Seri No: 156 Gelir Vergisi Genel Tebliği

Gelir Vergisi Kanununun geçici 32. maddesinin son fıkrasının Bakanlığımıza verdiği yetkiye dayanılarak, hayat standardı uygulamasına ilişkin usul ve esaslar tespit edilerek, aşağıda açıklanmıştır.

1. HAYAT STANDARDI ESASI :

3505 sayılı Kanunla GelirVergisi Kanununa eklenen geçici 32. madde ile 1.1.1988-31.12.1997 tarihleri arasında, Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 116. maddesinin birinci fıkrasında yer alan temel gösterge ve hayat standardı gösterge tutarları dört kat artırılmış ve aynı maddenin birinci fıkrası (eki tablonun hayat standardı göstergeleri ile ilgili bölümünde yer alan hükümler hariç) ile ikinci, üçüncü, dördüncü ve yedinci fıkraları yerine, geçici madde hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.

Buna göre, l.1.1988-31.12.1997 tarihleri arasında, mükerrer 116. maddenin birinci fıkrası (bu fıkrada yer alan hayat standardı göstergeleri ile ilgili hükümler hariç) ile ikinci, üçüncü, dördüncü ve yedinci fıkraları yerine, geçici madde ile getirilen yeni hükümler uygulanacak ve ayrıca bir dönemde de anılan maddenin diğer hükümlerinin uygulanmasına devam edilecektir.

2. HAYAT STANDARDI ESASlNA TABİ OLAN MÜKELLEFLER :

Gelir Vergisi Kanununun geçici 32. maddesinin ikinci fıkrasına göre, 1.1.1988-31.12.1997 tarihleri arasında, kazançları gerçek usulde tespit edilen ticari kazanç sahipleri ve serbest meslek erbabı, bu Tebliğde açıklanan esaslara göre, hayat standardı esasına tabi olacaktır.

3. HAYAT STANDARDI ESASINA TABİ OLMAYAN MÜKELLEFLER :

Kazançları gerçek usulde tespit edilen çiftçiler, daha önce hayat standardı esasına tabi oldukları halde, 1.1.1988-31.12.1997 tarihleri arasında, hayat standardı esasına tabi tutulmayacaklardır.

Ayrıca, öteden beri uygulanageldiği üzere, ücretliler, menkul ve gayrimenkul sermaye iradı sahipleri, götürü usulde vergiye tabi ticari ve mesleki kazanç sahipleri, götürü gider usulünde vergiye tabi çiftçiler, sair kazanç ve irat elde edenler, hayat standardı esasına tabi olmayacaklardır.

4. YENİDEN TESPİT EDİLEN TEMEL VE HAYAT STANDARDI GÖSTERGE TUTARLARI :

Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 116. maddesinde, hayat standardı temel gösterge tutarları, gerçek usulde gelir vergisine tabi zirai kazanç sahipleri ile ikinci sınıf tacirler için 450.000 lira, birinci sınıf tacirler ile kazançları gerçek usulde tesbit edilen serbest meslek erbabı için 800.000 lira olarak hükme bağlanmıştı. Bu tutarlar, anılan maddenin verdiği yetkiye dayanılarak Bakanlar Kurulunca yıllar itibariyle artırılmış ve son olarak 1907 yılına ait olup, 1988 yılı Mart ayında beyan edilen gelirlere;

- 450.000 liralık tutar 1.575.000 lira,

- 800.000 liralık tutar da 2.800.000 lira,

olarak uygulanmıştır. Ayrıca; 1987 yılına ait olup 1988 yılı Mart ayında beyan edilen gelirlere uygulanmak üzere ilk defa "1988 Mali Yılı Genel ve Katma Bütçeleri Kanunlaşıncaya Kadar Devlet Harcamalarının Yapılmasına ve Devlet Gelirlerinin Tahsiline Yetki Verimesine Dair" 3405 sayılı Kanunun 2. maddesinin Bakanlar Kuruluna verdiği yetkiye dayanılarak bu tutarlar, kalkınmada öncelikli yöreler için daha düşük olarak tespit edilmiştir.

Gelir Vergisi Kanununa 3505 sayılı Kanunla eklenen geçici 32. madde ile de;

- Birinci sınıf tacirler (bilanço esasına göre defter tutanlar) ile gerçek usulde vergilendirilen serbest meslek erbabına ait temel gösterge tutarı 3.200.000 lira olarak,

- İkinci sınıf tacirlere (işletme hesabı esasına göre defter tutanlara) ait temel gösterge tutarı l.800.000 lira olarak,

- Hayat standardı gösterge tutarları da bu tutarlara paralel olarak artırılmak suretiyle,

yeniden tespit edilmiştir.

Öte yandan, sözü edilen geçici 32. maddenin dördüncü fıkrası ile Bakanlar Kuruluna, yeniden tesiıit edilen temel ve hayat standardı gösterge tutarlarını 10 katına kadar artırma ve yarısına kadar indirme yetkisi verilmiştir. Ayrıca hu yetkinin, kazanç ve faaliyet konuları ile birinci ve ikinci derecede kalkınmada öncelikli yörelerde farklı miktarlar tespit edilmek suretiyle de kullanılabileceği, hükme bağlanmıştır.

Bu hükme dayanılarak çıkartılan 28.12.1988 tarih ve 83/13642 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 1988 yılına ait olup, 1989 yılı Mart ayında verilecek gelir vergisi beyannameleri ile beyan olunacak gelirlere uygulanmak üzere, temel ve hayat standardı gösterge tutarları yeniden tespit edilmiştir. Bu tutarlar, birinci ve ikinci derecede kalkınmada öncelikli yöreler ile diğer yöreler için ayrı ayrı hazırlanan ve Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesinin eki olan "Hayat Standardı Esası Bildirimi" föylerinde yer almıştır.