-
Favorilere ekle veya çıkar
-
ᴀ⇣ Yazı karakterini küçült
Salt metin olarak göster (Kelime işlemcilere uygun görünüm)
Konsolide metin - yürürlükte değil (Sürüm: 2)
Kurum: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası
Kabul Tarihi: 02.10.2023
Yürürlüğe Giriş Tarihi: 02.10.2023
Son Değişiklik Tarihi: 02.03.2026
Bu Sürümün Yürürlük Tarihi: 02.03.2026 - 02.03.2026
Aşağıda bir kısmını gördüğünüz bu dokümana sadece Standart, Profesyonel veya Profesyonel + pakete abone olan üyelerimiz erişebilir.
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar
Amaç
(1) Bu Uygulama Talimatının amacı, Nakit Yönetim Sisteminin (NYS) çalışma ve işleyişine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
(1) Bu Uygulama Talimatı, NYS ile gerçekleştirilen Türk lirası banknotlara ilişkin iş ve işlemleri kapsamaktadır.
(1) Bu Uygulama Talimatı, 14/01/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Kanununun 4’üncü maddesinin (I) numaralı fıkrasının (f) bendine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar ve kısaltmalar
(1) Bu Uygulama Talimatında geçen;
a) Banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3’üncü maddesinde tanımlanan bankaları,
b) Banknot: Türk lirası kağıt paralarını,
c) Banknot deposu: TCMB tarafından T.C. Ziraat Bankası A.Ş. (TCZB) şubeleri veya para grup merkezleri nezdinde tesis edilen ve bağlı bulunduğu şube adına işlem yapılan yeri,
ç) Barkod: Kap veya torba üzerindeki etikette veya numaralı plastik torba bağında bulunan, kap veya torba içindeki banknotlara ait bilgileri içeren ve elektronik tarayıcıyla okunabilen simgeyi,
d) Banknot İşleme Sistemi (BİS): Dolaşımdan dönen banknotları güvenlik özellikleri ile tekrar tedavüle verilmeye uygunluk kriterlerine göre kontrol eden, adedi olarak sayan, ayıran ve raporlayan sistemi,
e) BSMV: Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisini,
f) Deste: Aynı kupürden yüz adet banknotun bir arada bantlanmış halini,
g) Emisyon kap: Ödemelerde ilk kez kullanılacak banknotların yer aldığı, on paketten oluşan, güvenlik bandı ile kapatılmış karton kutulu kapları,
ğ) Fersude banknot: Yeniden tedavüle verilemeyecek derecede eskimiş, yıpranmış, yıkanmış, boyanmış olan veya parça/köşe kaybı, kir, yırtık, delik, bant gibi fiziksel kusurlar ihtiva eden gerçek banknotu,
h) GET: Sunucudan veri çekmek için kullanılan HTTP istek metodunu,
ı) Gönderme emri: Türk lirası mevduat hesaplarından nakden veya hesaben ödenecek tutarlara ilişkin bilgileri içeren havale talimatını,
i) Kabarit: Parça eksiği bulunan banknotları,
j) Kap: Banknotların, aynı kupürden belirli sayıda paketlerinin karton, naylon veya benzeri malzeme ile ambalajlanmış ve barkodlanmış hali,
k) Katılımcı: 19/10/2005 tarihli 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3’üncü maddesinde tanımlanan bankalar ile TCMB tarafından NYS kapsamında işlem yapması uygun görülen diğer kurum ve kuruluşları,
l) Kupür: Banknot ve madeni paraların farklı nominal değerdeki her bir adedini,
m) Nakit Yönetim Sistemi (NYS): TCMB ile gerçekleştirilen nakit işlemlerinin yürütüldüğü, izlendiği ve raporlandığı sistemi,
n) Paket: Aynı kupürden on destenin bir arada bağlanmış halini,
o) POST: Sunucuya veri yazdırmak ya da mevcut veriyi düzenlemek için kullanılan HTTP istek metodunu,
ö) Şube: TCMB Şubesini,
p) Tahsilat: Katılımcıların TCMB hizmet birimlerindeki hesaplarına nakit yatırılması işlemini,
r) Tediye: Katılımcıların TCMB hizmet birimlerindeki hesaplarından nakit çekilişi yapılması işlemini,
s) TCMB: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,
ş) TCMB hizmet birimi: TCMB ile nakit işlemlerinin gerçekleştirildiği şube, vezne merkezi ve banknot depolarını kapsayan genel tanımı,
t) TCZB: Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankası A.Ş.’yi,
u) Torba: Standartları TCMB tarafından belirlenen cam çuvalların ambalaj olarak kullanıldığı kapları,
ü) Vezne merkezi: Bağlı bulunduğu Şube adına ayrı bir binada vezne hizmeti verilen yeri
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Esaslar ve Katılım Koşulları
Genel Esaslar
(1) Katılımcılar tarafından TCMB hizmet birimlerinde gerçekleştirilen Türk lirası banknot tahsilat ve tediye işlemleri ile tahsilat işlemlerine ilişkin teslimat düzensizlikleri NYS işlemleri kapsamındadır.
(2) NYS kapsamında gerçekleştirilen Merkezi Olmayan Nakit Yönetimi (MONY) Depolarına ilişkin işlemler MONY Depoları Uygulama Talimatı ile belirlenen esaslar çerçevesinde yürütülür.
(3) NYS kapsamında gerçekleştirilen işlemlere ilişkin haberleşme süreçleri, NYS’ye bütünleşik olarak işleyen NYS Web Servisleri aracılığı ile gerçekleştirilir. Söz konusu web servislerin geliştirme ve kurulum işlemleri, işleyiş kuralları, istek ve cevap içerikleri, yapılan kontroller ve hatalı içerikler için cevap olarak dönülen kod ve açıklama bilgileri “Nakit Yönetim Sistemi Web Servisleri Kullanım Kılavuzu1”nda yer almaktadır.
(4) Katılımcı tarafından NYS web servisleri üzerinden gönderilecek isteklerin işlem referans numarasının aynı yıl içinde NYS kapsamındaki işlemlerde kullanılmamış olması gerekmektedir.
1 https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Banka+Hakkinda/Mevzuat/Emisyon/ adresinde Talimatlar sekmesinden erişilebilir.