Türk Lirası İşlemleri Uygulama Talimatı

Bu talimatta yer almayan konularda bankacılık sisteminde genel kabul görmüş kurallar ve standartlar ile teamül uygulanacaktır.

1.3 YASAL DAYANAK

Merkez Bankası Piyasalar Genel Müdürlüğü bünyesinde gerçekleştirilen TL işlemleri 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanunu’nun 40 ıncı maddesinin (I) numaralı fıkrasının (a) bendi ile 52 nci ve 56 ncı maddeleri uyarınca yürütülmektedir.

“Para - kredi konusunda Bankanın görev ve yetkileri

MADDE 40-I-a

Banka, nihai kredi mercii sıfatıyla ödeme sisteminde aksamalara sebep olabilecek geçici likidite sıkışıklıklarını ve finansal piyasaların etkin bir şekilde çalışmasını engelleyebilecek teknik kaynaklı ödeme sorunlarını gidermek amacıyla, sisteme, teminat karşılığında gün içi veya gün sonu kredi imkanı sağlayabilir.

Açık piyasa işlemleri

MADDE 52

Banka, para politikasının hedefleri çerçevesinde, para arzının ve ekonominin likiditesinin etkin bir şekilde düzenlenmesi amacıyla, Türk Lirası karşılığında menkul kıymet kesin alım satımı, geri alım vaadi ile satım ve geri satım vaadi ile alım işlemleri, menkul kıymetlerin ödünç alınıp verilmesi, Türk Lirası depo alınması ve verilmesi gibi açık piyasa işlemlerini yapabilir ve bu işlemlere aracılık edebilir. Bankaca başvurulacak açık piyasa işlemleri ile bu işlemlerle ilgili usul ve esaslar, açık piyasa işlemlerine konu olacak yüksek likiditeye sahip ve az riskli araçlar Bankaca belirlenir.

Banka, açık piyasa işlemleri çerçevesinde kendi nam ve hesabına vadesi 91 günü aşmayan, ikincil piyasada alınıp satılabilen likidite senetleri ihraç edebilir. Ancak, likidite senetlerinin devamlı bir alternatif yatırım aracı olma niteliği kazanmasının engellenmesi, ihraçlarının sadece açık piyasa işlemlerinin etkinliğinin artırılması amacıyla sınırlı tutulması hususları göz önünde bulundurulur. Bankanın geri alım vaadi ile satım ve geri satım vaadi ile alım işlemleri ile Türk Lirası depo işlemlerinin anlaşma süresi 91 günü aşamaz, sürenin başlangıcı işlemlerin valör tarihidir.

Banka, bu madde kapsamına giren işlemlerle ilgili kurum ve kuruluşları; bankalar ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na göre belirlenen aracı kurumlar arasından işlemin özelliğini göz önünde bulundurarak tespit etmeye yetkilidir.

Açık piyasa işlemleri, yalnızca para politikası amaçları için yürütülür ve Hazineye, kamu kurum ve kuruluşları ile diğer kurum ve kuruluşlara kredi amacıyla yapılamaz.

Bankanın yapamayacağı işlemler

MADDE 56

Banka, Hazine ile kamu kurum ve kuruluşlarına avans veremez ve kredi açamaz, Hazine ile kamu kurum ve kuruluşlarının ihraç ettiği borçlanma araçlarını birincil piyasadan satın alamaz.

Banka, bu Kanunla yetki verilen işlemler dışında avans veremez ve kredi açamaz, vereceği avans ve açacağı kredi teminatsız veya karşılıksız olamaz, her ne şekilde olursa olsun kefil olamaz ve doğrudan kendisi ile ilgili işlemler dışında teminat veremez.”

1.4 TANIMLAR VE KISALTMALAR

Bu talimatta;

Açık Piyasa İşlemleri: Merkez Bankası tarafından Merkez Bankası Kanunu’nun 52 nci maddesi kapsamında gerçekleştirilen işlemleri,

Alım-Satım Vaadi: İşleme konu menkul kıymetin işlem tarihinden daha sonraki tarihli işlem valöründe alım-satım taahhüdünü,

Banka: 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’na tabi mevduat bankaları ve katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarını,

Bankalararası Para Piyasası: Merkez Bankası bünyesinde faaliyet gösteren, bankaların birbirleriyle ve Merkez Bankası ile TL Depo Alım-Satım İşlemlerini ve sadece Merkez Bankası taraf olmak üzere Geç Likidite Penceresi ve Gün İçi Limit İşlemlerini gerçekleştirebildikleri piyasayı,

Borç Alabilme Limiti (BAL): Merkez Bankasının Bankalararası Para Piyasasında gerçekleştirilen işlemlere taraf olan her banka için ayrı ayrı belirlediği ve bankanın söz konusu piyasada Merkez Bankasından borç alabileceği en yüksek TL tutarını,

DİBS: Devlet İç Borçlanma Senetlerini,

EFT: Bankalararası TL aktarım sistemi ve müşteriler arası TL aktarım sistemini,

EMKT: İkinci nesil Elektronik Menkul Kıymet Transferini,

Gecikmeli İşlem: Kuruluşların, bu talimat kapsamında tanımlanan işlemlerden doğan yükümlülüklerini belirtilen saatlerde yerine getirmelerini,