Orman Yol Şebeke Planlarının Düzenlenmesine Ait Yönetmelik (mülga)

I. AMAÇ, KAPSAM VE TARİF

a) Amaç ve Kapsam: Bir Orman topluluğunun entansif olarak işletilmesi için Ekim, Dikim, Bakım, Kesim, Hastalık ve Zararlılarla mücadele, yangınlardan korunma veya yangınları söndürme gibi çeşitli ormancılık hizmetlerinin zamanında, usul ve tekniğine uygun olarak yapılabilmesi amacıyla ormandaki tüm meşçelere ulaşımı sağlayan yol şebeke planları bu yönetmelik hükümlerine göre düzenlenir.

b) Tarif : Orman Yol Şebeke Planı bir Orman topluluğundan elde edilecek herçeşit hasılatı amaca uygun bir şekilde ve sürekli olarak taşımaya ve herçeşit ormancılık hizmetlerini yapmaya elverişli dere yolları, yamaç yolları ve irtibat yolları gibi birbirine bağlı birçok ana ve tali yolların genel projelerinden oluşur.

II. GENEL ORMAN YOL ŞEBEKE PLANLARININ YAPIMINDA BAĞLI KALINACAK ESASLAR

Çalışma Ünitesi :

Bütün bir dere sistemini içine alan su toplama havzası bir plan ünitesidir.

Orman yol şebeke planı: Ana ve tali derelerden oluşan bir ana su havzasını tam olarak taşıma ve diğer ormancılık hizmetlerine açacak şekilde düzenlenir.

Taşıma Yönünden Tesbiti : Her plan ünitesinde taşımanın yukarıdan aşağıya yapılması esastır. Ancak;

a) Devlet karayolu, demiryolu istasyonu, pazar merkezleri ve fabrikaların bulunduğu yerler,

b) Bölmeden çıkarmanın makina ile yapılacağı sahalar, dikkate alınarak taşıma yönü değiştirilebilir.

Plan yapımında gözönünde bulunduralacak diğer hususlar:

a) Havsalar arası bağlantı ve uygun boyun noktası veya yerden sağlanır.

b) Yangına hassas mıntıkalarda yangın emniyet yollarının şebekeye bağlantısı sağlanır.

c) Yol Şebeke Planlarının yapımında enaz orman alanı kaydı esas alınır.

Tatbik Edilecek Meyiller:

Yol şebeke içinde alan yolların kamyonla emniyetle iniş aşağı nakliyata müsait olması için meyiller prensip olarak % 9'u (normal meyil nisbeti) aşamaz. Ancak; bu normal meyil nisbetinin muhafaza edilmek istenmesinden dolayı göze alınmıyacak kadar yüksek masraflara sebep olan, çok zor arazi şartları ve teknik zaruretler karşısında istisnai olarak ve kısa mesafelere inhisar etmek şartiyle % 12 ye kadar çıkarılabilir.

Nakliyat istikametinde prensip olarak aksi meyillere cevaz verilmez.

Ancak:

a) Komşu nakliyat havzaları arasında nakliyat bakımından irtibat zorunluluğu.

b) Büyük arazi zorlukları,

c) Yolun temas etmesi zorunlu (Mücbir) noktalar,

d) Sahipli arazi,

Bulunması hallerinde, en fazla 500 m. içinde kalmak şartıyla % 7, daha uzun mesafeler için ise % 6 aksi meyle cevaz verilebilir.

Yol güzergahının tayininde yollar boyunca çok zorlayıcı sebepler olmayınca % 0 ve % 1 meyiller kullanılamaz.

Tatbik edilecek minimal Lase ve Kurb yarı çapları :

Yol güzergahlarının tayininde yapımı zaruri bulunan Lase’ler mümkün mertebe yamacın yayvan bir yerine rastlatılır.

Kurb ve Lase’ler için minimal yarıçap (Yol ekseninden) P= 10 -12 m, daha gayri müsait durumlarda yarıçap, yol genişliği % 80-100 nisbe tinde arttırılarak R= 8.0 m. ye kadar düşürülebilir.

Yol aralığı ve yol yoğunluğu:

Üretim ormanlarında yol aralığı ve yol yoğunluğu hektardaki servet durumuna göre :

a) Hektardaki ortalama servetin 250 m3 ve daha fazla olduğu ormanlarda da 500 metrede bir, (yol yoğunluğu 20 m/ Ha.)

b) Hektardaki servetin 250 m3 altında olduğu ormanlarda 1000 metrede bir (Yol yoğunluğu 10 m/Ha.) olarak uygulanır.

Ancak; ormanların boniteti, istikbal durumu ve yangına hassaslık derecesi arazinin topoğrafik yapısı ve bölmeden çıkarmanın makina ile yapılacağı göz önüne alınarak bu aralık 500 metreye kadar azaltılabilir.

Orman içinde sadece koruma, ağaçlandırma v.b. maksatları ile yapılacak yollarla tamamiyle ormansız sahalarda yapılacak yollar yoğunluğu hesabında yer almaz.

III. GENEL ORMAN YOL ŞEBEKE PLANLARININ DÜZENLENMESİ

Mevcut yollardan yararlanma:

a) Yol şebekesinin planlaştırılmasından evvel ormanda yapılmış olan yolların bu plan içinde kullanmaya elverişli olup olmadığı, yani bu günkü ormancılık hizmetlerine elverişlilik derecesi, yer, güzergah, meyil ve kurblar bakımından incelenir.

Bu yollardan yerleri, güzergahları ve meyilleri bakımından madde 5 ve 6 da belirtilen esaslara, büyük onarımla dahi ıslahı mümkün olmayanlar tamamıyla terk edilerek yol şebeke planı dışında bırakılır. Uygun olanlar 1/25000 ölçekli paftalara işlenir.

b) Diğer kuruluşlarca ileride yapılması planlaştırılmış bulunan yollarda dikkate alınır.

Planlaması yapılacak ünitede; Amenajman planlarından (varsa hava fotoğraflarından) da faydalanılarak arazi gezileri ve ünitenin mülkiyet durumu, topoğrafik yapısı (kayalık, bataklık, heyelanlı sahalar v.b.) baraj yerleri ve kodları orman hudutlu ve açıklık sahalar tesbit edilerek 1/25000 ölçekli paftalara işlenir.

Harita üzerinde çalışma :

a) Her plan ünitesinde yol aralığı ve yol yoğunluğu madde 7 ye göre belirlenir.

b) Genel orman Yol Şebeke Planları 1/25000 ölçekli ve tesviye eğrili paftalar üzerinde düzenlenir.

c) Genel Orman Yol Şebeke Planlarının yapımında bağlı kalınacak esaslara güre, haritalar üzerinde ana ve tali dere yolları ile yamaç yollarının güzergahları geçirilir.

d) Belirlenen güzergahlar boyunca, aşağıdaki mücbir noktalar işaretlenir.

d.a Yolun baş noktası

d.b Menfez ve köprü yerleri

d.c İstif ve depo yapmaya elverişli yerler

d.d Kavşak noktaları

d.e Hava irtibatı için en uygun boyun noktası

d.f Ormancılık hizmetleri yönünden temas etmesi gerekli diğer noktalar

d.g Yolun son noktası

e) Ortalama meylin hesabı:

Birbirini takip eden iki esas nokta arasında uygulanması lazım gelen meyil (ORTALAMA MEYİL) bu noktalar arasındaki kod farkı (H) ve yatay mesafe (L) yardımı ile aşağıdaki formülle hesap edilir.

Hesap edilen meyille, harita üzerinde güzergah hattı (Sıfır hattı) aranır, bunun için tasviye eğrileri arasındaki yükseklik farkı (h) tatbik edilecek meyil nisbeti (% p) ve haritanın ölçeği (1/25000) inden pergel açıklığı (X) aşağıdaki formolle açıklanır.

Ancak % 5 in üzerindeki meyil nisbetinin tatbik edildiği hallerde güzergahın daha emniyetli olmasını sağlamak maksadı ile hesap edilen pergel açıklığı % 10 nisbetinde arttırılır.

MİSAL : Haritanın ölçeği 1/25000, tesviye eğrileri arasındaki yükseklik farkı 10 m., uygulanacak meyil % 8 olduğuna göre pergel açıklığı,

Hesap edilen bu değer % 10 arttırılacağından uygulanacak pergel açıklığının 5 mm. olması icap eder.

Yayvan yerlerde ve çok girintili çıkıntılı arazide pergel açıklığı yarılarak, hatta belki 3 e veya 4 e bölünerek birbirini takip eden iki tesviye eğrisi arasında diğer ara noktalarda işaretlenebilir. (enterpolasyon)

Her plan ünitesi için çeşitli taslak planlar hazırlanır. Bunlardan ormanı en ekonomik şekilde işletmeye açacak, yapımı ekonomik ve diğer ormancılık hizmetlerinede yararlı olacak taslak plan seçilir.

Arazide çalışma :

Seçilen planda gösterilen dere, yol güzergahları, arazide meyil ölçerlerle kontrol edilerek, ana hatları ile civar ağaçlara ve sabit kayalara işaretlenir.

Yamaç yol güzergahları ise karşıdan göz veya dürbünle izlenerek arazideki tatbik kabiliyeti araştırılır.

Bu sırada haritada görülmeyen ve yol inşaatı bakımından önemli olan arazi zorlukları veya haritanın sağlıklı olmaması yüzünden ve diğer bakımlardan yapılması zaruri olacak düzeltmeler yapılarak en uygun durum belirlenir. Gerekirse araziyede aplike edilerek haritaya işaretlenir.

Planlar hazırlanırken Mahalli İşletme Müdürü ve Bölge Şefinin mütaalâsı alınır ve durum bir protokolle tesbit edilir.

Son şeklini alan Genel Orman Yol Şebeke Planında yol güzergahlarına ait meyiller meyil yönleri, meyil değişme noktaları, taşıma yönü harita üzerinde gösterilir.

1/25000 ölçekli paftalar üzerinde arazi ve büro çalışmaları yapılarak elde edilen taslak halindeki Genel Orman Yol Şebeke Planlarının kontrolü, Orman Genel Müdürlüğünde merkez ve taşra ilgilileri ile beraber yapılır.

Orman Genel Müdürlüğünce yapılan kontrolden sonra mevcut ve plana alınan yolların baş ve son noktaları isimlendirilerek bunlara sırası ile numara verilir. Numaralama; her işletmede bir numaradan başlayarak sıra ile devam eder. Bir bölgeden diğer bir bölgeye geçişte ileride plana alınacak yollar için kafi miktarda yedek numara ayrılır.

Amenajman ve Silvikültür planları esasları dahilinde Mahalli İşletme Müdürü ve Bölge Şefinin mütaalası alınmak suretiyle «ilk olarak yapılacak yollar», «Sonra yapılacak yollar» ve «En son yapılacak yollar» olmak üzere üç grup halinde yol inşaatı zaman düzeni tayin ve tesbit olunur.

1/25000 ölçekli paftalar üzerinde arazi ve büro çalışmaları tamamlandıktan ve Genel Müdürlükçe kontrolü yapıldıktan sonra tasviye münhanileri (Sarp arazide yüz metrede bir, diğer arazide elli metrede bir) sulu ve kuru dereler, sırtlar, köy ve mevki isimleri, depo yerleri mevcut ve planlanan yollar, devlet ve il yolları cetveli, orman durumu, yol yoğunluk cetveli, yol planı ve yapım programı cetveli ve işaret listesi, mütaalası alınanlar, hazırlayanlar, tasdik ve onaylayanları belirtir cetvel aydıngere özel işaretlerine uygun olarak çizilir. Üzerinde çalışılan 1/25000 ölçekli bu orijinal paftalar kurşun kalemle hazırlandığı şekilde ve bezlenerek muhafaza edilir.

Teknik raporun hazırlanması :

Teknik rapor; ormanın durumu mevcut yollar, planlaştırılan yol şebekesi varsa etüd edilen varyantlar, inşaat masraflarının hesabı ve inşaat süresi, Yol şebekesinin tadili ile, ormanın işletmeye açılması dışında elde edilecek imar, bakım, koruma, mücadele ve diğer ormancılık hizmetlerine yönelik faydalar hakkında düşünceleri ihtiva eder.

Ayrıca; içindekiler genel hususlar, mevcut yol şebekesi, projesi kabul edilen yol projesi, ekonomik hususlar ve yol şebekesinin genel faydaları, ekleri ve son söz ana bölümleri kapsar.

Hazırlanan plan haritasından 10 nüsha teksir edilir. Bunların 6 nüshası özel renklere boyanır ve 5 nüshası teknik rapor cildinin cebine sığacak ebadda kesilir bezlenir. 6 nüshası mürekkeplenerek camlanıp Bölge Şefi odasına asılır. Boyasız 4. nüshası ise ilgili amenajman planlarına konur.

Plan haritası ve teknik rapordan meydana gelen planlar 20x30 cm. ebadında ciltlenir. Ciltli planların bir adedi Bölge Şefine bir adedi İşletme Müdürlüğüne, bir adedi Orman Bölge Başmüdürlüğüne, bir adedi Genel Müdürlüğe gönderilir, 5. nüshası Orman Yolları Grup Başkanlığında kalır. Gerekirse bir nüsha boyalı harita ağaçlandırma Bölge Başmüdürlüğüne verilir.

IV. GENEL ORMAN YOL ŞEBEKE PLANLARININ ONAYLANMASI UYGULANMASI VE TADİLİ

Bu esaslara göre hazırlanan plan, Orman Yolları Grup Başkanının uygun mütaalası üzerine Orman Bölge Başmüdürlüğünce incelenip onaylandıktan ve Genel Müdürlüğün tasvibinden sonra uygulanır.

Tasvip edilmiş şebeke planları üzerinde mahalli teşkilatça değişiklik yapılamaz.

Tasvip edilmiş planların tadiline mutlak zaruret görülen hallerde tadilat projesi, Orman Yolları Grup Başkanlığınca hazırlanır ve Başmüdürlüğün tasdiki ve Genel Müdürlüğün tasvibinden sonra uygulanır.

V. DİĞER HÜKÜMLER

Genel Orman Yol Şebeke Planları tamamlanmış ormanlarda bu planlarda yer alan yolların dışında hiçbir yolun etüd - aplikasyonu ve inşaatı yapılamaz.

Genel Orman Yol Şebeke Planı tamamlanmamış ormanlarda, yolların planlama esaslarına uygunluğu grup başkanlığınca bir rapor ve krokiyle belirtilmeden ve genel müdürlükçe tasvip edilmeden hiçbir yolun etüt - aplikasyonu ve inşaatı yapılamaz.

Her türlü keşif evrak, Genel Müdürlükçe bildirilen esaslar ve verilen numunelere göre düzenlenir.

Her yıl inşa edilen yollar Genel Yol Şebeke Planı haritasına özel işaretiyle işlenir.

Bu yönetmelik Resmî Gazetede yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu yönetmeliği Orman Genel Müdürü yürütür.

Bu yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile 13/5/1961 tarih ve 218 sayılı Bakanlık Makamının olurlarıyle tatbike konan (Orman Nakliyat Yolları Şebekelerinin Planlaştırılması esasları) yürürlükten kalkar.

Özel İşaret ve Renkler Tablosu