanan asgari ücretin yıllık brüt tutarına;

Mükellefin kendisi için % 50'si

Çalışmayan ve herhangi bir geliri olmayan eşi için % 10'u

Çocukların her biri için ayrı ayrı olmak üzere ilk iki çocuk için % 7,5'i

Diğer çocuklar için % 5'i

olmak üzere ücretlinin şahsi ve medeni durumu dikkate alınarak hesaplanan indirim oranlarının uygulanması sonucu bulunacak tutarın, Gelir Vergisi Kanununun 103 üncü maddesinde yer alan Gelir Vergisi tarifesinin birinci gelir dilimine uygulanan oranla çarpılması sonucu bulunacak indirim tutarının 1/12'sinin aylık olarak hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilmesi suretiyle bulunacaktır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 61 inci maddesinde, "Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez..." hükmü yer almıştır.

Aynı Kanunun 63 üncü maddesinin birinci fıkrasında; "Ücretin gerçek safi değeri işveren tarafından verilen para ve ayınlarla sağlanan menfaatler toplamından aşağıdaki indirimler yapıldıktan sonra kalan miktardır." denilmektedir.

Ücretlerin vergilendirilmesinde öncelikle Gelir Vergisi Kanununun 63 üncü maddesinde belirtilen indirimler yapılmak suretiyle safi tutar tespit edilir. Varsa sakatlık indirimi ve benzeri indirimler düşülmek suretiyle vergi matrahı bulunur. Matrah üzerinden hesaplanan gelir vergisinden ise ücretliye ait asgari geçim indirimi mahsup edilerek ödenecek vergi bulunur.

Buna göre, çalışanlara net ücretleri dışında ücretlinin medeni hali dikkate alınarak hesaplanan indirim tutarını ifade eden asgari geçim indirimi tutarı vazgeçilen gelir vergisinden kaynaklanmaktadır. Asgari geçim indiriminin ödenmesi halinde, çalışanların brüt ücretlerinde ilave bir artışa neden olmadığı gibi ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilmesi suretiyle ücretliye yansıtılan ödemeler vazgeçilen vergilerden kaynaklanan vergisel avantaj olup ücret kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

Bu nedenle, aylık gelir vergisinden mahsup edilerek uygulanan asgari geçim indirimi tutarının, ortalama aylık gelir tutarının hesabına dahil edilmemesi gerekmektedir.

Ayrıca, bakıma muhtaç özürlüler için ödenen ücretler, gelir vergisinin konusuna girmemesi nedeniyle bu ödemelere asgari geçim indiriminin uygulanması mümkün bulunmamaktadır.

Öte yandan, 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun "muafiyetler" başlıklı 3 üncü maddesinin (a) ve (b) fıkralarında;

Amme idareleri, emekli ve yardım sandıkları, sosyal sigorta kurumları, umumi menfaate hadim cemiyetler, siyasi partiler ve bunlara ait olan veya bunların aralarında kurdukları teşekküllerden kurumlar vergisine tabi olmayanların;

Yukarıdaki fıkrada sayılanlar dışında kalan hükmü şahıslara ait olup, umumun istifadesi için ilim, araştırma, kültür, sanat, sıhhat, eğitim, din, hayır, imar, spor gibi maksatlarla kurulan teşekküllerin;

veraset ve intikal vergisinden muaf olduğu hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanunun istisnalar başlıklı 4 üncü maddesinin (f) bendinde de, 3 üncü maddenin (a) ve b) fıkraları şümulüne giren şahısların statüleri gereğince maksatları içinde usulüne uygun olarak yaptıkları yardımların veraset ve intikal vergisinden istisna edileceği hüküm altına alınmıştır.

Bu hükümlere göre, 3 üncü maddenin (a) ve (b) fıkraları şümulüne giren hükmi şahıslar tarafından, kuruluş maksatları ve statülerine göre yapılan yardımların veraset ve intikal vergisine tabi tutulmaması icap eder.