Seri No: 209 Gelir Vergisi Genel Tebliği

Aynı Kanunun geçici 39 uncu maddesinin 5 numaralı bendi ile de yıllık beyanname ile beyanı gereken söz konusu gelirlerin, bu maddede belirlenen esaslar çerçevesinde Maliye Bakanlığınca hesaplanacak indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmı, 31.12.1999 tarihine kadar vergiden istisna edilmiştir.

Yukarıda sözü edilen menkul sermaye iratlarının beyanı ve istisna uygulaması ile ilgili olarak aşağıdaki açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür.

A) YILLIK GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİ İLE BEYANI GEREKEN MENKUL SERMAYE İRATLARI

Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 5, 7, 12 ve 14 numaralı bentlerinde sayılan ve belli bir tutarı aşması halinde yıllık gelir vergisi beyannamesi ite bildirilmesi gereken menkul sermaye iratları şunlardır:

• Her nevi tahvil faizleri ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut İdaresi ve Kamu Ortaklığı İdaresince çıkarılan menkul kıymetlerden sağlanan gelirler,

• Mevduat faizleri,

• Faizsiz olarak kredi verenlere ödenen kâr payları, kâr ve zarar ortaklığı belgesi karşılığı ödenen kâr payları ve özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı karşılığında ödenen kâr payları,

• Repo kazançları.

Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 6 numaralı bendinde yazılı alacak faizleri, tutarı ne olursa olsun öteden beri yıllık beyanname ile bildirilmektedir. 1. 1. 1997 tarihinden itibaren elde edilen alacak faizlerinin indirim oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmı 31. 12. 1999 tarihine kadar gelir vergisinden istisna olacaktır.

B) İNDİRİM ORANI:

Gelir Vergisi Kanununun geçici 39 uncu maddesinin 5 numaralı bendi uyarınca indirim oranı; Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre tespit edilmiş olan yeniden değerleme oranının, aynı dönemde bir yıl vadeli Devlet tahvili için uygulanan ortalama faiz oranına bölünmesi suretiyle Maliye Bakanlığınca hesaplanmaktadır.

Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre 1997 yılı için tespit edilen yeniden değerleme oram % 80. 4'tür. Aynı dönemde 1 yıl vadeli Devlet tahvili için uygulanan ortalama faiz oranı ise % 118. 9'dur.

Buna göre, 1997 yılı gelirlerine uygulanacak indirim oranı (% 80. 4 / % 118. 9 =) % 67. 6 olarak hesaplanmıştır.

Bu durumda, 1997 yılında elde edilen yukarıda sözü edilen menkul sermaye iratlarının toplam tutarının % 67. 6 oranının uygulanması suretiyle bulunacak kısmı gelir vergisinden istisna edilecek, kalan tutarın 1. milyar 500 milyon lirayı aşması halinde (alacak faizlerinde kalan tutar ne olursa olsun), bu gelirler yıllık beyanname ile beyan edilecektir.

1 milyar 500 milyon liralık beyanname verme sınırı, 4. 629. 630. 000 lira tutarındaki brüt menkul sermaye iradına karşılık gelmektedir. Bu nedenle, söz konusu menkul sermaye iratlarının indirim oranı uygulanmadan önceki brüt tutarının 4. 629. 630. 000 lira ve daha fazla olması halinde beyanname verilecek olup, bu tutarın altında kalanlar için beyanname verilmeyecektir.

C) İNDİRİM ORANI UYGULANACAK VE UYGULANMAYACAK OLAN GELİRLER

Tebliğin (A) bölümünde sayılan menkul sermaye iratlarının (alacak faizleri dahil) indirim oranı uygulanması suretiyle bulunacak kısmı gelir vergisinden istisnadır. Bu istisna Gelir Vergisi Kanununun 75 inci maddesinin ikinci fıkrasının 5 numaralı bendinde yazılı menkul kıymetlerin alım-satımından doğan kazançlar hakkında da uygulanacaktır.

Geçici 39 uncu maddenin 5 numaralı bendinde, indirim oranının uygulanması suretiyle hesaplanan istisnanın, döviz cinsinden açılan hesaplara ödenen faiz ve kâr payları hakkında uygulanmaması öngörülmüştür. Bu çerçevede, döviz cinsinden açılan hesaplardan elde edilen faiz ve kâr paylarına istisna uygulanmayacak, T. C. Merkez Bankasınca belirlenen vade tarihindeki döviz alış kuru esas alınmak suretiyle hesaplanacak bu gelirlerin 1 milyar 500 milyon lirayı aşması halinde tamamı beyan edilecektir.

Ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı uygulanması suretiyle istisna hesaplanması söz konusu değildir.

D) MENKUL SERMAYE İRATLARININ BEYANI VE YILLIK BEYANNAMEDE TOPLANMASI

Gelir Vergisi Kanununun 85 inci maddesinde, istisna hadleri içinde kalan kazanç ve iratlar hariç, gelir vergisinin konusuna giren her türlü kaynaklardan elde edilen kazanç ve iratlar için yıllık beyanname verileceği ve bu kazanç ve iratların beyannamede toplanacağı belirtilmekle beraber, 86 ncı maddede belli şartlarla bazı kazanç ve iratlar için yıllık beyanname verilmeyeceği ve bu kazanç ve iratların beyannamede toplanmayacağı öngörülmüştür. Söz konusu 86 ncı madde hükmü ve 1997 yılı gelirlerinin beyanında dikkate alınacak Bakanlar Kurulu kararlarına göre;