Seri No: 67 Gelir Vergisi Genel Tebliği

Mezkür kanunun uygulanması ile ilgili hususlarla ayrıca götürü usule tabi veya gelir vergisinden muaf ticaret ve sanat erbabının mükellefiyet ve muafiyet durumlarında tereddüt edildiği görülen sair konular hakkında gerekli açıklamalar aşağıdadır.

I - 484 sayılı Kanunun uygulanması ile ilgili hususlar:

Özel şartlarda yapılan değişiklikler:

484 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinin 1 inci fıkrasının 1-9 numaralı bentlerinde yazılı hadlerin % 25 (yüzde yirmibeş) oranında indirilmesi kabul edilmiş ve geçici 1 inci maddesiyle de bu maddenin (4 üncü madde) 1964 takvim yılı başından itibaren uygulanacağı hükme bağlanmıştır.

Bilindiği gibi, 193 sayılı Kanunun 48 inci maddesiyle ticaret ve sanat erbabından götürü usule tabi tutulacak olanlarda aranılacak özel şartlar tâyin olunmuştur.

Bu şartlar, anılan maddenin 1-10 uncu bentlerinde yazılı iş hacmi ölçüleri olup bunlar ya alım satım ya da ücretlerden ibarettir. 484 sayılı Kanun, sözü geçen bentlerden 10 numaralı bendi hariç bırakarak, diğerlerine (1-9 numaralı) ait hadlerde % 25 oranında bir indirim yapılmasını kabul eylemiştir.

Kanunun bu hükmüne uyularak 48 inci maddesinin söz konusu 1-9 uncu bentlerinde yazılı hadlerde % 25 oranında bir indirim yapılmış ve bu suretle bulunan miktarlara göre bentlerin aldığı şekiller sırasiyle gösterilmiştir.

Götürü usule tabi olmanın özel şartları:

Madde 48 - Götürü usule tabi olmanın özel şartları şunlardır:

1. Alım, satım işleri ile imal, inşa, tamir ve küçük sanat işlerinde, bir takvim yılı içinde satın alınan veya ithal edilen emtianın, iptidai maddenin ve malzemenin mübayaa bedelleri tutarı 30.000 lirayı aşmamak;

2.Bir takvim yılı içinde satılan veya ihraç edilen emtianın, iptidaî maddenin ve malzemenin satış bedelleri tutarı 36.000 lirayı aşmamak;

3. İptidaî madde, yardımcı malzeme ve işçilik müşteriye ait olarak ücretli durumuna girmeksizin yapılan imalât, tamirat, basım, inşaat ve küçük sanat işleri karşılığında bir takvim yılı içinde alınan gayrisâfi ücret tutarı 6.000 lirayı aşmamak;

4. İptidaî madde ve malzeme müşteriye, işçilik kendisine ait olarak yapılan imalât, tamirat, basım, inşaat ve küçük sanat işlerinde yıllık gayrisâfi hasılat tutarı 22.500 lirayı aşmamak;

5. Bir ve üç numaralı bentlerde yazılı işlerin memzucen yapılması halinde, bir takvim yılı içinde alınan ücret veya hasılatın altı katı ile mubayaa bedellerinin yıllık tutarı toplamı 33.750 lirayı aşmamak;

6. Bir ve dört numaralı bentlerde yazılı işlerin memzucen yapılması halinde, bir takvim yılında sağlanan gayrisâfi hasılatın üçte bir fazlasiyle emtia, iptidai madde ve malzemenin mubayaa bedellerinin tutarı toplamı 30.000 lirayı aşmamak;

7. Üç ve dört numaralı bentlerde yazılı işlerin memzucen yapılması halinde, alınan gayrisâfi ücretlerin tutarlarının dört katı ile sağlanan yıllık gayrisâfi hasılatın toplamı 22.500 lirayı aşmamak;

8. Otel, sinema, plâj, dansing ve emsali eğlence ve istirahat yerleri işletenlerde, bu hizmetler karşılığında bir takvim yılı içinde sağlanan yıllık gayrisâfi hasılat tutarı 6.000 lirayı aşmamak;

9. Maden işletmeleri ile taş ve kireç ocaklarında, kum ve çakıl istihsal yerlerinde, tuğla ve kiremit harmanlarında bir takvim yılı içindeki satışların mecmu bedeli 36.000 lirayı aşmamak;

Esnaf muaflığının uygulanmasında özel şartlar:

193 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde gelir vergisinden muaf tutulacak ticaret ve sanat erbabı gösterilmiş; aynı maddenin 3, 6 ve 8 inci fıkralarında yazılı işlerle uğraşanların esnaf muaflığından faydalanabilmeleri, kanunun 47 ve 48 inci maddelerinde yazılı genel ve özel şartları haiz olmaları kaydına bağlanmıştır. Bu maddelerden 48 inci maddenin 1-9 uncu bentlerindeki hadler 484 sayılı Kanunla indirilmiş olduğundan, bu bentler şümulüne giren esnaf muaflığı indirimi miktarlara göre tâyin olunacaktır.

(Orman köylerinde 48 inci maddenin 9 numaralı bendine giren ev sanatları ile uğraşanlar için özel şartlar iki katı tutarı ile nazara alınacağından, bu gibilerin yeni kanun karşısındaki esnaf muaflıkları da indirimli hadlere bakılmak suretiyle belli edilecektir.)

484 sayılı Kanun hükmünün şümulü:

193 sayılı Kanunun 48 inci maddesinin 1-9 uncu bentlerindeki hadleri % 25 oranında indirime tabi tutan 484 sayılı Kanunun 4 üncü maddesi, geçici 1 inci maddesi uyarınca 1964 takvim yılının birinci gününden itibaren uygulanmağa başlanacaktır.