Asgarî Ücret Yönetmeliği (mülga)

Tanım

1475 sayılı İş Kanununun 33 üncü maddesinde öngörülen asgarî ücret; işçilere normal bir çalışma günü karşılığı olarak ödenen ve işçinin gıda, konut, giyim, sağlık, ulaşım ve kültür gibi zorunlu ihtiyaçlarını günün fiyatları üzerinden asgarî düzeyde karşılamaya yetecek ücrettir.

Asgari ücrette eşitlik

5 inci maddenin 1 inci fıkrası hükmü saklı kalmak şartiyle asgarî ücretin saptanmasında yaş ve cinsiyet farkı gözetilmez.

Asgeri ücretin kapsamı

Asgarî Ücret Tespit Komisyonu asgarî ücreti; mahallî veya bölgesel yahut ülke düzeyinde olmak üzer e bir işkolu veya birden fazla işkolu yahut bütün işkollarını kapsayacak şeklide saptar.

Asgarî ücretin tespitinde uygulanan, usul ne olursa olsun, 1475 sayılı iş Kanununun 33 üncü maddesinde yer alan işçi, gemi adamı ve gazetecilerin çalıştığı hiçbir işkolu ve hiçbir mahal, asgarî ücretin dışında bırakılamaz.

Asgarî ücretin bir veya daha fazla işkolu için saptanmasında, 274 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi gereğince çıkarılan Yönetmelikteki işkolları esas alınır.

Asgarî ücretin saptanması

Asgarî ücretin, bir günlük ücret olarak saptanması asildir. Aylık, haftalık, saat başına, parça başına veya yapılan iş tutarına göre ücret ödenen durumlarda gerekli ayarlamalar buna göre yapılır.

Asgarî ücretin saptanmasındaki esaslar

Asgarî Ücret, işçilerin 16 yaşım doldurmuş olup olmadıklarına göre ayrı ayrı saptanır.

Asgarî Ücret Tespit Komisyonu, asgarî ücretin saptanmasında, 3 üncü maddede belirtilen kapsam durumuna göre :

a) Sosyal durumu,

b) Ekonomik durumu, ücretliler geçinme indekslerini, bu indeksler yoksa geçinme indekslerini,

c) Fiilen ödenmekte olan ücretlerin genel seyrini,

d) İşkolu veya işkollarının niteliğini,

gözönünde bulundurur.

Komisyonun toplanması

Asgari Ücret Tespit Komisyonu, Çalışma Bakanlığının çağrısı üzerine toplanır ve Bakanlıkça hazırlanan gündeme göre çalışır.

Toplantılar en az 10 üyenin katılması ile yapılır. Üye oylarının çoğunluğu ile karar verilir. Oyların eşitliği halinde Başkanın bulunduğu taraf çokluk sayılır. Komisyonun her toplantıda aldığı kararlar karar defterine yazılır ve Başkan ve üyelerce imzalanır.

Komisyonun asgarî ücretin saptanmasına ilişkin kararı kesindir. Bu kararın, toplanan bilgi ve belgelere göre hazırlanacak bir gerekçeye dayandırılması zorunludur.

Komisyonun görev ve yetkileri

Komisyon, asgarî ücretin saptanmasında konuyla ilgili bütün kamu kuruluşları ve fakülte ve akademiler ile işbirliği yapabilir. İşçi ve işveren kuruluşlarının bu konudaki öneri ve görüşlerini alabilir, ayrıca anketler yaparak bilgi toplayabilir. Gerektiğinde uzman kişilerin bilgisini alır.

Komisyondaki görüşmeler ve alınan kararlar, asgarî Ücretin tespitine ilişkin karar Resmî Gazete'de yayımlanıncaya kadar gizlidir. Komisyon üyeleri, görevleri sırasında ve görevleri dolayısiyle öğrendikleri her türlü bilgileri saklamakla yükümlüdür.

Komisyonun sekreterlik işleri

Komisyonun sekreterlik işleri Çalışma Bakanlığı Asgarî Ücret Bürosunca yürütülür.

1475 sayılı İş Kanununun 33 üncü maddesinin son fıkrası gereğince kurulan büro, komisyon kararlarına göre işlem yapmak ve komisyon başkanlarak vereceği işleri yürütmekle görevlidir.

Asgari ücretin duyurulması ve yürürlüğü

Komisyonca saptanan asgarî ücretler Resmî Gazete’de yayımlanır ve yayımlandığı tarihi izleyen aybaşında yürürlüğe girer. İşverenler yayımlanan asgarî ücretleri işyerlerinde işçilerin kolayca görebilecekleri bir yere asarak ilân etmek zorundadır.

İşverenin sorumluluğu

İşçilere, saptanan asgarî ücretlerden düşük ücret ödenemez,

Hizmet akitlerine ve toplu iş sözleşmelerine, asgarî ücretlerden daha düşük ücret ödenmesini öngören hükümler konamaz.

İşverenler tarafından işçilere sağlanan sosyal yardımlar sebebiyle asgarî ücretten herhangi bir indirme yapılamaz.

İşçi ve işveren temsilcilerin de aranan nitelikler

Komisyona seçilecek işçi ve işveren temsilcilerinin:

a) Türk vatandaşı olması,

b) Türkçe okuma, yazma bilmesi,

c) 21 yaşını doldurmuş bulunması,

d) Yüz kızartıcı bir suçtan dolayı büküm giymemiş olması,

gereklidir.

İşçi ve işveren temsilcilerinin yedekleri

En çok işçi ve işvereni kapsayan en üst derecedeki işçi ve işveren kuruluşlarının değişik işkollarından seçecekleri her temsilci için birer de yedek temsilci seçilir. Asıl temsilcilerin görevlerini yapmalarına geçici veya sürekli bir engelin ortaya çıkması halinde, komisyona yedekleri katılır.

İşçi temsilcilerinin güvencesi

Komisyonun işçi temsilcisi üyelerinden işçi olanların, komisyondaki görevleri süresince, hizmet akdinden doğan hakları devana eder.

Huzur ücreti

Asgari Ücret Tespit Komisyonu Başkanı ve Üyelerine her toplantı günü için, raportörlerine de görevlendirildikleri iş sebebiyşe yaptıkları her çalışma günü için, "Hakeme ve Resmi Arabulucuya Başvurma Tüzüğü"nün 16 ncı maddesinin 1 inci fıkrasında Yüksek Hakem Kurulu Başkanı ve üyeleri ile raportörleri için öngörülen miktarda huzur hakkı ödenir.

Tarımda asgarî ücret

1475 sayılı İş Kanununun geçici 4 üncü maddesi uyarınca tarım işçilerinin asgarî ücretleri de, bu Yönetmelikteki usul ve esaslara göre ayrıca saptanır.

Tarım işçilerinin asgari ücretlerinin saptanmasında Komisyona; Tarım, Orman ve Köy İşleri Bakanlıkları ve Türkiye Ziraat Odaları Birliği tarafından atanacak birer üye ile tarım ve orman işkolunda kurulu ve en çok üyeye sahip işçi sendikasının 11 inci maddede belirtilen nitelikleri haiz olanlar arasından seçeceği bir temsilci katılır.

Yürürlük

1475 sayılı İş Kanununun 33 üncü maddesinin 4 üncü fıkrası uyarınca, Çalışma ve Maliye Bakanlıkları tarafından ortaklaşa hazırlanan bu Yönetmelik Resmî Gazete’de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girer.