Adalet Kütüphaleri Yönetmeliği

BİRİNCİ KISIM

Genel Hükümler

Amaç

Bu Yönetmeliğin amacı, Adalet Kütüphanelerinin kurulması, korunması, yönetimi, ihtiyaçlarının karşılanması, bunlardan yararlanılması usul ve esaslarını düzenlemektir.

Kapsam

Adalet Kütüphaneleri şunlardır:

a) Bakanlık Kütüphanesi,

b) Adli ve idari yargı kütüphaneleri.

kütüphaneler, bu konudaki hizmetlerdeki birlik, bütçede tasarruf sağlamak, personel ve zamandan kazanmak amaçları ile merkeziyet sistemi esasına göre yönetilir.

Dayanak

Bu Yönetmelik “2992 Sayılı Adalet Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun”a dayanılarak düzenlenmiştir.

Tanımlar

Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;

Bakanlık: Adalet Bakanlığını,

Kütüphane: Bakanlık ile adli ve idari yargı binalarında yayınların muhafazası ve bunlardan istifade edilmesi için ayrılan özel yer ve raflı dolapları,

Mahkeme Başkanı: Bölge idare mahkemesi başkanı ve bölge idare mahkemesi bulunmayan illerde kurulmuş idare veya vergi mahkemesi başkanını,

Komisyon Başkanı: Kütüphane komisyon başkanını,

ifade eder.

Kütüphaneye girecek yayınlar

Kütüphane koleksiyonu şu yollardan sağlanır:

a) Satın alınan yayınlar,

b) Bağış yoluyla kütüphaneye verilen yayınlar.

c) Özel yasalar gereğince Cumhuriyet başsavcılıklarına gönderilen yayınlar,

d) Bakanlıkça değişim yoluyla temin edilen yayınlar,

e) Bakanlık yayınları,

f) 5680 sayılı Basın Kanunu gereğince incelenmek üzere Cumhuriyet başsavcılıklarına verilip Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne gönderilen yayınlar,

satın alınacak yayınlar hakkında "Adalet Bakanlığı Yayın Yönetmeliği" hükümleri uygulanır.

Bağış yoluyla alınacak yayınların seçim ve kabulü işleri, merkezde Yayın İşleri Dairesi Başkanlığınca, taşra adalet kütüphanelerinde Kütüphane Komisyonunca yerine getirilir.

Özel yasaları gereğince Cumhuriyet başsavcılıklarına gönderilip de soruşturma ve kovuşturmaya tabi tutulmayan yayınların bir nüshası mahalli kütüphaneye alınır.

5680 sayılı Basın Kanunu gereğince incelenmek üzere Cumhuriyet başsavcılıkları tarafından Ceza İşleri Genel Müdürlüğüne gönderilen yayınlar, soruşturma ve kovuşturma konusu olmadıkları takdirde Bakanlık Merkez Kütüphanesine konulmak üzere, bu Genel Müdürlükçe Yayın İşleri Dairesi Başkanlığına gönderilir.

İKİNCİ KISIM

Adalet Kütüphaneleri

BİRİNCİ BÖLÜM

Kuruluş, Organlar ve Görevleri

Kuruluş yerleri

Bakanlık merkezinde, Cumhuriyet savcılıkları ve bölge idare mahkemesi başkanlığı nezdinde bir adalet kütüphanesi bulunur.

Organlar

Adalet kütüphanelerinin organları şunlardır:

a) Kütüphane komisyonu,

b) Kütüphane memuru.

Kütüphane komisyonu

Komisyon:

a) Bakanlık merkezinde Yayın İşleri Dairesi Başkanının görevlendireceği kütüphane şube müdürünün başkanlığında kütüphane memurlarından,

b) Adli yargıda Cumhuriyet savcısının başkanlığında, Cumhuriyet savcısının görevlendireceği savcılık yazı işleri müdürü ve zabıt kâtibinden,

c) İdari yargıda, bölge idare mahkemesi başkanının başkanlığında, başkanın görevlendireceği yazı işleri müdürü ve zabıt katibinden,

d) Bölge idare mahkemesi bulunmayan yerlerdeki idare veya vergi mahkemelerinde, bu yer mahkeme başkanının başkanlığında yazı işleri müdürü ve zabıt katibinden kurulur.

Kütüphane memurluğu

Kütüphane memurluğu görevli kadrolu memur tarafından yoksa; kütüphane komisyonu başkanlığınca seçilecek zabıt katibi tarafından yürütülür.

Kütüphane komisyonunun görevleri

Kütüphane komisyonunun görevleri şunlardır:

a) Kütüphaneyi düzenlemek,

b) Kütüphane memurunu denetlemek.

c) Kütüphane memuruna kitaplık defterini, fişleri düzenli bir şekilde tutturmak, kitapların tasnifini yaptırmak,

d) Meslek mensupları tarafından kütüphane için alınması istenilen yayınların listesini Bakanlığa sunmak,

e) Ödettirilmesi gerekli halleri vaktinde maaş mutemedine bildirmek,

f) Kütüphane ile ilgili yazı işlerini düzenlemek,

g) Kütüphaneye gelen kitaplar alındığında, gönderme kağıdının ikinci bölümünü Bakanlığa iade etmek,

h) Sayıştaya verilmek üzere düzenlenmiş yıl sonu listelerini bulunduğu yerde ayniyat saymanı görevini yapan yetkiliye vermek,

i) Yargı çevresi içinde kütüphaneden faydalanma işlemini yürütmek,

j) Adalet Bakanlığının kütüphane ile ilgili olarak vereceği işlerle bu Yönetmelikte gösterilmiş diğer işleri yapmak.

(...)

Kütüphane memurunun görevleri

Kütüphane memurunun görevleri şunlardır:

a) Kütüphaneye kayıtlı yayınları ve diğer demirbaşları muhafaza etmek,

b) Kütüphane defterini, fişleri tutmak, kitapların tasnifini yapmak.

c) Kütüphanenin düzen ve temizliğini sağlamak, çalışma saatleri içinde yayınları adalet mensuplarının istifadesine arz etmek,

d) Ayniyat Talimatnamesi gereğince kütüphaneyi devir ve teslim almak, bu görevden ayrılışında aynı esaslar dahilinde yayınları devretmek, ödettirilmesi gerekli halleri vaktinde komisyon başkanına haber vermek,

e) Okunmak için alınan kitapların zamanında iadesini takip ve temin etmek,

f) Kütüphane komisyonunun vereceği diğer işleri yapmak.

İKİNCİ BÖLÜM

Yönetim

Kayıt ve tasnif

Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesi uyarınca kütüphaneye gönderilen yayınlar, kütüphane memuru tarafından imza karşılığında teslim alınır.

Bu kitaplar kütüphane demirbaş defterine kaydedilir ve bir kayıt numarası verilir. Demirbaş defteri; kayıt numarası, yazar adı, kitap adı, yayınevi, yayın yeri, yayın tarihi, dili, adedi, cildi, baskısı, fiyatı, kütüphaneye geldiği tarih ve düşünceler sütunlarından oluşur. Kitabın ilk sayfasına demirbaş numarası yazılır ve “Adalet Bakanlığı Kütüphanesi” damgası basılır. (Taşrada “Kütüphane adı” damgası basılır.)

Demirbaş defterinin her sayfasına numara verilerek, sayfaların birleştiği yerin üst kısmına merkezde Adalet Bakanlığı Kütüphanesi, taşrada bağlı bulunduğu komisyon başkanlığının resmi mühürü basılır.

Defterin ilk ve son sayfalarında kaç sayfadan ibaret olduğu yazılır ve merkezde Yayın İşleri Dairesi Başkanlığı taşrada komisyon başkanı tarafından imza ve mühür ile onaylanır. Demirbaş defterine kaydedilen kitaplar kataloglanır ve sınıflanır. Kataloglama kitabın bibliyografik künyesinin katalog kartlarına aktarılmasıdır. (Yazar adı, kitap adı, yayınevi, yayın yeri, yayın tarihi, sayfası, ciltli veya ciltsiz olduğu bilgilerini içerir.)

Bakanlık merkez ve taşra kütüphanesinde Anglo Amerikan Kataloglama kuralları kullanılır. Buna göre bir kitaba en az üç fiş çıkar. Yazar adı, kitap adı ve konu olmak üzere, ayrıca ek fişler de çıkabilir (seri adına göre). Bu fişler alfabetik olarak ayrı ayrı katalog dolabına yerleştirilir.

Katalog kartları çıkarılan kitaplar Dewey Onlu Tasnif Sistemine göre sınıflanır. Bu sistemde konular 0-9 arasında genel konular ve ayrıntılı konular için 000-999 arasında numaralar almıştır.

Tasnif numarası kitap sırtına yazılır ve sınıflama numarasına göre alfabetik olarak raflara yerleştirilir.

Süreli yayınlar, belli bir isim altında devamlı olarak çıkan ve ne zaman duracağı önceden bilinmeyen her türlü yayını kapsar. Bu yayınlar için izleme fişleri hazırlanır. Bu fişlerde derginin adı, yayınevi, sayıları kaydedilir. İzleme fişleri kardex adı verilen, fişlerin yatay doğrultuda ve alfabetik bir düzen içinde bulunduğu özel olarak hazırlanmış bir kutuda muhafaza edilir.

Bilgisayar desteği sağlanarak, Ulusal Yargı Ağı Projesi (UYAP) kapsamında hizmet veren kütüphane komisyonları, iki ay içinde toplanarak mevcut olan yayınlarının sayımını yaparlar ve bu Yönetmelik hükümlerine uygun şekilde kitap künyelerinin bilgisayar ortamına aktarılmasını sağlarlar.

Kitapların ayıklanması ve kayıttan düşürülmesi ve imhası

a) Kütüphane komisyonu; gerekli gördüğü zamanlarda veya sonu 0 ve 5'le biten yılların Ocak ayında Kütüphanede ayıklama işlemi yapar.

b) Çalınma ve kaybolma nedeniyle yok olan, ekonomik ömrünü tamamlamış veya kullanılamayacak derecede teknik ve fiziki değerini yitirmiş yararlanılamaz hale gelmiş yahut yeni baskıları sağlanmış yayınlar, Komisyon tarafından tespit edilerek kayıtlardan düşürülür.

c) Hukuk tarihimiz açısından önem taşıyan koleksiyon niteliğindeki yayımlar ile yazma ve basma nadir eserlerin hiçbir şekilde imhasına karar verilemez.

d) Kayıtlardan düşürülen yayımların imha edilmesine karar verilenler için Taşınır Mal Yönetmeliğinin 27 ve 28 inci madde hükümleri esas alınır.

e) Komisyon Başkanının onayını müteakip, imhasına karar verilen yayınların değerlendirilmesine ilişkin hususlar, Taşınır Mal Yönetmeliği dikkate alınarak Komisyonca yerine getirilir.

Kayıttan düşme

(...)

Kütüphane ve kitaplık yeri

Kütüphane yeri olarak, yayınların kolaylıkla ve emin bir şekilde düzenlenmesini temin edecek ve yayınların rahat ve sessizlik içinde incelenmesini mümkün kılacak şekilde Bakanlıkta, adli ve idari yargı binalarında müstakil bir yer ayrılır.

Kütüphane için müstakil bir yer ayrılması mümkün olmayan hallerde münasip bir yer kitaplık olarak belirlenir.

Yukarıdaki fıkralara göre kütüphane yerinin belli edilmesi komisyon başkanına aittir.

Faydalanma şekil ve şartları

Adalet mensupları ve personeli kütüphanede bulunan her türlü yayından faydalanabilirler.

Kütüphane dışında faydalanılan yayınlar, kütüphaneden çıktığı günden itibaren en çok bir ay içinde geri verilir. Yayının başka bir isteklisi bulunmadığı takdirde süre bir defa için bir ay daha uzatılabilir.

Kütüphaneden çıkarılmayacak yayınlar

Aşağıdaki yayınlar kütüphaneden çıkarılamaz;

a) Sözlükler, ansiklopediler ve koleksiyonlar,

b) Nüshası tükenmiş veya elde edilmesi güç yayınlar,

c) El veya daktilo ile yazılmış eser veya çalışmalar,

d) Süreli yayınlar,

e) Komisyonca belirtilecek diğer yayınlar.

Yayınların kütüphaneden çıkarılmasına izin verilmesi

Kütüphaneden dışarıya verilmeyen yayınlar, mahkeme, daire ve kurullardaki çalışmalar sırasında faydalanılmak üzere işi bitirdiğinde derhal geri verilmek şartıyla istek kağıdı karşılığında meslek mensuplarına verilir.

Ayrıca, istek halinde komisyon başkanı 17 inci maddede belirtilen yayınlardan adalet binası dışına çıkarılmamak üzere meslek mensuplarının kütüphane dışında faydalanmalarına izin verebilir.

İstek kağıdı

Kütüphane dışına ödünç verilen kitaplar için iki nüsha istek kağıdı doldurulur ve ilgiliye imzalatılır. İstek kağıdının bir nüshası okuyucuda, bir nüshası kütüphane memurunda kalır. Kütüphane memurunda kalan nüsha geri getirileceği tarihe göre sıraya konularak saklanır. Kitap geri getirildiğinde kütüphane memuru tarafından kontrol edilerek teslim alınır. İstek kağıdı ilgiliye iade edilir.

İstek kağıdında bulunacak hususlar

İstek kağıdında, emanet verilen yayının ismi, yazarın adı, kitaplık ve demirbaş numarası, demirbaş değeri, teslim tarihi, kaç gün ve hangi tarihte geri verilmesi gerektiği açıkça yazılır.

Bu istek kağıdında ayrıca yayını alanın Yönetmelik hükümlerini bildiğine ve bu hükümlere uymadığı, belirlenen günde çalışma saati sonuna kadar yayını geri vermediği veya yayını herhangi bir zarara uğrattığı takdirde varsa yenisinin satın alınması için bedelini kütüphaneye elden ödemeyi, yoksa bilirkişi veya mahallinde bulunan diğer kütüphane yetkililerince tayin edilecek değerini Ayniyat Talimatnamesine göre ödemeyi, aksi takdirde bu miktarın, maaş mutemedi tarafından ilk aylığından bir defada kesilmesini kabul ve taahhüt ettiğine dair kayıt bulunur (Örnek No: 4).

Yayınların gününde geri verilmemesi halinde yapılacak işlem

Kütüphane dışında faydalanılan bir yayının gününde geri getirilmemesi halinde kütüphane memuru, durumu komisyon başkanına derhal yazıyla duyurur. Komisyon başkanının yazılı bildirisine rağmen yayın, on gün içinde iade edilmediği takdirde, tazminat bedelinin ilgilinin ilk aylığından kesilmesi hususuna dair komisyon kararı maaş mutemedine yazıyla bildirilir.

Okuyucuların yayınları koruması

Yayınlardan faydalananların, bunları tam bir dikkat ve itina ile her türlü hasar ve zarardan korumaları, aldıkları zamandaki hali ile ve vaktinde geri vermeleri şarttır.

Yayınların üzerine yazı yazmak, çizgi çizmek, sabit işaretler koymak, iz bırakmak, sayfaları hırpalamak, yırtmak ve benzeri davranışlarda bulunmaktan kaçınılır.

Kütüphane dışındaki faydalanmalarda, istek kağıdında tatmin edici bir açıklama olmadıkça kütüphanedeki faydalanmalarda okuyucu yayını alırken kütüphane memuruna aksini bildirmedikçe yayını tam ve mükemmel bir şekilde teslim almış sayılır.

Birinci ve ikinci fıkralardaki esaslara uyulmaması halinde yayın geri verilmemiş addolunur ve ona göre işlem yapılır.

Ayrılmalarda uygulanacak işlem

Adalet mensupları ve personeli, bulundukları yerden herhangi bir sebeple sürekli olarak ayrılmaları halinde kütüphaneden almış oldukları yayınları derhal geri vermek zorundadır.

Kuruluş dışındakilerin faydalanması

Adliye mensubu ve personeli olmayanlar kütüphaneden komisyon başkanının izniyle ve yalnız kütüphanede okumak kaydıyla faydalanabilirler.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Yayınların Kütüphaneye Gönderilmesi

Dağıtım esasları

Yönetmeliğin 5 inci maddesinin a, b, d, e bentlerindeki yayınlar, kütüphanelerin, (5) belirlenecek ihtiyaçları göz önünde tutulmak suretiyle dağıtılır.

Adalet mercii ve makamlarının istekleri üzerine satın alınan yayınlar, evvela istekte bulunan yer kütüphanesine gönderilir.

Yayın gönderme ve demirbaşa kayıt

Yayınlar, yayın gönderme kağıdı ile kütüphanelere gönderilir. Bu kağıdın ikinci bölümü alındı belgesi niteliğinde olup, alınan kitaplar, bu Yönetmeliğin 12 inci maddesine göre kayıtları yapıldıktan sonra. 27 inci maddede belirtilen bilgileri içerecek şekilde komisyon başkanı tarafından imza edilerek Bakanlık Yayın İşleri Dairesi Başkanlığına gönderilir. (Örnek No: 5)

DÖRDÜNCÜ KISIM

Çeşitli Hükümler

Kitap listesi

Kütüphanede bulunan kitaplar için kitap listesi hazırlanır. Bu listede;

a) Sıra numarası,

b) Demirbaş numarası,

c) Yayın ismi,

d) Yazarın veya çevirenin adı,

e) Yayının basıldığı yer ve tarih,

f) Sahife sayısı,

g) Cilt sayısı,

h) Düşünceler,

gösterilir. (Örnek No: 6)

Yayınların kaydının tutulması

Bakanlık Yayın İşleri Dairesi Başkanlığı tarafından veya diğer kanallardan merkez ve taşra teşkilatı için temin edilen yayınlar, kütüphane demirbaş kaydına alınır.

Bakanlık Yayın İşleri Dairesi Başkanlığı merkezi bilgisayar ile taşra kütüphanelerinin kayıt ve işlemlerini takip ve kontrol eder. Görülen eksiklik ve aksaklıklar kütüphane komisyonu başkanlığı kanalı ile yerine getirilir.

Mahalli adalet kütüphanelerinin denetlenmesi

Adalet kütüphaneleri bağlı bulundukları komisyon başkanlığının daimi gözetim ve denetimi altındadır. Komisyon başkanı, kitaplık memuruna Yönetmeliğin uygulanmasında yol gösterir ve onun bu görevini Yönetmeliğe uygun şekilde yapıp yapmadığını araştırır.

Adalet kütüphanelerini, ayrıca adalet müfettişleri ve Bakanlık Yayın İşleri Dairesi Başkanlığı ile adli ve idari yargı adalet komisyonları ve Cumhuriyet başsavcıları da denetlerler ve teftiş sonucunu layihalarında belirtirler.

Adalet müfettişleri, Yayın İşleri Dairesi Başkanlığı, adli ve idari yargı komisyonları teftiş layihalarını düzenlerken aşağıda yazılı hususları göz önünde bulundururlar:

a) Kütüphanenin bakım ve düzeninin iyi olup olmadığı,

b) Kütüphane defterinin, fişlerin Yönetmeliğe uygun olarak tutulup tutulmadığı, kitap listesinin zamanında tanzim edilip edilmediği,

c) Kütüphane hizmetlerinin Yönetmeliğe uygun olarak yürütülüp yürütülmediği,

d) Okuyucuya verilmiş kitapların akibetinin zamanında takip edilip edilmediği,

e) Yitirilmiş yayın varsa ne gibi işlem yapıldığı,

f) Eskimiş ve kullanılamayacak duruma gelmiş yayın olup olmadığı, varsa bunlarla ilgili işlemin yapılıp yapılmadığı,

g) Kitap listesinin yayın mevcuduna göre düzenlenip düzenlenmediği.

h) Kütüphane komisyonu ve kütüphane memurunun Yönetmelikte kendilerine verilmiş görevleri lâyıkı veçhile yapıp yapmadıkları.

Sorumluluk

Adalet kütüphanesinin düzenli bir şekilde yönetilmesinden ve yayınların muhafazasından komisyon başkanı ve üyeleri ile kütüphane memuru sorumludur.

Kütüphane komisyonları bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde toplanarak, halen mevcut olan yayınların sayımını yaparlar ve listesini düzenlerler; yayınların bu liste muhtevasına, bu Yönetmelik hükümlerine uygun bir şekilde yeniden kütüphane defterine kaydını ve kütüphaneye intikalini sağlarlar.

Yukarıdaki fıkra uyarınca düzenlenecek listenin bir örneği (Yayınlar yeniden kayıt ve kitaplığa intikal ettirilmiş) kaydıyla Bakanlık Eğitim Dairesi Başkanlığına gönderilir.

Kaldırılan hükümler

12 Ağustos 1968 tarih ve 12974 sayılı Resmî Gazete’de neşredilen Adalet Kitaplıkları Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlüğe girme

Bu Yönetmelik Adalet Bakanının onayı ile yürürlüğe girer.

Yürütme

Bu Yönetmelik hükümlerini Adalet Bakanı yürütür.