Seri No: 35 Harçlar Kanunu Genel Tebliği

Tapu harçları uygulamasında ise öteden beri, işleme konu gayrimenkullerin emlak vergi değerinin, yeniden değerleme oranında artırılması esası mevcut bulunmaktaydı.

Emlak Vergisi Kanununda yapılan ve vergi değerinin her yıl yeniden değerleme oranında artırılması uygulamasına paralel olarak 4369 sayılı Kanun ile Harçlar Kanununun 63 üncü maddesi de değiştirilmiş ve yeniden değerleme oranları uygulanmak suretiyle artırılmış emlak vergi değerlerinin aynı zamanda tapu işlemlerinde harç matrahını oluşturması sağlanmıştı.

Ancak 4444 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle Emlak Vergisi Kanununun 29 uncu maddesinde yapılan değişiklikle, emlak vergi değerlerinin tespitinde her yıl, bir önceki yıl değerinin yeniden değerleme oranının yarısı kadar artırılması esası benimsenmiştir. Ayrıca Bakanlar Kurulu bu oranı sıfıra kadar indirmeye ve yeniden değerleme oranına kadar artırmaya yetkili kılındığı gibi belediye grupları itibariyle farklı oranlar belirleyebilme yetkisine de sahip kılınmıştır.

Böylece emlak vergi değerine yeniden değerleme oranının tam olarak uygulanması yöntemi sona ermiştir. Bu nedenle harç matrahını doğrudan emlak vergisi değerine bağlayan Harçlar Kanununun 63 üncü maddesinde de değişiklik yapılması gereği doğmuştur.

Öte yandan, 4444 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle de Emlak Vergisi Kanununa geçici 18 inci madde eklenmiştir. Bu maddeye göre 1998 yılı genel beyan dönemi nedeniyle veya aynı yılda ortaya çıkan vergi değerini değiştiren sebeplere istinaden beyanda bulunmuş olan mükelleflere diledikleri takdirde 1 Kasım 1999 - 31 Aralık 1999 tarihleri arasında yeniden beyanda bulunmak suretiyle beyanlarını yenileme imkanı verilmiştir.

Bu değişikliklere paralel olarak 4444 sayılı Kanunun 10 uncu maddesi ile 492 sayılı Harçlar Kanununun 63 üncü maddesi değiştirilmiş ve aynı Kanunun

12 nci maddesiyle Harçlar Kanununa geçici 5 inci madde eklenmiştir. Yapılan değişiklik ve geçici 5 inci madde hükümleri Kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Harçlar Kanununun 63 üncü maddesinde yapılan değişikliğe göre tapu ve kadastro harcı uygulamasında harç matrahı, Emlak Vergisi Kanununa göre belirlenen emlak vergi değerinin her yıl, yeniden değerleme oranında artırılması suretiyle hesaplanacaktır.

Geçici 18 inci madde kapsamında beyanlarını yenileyen mükellefler açısından 1 Kasım 1999 ile 31 Aralık 1999 tarihleri arasındaki dönemde ve izleyen yıllarda ortaya çıkacak tapu işlemlerinde esas alınacak harç matrahının belirlenmesi amacıyla da aynı Kanunun 12 nci maddesiyle Harçlar Kanununa geçici 5 inci madde eklenmiştir.

Söz konusu 63 üncü maddenin son fıkrası ile uygulamaya ilişkin usul ve esasların belirlenmesine Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Bu yetkiye istinaden yeni düzenlemenin, mahiyeti ve uygulama esaslarına ilişkin olarak aşağıdaki açıklamaların yapılmasına gerek duyulmuştur.

2- Tapu Harç Matrahının Hesaplanması

2.1- Kayıtlı Değer veya Emlak Vergisi Değeri

Harçlar Kanununun 63 üncü maddesinde yapılan değişiklik ile tapu harcı uygulamaları bakımından kayıtlı değer veya emlak vergisi değeri yeniden tanımlanmaktadır.

Buna göre Harçlar Kanunu açısından "kayıtlı değer" veya "emlak vergisi değeri";

a) Genel beyan dönemi nedeniyle veya vergi değerini tadil eden nedenlerle verilen emlak vergisi beyannamelerinde yer alan ve Emlak Vergisi Kanunu hükümlerine göre hesaplanarak beyan edilen emlak vergisi değerini,

b) Mükellefiyetin başlangıç yılını takip eden yıllarda ise, Emlak Vergisi Kanunu hükümlerine göre önceki yılda beyan olunan değere, her yıl, yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle hesaplanacak tutarı,

ifade edecektir.

Bilindiği üzere Emlak Vergisi Kanunu hükümlerine göre, emlak vergisi mükellefiyeti genel beyan döneminin başlangıç yılında, vergi değerini tadil eden sebeplerin mevcudiyeti halinde ise bu olayın meydana geldiği yılı takip eden yıldan itibaren başlamaktadır.

Dolayısıyla tapu işlemlerinde harç matrahının doğru tespiti emlak vergisi değerinin doğru hesaplanmasına bağlı olmaktadır. Tapu harcı yukarıda belirtilen esaslara göre tespit olunacak kayıtlı değer veya emlak vergisi değeri üzerinden hesaplanarak ödenecektir. Mükelleflerce bu değerin altında beyanda bulunularak harç tutarının eksik hesaplanıp ödenmesi halinde vergi dairesince doğru harç tutarı yukarıda belirtilen esaslara göre hesaplanacak ve aradaki fark ikmalen tarh edilerek mükelleflerden aranacaktır. Ayrıca, tarh edilecek vergiye %25 oranında vergi ziyaı cezası uygulanacaktır.