B.07.1.GİB.4.34.16.01-GVK 94-1152 Sayılı Özelge

 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 9'uncu maddesinde vergiden muaf esnafa ilişkin açıklamalara yer verilmiş olup son fıkrasında,

"....

Bir işyeri açmaksızın münhasıran gezici olarak; milli piyango bileti satanlar ile 4077 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanuna göre gerçek ve tüzel kişilerin mallarını iş akdi ile bağlı olmaksızın bunlar adına kapı kapı dolaşmak suretiyle tüketiciye satanlar yukarıdaki şartlarla sınırlı olmaksızın gelir vergisinden muaftır.

Bu muaflığın, 94 üncü madde uyarınca tevkif suretiyle kesilen vergiye şümulü yoktur." hükmü yer almıştır.

Aynı Kanun'un "Ücretin Tarifi" başlıklı 61'inci maddesinde ise "Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez..." hükmüne yer verilmiştir.

Söz konusu Kanun'un "Vergi Tevkifatı" başlıklı 94'üncü maddesinin birinci fıkrasında da vergi tevkifatı yapmak zorunda olanlar ile tevkifata tabi tutulacak ödemeler belirtilmiş olup, 13 numaralı bendinde de esnaf muaflığından yararlananlara mal ve hizmet alımları karşılığında yapılacak ödemelerden vergi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Aynı maddenin verdiği yetkiye dayanılarak çıkartılan 12/01/2009 tarihli ve 2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile,

....

c) Diğer mal alımları için %5

d) Diğer hizmet alımları ("a", "b" ve "c" alt bentleri hariç olmak üzere mal ve hizmet bedelinin ayrılamaması hali de bu kapsamdadır) için %10 oranında vergi tevkifatı yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

Diğer taraftan 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 234'üncü maddesinde, "Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin:

...

3. Vergiden muaf esnafa;

Yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia için tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Bu belge, birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satın aldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir.

Gider pusulası, işin mahiyeti, emtianın cins ve nev'i ile miktar ve bedelini ve iş ücretini ve işi yaptıran ile yapanın veya emtiayı satın alan ile satanın adlarıyla soyadlarını (Tüzel kişilerde unvanlarını) ve adreslerini ve tarihi ihtiva eder ve iki nüsha olarak tanzim ve bir nüshası işi yapana veya malı satana tevdi olunur..." hükmü yer almaktadır.

Bu hükümler çerçevesinde, işçi-işveren ilişkisinin bulunmaması ve işverenin emir ve talimatları dahilinde hizmet sunulmaması kaydıyla ürünlerinizin tanıtımını ve tavsiye etme hizmetini yapan söz konusu şahısların esnaf muaflığından yararlanmaları mümkün bulunmaktadır. Dolayısıyla, esnaf muaflığından yararlananların vermiş oldukları hizmet karşılığı gider pusulası düzenlenerek belgelendirilebilecek olup, yapılan ödemelerden ise Gelir Vergisi Kanunu'nun 94'üncü maddesinin 13/d numaralı bendi kapsamında %10 oranında vergi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

Ayrıca, ilgili şahıslarlaişçi-işveren ilişkinizin bulunması, firmanızın emir ve talimatları dahilinde hizmet sunulması halinde ise yapılan ödemelerin, Gelir Vergisi Kanunu'nun 61, 94 ve 103'üncü maddeleri kapsamında vergilendirilmesinin gerekeceği tabiidir.