Çarşı ve Mahalle Bekçilerinin Vazifeleri ile İlgili Olarak Riayet Etmeleri Gereken Hususları Gösterir Yönetmelik (mülga)

Çarşı ve mahalle bekçilerinin vazifeleri sırasında uymak zorunda oldukları hususlar bu Yönetmelikte belirtilmiştir.

Bu Yönetmelikte geçen (Bekçi) deyimi (Bekçi ve Bekçi Adayı), (Âmir) deyimi (Âmir ve mafevk-üst) deyimini ifade eder.

Karakol amirleri, bölgeleri içindeki emniyet ve asayiş yönünden önemli mahal ve noktaları dikkatle gözönünde bulundurarak, çarşı ve mahalle bekçilerinin vazife bölgelerini, açık ve kesin sınırlar göstermek suretiyle bir kroki üzerinde tesbit ederler.

Bu kroki ile krokiyi açıklayan rapor, bir teklif yazısına bağlanarak mesleki âmirlik kanalı ile mahalli mülkiye âmirligine gönderilir. Krokilerde gösterilen bekçi vazife bölgeleri bu makamların onayı ile kesinleşir.

Karakol amirleri, kesinleşen, krokilerde sınırları gösterilen vazife bölgelerinde çalışacak bekçilerin ad ve soyadlarını bir yazı ile krokiyi onaylayan makama bildirmeğe mecburdurlar.

Krokide tesbit edilen bölgelerin sınırlarının değiştirilmesi veya bir bekçinin vazife bölgesinin değiştirilmesi gerektiğinde 3 üncü, maddenin 2 nci fıkrasına göre işlem yapılır. Mahalli mülkiye amirleri bu yetkilerini mesleki amire devredebilirler.

Bekçiler, vazife görecekleri bölgenin tesbitinde, mümkün olduğu nispette, evlerinin bulunduğu mahalden başka bir bölgede çalıştırılır.

Bekçiler, kıyafet ve teçhizatları tam olarak, vazifeye başlama saatinden yarım saat evvel bağlı oldukları karakolda bulunmağa mecburdurlar.

Bekçiler vazifeye çıkmadan önce, karakol âmiri, bulunmadığı takdirde vekili tarafından kontroldan geçirilerek, mevsime göre kıyafetleriyle silâh ve teçhizatının yönetmelik hükümlerine uygunluğuna ve vazifeye hazır olup olmadıklarına dikkat edilir. Kendilerine vazîfeleriyle ilgili günlük emirler verildikten sonra, karakol nöbetçisi tarafından, «Vazifeye çıktığı görüldü» kaydı yazılmış olan kontrol defterleri dağıtılır.

Olağanüstü hal ve şartlar dışında 1 inci fıkrada belirtiden usule uyulmaksızın bekçiler vazifeye çıkarılamazlar.

Karakol âmirleri bu hususu yerine getirmekle görevlidirler.

Bekçiler görev saatleri içinde kendilerine ayrılmış bölge içinde fasılasız surette dolaşmağa mecburdurlar.

Bekçiler zabıta hizmet ve görevleri dışında her ne suretle olursa olsun çalıştırılamazlar.

Vazife ile ilgili bir zorunluluk olmadıkça bölgeden ayrılmak yasaktır. Bu takdirde dahi mümkün olduğu nispette karakola bilgi verilmesi gerekir. Aksi halde yapılan kontrolda bölgelerinde bulunamıyan bekçiler vazifelerini terketmiş sayılırlar.

Vazife esnasında geçilecek yollar belirli olmamalı, yürüyüş ağır adımlarla yapılmalı, dönemeçlerde, köşe başlarında durularak etraf gözetilip incelenmelidir. Yürüyüşlerde âni dönüşler yapılarak gözetlenip gözetlenmediği veya izlenip izlenmediği kontrol edilmelidir.

Tabancalar kılıflarında bulunur. Yalnız tehlikeli anlarda ele alınabilir.

Yardım istemek zorunda kaldıkları veya süratle diğer zabıta kuvvetlerinin veya itfaiye, kurtarma, sıhhi imdat gibi yardımcı ekiplerinin el koymasını gerektiren hal ve olaylarda en seri araçlarla bağlı bulundukları karakolları ve mümkün olduğu takdirde karakollarla birlikte yardımda bulunacak teşekküllere haber verirler. Bu haber verme, telefon, düdük ve diğer emin vasıtalarla yapılacağı gibi zorunluluk halinde havaya ateş etmek suretiyle de yapılabilir. Bu kabil bir haber verme veya imdat isteme halinde işiten veya haber alan diğer bölge bekçileri yetişmek zorundadır.

Düdük işaretleri şunlardır:

A) Tek düdük yoklama içindir. İşiten bekçi yerini belli etmek için tek düdük çalmak suretiyle karşılık verir.

B) Birbirlerini izleyen iki düdük çağırma işaretidir. İşiten bekçi aynı şeklide karşılık vermekle beraber derhal çağrılan yere gider.

C) Birbiri arkasından ve sürekli bir şekilde çalınan düdük sesleri imdat istendiğine işarettir. İşiten bekçiler derhal yardıma koşmakla beraber, «Geliyorum» anlamına kesik ve kısa aralıklı üç düdük sesiyle karşılık verirler.

Bekçiler, özel dikkat ve çalışma gerektiren, zaruri hal ve şartlar dışında, vazifeleri sırasında rastladıkları mülkiye âmiri, polis âmir ve memurları ve jandarma subayları, astsubayları ve uzman çavuşları ile kendisinden kıdemli bekçilere saygılı bir vaziyette selâm verirler.

Bölgelerini ve kendilerini teftişe çıkan âmire rastladıklarında veya bunlar tarafından düdük veya başka vasıtalarla çağrıldıklarında süratle yanlarına giderler ve o ana kadar gördükleri, duydukları veya el koydukları işler hakkında bilgi verirler.

Bekçiler kontrol defterlerini vazifeleri sırasında daima yanlarında bulundurmaya ve yetkili âmirlerin istemeleri halinde vermeğe mecburdurlar.

Bölge sınırlarında karşılaşan bekçiler, birbirlerine, işe ait bilgilerini aktarırlar ve lüzumsuz bir konuşma ve gecikmede bulunmaksızın bölgelerinde dolaşmağa devam ederler.

Bekçiler, bölgeleri içinde dolaşan şüpheli şahısları takip eder ve hüviyetlerini araştırırlar.

Şüpheli ve diğer şahısların suç teşkil eden bir fiilini gördüklerinde yakalayarak karakola teslim ederler.

Bölgesi içindeki sokaklarda yanmayan lâmbalara, göçmüş lâğımlara, geçidi tehlikeye düşürecek yapı ve yol yapımı ve ışıklandırılmaya, yıkılmaya yüz tutmuş binalara, açılarak ışık konulmadan bırakılmış çukur veya yığınlara rastladıklarında mümkün olduğu kadar tedbire başvurmakla beraber, durumu karakol âmirine bildirirler.

Patlamış su veya havagazı boruları, veya kopmuş elektrik, telefon, telgraf telleri veya devrilmeye yüz tutmuş direklerini gördüklerinde gerekli onarmanın yapılması için durumu ilgililere duyururlar ve yapılmasına kadar âmmenin selâmetini sağlamak bakımından acele tedbirleri alırlar.

Halkın toplu olarak bulunduğu yerlerde veya seyirci alan yerlerin dağılma saatlerinde kalabalık arasında şüpheli kişilerin hareketlerini kontrol ederek düzeni sağlarlar.

Gazete, ilân ve reklâm dağıtıcıların hareket tarzlarını izler; asılmak, dağıtılmak veya serpilmek suretiyle yapılan ilân ve reklâmları inceler ve bunların belli yerlerden başka yerlere asılmalarına, konulmalarına engel olurlar.

Merdiven, kazma, kürek ve benzerleri gibi suç işlemeye yarayacak aletlerin açıkta bırakılmaması ve açıkta bulunması zaruri olan eşyanın kaybolmaması için gerekli tedbirleri alırlar.

Suç sayılmıyacak ve fakat kendini idare edemiyecek derecede sarhoş olanların bir tehlikeye uğramalarına veya herhangi bir suç işlemelerine mâni olmak üzere tedbir alırlar ve gerekli yardımda bulunurlar.

Haklarında tevkif ve yakalama müzekkeresi çıkarılmış kimseleri gördükleri takdirde yakalar ve karakola teslim ederler.

Bölgeleri içinde terkedilmiş veya kaybedilmiş çocuklara rastladıklarında gerekli işlem yapılmak ve tedbir alınmak üzere karakola getirerek teslim ederler.

Bekçiler, Kanununun 3 üncü maddesinde sayılan ve Genel Koltuk Kuvvetlerinin derhal müdahalesine imkân bulunmıyan acele ve zaruri hallerde Genel Kolluk görevlerini yaparlar.

Bekçiler, vazife bölgeleri dahilîndeki, mahalle, cadde ve sokakları, meydan, park, bahçe, mesire yeri gibi yerleri; Devlet büyüklerinin, mülkî, askerî erkân, gibi tanınmış zevatın oturdukları evleri; doktor, ebe, eczacı, hastabakıcı, veteriner gibi âmmenin sağlığı ile ilgili meslek sahiplerinin oturdukları yerleri; hastahane, dispanser, eczahane, kimyahane ve hayvan bakım yuvalarını; elektrik, havagazı, muhabere ve diğer aydınlatma ve ısıtma vasıtalarının, fabrika, santral, vesair teşkilât ve tesislerinin bulundukları mahalleri; su yolları, çeşmeleri, depoları ve yangın muslukları; devlet müesseselerini, umuma mahsus istirahat ve eğlence yerlerini ve emniyet ve asayiş bakımından önemli mahal ve noktaları tanımaya, öğrenmeye ve gerektiğinde bu bilgileriyle yardım etmeğe mecburdurlar.

Bekçilere yukarıdaki fıkrada belirtilen hususları gösteren birer rehber verilir.

Bir âmirin verdiği emir yapılırken daha büyük bir âmirden evvelki emre aykırı ikinci bir emir alınacak olursa, ikinci emri verene evvelki emir bildirilir. Eğer daha büyük âmir kendi emrinin yapılmasında ısrar ederse bu emir yapılır ve birinci âmire bilgi verilir.

Vazifeleri sona eren bekçilerin, karakola gelerek vazifeleri süresine alt görgü ve bilgilerini bildirmeden ayrılmaları yasaktır.

Karakola gelen bekçiler, kontrol defterlerine karakol nöbetçisi tarafından, dönüşlerine dair kayıt düşürüldükten sonra defterlerini karakolda bırakarak vazifeden ayrılırlar.

Bekçiler vazifeleri sırasında gayet ciddî davranacaklardır. Halk ile lâubali bir şekilde konuşmak, ciddiyeti bozucu tavır göstermek ve hareket etmek yasaktır.

Bekçiler kıyafetlerine dikkat etmeye mecburdurlar. Düşük ve kirli kıyafette bulunamazlar. Elbise ve teçhizatlarını uygun şekilde giymeleri ve taşımaları şarttır.

Bekçilerin toplu olarak müracaatları veya şikâyetleri yasaktır. Müracaat veya şikâyetlerini ayrı ayrı ve söz veya yazı ile en yakın âmirlerinden başlıyarak silsile yoluyle yapabilirler. En yakın âmirden şikâyet olunacaksa müracaat bir derece üstündeki âmire yapılır.

Müracaat veya şikâyetin saygılı bir tarzda ve ifade ile yapılması şarttır.

Müracaat ve şikâyetler mutlaka inceleme konusu yapılır ve bir karara bağlanır. Sonuç ilgili bekçiye bildirilir.

Âmirin yüzüne karşı kendisinden şikâyet etmek veya başka yerlerde âmiri şikâyet edeceğini söylemek suretiyle işi dedikoduya çevirmek yasaktır. Aykırı hareket edenler hakkında disiplin kovuşturması yapılır.

Hafta iznine çıkacak bekçilerin tabancaları yanlarında kalır. Diğer uzun mezuniyetlerde ve hastalık gibi ayrılmalarda tabancaları karakol âmiri tarafından teslim alınır.

Bu Yönetmelikte yazılı emirlere aykırı hareket edenler veya zorunluluklara uymayanlar hakkında, fiil daha ağır bir ceza ile karşılanmıyorsa Emniyet Teşkilâtı Mensuplarına Verilecek İnzibati Cezalara dair Tüzük’ün 2 nci maddesinin 2 nci bendi hükmü uygulanır.

Hilâfı usulen ispat edilmedikçe, veya fiilin maddeten yapılması veya ihmâli mümkün görülmedikçe, soruşturma ile tevsiki imkân bulunmayan disiplin kusur ve kabahatlerinden dolayı âmirin bizzat görgüsüne dayanarak verdiği rapora göre işlem yapılır.

772 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanununun 19 uncu maddesi gereğince düzenlenen bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu Yönetmeliği İçişleri Bakanı yürütür.