Otopark Yönetmeliği (mülga)

BİRİNCİ KISIM

Genel Hükümler

Amaç

Bu Yönetmeliğin amacı, yerleşme yerlerinde araçların yol açtığı trafik sorunlarının çözümünde otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerin neler olduğunun ve otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartlarının tesbit ve giderilme esas ve usullerini düzenlemektir.

Kapsam

Bu Yönetmelik son nüfus sayımına göre nüfusu 100.000 ve daha yukarı olan şehirlerde uygulanır. Nüfusu daha az olmasına rağmen sanayi ve turizm gelişmesi, nüfus artış hızı gibi trafik yoğunluğunu artırıcı etkenlerin bulunduğu belediye ve mücavir saha sınırları içinde ve dışında olan yerler de, Valilik, Belediye ve Kültür ve Turizm Bakanlığı gibi kamu kuruluşlarının teklifi üzerine veya re'sen Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca bu Yönetmelik kapsamına alınabilir.

Tanımlar

Bu Yönetmelikte sözü geçen tanımlar:

a) Bina otoparkları: Bir binayı çeşitli amaçlar için kullanan özel ve tüzel kişilere ait ulaşım ve taşıma araçları için bu binanın içinde veya oturduğu parselde açık veya kapalı, zemin altında veya zemin üstünde düzenlenen otopark yerleridir.

b) Ada içi otoparkları: İmar durumu elverişli olan yapı adalarında binaların arka bahçelerinde ve ada içlerinde imar planlarında yapılan düzenleme ile ilgili parsellerin ortak kullanımına açılan otoparklardır. Ada İçi otoparkları açık ya da kapalı olarak yapılabilirler.

c) Bölge otoparkları ve genel otoparklar: Bir şehrin veya bölgenin mevcut ve gelecekteki şartlan ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak imar planlan veya bu amaçla hazırlanmış otopark yerlerini gösteren planlar ile düzenlenen otoparklardır. Bölge otoparkları ve genel otoparklar ihtiyaca göre açık, kapalı ya da katlı olarak valilikler, belediyeler veya diğer kamu kuruluşları ve özel kişiler tarafından tesis edilip işletilirler.

Genel Esaslar

Otoparklarla ilgili genel esaslar aşağıda açıklanmıştır:

a) Binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde ve parselinde halledilmesi esastır. Parsel bünyesinde otopark yapılamıyor ise bu Yönetmeliğe göre otopark bedeli ödenir.

b) İmar plânı veya İl Trafik Komisyonu kararlan gereğince otopark tesisi mümkün görülmeyen parseller Valilikler ve Belediyeler tarafından yaptırılan bölge otoparkları veya genel otoparklardan yararlandırılırlar.

c) Bina otoparkları Kat Mülkiyeti Kanununda belirtilen ortak alanlardan olup, bu hali ile yönetilir. Bu otoparklar bağımsız olarak otopark amacıyla olsa dahi satılamaz, kiralanamaz, devredilemez ve amacı dışında kullanılamaz.

d) Ada içi otoparkları meskûn sahalarda parsel maliklerinin muvafakati ile hazırlanacak planlarla düzenlenir. İnkişaf sahalarında planlarla düzenlenen ada içi otoparkları için maliklerin muvafakatlarının alınmasına gerek yoktur.

e) Ada içi otoparkları planlara işlenerek tapuya yapı adasındaki parsellerin ortak yeri olarak kayıt ettirilir ve ortak alanlar gibi tesis ve idare edilirler.

f) İmar parsellerinin büyüklüklerinin tesbitinde otopark ihtiyacı dikkate

alınır.

İKİNCİ KISIM

Plânlama ve Uygulama Esasları

BİRİNCİ BOLÜM

Plânlama

Yerleşim Merkezlerinde Otopark Miktarının Tesbiti

Yerleşim merkezlerinde otopark miktarları aşağıdaki şekilde tesbit edilir.

a) Otopark miktarlarının hesaplanmasında yerleşim merkezleri son nüfus sayımındaki nüfuslarına göre iki gruba ayrılmış ve binalarda kendi parseli içinde, ada, bölge veya genel otoparklarda düzenlenmesi gerekli en az otopark miktarları aşağıda gösterilmiştir.

için bir otopark yeri ayrılması mecburidir.

1 - Yukarıda tesbit edilen değerlerle yapılan hesaplama sonunda binalarda ortalama daire büyüklüğü 120 m² brüt alandan küçük alanlarda 1 otopark, 80 m² dahil 80 m^2' den küçük alanlarda 2 otopark yeri ihtiyacı çıktığı takdirde bu parsellerde otopark yeri ayrılması veya bedel tahsili şartları aranmaz.

2 - Hesaplama sonunda bulunan sayının kesirli olması halinde bir üst değer otopark sayısı olarak alınır.

3 - Parselinde veya binanın bodrumunda ya da zeminde yapılacak otopark alanı toplam inşaat alanına dahil edilmez.

4 - Otopark alanlarının, tesbitinde bir binek otosu için 25 m², kamyon, otobüs gibi araçlar için 50 m² alan ayrılır. Bu ölçülere giriş, çıkış ve manevra alanı dahildir. Sanayi ve depolama tesisleri otopark yeri için 50 m² esas alınır.

5 - Binalarda dairelerin farklı büyüklükte olması halinde, brüt inşaat alanı, toplam inşaat alanlarının daire sayısına bölünmesiyle elde edilir.

b) Bu maddenin (a) fıkrasında belirtilen ölçüler en az miktarlar olup, Valiliklerin ve Belediyelerin bölge veya mahalle bazında hazırlayacakları veya hazırlatacakları otopark yerlerini gösteren planlar uygulamada esas alınır.

Planların Tasdiki

Bu Yönetmelik kapsamında kalan Valilikler ve Belediyelerce öncelikle hazırlanan otopark yerleri ile ilgili planlar, ilgili Kanun hükümlerine göre öncelikle tasdik edilir.

Beş Yıllık İmar Programları

Beş yıllık imar programlarında otoparklarla ilgili olarak aşağıdaki hususlara uyulur:

a) Tasdikli imar planı, veya otopark yerlerini gösterir planlarda tesbit edilen bölge ve genel otoparkların o uygulama döneminde Belediyeler tarafından gerçekleştirilecek beş yıllık imar programlarına alınması mecburidir.

b) Beş yıllık imar programında bulunmayan ancak Bayındırlık ve İskân Bakanlığınca gerekli görülen durumlarda, yerleşme yerlerinde yeterli miktarda otopark tesisinin gerçekleştirilmesi hususu Belediyelerin ek beş yıllık imar programlarıyla gerçekleştirilir.

İKİNCİ BÖLÜM

Uygulama ve Denetim

Yapı Ruhsatı ve Kullanma İzinlerinin Verilmesi

Yapılacak binalarda bu Yönetmelikte belirtilen esaslara göre bina otopark yerleri ayrılmadıkça yapı ruhsatı, bu otoparklar inşa edilip hazır hale getirilmedikçe de kullanma izni verilemez.

Otoparkların Amacı Dışında Kullanılmayacağı

Otopark yerleri plan ve Yönetmelik hükümlerine aykırı olarak başka amaçlara tahsis edilemez, kullanılamaz, proje değişikliği ile kullanılma amacı değiştirilemez. Bina otoparkları, yalnızca o binada oturanların araçlarına aittir. Başkaları tarafından kullanılamaz.

Otopark alanı olarak ayrılan yerlerin amacına uygun olarak kullanılıp kullanılmadığı Valilik ve Belediyelerce denetlenir. Amacı dışında kullanıldığı tesbit edildiği takdirde Valilik Ye Belediyeler tarafından yapılacak tebligat üzerine mal sahibi, müteahhidi veya yöneticisi tarafından en geç üç ay içerisinde bu aykırılık giderilir. Süresi içerisinde aykırılığın giderilmemesi durumunda bu hizmet Valilik ve Belediyeler tarafından yapılır ve karşılığı mevzuat hükümlerine göre ilgililerinden tahsil olunur.

Valilik ve Belediyeler, talep halinde, bina otoparklarının o binada oturanlarınca kullanımım engelleyici her türlü ihlalleri önlemekle yetkili ve görevlidir.

Ticaret Bölgeleri İçinde ve Dışında Otopark Uygulaması

Ticaret bölgeleri içinde ve dışında otopark uygulaması ile ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir:

a) Planlarda belirtilen ticaret bölgesi içinde ticaret yolları boyunca yapılacak bütün binalar ticari amaçlı bina sayılırlar ve bu alanlarda ticari amaçlı binalar için 5 inci maddede tesbit edilen ölçüler uygulanır.

b) Ticaret bölgeleri dışında yer alan birden fazla amaçlı binalarda her amaca ayrılan bina bölümleri için bu Yönetmeliğin 5 inci maddesine göre tesbit edilen otopark miktarları uygulanır.

Bina Otoparkı Yapılamıyan Parseller

Valilik ve Belediyelerin talebi üzerine İl Trafik Komisyonları hangi yol güzergâhlarında bina otoparkı yapılamayacağı hakkındaki kararlarını talep tarihinden itibaren onbeş gün içinde Valilik ve Belediyelere bildirmekle yükümlüdürler.

Binanın içinde veya parselinde otopark yapılması mümkün olmayan yapılar ilgili Valilik ve Belediye tarafından imar durumu ile ilgili ilk talep tarihinden başlayarak onbeş gün içinde talep sahibine gerekçeleri ile birlikte bildirilir.

Bina Otoparklarının Düzenlenme Esasları

Bina otoparklarının düzenlenmesinde aşağıdaki esaslara uyulur:

a) Bina arka bahçelerinde açık otopark ya da İmar Yönetmeliğinin müştemilatla ilgili hükümlerine uyulmak kaydıyla kapalı otopark yeri tefrik ve tesis edilebilir.

b) Bina ön ve yan bahçelerinde, bina ve arka bahçe giriş çakışını engelle- miyecek şekilde açık otopark yeri tefrik ve tesis edilebilir. Ancak arka bahçede otopark yeri tefrik ve tesis edilebilmesi için, yan bahçenin en az 3.00 metre olması şarttır. Yan bahçede otopark yeri de tesis edilecekse bunun için yan bahçe mesafesine 3.00 metre daha ilave edilir.

c) Bina ön cephe hattının gerisinde kalmak şartıyla bodrum katlar dahil tabii zeminin ve bahçe seviyesinin altında, parselin tamamı veya bir bölümü otopark yapılması amacıyla kullanılabilir.

d) Sivil Savunma Kanunu gereğince, binanın serpinti sığınağı olarak kullanılmak üzere ayrılmış bölümleri, barış zamanında otopark olarak kullanılabilir. Ancak, sığınakların otopark olarak kullanılabilmesi için tasdikli mimari projenin araçların giriş - çıkış ve park etme düzeni açısından uygun olması gereklidir.

e) Eğilim sebebiyle kazanılan katların tamamı ya da bir bölümü otopark olarak düzenlenebilir. İmar planı ve ilgili mevzuatına göre eğimden kat kazanılamıyan eğimli arsalarda ise, otopark olarak kullanılmak şartıyla bodrum katları inşa edilebilir.

f) Yerleşme bölgelerinde, bina zemin katlarının, kamuya açık kullanımlarında veya her türlü iş yeri olarak kullanılmaları halinde, ön bahçeler otopark yeri olarak kullanılamaz.

g) Parsel büyüklüğü veya taban alanı kullanma oranı ön, yan ve arka bahçede otopark yapılmasına imkân vermediği yerlerde Yönetmeliğin otopark ihtiyacının parselinde karşılanması prensibinden hareketle binanın bodrum zemin veya tabii zemin seviyesinin altında otopark alanı düzenlenebilir.

h) Mevcut binalarda yapılmak istenilen kullanım amacına yönelik değişikliklerde, bu değişiklik, otopark aranmasını gerektirecek nitelik ve büyüklükte ise, otopark tesisi veya bedeli istenir. Mevcut binaların içbünyesinde yapılan ve kullanım amacını değiştirmeyen tadilatda otopark tesisi ve bedeli istenmez.

Bölge ve Genel Otoparkların Düzenlenme Esasları

Bölge ve genel otoparkların düzenlenmesinde aşağıdaki esaslara uyulur:

a) Bölge otoparkları ve genel otoparklar, imar planı veya otopark yerlerini gösterir plânlarda tesbit edilen yerlerde, plân esaslarına uygun olarak yer üstünde veya yer altında, açık kapalı veya çok katlı olarak yapılabilir.

b) Valilik ve Belediyeler tarafından yaptırılan bölge ve genel otoparkların bakım, onarım ve işletilmesi Valilik ve Belediyelere aittir. Bu hizmetler için alınacak ücret Valilik ve belediyelerce tesbit edilir.

c) Otopark ihtiyacının karşılanamadığı veya talebin yüksek olduğu merkezi iş alanları ve benzeri bölgelerde genel amaçlı otoparkların yapımı, bakımı, onarım ve işletilmesi üçüncü şahıslara verilebilir. Bu hizmetler karşılığında alınacak ücret Valilik ve Belediyelerce tesbit edilir.

Ada İçi Otoparkların Kamuya Terkedilmesi Hali

Yapı adalarındaki herhangi bir imar parseli için plân düzenlenmesi ile ayrılan otopark adedi bu Yönetmelik gereğince söz konusu parsel için ayrılması gereken kadar ise veya bu parsel için ayrılması gereken miktarda otopark alanının kamuya bedelsiz terkedilmesi halinde bu parselden ayrıca otopark yeri ayrılması istenmez ve otopark bedeli tahsil edilmez.

Otoparklarda Alınacak Tedbirler

Otoparklarda yangına karşı gereken tedbirlerin alınması giriş ve çıkışların yeterli ölçüde olması, iç ve dış trafiği aksatmayacak şekilde düzenlenmesi mecburidir. Bu düzenin sağlanmasında ve yürütülmesinde Valilikler ve Belediyeler yetkili ve sorumludur.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Mali Hükümler

Otopark Bedellerinin Hesabı ve Tahsili

Otopark bedellerinin hesabı ve tahsilinde aşağıdaki esaslara uyulur:

a) Yönetmelik madde 5 (a)’da tesbit edilen beher araba için alınacak otopark bedeli, o yılki Bayındırlık ve İskân Bakanlığı birim fiyatları esas alınarak hesaplanır.

Hesap Şekli:

Bu maksatla yerleşme yeri bölgeleri İl İdare Kurulu ve Belediye Meclisi tarafından 5 gruba ayrılır ve her grup için aşağıda gösterilen hesap şekli uygulanır.

otopark bedeli olarak alınır.

İl İdare Kurulu ve Belediye Meclisi yerleşme yerinde bu gruplardan herhangi bir veya birkaçının bulunmadığına karar verebilirler.

Parselinde otopark tesisi mümkün olmadığı belirlenen yükümlülerden alınacak otopark bedelinde arsa payı, imar planı veya otopark yerlerini gösterir planda, bölge veya genel otopark olarak belirlenen arsaların Emlâk Vergisi Kanunu uyarınca tesbit edilen bedeli esas alınır. Otopark bedelinin inşaat payı ise, o yılki Bayındırlık ve İskân Bakanlığı birim fiyatları esas alınarak hesaplanır. Arsa ve İnşaat payına göre 1 arabalık otopark bedeli Valilikçe ve Belediyesince tesbit edilir. Arsa bedeli, her yıl Başbakanlık Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığınca yayınlanan toptan eşya fiyat endekslerinin artış oranında, inşaat bedeli ise, Bayındırlık ve İskân Bakanlığı birim fiyatları esas alınarak her yıl Valilik ve Belediyesince arttırılabilir.

b) Otopark bedelleri yükümlülerden aşağıda belirtilen şekilde tahsil olunur.

Otopark bedelinin % 25'i yapı ruhsatı verilmesi sırasında naklen tahsil olunur. Kalan % 75’i ise, yine yapı ruhsatı verilmesi sırasında peşin ödenebileceği gibi yapı ruhsatı tarihinden itibaren iki yıl sonra nakte çevrilmek üzere banka teminat mektubu veya Devlet Tahvili olarak da alınabilir.

Bu Yönetmelik kapsamında kalıp da; ruhsata tabi olmayan yapılarda ise, otopark bedelinin % 25’ini yatırdığına dair banka makbuzu ile, kalan % 75’in karşılığı olan banka teminat mektubu veya Devlet Tahvilinin ilgili idareye teslim edildiğine dair yazıyı, yapı sahibi, inşaata başladığını ilgili idareye bildiren dilekçesine ekler.

c) Otopark bedelleri. T. Emlâk Kredi Bankası şubelerinde, bu bankanın bulunmadığı yerlerde muhabir tayin edeceği millî bir bankada açılacak otopark hesabına yatırılır.

d) Tahsilat makbuzunda yapının ada. parsel numarası ve tahsilatın kaç araçlık otopark yeri için yapıldığı da belirtilerek bu makbuzun bir nüshası yapının ruhsat dosyasında bulundurulur.

e) 25/5/1981 gün ve 17350 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan otoparklarla ilgili Yönetmelik hükümlerine göre otopark bedelinin % 60’ı ruhsat aşamasında yatırılmış olsa dahi, bu Yönetmelikteki kriterlere göre yapılan hesaplama sonucu otopark miktarının daha az olması halinde yeni miktar esas alınmak suretiyle işlem yapılır. Ancak bu işlem sonucu yatırılan bedele ilave bedel gerekiyor ise bu tahsil edilir.

f) (e) Fıkrasında bahsi geçen Yönetmelik hükümlerine göre tesbit edilen otopark bedelinin tamamı yatırılmak suretiyle işlemleri tahakkuk ettirilmiş ve bedelleri tahsil edilmiş durumdaki yapılar için, bu Yönetmeliğe göre otopark miktarının azalması sonucu ortaya çıkan bedel farkı iade edilmez.

Otopark Hesabından Harcamalar

Otopark hesabında toplanan paralar Valiliğin ve Belediyenin kendi kaynaklarından ayıracağı tahsisatla birlikte, tasdikli plan ve beş yıllık imar programına göre hazırlanan kamulaştırma projesi karşılığında otopark tesisi için gerekli arsa alımları ile bölge ve genel otoparkların bölge otoparkı olarak kullanılacak kısımlarının inşaasında kullanılır.

Otopark hesabında toplanan paralar otopark yapımı dışında kullanılmaz.

Otopark hesabında toplanan paralar Valilik ve Belediyelerce hazırlanacak sarf belgesi, verile emri ve hakediş raporuna göre denetim ve sorumluluğu, Valilik ve Belediyesine ait olmak üzere Valilik ve Belediyesinin yazılı talebi ve Valiliğin talimatı üzerine T. Emlâk Kredi Bankası veya muhabir bankaca hak sahibine ödenir. Ödemeler Valilikçe Bayındırlık ve İskân Bakanlığı'na bildirilir.

DÖRDÜNCÜ KISIM

Çeşitli Hükümler

Uygulanacak Hükümler

Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce yayınlanan otoparklarla ilgili Yönetmeliklere ve buna bağlı olarak çıkartılan genelgelere göre verilmiş haklar saklıdır.

İnşaasına verilen ruhsat müddeti içinde başlanılmayan yapılarda yeni ruhsat dönemindeki mevzuat hükümleri uygulanır.

Ruhsat müddeti içinde inşaasına başlanılan ancak kanuni süresi içerisinde tamamlanamıyan yapılarda ruhsat yenileme sırasında ilk ruhsatın alındığı tarihteki mevzuat hükümleri uygulanır.

İmar planlarında aksine hüküm olmadıkça bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

Yürürlükten Kaldırılan Hükümler

Daha önce otoparklarla ilgili olarak çıkarılmış olan Yönetmelik, ek ve değişiklikleri, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte yürürlükten kalkar.

Sorumlu İdare

Bu Yönetmeliğin uygulanmasında, yetki alanları içinde Valilik ve Belediyeler yetkili ve sorumludur.

Bakanlık Görüşünün Alınması

Bu Yönetmeliğin uygulanmasında tereddüte düşülen hususlarda Bayındırlık ve İskân Bakanlığının yazılı görüşü alınır ve bu görüşe uyulur.

2881 Sayılı İmar Affı Kanununa istinaden ruhsat ve kullanma izni alacak yapılara da bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.

Yürürlük

Bu Yönetmelik 3194 sayılı İmar Kanunu ile birlikte yürürlüğe girer.

Yürütme

Bu Yönetmelik hükümlerini Bayındırlık ve İskân Bakanı yürütür.