355154 Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün 11/10/2016 Tarihli ve 355154 Sayılı Talimatı

A) MUAFİYET TANINAN KURUMLAR

492 sayılı Harçlar Kanununun "Harçtan müstesna tutulan işlemler" başlıklı 59 uncu maddesinde kendilerine harç muafiyeti tanınan kamu tüzel kişileri ile harç muafiyeti tanınan işlemler belirtilmektedir. Bu genel hüküm dışında, özel kanunlar ile kendilerine istisnai olarak harç muafiyeti tanınan özel veya kamu hukuku tüzel kişileri ile harç muafiyeti tanınan tapu işlemleri de bulunabilir.

a) Kamu yararına çalışan dernekler

Kamu yararına çalışan dernekler, ilgili bakanlıkların ve Maliye Bakanlığının görüşü üzerine İçişleri Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulu kararıyla tespit edilmektedir (5253 sayılı Dernekler Kanunu md. 27/1). Bir derneğin, kamu yararına çalışan dernek statüsüne girmesi ve kamu yararına çalışan dernek sayılması Bakanlar Kurulu kararıyla mümkündür. Bir derneğin kamu yararına çalışan derneklerden sayılmasına ilişkin karar, İçişleri Bakanlığınca ilgili valiliğe bildirilir ve konu hakkında valilikçe başvuru sahiplerine bilgi verilir. Kamu yararına çalıştıklarına karar verilen derneklerin, denetimler sonunda bu niteliklerini kaybettikleri tespit edilirse, Dernekler Kanununun 27 nci maddesinin birinci fıkrasında öngörülen usulle haklarında alınan kamu yararına çalışan derneklerden sayılma kararı kaldırılır (5253 sayılı Dernekler Kanunu md. 27/5). Kamu yararına çalışan derneklerin güncel listesi İçişleri Bakanlığı Dernekler Dairesi Başkanlığının resmi web sitesinde (http://www.dernekler.gov.tr) yayımlanmaktadır.

b) Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti sağlanan vakıflar

4962 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Vakıflara Vergi Muafiyeti Tanınması Hakkında Kanunun 20/1 maddesi, "Gelirlerinin en az üçte ikisini nev'i itibarıyla genel, katma ve özel bütçeli idarelerin bütçeleri içinde yer alan bir hizmetin veya hizmetlerin yerine getirilmesini amaç edinmek üzere kurulan vakıflara, Maliye Bakanlığının önerisi üzerine Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınabilir." hükmündedir. Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıflar, 3.4.2007 tarihli ve 26482 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Vakıflara Vergi Muafiyeti Tanınması Hakkında Genel Tebliğ (Seri No:1) ile düzenlenmiştir. Tebliğ uyarınca muafiyet ve istisnalar vakfın tüzel kişiliğine yönelik olup vakfa ait iktisadi işletmelerin bu muafiyet ve istisnalardan yararlanması mümkün bulunmamaktadır. Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınan vakıfların unvanı, merkezi, Bakanlar Kurulu Kararının tarih ve sayısının yer aldığı vergi muafiyeti tanınan vakıfların güncel listesi Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığının resmi web sitesinde (http://www.gib.gov.tr) yayımlanmaktadır.

B) MUAFİYET TANINAN KURUMLARA SAĞLANAN HAKLAR, İSTİSNA VE MUAFİYETLER

Kamu yararına çalışan derneklerin ve vergi muafiyeti tanınan vakıfların işlemlerinin aşağıdaki açıklamalar kapsamında yönlendirilerek gereken kolaylığın sağlanması, ancak işlem yapıldığı anda vergi muafiyetinin ve/veya kamu yararına çalışma niteliğinin devam ettiği hususunun ilgili Bakanlıkların web sitelerinden elektronik ortamda teyidi gerekmektedir.

a) Kamu yararına çalışan derneklere sağlanan haklar

1) 492 sayılı Harçlar Kanununun 59 uncu maddesinin (b) bendi hükmü ile kamu yararına çalışan derneklere istisna tanınmıştır. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığının ilgi yazısı uyarınca; söz konusu istisna hükmü Kanunda öngörülen koşulları haiz kamu yararına çalışan derneklerin gayrimenkul iktisabı ve tescil işlemleri ile şerhi gerektiren diğer işlemlerine münhasır olup, anılan derneklerin gayrimenkul ve sair ayni hak satış ve devir işlemlerini kapsamamaktadır. Kamu yararına çalışan derneklere gayrimenkul ve sair ayni hak satış ve devir eden kişilerin ise tapu harcından muafiyetleri bulunmamaktadır.

2) 488 sayılı Damga Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinin, "Bu Kanuna ekli (2) sayılı tabloda yazılı kağıtlar Damga Vergisinden müstesnadır." hükmü gereğince, Damga Vergisi Kanununa ekli 2 sayılı tabloda yazılı kâğıtlar damga vergisinden istisna kılınmıştır (488 s. DVK (2) sayılı Tablo/IV-11). Kamu yararına çalışan dernekler, bu istisnadan yararlanmakta olup, damga vergisinden istisna tutulmuşlardır.

3) 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 3 üncü maddesinin (a) bendinin, "Amme İdareleri, emekli ve yardım sandıkları, sosyal sigorta kurumları, umumi menfaata hadim cemiyetler, siyasi partiler ve bunlara ait olan veya bunların aralarında kurdukları teşekküllerden Kurumlar Vergisine tabi olmıyanlar," hükmü uyarınca kamu yararına çalışan derneklere, veraset ve intikal vergisinden istisna tanınmıştır.