Seri No: 116 Gelir Vergisi Genel Tebliği

I - GENEL AÇIKLAMA :

Bilindiği üzere, Gelir Vergisi Kanunumuzun ana prensiplerinden biri, bir takvim yılı içinde elde edilen kazanç ve iratların safi tutarının topluca vergilendirilmesidir. Ancak, uygulamada ortaya çıkacak güçlükler ve olanaksızlıklar göz önünde tutularak, aynı kanunda bu prensibin istisnasını teşkil eden hükümlere de yer verilmiştir. Gelir Vergisi Kanununun 104 üncü maddesindeki muhtelif ücret kavramı da bunlardan biridir.

Kanunun anılan maddesinde yapılan tanımlamaya giren bazı ücretlerin asıl ücretlerle birleştirilmeksizin ayrı ayrı vergilendirilmesi esası kabul edilmiştir.

Bu konuda ayrıntılı açıklamaların yapıldığı 97 Seri No. lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin I. Bölümünün 5 inci paragrafında fazla mesai ücretlerinin asıl ücretlerle birleştirilerek vergilendirileceği belirtilmiştir.

Bu defa; 1743 Sayılı Kanunla, fazla çalışma karşılığı yapılan ödemelerin muhtelif ücret sayılması ve bunun sonucu olarak da asıl ücretlerden ayrı olarak vergilendirilmesi öngörülrnüştür.

Aynı Kanun'un getirdiği bir yenilik de, muhtelif ücret tanımına giren ve asıl ücretlerden ayrı olarak vergilendirilen ücret ödemelerine uygulanacak gelir vergisi oranının en az % 25 olarak tespit edilmiş olmasıdır. Bu oranın, sadece fazla çalışma karşılığı yapılan ödemelere değil, asıl ücretten ayrı olarak vergilendirilecek bütün ücret ödemelerine uygulanacağı tabiîdir.

Ancak; istihkak sahiplerine, Gelir Vergisi Kanununun ana prensibine de uygun olarak, asgari oran uygulanması öngörülen bu ödemelerin asıl ücretlerle birleştirilerek vergilendirilmesini isteme hakkı tanınmıştır.

II - UYGULAMADA GÖZ ÖNÜNDE TUTULACAK HUSUSLAR :

A - FAZLA ÇALIŞMA ÜCRETLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİNDE :

1. Ayrı Vergilendirilecek Fazla Çalışma Ücretlerinin Mevzuata Uygunluğu :

1743 sayılı Kanunun 1. maddesinin birinci fıkrasında "Kanunlarına ve bunlara dayanılarak çıkarılan tüzük, kararname ve yönetmeliklere uygun bulunmak kaydiyle" fazla çalışma ücretlerinin asıl ücretlerden ayrı olarak vergilendirilmesi öngörüldüğünden; bu şartı taşımayan, şu veya bu nedenle fazla çalıştırılan hizmet erbabına bu çalışmaları karşılığında yapılan ödemelerin ayrı vergilendirilmesi söz konusu olmayacak, bu nevi ödemeler 97 Seri No. lu Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki esaslar dairesinde asıl ücretlerle birleştirilmek suretiyle vergilendirilecektir.

2. Uygulanacak Vergi Cetveli :

Fazla çalışma ücretleri, bu konudaki mevzuat hükümleri uyarınca saat başına hesaplanıp bir günlük devreler için ödendiğinden, vergilerinin asıl ücretlerden ayrı olarak ve 4 Numaralı vergi cetvelinin indirimsiz sütunundan hesaplanması asıldır. Ancak, hesaplanan verginin, ödenen fazla çalışma ücretinin % 25 inden aşağı olması halinde, 1743 sayılı Kanunun 1. maddesinin ikinci fıkrası hükmü uyarınca, vergi bu orana iblâğ edilecektir. Cetvele göre hesaplanan vergi % 25 oranını aştığı takdirde, asgari orana göre hesaplanacak vergi değil, cetvel üzerinden bulunan vergi tevkif edilecektir.

İstihkak sahibinin fazla çalışma ücretinin asıl ücreti ile birleştirilerek vergilendirilmesini istemesi halinde; fazla çalışma karşılığı ödenen miktar ile asıl ücret birleştirilecek; vergi, asıl ücretin tâbi olduğu vergi cetveli esas alınmak suretiyle hesanlanacaktır.

B - DİĞER MUHTELİF ÜCRET ÖDEMELERİNİN VERGİLENDİRİLMESİNDE :

1743 sayılı Kanun fazla çalışma ücreti dışında kalan muhtelif ücret ödemelerinin vergilendirilmesi konusunda esasta herhangibir yenilik getirmemektedir. Dolayısiyle, bunların eskiden olduğu gibi vergilendirilmesine devam olunacaktır.

Ancak, anılan Kanunun 1. maddesinin ikinci fıkrasındaki asgarî % 25 oranı, asıl ücretlerden ayrı olarak vergilendirilen ücret ödemelerinde de yukarıda tebliğin II/A - 2 kısmında açıklanan şekilde uygulanacaktır. Verginin hesaplanması sırasında Gelir Vergisi Kanununun 104 üncü maddesindeki genel hükümlerin ve 97 Seri No. lu Gelir Vergisi Genel Tebliğindeki açıklamaların göz önünde tutulacağı tabiidir.

Daha önce de belirtildiği üzere, istihkak sahiplerine, ayrı vergilendirilmesi öngörülen muhtelif ücret ödemelerinin asıl ücretle birleştirilerek vergilendirilmesini isteme hakkı tanındığından, bu hakı kullananlar için muhtelif ücret ödemesi kavramı ve uygulaması ortadan kalkacak ve vergilendirme, Gelir Vergisi Kanununun genel hükümleri çerçevesinde ve 97 Seri No. lu Gelir Vergisi Genel Tebliğine uygun olarak yapılacaktır.

C - ASIL ÜCRET DEYİMİ :