Bu doküman Resmi Gazete dışında bir kaynakta yayınlanmıştır. Konsolide metin çalışmaları ilgili kaynak güncellendikçe sağlanabilmektedir.
1. Giriş
Bu doküman, Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliğinin (DUY) 68 inci maddesi uyarınca çıkarılmış olup Dengeleme Güç Piyasası (DGP) kapsamında verilecek olan yük alma (YAL) ve yük atma (YAT) talimatlarının oluşturulma esasları ve etiket değerlerinin belirlenmesi ile sistem marjinal fiyatının hesaplanmasına ilişkin kuralları ortaya koymak amacıyla hazırlanmıştır.
Talimat etiket değerlerinin belirlenmesine ilişkin uygulamanın açık ve şeffaf kurallar vasıtasıyla gerçekleştirilmesi ile;
Sistem İşletmecisi tarafından talimat verme ve talimatların etiket değerlerini belirleme sorumluluğuna sahip operatörlerin uygulamalarında tutarlılık sağlanması,
İlgili tarafların konu hakkında bilgilendirilmesi,
hedeflenmektedir.
2. Genel Esaslar
Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği kapsamında,
“0” etiket değeri: Sistemin tamamında arz ve talebin gerçek zamanlı olarak dengelenmesi amacıyla verilen talimatlara,
“1” etiket değeri: Sistem kısıtlarının giderilmesi amacıyla verilen talimatlara verilir.
Talimat etiket değerlerinin belirlenmesinde aşağıdaki hususlara dikkat edilmelidir;
Her bir talimatın “0” ya da “1” değerine sahip sadece bir etiket değeri olabilir.
Bir talimatın, birden fazla amaçla da ilişkili olması durumunda talimata, Sistem İşletmecisi tarafından en çok ilişkili olduğu sebeple ilgili talimat etiket değeri verilir.
Talimatların etiket değerleri, işbu doküman kapsamında talimatı veren yük tevzi operatörleri tarafından belirlenir.
3. YAL/YAT Tekliflerinin Değerlendirilmesi ve Etiket Değerlerinin Belirlenmesine İlişkin Esaslar
3.1. DGP Kapsamında Verilen YAL/YAT Tekliflerinin Değerlendirilmesine İlişkin Esaslar
Dengeleme Güç Piyasası kapsamında her bir teklif bölgesi bazında sunulan yük alma, yük atma teklifleri her bir saat için fiyat sırasına göre dizilir. Fiyat sırasına dizilen YAL/YAT teklifleri;
İletim sistemi kısıtları,
DGP kapsamındaki dengeleme birimlerine ilişkin teknik kısıtlar,
Arz güvenilirliği ve arz kalitesine ilişkin kriterler,
Üretim faaliyeti gösteren tüzel kişinin geçmişte YAL/YAT talimatını yerine getirmekte başarısız kaldığı durumlar,
İlgili güne ilişkin sistemde meydana geleceği öngörülebilen enerji açığı ya da fazlasının giderilmesinin gerektiği durumlar,
Gün İçi Piyasası (GİP) kapsamında işlem yapmış olan dengeleme birimlerinin güncellenmiş tekliflerine göre değişen durumlar,
Test, deneme ve kabul işlemleri esnasında ünitelerin durumu
dikkate alınarak, işletme güvenliği ve sistem bütünlüğü sağlanacak ve dengeleme maliyetleri en aza indirilecek şekilde değerlendirilir. Fiyat sırasına dizilen YAL/YAT tekliflerinin bazıları, belirtilen kısıtlar ve kriterler nedeniyle değerlendirme dışı bırakılabilir. Belirtilen kısıtlar ve kriterler nedeniyle değerlendirme dışı bırakılan YAL/YAT tekliflerine herhangi bir talimat etiket değeri verilmez.
Gerçek zamanda yük alma ihtiyacının ortaya çıkması durumunda güvenlik kriterleri korunmak şartıyla, öncelikle daha önceden verilen “0” veya “1” etiketli yük atma talimatlarının sonlandırılması; yük atma ihtiyacının ortaya çıkması durumunda da güvenlik kriterleri korunmak şartıyla, öncelikle daha önceden verilen ”0” veya “1” etiketli yük alma talimatlarının sonlandırılması yoluyla bu ihtiyaç giderilmeye çalışılır. Daha önceden verilen talimatların sonlandırılmasına ilişkin bildirimler ilgili piyasa katılımcılarına yapılır. Yukarıda belirtilen kısıtlar ve kriterler göz önünde bulundurularak yük alma, yük atma talimatlarının sonlandırılmasının yetersiz kalması veya sonlandırılacak yük alma, yük atma talimatının bulunmaması durumunda, Sistem İşletmecisi tarafından yapılan değerlendirme neticesinde uygun bulunan tekliflere ilişkin talimatlar ilgili piyasa katılımcılarına bildirilir. Verilen yük alma, yük atma talimatları, “0” veya “1” değeri ile etiketlenir.
3.2. DGP Kapsamında Verilen YAL/YAT Talimatlarının Etiket Değerlerinin Belirlenmesine İlişkin Esaslar
3.2.1. Enerji Açığı veya Fazlasının Giderilmesi Kapsamında Verilen Talimat Gerekçeleri ve Etiket Değerlerine İlişkin Esaslar
DGP kapsamında fiyat sırasına dizilen YAL/YAT teklifleri
Sistemde meydana geleceği öngörülebilen enerji açığı ya da fazlasının giderilmesi,
Gerçek zamanda sürekli bir arz-talep dengesizliği yaratacak şekilde bir üretim veya tüketim tesisinin devre harici olması,
Sekonder frekans kontrol yedeğinin aynı yönde uzun süreli olarak kullanıldığının gözlemlenmesi,
durumlarında, Sistem İşletmecisi tarafından değerlendirilerek, mümkün olan en düşük maliyet sağlanacak şekilde seçilen tekliflere ilişkin YAL/YAT talimatları ilgili piyasa katılımcılarına bildirilir. Sistem İşletmecisi tarafından verilen bu talimatlarda 3.1.’de belirtilen esaslar dikkate alınır.