Türkiye Cumhuriyeti hava sahasında faaliyette bulunan bilûmum sivil hava vasıtalarının bir Devlet sivil hava vasıtaları sicilinde tescil edilmiş olması şarttır.
Türk sivil hava vasıtaları sicilinde tescil edilmiş hava vasıtaları Türk tabiiyetini alır.
Bir sivil hava vasıtasının Ulaştırma Bakanlığınca tescil edilebilmesi için:
a) Ulaştırma Bakanlığınca uçuşa elverişli kabul edilmesi,
b) Başka bir devletin sicilinde kayıtlı olmaması, eğer tescil edilmiş ise oradan kaydının silinmiş olduğuna dair belgenin ibraz edilmesi,
c) Türk vatandaşlarının, Türk kanunları uyarınca kurulup hükmî şahsiyeti haiz olan teşekkül, müessese, dernek ve tesislerin veya Türk amme ve idare müesseselerinin veya ticarî şirketlerin malı olması, gerekir.
Şu kadarki, Türk kanunları uyarınca kurulup hükmi şahsiyeti haiz olan teşekkül, müessese, dernek ve tesislerin idare uzvunu teşkil eden şahısların Türk vatandaşı olması, Türk ticaret siciline tescil edilmiş ticaret şirketlerinin ise idare meclisi başkanının Türk olması, idare meclisi üyelerinin ve şirketi temsil veya idare etmeye selâhiyetli olanların üçte ikisinin Türk vatandaşı olması ve Türkiye’de İkamet etmesi ve ayrıca rey ekseriyetinin Türk ortaklarda bulunması, şarttır.
a) Bir Türk sivil hava vasıtası 3 üncü madde (c) fıkrasındaki vasıfları haiz olmayan bir şahsa en az altı ay müddetle kendi namına işletmek üzere bırakılmış olursa malikin talebi üzerine Ulaştırma Bakanlığı başka bir devlet siciline kaydolmasına o memleket kanunları müsait olmak şartıyla izin verebilir.
b) 3 üncü madde (c) fıkrasındaki vasıfları haiz olmayan bir şahsa ait sivil hava vasıtası 3 üncü madde (c) fıkrasındaki vasıfları haiz olan bir şahsa en az altı ay müddetle kendi namına işletmek üzere bırakılmış olursa Ulaştırma Bakanlığı, malikin muvafakati olmak ve yabancı kanunda da mani bir hüküm bulunmamak şartıyla Türk sivil hava vasıtaları siciline, mülkiyeti malikin uhdesinde kalmak kaydıyla, kaydına izin verebilir. Bu hava vasıtaları için Ulaştırma Bakanlıklarınca özel bir sicil tutulur.
c) 3 üncü madde (c) fıkrasındaki vasıfları haiz şahıslar arasındaki (6) ayı geçen kira akitleri de 4 (b) fıkrasında zikredilen özel sicile tabi tutulur.
Tescil için müracaat usul ve şartları
Tescil muamelesi için sivil hava vasıtasının sahibi tarafından Ulaştırma Bakanlığı sivil havacılık dairesinden temin edilecek «uçak tescil müracaat formu» (Form SHD-T. 23) doldurularak aşağıdaki belgelerle birlikte mezkûr Bakanlığa verilir:
a) Hava vasıtasının hukuken sahibi bulunduğuna dair kanunen muteber bir belge,
b) Hava vasıtasının maliki hakikî şahıs ise, ad ve soyadı, varsa ticaret ünvanı ve kayıtlı bulunduğu ticaret sicil memurluğu ile sicil numarası ve (1) adet vesikalık fotoğrafı,
c) Ticaret şirketi ise, şirketin nev’i, ticaret ünvanı ve tescil olunduğu ticaret sicil memurluğu ile sicil numarası,
d) Diğer hükmî şahıslardan ise; adı ve merkezi,
e) İktisap sebebi,
f) Hava vasıtası son olarak başka bir devletin sicilinde kayıtlı ise bu kaydın silindiğine dair o yer yetkili sivil havacılık otoritesinden alınacak bir belge,
g) Sivil hava vasıtası eğer 4 üncü madde (b) fıkrasına göre başka bir ülkeden kiralanacaksa yukarıda a, b, c, d, e, h fıkralarında aranılan şartlara ilâveten bu işlemin o yer kanunlarına göre uygun olduğunu gösteren yetkili sivil havacılık otoritesince verilecek bir vesikanın ibrazı,
h) Aşağıdaki üç paragraftan herhangi birinde istenen belgeler:
i. Hava vasıtasının, mer’i ve muteber uçuşa elverişlilik sertifikası veya,
ii. İmal eden memleketin yetkili sivil havacılık otoritesi tarafından verilmiş bir «İhraç uçuşa elverişlilik sertifikası» ile birlikte Türkiye’de yetkili kılınmış müesseselerden (Hava Kuvvetleri Komutanlığı, Türk Hava Yolları A. O. ) birinden alınacak uçuşa elverişlilik raporu veya,
iii. Mer’iyet müddeti bitmiş olan orijinal uçuşa elverişlilik sertifikası ile birlikte Türkiye’de yetkili kılınmış müesseselerden birinden alınacak uçuşa elverişlilik raporu.
Tescil edilen sivil hava vasıtasına Ulaştırma Bakanlığınca T. C. ile başlamak üzere beş harften müteşekkil bir tescil işareti verilir. Bu tescil işareti Milletlerarası Sivil Havacılık Sözleşmesi Ek-7 de belirtildiği şekilde uçağın gövde ve kanatlarına konur.
Tescil işareti konduktan sonra sivil bava vasıtasının cepheden ve yandan çekilmiş 6x9 cm, ebadında ikişer fotoğrafı Ulaştırma Bakanlığına gönderilir.
Hava vasıtası malikinin vaki adres değişikliklerini (20) gün içinde Ulaştırma Bakanlığına bildirmesi gereklidir.
Tescil muamelesi tamamlandıktan sonra sivil hava vasıtasının tescil edildiğini tevsik etmek üzere Ulaştırma Bakanlığınca bir «Tescil Sertifikası » (Form SHB-T. 12) doldurularak hava vasıtası sahibine verilir.
Tescil sertifikası her zaman uçağın içinde bulundurulur ve ilgililerce yapılacak kontrollarda ibraz edilir.
Tescil sertifikası hava vasıtasının satışı ile başkasına devredilmez. Satış muamelesinin hava vasıtasının yeni sahibi tarafından 20 gün içinde Ulaştırma Bakanlığına bildirilip yeni tescil sertifikasının alınması mecburidir.
Hava vasıtasının tescil sertifikası aşağıdaki hallerde hükümsüz sayılır:
a) Hava vasıtası malikinin;
(1) Hava vasıtasının tamir kabul etmeyecek şekilde hasara uğradığını,
(ii) Hava, vasıtasının (3) aydan fazla kaybolduğunu, bildirmesi üzerine
b) Hava vasıtası malikinin 3 üncü madde (c) fıkrasında belirtilen nitelikleri kaybetmesi,
c) 4 üncü madde (a) fıkrasına uygun olarak Ulaştırma Bakanlığının izniyle başka bir devlet siciline kaydolması,
d) Ulaştırma Bakanlığının göstereceği lüzum üzerine sertifikanın iptali.
Bu Yönetmelik yayınlandığı tarihte yürürlüğe girer.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik
18/10/19S7 tarih ve 9735 sayılı Resmi Gazete ile yayınlanmış olan «Uçak Tescil ve Sertifika Talimatı (SHD-T. 34) » yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürütme
Bu Yönetmelik hükümlerini Ulaştırma Bakanı yürütür.