8/4387 Anıtkabir Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Yönetmelik

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç Kapsam Sorumluluk Tanımlar

I. Amaç

2524 sayılı Anıtkabir Hizmetlerinin Yürütülmesi İlişkin Kanunun 2 nci maddesi uyarınca hazırlanan bu yönetmelik:

a) Atatürk’ün aziz naaşının defnedildiği Anıtkabir ve bağlı birimlerinin bakım, onarım, korunma, güzelleştirme, tamamlama ve geliştirilmesini; yangın, sabotaj ve benzeri güvenlik önlemlerinin alınmasını sağlamak,

b) Hizmetin yürütülmesi için yönetim esasları ve kurumlararası ilişkileri düzenlemek,

c) Anıtkabir’de yapılacak ziyaret ve törenlerle ilgili esasları düzenlemek,

d) Atatürk’ün yaşamı ve hatırası ile ilgili belge, eşya, kitap ve diğer malzemelerin derlenmesini sağlamak,

e) Anıtkabir hizmetleri için kurulacak Komutanlığın kuruluş, kadro ve görevlerini, saptamak amacıyla hazırlanmıştır.

II. Kapsam

Bu yönetmelik; Anıtkabir K.lığı, Anıtkabir ve bağlı birimleri, Alagöz Müzesi ile bu Komutanlık birimlerinde görevli personeli kapsar.

III. Sorumluluk

Bu yönetmeliği hazırlamak ve ihtiyaçlara göre gerekli değişikliği yapmaktan Bakanlar Kurulu; hizmetlerin yürütülmesinden ilgili Bakanlık ve Kuruluşlarla koordine yapmak suretiyle Genelkurmay Başkanlığı sorumludur.

IV. Tanımlar

Bu yönetmelikte, tekrarlan önlemek amacıyla kısaltılmış olarak kullanılan bazı sözcüklerin anlamları aşağıya çıkartılmıştır.

a) ALAGÖZ Müzesi: POLATLI Yolu üzerinde, 40 ncı kilometrede, ana yolun güneyinde, 3 km. mesafede, ALAGÖZ Köyünde, Kurtuluş Savaşı’nda ATATÜRK tarafından Komuta Karargahı olarak kullanılmış Müze Ev’dir.

b) Anıtkabir: Atatürk’ün aziz naaşının defnedildiği anıt mezar, Anıtkabir Müzesi, Anıtkabir Kitaplığı, ALAGÖZ Müzesi ile bağlı birimleri anlatır.

c) Kanun: Aksi belirtilmedikçe, 2524 sayılı Anıtkabir Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Kanundur.

d) Komutanlık: Aksi belirtilmedikçe, Anıtkabir Komutanlığıdır.

e) Kurum ve Kuruluşlar: Milli Savunma, Kültür ve Turizm, Bayındırlık Bakanlıkları ile yönetmelikte adı geçen ve hizmetin yürütülmesinde koordine ve işbirliği yapılacak kurumlardır.

f) Müze: Atatürk’ün hatırasını, dünya görüşünü yaymak ve yaşatmak amacıyla Atatürk’e ait araç - gereç, giyim - kuşam, kitap ve belgelerle Atatürk’ün hatırasını taşıyan malzemelerden kurulu olan ve halkın ziyaretine, bilimsel ve teknik araştırmalara açık olan Anıtkabir birimidir.

g) Yönerge: Bu yönetmelik uyarınca hazırlanacak Anıtkabir Hizmetlerinin Yürütülmesine İlişkin Yönergedir.

İKİNCİ BÖLÜM

ESASLAR

I. Teşkilat ve görev

Anıtkabir Komutanlığı, Genelkurmay Başkanlığına bağlıdır.

Anıtkabir Komutanlığı aşağıdaki birimlerden oluşur:

a) Komutanlık Karargâhı

b) Hizmet Kıt’a Komutanlığı

c) Muhafız Bölük Komutanlığı

d) Müze, Kitaplık ve Kültürel Faaliyetler Müdürlüğü

e) ALAGÖZ Müzesi

Her birimde bulunacak personel, araç ve gereç TMK.sında olduğu gibidir.

Anıtkabir Komutanlığının görevleri aşağıdadır:

a) Atatürk'ün aziz naaşının defnedildiği Anıt Mezar’ı, Atatürk’e alt araç - gereç, giyim - kuşam, kitap ve belgelerle Atatürk'ün hatırasını taşıyan malzemelerin sergilendiği Anıtkabir Müzesini, Anıtkabir Kitaplığını, ALAGÖZ Müzesini ve bağlı hizmetlerini Atatürk’ün hatırasına ve dünya görüşüne layık olabilecek şekilde korumak, bakım ve onarımını yaptırmak, güzelleştirmek, geliştirmek ve tamamlamak,

b) Anıtkabir'i halkın ziyaretine açık ve hazır bulundurmak, bu amaçla gerekli düzenlemeleri yapmak, ziyaret gün ve saatlerini belirlemek,

c) Anıtkabir’de bulunan taşınır ve taşınmaz malları korumak, sayım ve kontrolünü yapmak, bu amaçla Kültür ve Turizm Bakanlığı ile gerekli koordineyi yapmak,

d) Anıtkabir’in yangına, sabotaj ve hırsızlığa karşı güvenlik ve korunmasını bağlamak,

e) Atatürk’ün yaşamı, hatırası ve dünya görüşü ile ilgili araç - gereç, giyim - kuşam, kitap ve belgelerle malzemeleri satın atmak; kabul etmek, derlemek, envanteri, tasnifi, kataloglanması, depolanması ve hizmete sunulması ile ilgili işlemleri yapmak,

f) Anıtkabir'de düzenlenecek tören işlerini yürütmek,

g) Anıtkabir’de rehberlik hizmetlerini yürütmek, bu amaçla tanıtıcı kitaplar hazırlamak veya hazırlatmak, gerektiğinde sergiler düzenlemek, Atatürk’ün dünya görüşünü yaymak ve yaşatmak amacıyla hatıra eşyası hazırlamak veya yaptırmak, halka sunmak,

h) Anıtkabir'de fotoğraf ve film çekme esaslarını saptamak,

i) Atatürk ve Anıtkabir konusunda araştırma yapan kişi ve kuruluşlara işbirliği yapmak; bilimsel ve teknik araştırmalarda yardımcı olmak,

j) Genelkurmay Başkanlığının izniyle ve hazırlanacak yönerge esaslarına göre bağış ve yardım kabul etmek,

k) Yıllık çalışma faaliyetlerini ve bütçeyi plânlamak ve uygulamak,

Anıtkabir hizmetlerinin yürütülmesi için görev bölümü, TMK. esas alınarak Anıtkabir Komutanlığınca yapılır.

Anıtkabir birimleri ile personelin görevleri Anıtkabir Komutanlığınca Kültür ve Turizm Bakanlığı ile koordine edilerek hazırlanacak Anıtkabir İç Hizmet Yönergesi’nde belirtilir.

II. Yönetim ve kurumlararası ilişkiler

Anıtkabir’de bulunan taşınır ve taşınmazlar, Mal sorumlularının zimmetinde bulunur. Bu sorumluluk, Ordu Mal Yönetmeliği ve Yönergede belirtilecek mevzuat esaslarına göre sorumlulara aktarılır.

Anıtkabir’de bulunan taşınır ve taşınmaz mal ve eserlerin kayıt, kabul, sayım ve kontrolları için gerekil esaslar, Ordu Mal Yönetmeliği ile Ayniyat Yönetmeliği gözönüne alınarak hazırlanacak yönergede belirtilir.

Anıtkabir Müzesi’nde bulunan eserler (Atatürk’e alt kitaplar dahil) Genelkurmay Başkanlığının izni olmadan dışarı çıkarılamaz.

Atatürk ve Türk Devrimi konusundaki eserlerin yer alacağı «Atatürk ve Türk Devrimi Kitaplığı» ziyaretçi ve araştırmacıların incelemelerine açık tutulur. Bu kitaplıktan yararlanma esasları yönergede belirtilir.

Atatürk ve Türk Devrimi Kitaplıgı’na satın alınacak kitaplar ile 8/e maddesi uyarınca müzeye alınacak araç - gereç, malzeme ve eşyalar aşağıdaki üyelerden oluşan Tarihi Eserler İnceleme ve Değerlendirme Kurulu tarafından seçilir:

a) Gnkur. As. Ta. ve Strj. Etüd Bşk.lığı Temsilcisi,

b) Gnkur. İ.K.K. D. Bşk.lığı Temsilcisi,

c) Kültür ve Turizm Bakanlığı Temsilcisi

d) Türk Tarih Kurumu Temsilcisi,

e) Anıtkabir Müzesi, Kitaplık ve Kültürel Faaliyetler Müdürü,

f) Müze Kütüphanecisi,

g) Tarih Uzmanları,

Atanma ve diğer nedenlerle Kurul Üyeleri değiştiğinde, yerine yenileri görevlendirilir. Kurul Üyelerinin kimlikleri Gnkur. İKK D. Bşk.lığı ile Anıtkabir K.lığına bildirilir. İlgili Kuruluşlara duyurulur. Kurulun çalışma esasları yönergede belirtilir.

Kitap alımları için gerekli ödenek bütçeye konur. Kitap seçimleri ve satın almaları 6 ayda bir yapılır.

Anıtkabir ve bağlı bitimlerin hizmete açık tutulmasında; Atatürk’ün yaşamı ve dünya görüşünü halka götürme, tanıtma, benimsetme, sevdirme ve anlatma ana amaçtır. Bu nedenle; ziyareti engelleyici ve güçleştirici davranışlar önlenir. Ziyareti kolaylaştırıcı önlemler alınır. Rehberlik hizmeti geliştirilir.

Yukarıda belirtilen amaçlarla, ilgili Bakanlıklarla yapılarak, sergiler açılır, seminer ve konferanslar düzenlenir, kitap ve broşürler yayınlanır.

Anıtkabir faaliyetlerinde turizmi geliştirici, turistlere kolaylık sağlayıcı önlemler alınır. Yabancı dilde tanıtıcı yayınlar bulundurulur. Bu amaçta, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile gerekli koordine yapılır.

Anıtkabir faaliyetlerini düzenlemek ve aksaklıkları gidermek üzere, Komutanlık bünyesinde 3 ayda bir toplantı yapılarak, geçmiş ayların bilimsel, eğitsel ve kültürel çalışmaları ile günlük çalışmaları gözden geçirilir ve gelecek ayların çalışma programı düzenlenir. Toplantılara 15 ve 29. maddelerdeki Kurul, ya da Temsilcileri çağrılabilir.

Üç aylık çalışma programı Devlet Başkanlığı ve Dışişleri Bakanlığı Protokol Genel Müdürlüğüne, Genelkurmay Genelsekreterliğine, Kültür ve Turizm, Bayındırlık, İçişleri ve Milli Savunma Bakanlıklarına gönderilir.

Anıtkabir'in ziyarete kapalı olduğu saatlerde içerde nöbetçi ve görevli personel dışında kimse bulunamaz. Ziyaretçi kabul edilemez. Ancak, protokola tabi tören ve ziyaretler özel izinle yapılabilir.

Müze, kitaplık ve ziyarete açık birimlerde mutlaka görevli personel bulundurulur. Komutan'ın izni olmadan görev yerleri boş bırakılamaz. Yabancıların katıldığı törenlerle, Yabancı Turist ziyaretleri için yeteri kadar mihmander tercüman ve tercüman Komutanlık kadrosuna konur.

Ziyaretçilerin uymakla yükümlü olduğu hususlar, yönergede belirtilir. Bu hususların ziyaretcilerce bilinmesi için gerekil önlemler alınır.

Yayınlanmamış, ya da baskısı tükenmiş eserlerin resim ve fotopisini çekmek, Anıtkabir Komutanlığın iznine bağlıdır. Kimlere, hangi hallerde izin verileceği ve tutulacak kayıtlar yönergede belirtilir.

Görevli personelin giyim - kuşamları ile ziyaretçilere karşı davranışlarının incitici olmaması için gerekli «adap ve usuller» yönergede belirtilir ve personel bu konuda eğitilir.

III. Bakım ve onarım hizmetleri

Eski eserler dışında kalan sanat ve anıtsal değeri bulunmayan taşınır ve taşınmaz malların bakım, onarım restorasyon ve güzelleştirmeleri Türk Silahlı Kuvvetlerindeki esaslara göre yapılır.

Eski eserlerle, sanatsal değeri olan anıt ve yapıların (traverten kaplamalar, mozole taşı, taş elemanları, reliafler, freskler, heykel, mozayik v.b. yapılar) bakım onarım, yenileştirme, güzelleştirme ve tamamlamaları, uzmanlardan oluşan 29 ncu maddedeki Kurul tarafından verilecek karara göre yapılır.

Anıtkabir Bakım - Onarım ve Restorasyon Kuruluşu üyelerden oluşur:

a. Kültür ve Turizm Bakanlığı Eski Eserler ve Müzeler Gn. Md.lüğü Temsilcisi,

b. Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu Temsilcisi,

c. Vakıflar Gn. Md.lüğünden bir Uzman/Temsilcisi,

d. O. D. T. O. Restorasyon Kürsüsünden bir Uzman,

e. Anıtkabir K.lığı Sanat Tarihi Uzmanı,

f. Bayındırlık Bakanlığı Temsilcisi,

g. Milli Savunma Bakanlığı Temsilcisi,

h. Kuruluşun gerekli göreceği yerli ve yabancı Uzman ve Temsilciler,

Kurulun çalışma ve toplanma yöntemi, yönerge ve Kurul Üyelerine duyurulur.

Anıtkabir sahasında, 1710 sayılı Eski Eserler Kanunu esasları dahilinde ve Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu’nun görüşü alınarak, yeni inşaat ve yapılar yapılabilir.

Bakım, onarım, tamamlama ve restorasyon, 1710 sayılı Eserler Kanunu ve buna ilişkin mevzuat hükümlerine göre yapılır.

IV. Denetim ve kontroller

Askeri kontrol ve denetimler, Türk Silahlı Kuvvetlerindeki mevcut esaslara göre yapılır.

Eski eser, anıt ve sanat yapıların denetimi 3 aylık periyodlarla, 29 ncu maddede belirtilen Kurul tarafından yapılır. Kurul’un tutacağı rapor, genelkurmay Başkanlığı ile Anıtkabir Komutanlığına verilir. Denetim ve kontrola tabi tutulacak hususlar yönergede belirtilir.

V. Törenler

Anıtkabir’de, ancak Atatürk’e saygı için çelenk konabilir, tören düzenlenebilir. Başka amaçlarla; tören, yürüyüş ve gösteri düzenlenemez, çelenk konamaz. Anıtkabir’in manevi varlığına yakışmayan her türlü tavır, hareket, söz, yazı ve davranışlara izin verilmez.

Anıtkabir’de İstiklal Marşı dışında marş ve müzik çalınmaz. Ses ve ışık gösterileri ise Anıtkabir Komutanlığınca belirlenecek saatlerde, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile yapılacak protokol esaslarına göre yapılır.

Anıtkabir’de çelenk koyma ve törenler, Devlet Başkanlığı ve Dışişleri Bakanlığı Protokol Genel Müdürlüğü, Genelkurmay Başkanlığı ile Ankara Garnizon Komutanlığının iznine bağlıdır. Tören isteği, normal hallerde Genelkurmay Başkanlığına, ivedi hallerde ise doğruca Anıtkabir Komutanlığına duyurulur.

Çelenk koyma ve törenler, 24 saat öncesinden Anıtkabir Komutanlığını bildirilir.

Çelenk koyma ve törenler, 09.00 ile günbatımı saatleri arasında yapılır.

Anıtkabir’de çelenk koyma ve törenler için, belirlenen saatten 5 dakika önce, 1 ve 2 numaralı törenlerde Aslanlı Yol başında, 3 numaralı törenlerde ise Mozole önündeki alanda hazır bulunulur. 10 Kasım Atatürk’ü Anma Töreni'nde hazır bulunma saati 08. 40’dır.

Ulusal Bayram ve belirli günlerde, gelen çelenklerin sadece protokol yönünden en büyük kişi ya da kuruluşun çelengi törenle belirli yerine koyulur. Diğer çelenkler, daha önceden, protokole göre Mozole'ye veya meydandaki sütunlara yerleştirilir. Bunlar için ayrıca tören yapılmaz.

Saygıduruşu süresi; 10 Kasım'da 2 dakika, diğer törenlerde 1 dakikadır.

Anıtkabir Komutanlığınca, tören sorumluları ile saygı nöbetçilerinin, tören saatinden 15 dakika önce yerlerini almaları sağlanır.

10 Kasım ve emir verildiğinde diğer törenlerde; Kara Kuvvetleri Komutanlığından 4, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığından ikişer Teğmen-Yüzbaşı rütbesinde subay saygı nöbetçisi olarak görevlendirilir. Gerekli koordine Anıtkabir Komutanlığınca yapılır.

Anıtkabir’de uygulanacak tören tipleri aşağıdadır.:

a. 1 Numaralı Törenler

b. 2 Numaralı Törenler

c. 3 Numaralı Törenler

Bu törenlere, Tören Bölüğü ve Bando katılmaz. Bu törenlerin dışında toplu ve temsili saygı ziyaretleri yapılabilir. Ancak, Mozole’ye törensiz çelenk koyulmaz.

Yukaridaki törenler dışında, 10 Kasım'da Atatürk’ü Anma Töreni düzenlenir. Bu törene Tören Bölüğü ve Bando katılır. Atatürk’ü Anma Töreni’nin ayrıntıları yönergede belirtilir.

Hangi hallerde, hangi tip törenlerin ve ne şekilde yapılacağı EK- 1 belirtilmiştir. Tören ve kortej düzeni ayrıntılı olarak Yönergede belirtilir.

Anıtkabir’de her tören tipi için ayrı bir defter tutulur. Toplu ve temsili saygı ziyaretleri için ayrı bir defter tutulur. Toplu ve temsili saygı ziyaretlerinde deftere yazılacak hususlar, yazılmadan önce Anıtkabir Komutanlığına yazılı olarak verilir.

Tören ve çelenk koymalarda, fotoğraf çekmek ve diğer nedenlerle, kabrin üzerine çıkılmasına izin verilmez. Çelenk koyarken ya da özel defter imzalanırken fotoğrafı ancak basın için ayrılan platform üzerinden çekilir.

Tören güvenliği için, Ankara Garnizon Komutanlığının sorumluluğunda, Ankara Emniyet Müdürlüğü ve ilgili diğer kurumlarca gerekli önlemlerin alınması için en az 3 gün önce bir toplantı yapılır. Gerekli koordinasyon Komutanlıkça sağlanır.

1 numaralı törenlerde, tören saatlerinde, güvenlik ve hareket serbestliği sağlamak amacıyla protokol dışı ziyaretler sınırlandırılabilir.