Bilindiği üzere, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun Ek 2 nci maddesinin birinci fıkrasının 4 numaralı bendinde, 4108 sayılı Kanunla yapılan değişiklikle, yatırım teşvik belgesi olmaksızın yapılacak yatırımlar için de yatırım indiriminden faydalanma imkanı getirilmiş ve buna ilişkin usul ve esasların Maliye Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığınca müştereken tespit edileceği belirtilmiştir. Teşvik belgesiz yatırımlarla ilgili yatırım indirimi uygulamasına ilişkin usul ve esaslar sözkonusu hüküm çerçevesinde Hazine Müsteşarlığınca müştereken belirlenerek aşağıda açıklanmıştır.
I - YATIRIM İNDİRİMİNDEN YARARLANMA ŞARTLARI
A - Yatırım İndiriminden Yararlanabilmek İçin Yapılacak Başvuru :
Teşvik belgesi olmaksızın yatırım indiriminden yararlanmak isteyen mükellefler (yatırımcılar), yatırıma başlamadan önce Ek (1) de belirtilen başvuru formundan iki örnek tanzim ederek, yapılacak yatırıma ilişkin proje ve bu proje çerçevesinde alınacak malların ayrıntılı listesi ile birlikte, bağlı oldukları vergi dairelerine başvuracaklardır. Başvuru tarihinden önce yapılan yatırım harcamaları teşvik belgesiz yatırım indirimi uygulamasında dikkate alınmayacaktır.
4108 sayılı Kanunun yayımlandığı 2.6.1995 tarihinden bu Tebliğin yayımlandığı tarihe kadar, bu Tebliğ'de belirtilen usul ve esaslara uygun olarak yatırım yapmış olan mükelleflerin yatırım indiriminden yararlanabilmeleri için bu Tebliğin yayımlanmasını müteakip bir ay içerisinde yukarıda belirtilen belgelerle birlikte bağlı oldukları vergi dairelerine başvurmaları gerekmektedir.
Vergi daireleri başvuru formlarının birer örneğini ilgilinin tarh dosyasına koyacak, bir örneğini bağlı bulundukları Defterdarlıklara göndereceklerdir. Defterdarlıklar ise bu formları üçer aylık dönemlerle ve toplu olarak Bakanlığımıza (Gelirler Genel Müdürlüğü, Yatırım İndirimi Şubesi) intikal ettireceklerdir.
B - Yatırım Tutarları :
1995 yılındaki teşvik belgesiz yatırımların proje maliyetinin; ticari ve sınai yatırımlar için en az 3 milyar lira, en fazla 6 milyar lira, zirai yatırımlar için en az 500 milyon lira, en fazla 1 milyar lira, 1996 yılındaki teşvik belgesiz yatırımların proje maliyetinin; ticari ve sınai yatırımlar için en az 6 milyar lira, en fazla 12 milyar lira, zirai yatırımlar için en az 1 milyar lira, en fazla 2 milyar lira olması gerekmektedir.
Bakanlar Kurulu 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 123 üncü maddesi uyarınca bu tutarları her yıl yeniden belirlemeye yetkilidir. Bakanlar Kurulu'nun bu yetkisini kullanmaması halinde ise her bir takvim yılında uygulanacak tutarlar, önceki yılda uygulanan tutarların bu yıla ilişkin olarak 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle tesbit edilir.
Bu itibarla, teşvik belgesiz yatırımlarda 1997 ve müteakip yıllarda uygulanacak asgari ve azami yatırım tutarları Bakanlar Kurulunca belirlenen, Bakanlar Kurulunun bu yetkisini kullanmadığı hallerde ise 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca açıklanan yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle yukarıda belirtilen esaslar doğrultusunda belirlenecektir.
C - Teşvik Belgesiz Yatırımların Yapılacağı Sektör ve Yöreler ile Yatırımın Cinsi, Yatırım Süresi, Yatırım İndirimi Oranı ve En fazla Gerçekleşebilecek Yatırım Tutarı :
a) Sektörler :
Teşvik belgesiz yatırımlardan, imalat sektörü ile tarım- hayvancılık alt sektörüne ait olanlar yatırım indiriminden faydalanabilecektir. İmalat sektörü ve tarım-hayvancılık alt sektörü dışındaki sektörlerde yapılacak yatırımlar teşvik belgesi olmaksızın yatırım indiriminden faydalanamazlar. İmalat sektöründe yapılacak yatırımlarda, sadece ana üretimle ilgili makina ve teçhizat harcamaları, hayvancılık alt sektöründe yapılacak yatırımlarda ise büyük ve küçükbaş hayvan barınaklarının inşaası ile hayvansal ürünlerin değerlendirilmesinde kullanılacak makina ve teçhizat harcamaları yatırım indiriminden faydalanır. Bunların haricindeki harcamalara teşvik belgesiz yatırım indirimi uygulanmaz.
Ayrıca, kullanılmış makina-teçhizat harcamaları da yatırım indiriminden yararlanamaz.
b) Yöreler :
Teşvik belgesiz olarak kalkınmada öncelikli yörelerde ve diğer yörelerin küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgelerinde bu Tebliğde belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılan imalat sektörü yatırımlarının yatırım indiriminden yararlanması imkan dahilinde bulunmaktadır. Bu itibarla, kalkınmada öncelikli yörelerin dışındaki yörelerde küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgeleri haricinde yapılan imalat sektörü yatırımları bu Tebliğ hükümlerinden yararlanamazlar.
Tarım-hayvancılık alt sektöründe yapılacak yatırımlar için küçük sanayi siteleri ve organize sanayi bölgelerinde yapılma şartı aranmayacaktır.