Bilindiği üzere; Hazinenin özel mülkiyetinde bulunan taşınmazlar üzerinde gerçek ve tüzel kişiler (kamu-özel) lehine, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve bu Kanunun 74’üncü maddesi gereğince yayımlanan Devlete Ait Taşınmaz Mal Satış, Trampa, Kiraya Verme, Mülkiyetin Gayri Ayni Hak Tesis, Ecrimisil ve Tahliye Yönetmeliği ve özel kanunlarındaki hükümler ile Bakanlığımızca belirlenen koşullarla irtifak hakkı tesis edilmektedir.
Bu kapsamda; Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş. (BOTAŞ) Genel Müdürlüğü, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü, Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) Genel Müdürlüğü ve Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) Genel Müdürlüğü gibi özel kanunları uyarınca görevlendirilmiş olan kuruluşların asli görevleri gereğince yapmış olduğu hizmetlerin kamu hizmeti niteliği taşıyor olması hususu da dikkate alınmak suretiyle, bu kuruluşların hizmetleri sebebiyle ihtiyaç duyduğu mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar üzerinde, bu kuruluşlar lehine bedeli karşılığında irtifak hakkı tesisi, bedelsiz devir, bedelsiz irtifak hakkı tesisi veya kullanma izni verilmesi işlemleri 27.10.2003 tarihli ve 270 Sıra Sayılı Milli Emlak Genel Tebliği, 2005/03 ve 2005/13 sayılı Genelgeler ile 81 Valiliğe (Defterdarlık) yazılan 08.10.2003 tarihli ve 35097 sayılı yazımız uyarınca Defterdarlıklarca yapılarak sonuçlandırılmaktaydı.
03.03.2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununun 15’inci maddesinin (d) fıkrası 24.05.2006 tarihli ve 5496 sayılı Kanun ile; “Piyasada üretim veya dağıtım faaliyetinde bulunan lisans sahibi özel hukuk tüzel kişileri, faaliyetleri ile ilgili olarak Hazinenin mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar üzerinde irtifak hakkı tesisi, kullanma izni veya kiralama yapılabilmesi için Kurumdan talepte bulunur. Bu talebin Kurulca uygun görülmesi hâlinde, ilgili mevzuat uyarınca Maliye Bakanlığı ile lisans sahibi özel hukuk tüzel kişileri arasında lisans süresi ile sınırlı olmak üzere irtifak hakkı tesisi, kullanma izni veya kiralama sözleşmesi düzenlenir. Bu sözleşmelerde, sözleşmenin geçerliliğinin lisansın geçerlilik süresi ile sınırlı olacağı hükmü yer alır. Bu şekilde tesis edilen irtifak hakkı, kullanma izni veya kiralama bedelini ödeme yükümlülüğü, lisans sahibi özel hukuk tüzel kişisine aittir.
Piyasada kamu tüzel kişiliğini haiz lisans sahibi tüzel kişilerce yürütülen üretim, dağıtım veya iletim faaliyetleri için gerekli olan, Hazinenin mülkiyetindeki veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlarla ilgili olarak irtifak hakkı tesisinin veya kullanma izni verilmesinin talep edilmesi hâlinde, Maliye Bakanlığı tarafından ilgili kamu tüzel kişileri lehine lisans süresince bedelsiz irtifak hakkı tesis edilir veya kullanma izni verilir.” şeklinde değiştirilmiştir.
Bu hüküm ile konu hakkında görüşleri sorulan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun görüşü de dikkate alınmak suretiyle; konuya ilişkin muhtelif tarihlerde yapılan düzenlemelerin birleştirilerek tek bir genel tebliğ haline getirilmesi gerekli görülmüştür.
Buna göre;
I) Boru Hatları İle Petrol Taşıma A.Ş. (BOTAŞ) Genel Müdürlüğü, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) Genel Müdürlüğü, Elektrik Üretim A.Ş. (EÜAŞ) Genel Müdürlüğü ile elektrik dağıtımı ile görevlendirilen ekli listede (Ek-1) belirtilen ve özel kanunları uyarınca görevlendirilmiş olan tüzel kişilerin yapmış olduğu hizmetlerin kamu hizmeti niteliği taşıyor olması ve bu tüzel kişilerce yerine getirilmesi gereken hizmetlerde aciliyet bulunması nedeniyle, yapılan yatırımların zamanında yapılabilmesi, aksamaması ve bu işlerin süratle yerine getirilmesi ve ayrıca, mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar üzerinde bu tüzel kişiler lehine asli görevleri gereği tesis edilecek irtifak hakkı ve kullanma izni işlemlerinin kısa sürede ve etkin bir şekilde sonuçlandırılması amacıyla; mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar üzerinde kamu tüzel kişiliğini haiz lisans sahibi tüzel kişiler lehine irtifak hakkı tesis edilmesine ilişkin tüm işlemler, Bakanlığımızın 150 Sıra Sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinin (D) bölümünde belirtilen bilgi ve belgeler de dikkate alınmak suretiyle, aşağıdaki açıklamalar çerçevesinde Defterdarlıklarca sonuçlandırılacaktır.
1 - TEİAŞ, EÜAŞ ve elektrik dağıtımı ile görevli kamu tüzel kişiliğini haiz lisans sahibi tüzel kişiler tarafından, üzerinden enerji nakil hattı geçirilen/geçirilecek olan, BOTAŞ tarafından, doğalgaz boru hattı geçirilen/geçirilecek olan mülkiyeti Hazineye ait veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki taşınmazlar hakkında, talep konusu taşınmazların üzerinde irtifak hakkı tesis edilmesinde ve/veya kullanma izni verilmesinde herhangi bir sakınca bulunup bulunmadığı tespit edilecek, irtifak hakkı tesis edilmesinde ve/veya kullanma izni verilmesinde herhangi bir sakınca bulunmadığının tespiti halinde gerekli işlemlere başlanılacaktır.