Seri No: 22 Emlak Vergisi Kanunu Genel Tebliği

1. EMLAK VERGİSİNİN MATRAHI

Bina ve arazi vergisinin matrahı, vergi değeridir. Emlak Vergisi Kanununun 29 uncu maddesine göre vergi değeri, gayrimenkulün rayiç bedeli olarak belirlenmiştir. Rayiç bedel ise gayrimenkulun normal alım satım bedelidir.

Buna göre, mükellefler emlak vergisi beyannamelerinde sahip oldukları bina, arsa ve arazilerin normal alım-satım bedelini beyan edeceklerdir. Ancak, mükelleflerin beyan edecekleri değerin, Emlak Vergisi Kanununun 10 ve 20 nci maddeleri hükümlerine göre hesaplanan asgari ölçüde tespit edilen değerlerden düşük bulunması halinde, beyan ettikleri değerler, asgari ölçüde tespit edilen değerlere yükseltilmek suretiyle tarhiyata esas alınacaktır.

Emlak vergisi oranları, Tebliğin 2 numaralı bölümünde belirtildiği şekilde büyük ölçüde indirilmiş ve bu suretle mükelleflerin sahip oldukları gayrimenkullerini gerçek değerleri ile beyan etmelerine imkan sağlanmıştır.

Mükelleflerin sahip oldukları bina, arsa ve arazilerin değerlerini, rayiç değerleri ile beyan etmeleri, Gelir Vergisi Kanununun 82 nci maddesinde yer alan diğer kazanç ve irat tutarının hesaplanması bakımından mükellefler açısından önem arzetmektedir.

Bilindiği gibi, 4369 sayılı Kanunla Gelir Vergisi Kanununa eklenen geçici 46 ncı maddenin 1 inci fıkrasında, diğer kazanç ve irat tutarının hesaplanmasında; 1998 yılı emlak vergisi beyanname verme süresinin bitmesinden önce iktisap edilen gayrimenkullerin elden çıkarılması halinde, bunların maliyet bedeli olarak 1998 yılı genel beyan döneminde beyan edilecek emlak vergisi değerinin esas alınacağı hükme bağlanmıştır.

Bu hüküm uyarınca, 1.1.1999 tarihinden itibaren elden çıkarılan gayrimenkullerin maliyet bedelini, 1998 yılı genel beyan döneminde beyan edecekleri emlak vergisi değerleri oluşturacak ve beyan edilecek bu değer ile satış değeri arasındaki farkın belirli tutarını aşan kısmı, Gelir Vergisi Kanunu açısından diğer kazanç ve irat olarak vergilendirilecektir.

Bu nedenle, emlak vergisi mükelleflerinin sahip oldukları bina, arsa ve arazilere ilişkin olarak rayiç değerler üzerinden beyanda bulunmaları kendileri açısından yararlı olacaktır.

Diğer taraftan, iktisap şekli ne olursa olsun, 5 yıldan fazla elde tutulan (veraset yoluyla iktisap edilenlerde 5 yıllık süre şartı aranmaz.); konutlar ile köy kıymet beyan defterine kaydedilmesi gereken gayrimenkullerin elden çıkarılması halinde ise beyan edilen değer ile satış değeri arasındaki farkın belirli tutarı aşan kısmının diğer kazanç ve iratlar kapsamında 31.12.2008 tarihine kadar vergilendirilmesi söz konusu olmayacaktır.²

2. EMLAK VERGİSİ ORANLARI

2.1. Yasal Oranlar

Emlak Vergisi Kanununun 8 ve 18 inci maddelerinde 4369 sayılı Kanunla yapılan değişiklik ile emlak vergisi oranları;

- Meskenlerde binde 4'den binde 1'e,

- Mesken dışındaki binalarda binde 5'den binde 2’ye,

- Arsalarda binde 6'dan binde 3'e,

- Arazilerde ise binde 3'den binde 1'e

indirilmiştir.

Bu değişiklik 4369 sayılı Kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girdiğinden, 29/7/1998 tarihinden itibaren verilecek beyannameler ile beyanını yenileyen mükelleflerin beyanları üzerine tarh olunacak emlak vergisi; konutlarda binde 1, diğer binalarda binde 2, arazilerde binde 1, arsalarda ise binde 3 oranı dikkate alınarak hesaplanacaktır.

2.2. Emekli, Şehit Dul ve Yetimleri İle Gazilere İlişkin İndirimli Vergi Oranı

Emlak Vergisi Kanununun emeklilere ilişkin vergi oranını düzenleyen mükerrer 8 inci maddesi yürürlükten kaldırılmış ve konu 8 inci maddede yeniden düzenlenmiştir.³

Yapılan bu düzenleme ile daha önce kapsamda olan emekliler ile bunların dul ve yetimlerine ilave olarak;

- Kendi üzerine kayıtlı meskeni olmayan söz konusu emeklilerin eşleri (başka geliri olmamak kaydıyla),

- Şehitlerin dul ve yetimleri,

- Gaziler,

indirimli vergi oranı kapsamına alınmıştır. Bu indirimli vergi oranı Türkiye'de tek meskeni olanlar için uygulanacak ve meskende bizzat oturma şartı aranmayacaktır.

2.3.1998 Yılında Uygulanacak Vergi Oranları

Tebliğin (2.1) numaralı bölümünde belirtildiği üzere, emlak vergisi oranları, 29/7/1998 tarihinden geçerli olmak üzere yeniden belirlenmiştir.

Ancak, 1998 yılına münhasır olmak üzere, yeni oranlara göre hesaplanacak vergi, yürürlükten kaldırılan oranlar esas alınarak asgari beyan değerleri üzerinden hesaplanacak vergiden az olamayacaktır.

Öte yandan, indirimli vergi oranı kapsamındaki emeklilerin beyan ettikleri matrahlar üzerinden binde 1 oranı dikkate alınarak bina vergisi hesaplanacaktır. Ancak, geçici 2 nci madde uyarınca mükelleflerin ödeyecekleri bina vergisi, asgari değerler üzerinden 98/10752 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen binde 2 oranı dikkate alınarak hesaplanan vergiden az olamayacaktır.