Patlayıcı Maddelerin Yok Edilme Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik

BİRİNCİ KISIM

Genel Esaslar

Amaç

Bu Yönetmelik, 6551 sayılı “Barut ve Patlayıcı Maddelerle Silah ve Teferruatı ve Av Malzemesinin İnhisardan Çıkarılması Hakkındaki Kanun”un 2 nci maddesine göre, Bakanlar Kurulunca 14/8/1987 tarihinde kararlaştırılan 87/12028 Karar sayılı “Tekel Dışı Bırakılan Patlayıcı Maddelerle Av Malzemesi ve Benzerlerinin Üretimi, İthali, Taşınması, Saklanması, Depolanması, Satışı, Kullanılması, Yok Edilmesi, Denetlenmesi Usul ve Esaslarına İlişkin Tüzük”ün 134 ncü maddesi gereğince hazırlanmıştır.

Kapsam

Bu Yönetmelik, Tüzük kapsamına giren patlayıcı maddelerden, taşıma, kullanma ve depolama aşamasında bozuk oldukları, standart stabilite testlerinin usul ve esaslarına göre bilirkişilerce anlaşılanların yok edilmelerini kapsar.

Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumunun üretim aşamasında ortaya çıkan hatalı üretim, döküntü ve süprüntüleri ile kuruluş dışı mühimmatın fek feshinden ortaya çıkan barut ve patlayıcılarının yok edilmelerini kapsamaz.

Patlayıcı Maddelerin Yok Edilmesine Dair Genel Hükümler

Tüzük kapsamında bulunan maddelerin yok edilmeleri valilerin iznine bağlı olup sonuç İçişleri Bakanlığına bildirilir.

Ancak, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu, Etibank, Kömür İşletmeleri, Tüzük hükümleri ve kendi “Yok Etme” Talimatlarına göre yapacakları yok etmeler için valilik izni aranmaz.

Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu dışındaki diğer kuruluşlar yok etme tutanaklarını valiliklere bildirir.

Nitrogliserinli dinamit kartuşunda yağ kusması görüldüğünde, taşınması ve kullanılması yapılmaz, uzman kişiye başvurulur ve onun talimatına göre hareket edilir.

Kapsam maddesinde belirtilen arızalar, Yönetmeliğe ekli, “Barut ve Patlayıcı Maddelerin Bozulma Şekillerine Ait Açıklamalar”da belirtilen esaslara göre takdir ve tesbit olunur.

Tesbit durumu, mal sahibinin şüphesi üzerine yapacağı başvuru veya yıllık periyodik kontroller sırasında uzman kişilerin yapacağı kalite kontrol testleri sonucu ya da gerek görülmesi halinde düzenlenecek rapor ile yapılır.

Üçyüz kilograma kadar miktarlar, valinin yetkili kılacağı en az iki kişilik bilirkişi ekibinin, bu miktardan fazlası ise barut ve patlayıcı madde uzmanlarının, kalite kontrol testleri sonucu düzenleyecekleri rapora göre ıslah veya yok edilir.

Yok edilecek patlayıcının, önceden kaynağı, sınıfı, markası ve durumu bir tutanakla tesbit edilmiş olmalıdır.

Üzerinde donmaz tip kaydı bulunmayan dinamitler + 8 derecenin üstünde en az bir hafta kendi hallerine bırakılmadıkça dokunulmamalıdır. Isınıp yumuşamaları sağlandıktan sonra yok etme alanına taşınırlar.

Yok etme için, yerleşim yerleri dışında, takriben yüz elli metre çapında, çalılık, kuru ot gibi tutuşabilecek nesneler bulunmayan, her türlü bina ile kara ve demiryollarına en az bin metre mesafede bir yer seçilir.

Yok etme alanına hiçbir insan veya hayvanın girmemesi için çevre emniyeti alınır.

Yok etme yerine, bir defada yok edilmesine izin verilen miktardan fazla barut ve patlayıcı götürülmez.

Yok etme, her madde için tariflenen yok etme şekline göre yapılır.

İKİNCİ KISIM

Patlayıcı Maddelerin Yok Edilmesi

Dumansız Barut, Kara Av Barutu ile Taş Barutlarının Yok Edilmeleri

Dumansız Barut, Kara Av Barutu ile Taş Barutlarının Yok Edilmesinde;

a) Sakin, rüzgarsız ve yağmursuz bir hava seçilir.

b) Yok etmede, madde 6’daki koşullar uygulanır.

c) Rüzgarın yönü belirlenir. Yok edilecek barut, bir kilogramı bir metreden az olmayan kesiksiz bir şerit halinde rüzgar yönünde serilir.

d) Bir defada yok edilecek barut yirmibeş kilogramı geçmemelidir. Bu miktar yirmibeş metre uzunluğu ve yedibuçuk santimetre genişliği geçmeyecek şekilde serilir.

e) Ateşleme rüzgar altından (rüzgar yönünün tersinden) başlanır. (Şekil: 1)

f) Ateşleme için en az bir metre uzunluğunda saniyeli fitil kullanılır. Fitilin bir ucu yaklaşık üç santimetre boyunda yarılır. İçindeki barutun dökülmesine yol açmadan yarılan uç, yok edilecek barutun içine sokulur. Fitilin diğer ucu bir taş ile tesbit edilerek ateşe hazırlanır. Yanmış sigara veya başka bir araçla ateşlenir.

Fitilin bulunmadığı durumlarda, baruttan yaklaşık bir santimetre kalınlığında bir “fare kuyruğu” yapılır ve kağıtla tutuşturulur.

g) Ateşleme (tutuşturma) başlatıldıktan sonra hızla uzaklaşılarak en az elli-altmış metre uzağa gidilir ve sütre arkasına gizlenilir. Barut kütlesi büyük bir hızla yanacaktır. Yanmadan sonra onbeş dakika beklenir. Daha sonra yok etme yeri kontrol edilir. Yanmamış kısımlar kalmışsa bunlar toplanarak yeniden yok edilmeleri sağlanır.

h) Birbirini takip eden yok etmeler, ilk yok etmeler zemini soğumamışsa aynı zemin üzerinde yapılmaz. En az on metre aralıklı ikinci bir yerde yapılır.

Karabarutlu Lağım Fitillerinin Yok Edilmesi

Lağım fitilleri yok etme sahasında paketlerden çıkarılıp kibrit veya sigara ile ateşlemek suretiyle yanış nihayetleri beklenmeksizin birbirleri peşine yakılır. Fazla miktarlar sakin havada çukurca bir yere ateş yakılıp kangallar birer ikişer atılmak suretiyle yok edilirler.

Patlayıcı Maddelerden Gomlar, Jelatinler, Amonjelatinler, Kloratlı, Grizotin, Nitral, Amanal, Dinamitler ile Patlayıcı Fitillerin Yok Edilmeleri

Bu dinamitlerin yok edilmeleri aşağıda gösterilen işlem sırasına harfiyen riayet etmek suretiyle, bir kazaya meydan vermeden yapılır.

a) Madde 12 a’daki gibi davranılır.

b) Madde 8’deki gibi bir yer seçilir.

c) Madde 9’daki gibi davranılır.

d) Madde 12 c’deki gibi davranılır.

e) Yok edilmesi lazım gelen dinamitin ambalajı açılmadan tutulacak zapta geçirilmek üzere mevcut mühür ve yazıları kaydedildikten sonra ambalajı açılıp yok etme yerinde lokum veya kartuşları, uçlar bitişik ve çapraz gelmek üzere iki veya miktara göre üç sıra halinde rüzgar istikametine dizilir. (Şekil : 2)

f) Eğer dinamit kaçaktan yakalanmış, normal ambalajları dışında bulunuyorsa bunların arasında veya içinde dinamit kapsülü, barut veya başkaca nesneler varsa ayrılır. Bu maddelerin bilhassa dinamit kapsülünün, dinamit ile birlikte yok edilmesi, dinamiti infilak ettireceğinden katiyetle arada bırakılmayacaktır. Çünkü açıkta patlayan dinamitin tazyik şoku etrafa zarar verir.

g) Bir defasında on kilogram, takriben yüz kartuş; eğer miktar fazla ise yirmibeş kilogram dinamitin yok edilmesine müsaade edilir. Fazlası ikinci ve üçüncü işleme bırakılır.

h) Kartuşlara, rüzgar altından (yani estiği yönün tersinden ateş verilir.) (Şekil : 2)

i) Ateşleme işlemi için bir metre kadar karabarutlu saniyeli bir fitil kesilip bir ucu doğrudan doğruya kartuşa sokulur. Bu maksadın temini için kartuşun ucundaki sargı kağıdı yırtılıp buraya üç santimetre oyuk açılarak fitil buraya geçirilir. Dinamit kapsülü sureti katiyetle kullanılmaz.

Eğer fitil bulunmazsa bir miktar iyice kuru ot veya dinamit ambalaj kağıtları, başlangıç kartuşları üzerine kümelenir. Hariçte kalan kısma kibritle ateş verilerek yakılır. (Şekil: 2)

j) Fitili kolayca yakabilmek için bir sigara tutulabilir ya da saniyeli fitilin uç kısmı yarılarak takılan kibrit çöpü vasıtasıyla ateşlenebilir. Fitil ateş alıp yanmağa başladığı zaman süratle bir sütre gerisine veya elli-altmış metre uzağa gidilip çömelinir. Dinamit takriben doksan saniye sonra parlak bir alev ile tedrici olarak yanmağa başlar.

k) Kartuşların tamamen yandığına kanaat getirildikten sonra saha tetkik edilir. Eğer zeminde nitrat bakiyesi maddeler kalmış ise soğuduktan sonra bol su ile ıslatılmak suretiyle zemin temizlenir.

l) Patlayıcı fitiller birbirine paralel şeritler halinde yirmibeşer santimetre ara ile yere serilir. Uç tarafa kağıt veya kuru ot kümelenerek ateşlenmek suretiyle yakılır.

m) Birbirini takip eden imha işlemleri, soğumayan aynı zemin üzerinde yapılmayıp onar metre mesafede hazırlanarak yapılır.

n) Herhangi bir sebeple yanmamış olan dinamitler bir çukurlukta yakılacak ateşe atılmak suretiyle yok edilirler.

Dinamit Kapsüllerinin Yok Edilmesi

Adi dinamit kapsülleri kutularından çıkarılarak, elektrik kapsülleri de kabloları kesilerek denizde, sahilden uzaklarda, bunların sadece bir tanesine akım verilerek toplu halde yok edilir.

Kapsüller, toprağa gömülmeyecekleri gibi göl, nehir, kuyu gibi herhangi bir şekilde taranmak ve çıkarılmak ihtimali olan yerlere atılmaz.

Sahil olmayan yerlerde azami otuzar tanesi kümelenmek üzere zeminde hafif bir çukura yerleştirilir. Bir adi dinamit kapsülüne bir metreye yakın saniyeli fitil takılarak kümenin içine konur. Fitilin ucu açıkta, bir taş ile tesbit edilerek sigara veya kibrit ile ateşlenir. Derhal altmış-yetmiş metre uzağa kaçılarak yere çömelinir. Eğer duvar gibi bir siper varsa arkasına siper alınmak tercih edilmelidir. Kapsüller infilak etmezse her ihtimale karşı yarım saat yaklaşılmaz. Kapsüller rutubetten mütevellit patlamazsa yeteri kadar patlayıcı madde kullanılarak yok edilmelidir.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Yok Edilmeyle İlgili Güvenlik Önlemleri

Sorumluluk

Bu işlemler mütehassıs elemanların (Bu işlerde bilgi sahibi, yüksek mühendis, mühendis, fen memuru, teknisyen, istihkam, ordonat subay ve astsubaylar ve sivil uzmanları ile barut ve patlayıcı madde uzmanları) denetim ve sorumluluğu altında yapılır ve bir tutanak tutulur.

Valiler bu Yönetmeliğin tatbikatında lüzum gördükleri takdirde ayrıca zabıta tedbirleri aldırırlar.

DÖRDÜNCÜ KISIM

Çeşitli Hükümler

Adli İşlemler

Bu Yönetmelik hükümlerine riayet etmiyen patlayıcı madde sahipleri hakkında Türk Ceza Kanunu hükümleri tatbik olunur.

Kaldırılan Hükümler

26/9/1959 tarih ve 10316 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulan “Barut ve Patlayıcı Maddelerin Sureti İmhasına Dair Talimatname” yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

Bu Yönetmelik yayımı gününde yürürlüğe girer.

Yürütme

Bu Yönetmelik hükümlerini İçişleri Bakanı yürütür.

EK