Yabancı Para Net Genel Pozisyon/Özkaynak Standart Oranının Bankalarca Konsolide ve Konsolide Olmayan Bazda Hesaplanması ve Uygulanması Hakkında Yönetmelik (mülga)

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç ve kapsam

(1) Bu Yönetmeliğin amacı, bankaların döviz varlık ve yükümlülükleri arasındaki ilgi ve dengelerin kurulmasını ve özkaynakları ile uyumlu bir seviyede döviz pozisyonu tutmalarını temin etmek üzere, döviz yönetimlerinde uygulayacakları yabancı para net genel pozisyon/özkaynak standart oranına ilişkin usul ve esasların tespit edilmesidir.

Dayanak

(1) Bu Yönetmelik, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 43 üncü maddesi ile 93 üncü maddesinin dördüncü fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Kanun: 5411 sayılı Bankacılık Kanununu,

b) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,

c) Banka: Mevduat bankaları ve katılım bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarını,

ç) Özkaynak ve konsolide özkaynak: 27/6/2001 tarihli ve 24445 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Kuruluş ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmelik ile 20/9/2001 tarihli ve 24529 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Finans Kurumlarının Kuruluş ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde yer alan tanımı,

d) Döviz varlıkları: Bankaların, yurtdışı şubelerine ilişkin hesapları da dahil olmak üzere, tüm yabancı para aktif hesaplarını, dövize endeksli varlıklarını, vadeli döviz alım taahhütlerini,

e) Döviz yükümlülükleri: Bankaların, yurtdışı şubelerine ilişkin hesapları da dahil olmak üzere, tüm yabancı para pasif hesaplarını, dövize endeksli yükümlülüklerini, vadeli döviz satım taahhütlerini,

f) Vadeli döviz alım taahhütleri: Hesaplarda gayrinakdi bir taahhüt olarak yer alan ve takas işlemi ileri bir tarihte gerçekleşecek olan, vadeli döviz alım, swap para alım, futures para alım, alıcı (lehdar) taraf para alım opsiyonları, satıcı (keşideci) taraf para satım opsiyonları ve benzeri para alım işlemleri ile iki güne kadar valörlü döviz alım işlemlerini,

g) Vadeli döviz satım taahhütleri: Hesaplarda gayrinakdi bir taahhüt olarak yer alan ve takas işlemi ileri bir tarihte gerçekleşecek olan, vadeli döviz satım, swap para satım, futures para satım, satıcı (keşideci) taraf para alım opsiyonları, alıcı (lehdar) taraf para satım opsiyonları ve benzeri para satım işlemleri ile iki güne kadar valörlü döviz satım işlemlerini,

h) Yabancı para net genel pozisyon: Döviz varlıkları toplamı ile döviz yükümlülükleri toplamının Yeni Türk Lirası karşılıkları arasındaki farkı,

ı) Dövize endeksli varlık ve yükümlülükler: Üzerlerinde, ilgili sözleşmelerde veya mevzuatta dövize endeksli bir araç olduğu açıkça tanımlanan ve değerleri döviz kurlarındaki değişmelerden doğrudan etkilenen varlık ve yükümlülükleri,

i) Yabancı para net genel pozisyon/özkaynak standart oranı: Yabancı para net genel pozisyon tutarının, özkaynağa bölünmesi suretiyle hesaplanacak oranı,

j) Konsolide döviz varlıkları: Ana ortaklık niteliğine sahip bankaların, 22/6/2002 tarihli ve 24793 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Muhasebe Uygulama Yönetmeliğine İlişkin 15 Sayılı Tebliğ - Konsolide Mali Tabloların Düzenlenmesi, Bağlı Ortaklık, Birlikte Kontrol Edilen Ortaklık ve İştiraklerin Muhasebeleştirilmesi Standardında belirtilen konsolide mali tablo hazırlama esaslarına göre finansal kurumlar topluluğuna dahil ortaklıklarının hesapları ile konsolide edilen tüm yabancı para aktif hesaplarını, dövize endeksli varlıklarını, vadeli döviz alım taahhütlerini,

k) Konsolide döviz yükümlülükleri: Ana ortaklık niteliğine sahip bankaların, 22/6/2002 tarihli ve 24793 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Muhasebe Uygulama Yönetmeliğine İlişkin 15 Sayılı Tebliğ - Konsolide Mali Tabloların Düzenlenmesi, Bağlı Ortaklık, Birlikte Kontrol Edilen Ortaklık ve İştiraklerin Muhasebeleştirilmesi Standardında belirtilen konsolide mali tablo hazırlama esaslarına göre finansal kurumlar topluluğuna dahil ortaklıkların hesapları ile konsolide edilen tüm yabancı para pasif hesaplarını, dövize endeksli yükümlülüklerini, vadeli döviz satım taahhütlerini,

l) Konsolide yabancı para net genel pozisyon: Konsolide döviz varlıkları toplamı ile konsolide döviz yükümlülükleri toplamının Yeni Türk Lirası karşılıkları arasındaki farkı,

m) Konsolide yabancı para net genel pozisyon/özkaynak standart oranı: Konsolide yabancı para net genel pozisyon tutarının, konsolide özkaynağa bölünmesi suretiyle hesaplanacak oranı,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Konsolide Olmayan ve Konsolide Yabancı Para Net Genel Pozisyon/Özkaynak Standart Oranları, Hesaplanması, Bildirimi ve Aşımlar

Oransal sınır, hesaplama şekli ve bildirim

(1) Yabancı para net genel pozisyon/özkaynak standart oranı, mevduat ve kalkınma yatırım bankalarınca, bu Yönetmeliğin EK-1’inde yer alan bildirim cetveline uygun olarak, katılım bankalarınca bu Yönetmeliğin EK-3’ünde yer alan bildirim cetveline uygun olarak, bu Yönetmelikte belirlenen esaslara göre günlük olarak hesaplanır. Bildirim cetvelinde yer alan tutarların Yeni Türk Lirası karşılıklarının hesaplanmasında, hesaplama tarihi itibarıyla, 22/6/2002 tarihli ve 24793 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Muhasebe Uygulama Yönetmeliğine İlişkin 11 Sayılı Tebliğ - Kur Değişim Etkilerinin Muhasebeleştirilmesi Standardında belirtilen değerleme esası uygulanır. Resmî tatiller dışında kalan iş günleri üzerinden hesaplanan yabancı para net genel pozisyon/özkaynak standart oranının mutlak değerlerinin haftalık basit aritmetik ortalaması % 20’yi aşamaz.

(2) Resmî tatiller dışında kalan iş günleri üzerinden hesaplanan standart oranları içerecek şekilde haftalık olarak düzenlenen cetvel, izleyen hafta içinde Kuruma gönderilir.

(3) Yabancı para net genel pozisyon/özkaynak standart oranının hesaplanmasında, mevduat bankaları ile kalkınma ve yatırım bankaları için, Bankaların Kuruluş ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmeliğe, katılım bankaları için Özel Finans Kurumlarının Kuruluş ve Faaliyetleri Hakkında Yönetmeliğe göre hesaplanan son dönem özkaynak tutarı dikkate alınır.

Konsolide mali tablolar esas alınarak hesaplanan yabancı para net genel pozisyon/özkaynak oranı

(1) Kanun uyarınca yürürlüğe konulan düzenlemelere göre ana ortaklık niteliğine sahip olan ve konsolide mali tablo hazırlama yükümlülüğü bulunan mevduat ve kalkınma yatırım bankalarınca, yabancı para net genel pozisyon/özkaynak standart oranı bu Yönetmelikte belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde, bu Yönetmeliğin EK-2’sinde yer alan bildirim cetveline uygun olarak, katılım bankalarınca bu Yönetmeliğin EK-4’ünde yer alan bildirim cetveline uygun olarak konsolide özkaynak hesaplama dönemleri itibarıyla, konsolide olarak da hesaplanır. Bildirim cetvelinde yer alan tutarların Yeni Türk Lirası karşılıklarının hesaplanmasında, hesaplama tarihi itibarıyla, bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde belirtilen değerleme esası uygulanır. Konsolide mali tablolar esas alınarak hesaplanan yabancı para net genel pozisyon/özkaynak standart oranı ± %20’yi aşamaz.

(2) Konsolide yabancı para net genel pozisyon/özkaynak standart oranını hesaplayacak mevduat ve kalkınma yatırım bankalarının, finansal kurumlar topluluğu içinde yer alan konsolidasyona tabi ortaklıklarının tüm yabancı para aktif hesaplarını, dövize endeksli varlıklarını, vadeli döviz alım taahhütlerini, tüm yabancı para pasif hesaplarını, dövize endeksli yükümlülüklerini, vadeli döviz satım taahhütlerini bu Yönetmeliğin EK-2’sindeki, katılım bankalarının ise bu Yönetmeliğin EK-4’ündeki cetvelde yer alan hesaplar altında konsolide etmeleri gereklidir.

(3) Ara dönemler itibarıyla hazırlanan bildirim cetvellerinin ana ortaklık niteliğine sahip bankalarca, hesaplama dönemini izleyen 60 gün içinde, yıl sonu itibarıyla hazırlanan bildirim cetvelinin ise nisan ayı sonuna kadar Kuruma gönderilmesi şarttır.

Oransal sınırlara uyumsuzluk

(1) Yabancı para net genel pozisyon/özkaynak standart oranındaki aşım tutarının tespitinde esas alınacak haftalık oran, resmi tatiller dışında kalan iş günleri üzerinden hesaplanan günlük oranların mutlak değerlerinin basit aritmetik ortalamasıdır.

(2) Yabancı para net genel pozisyon/özkaynak standart oranının azami sınırının aşılması halinde, bankalar aşımın nedenlerini, bildirim cetvelinin Kuruma gönderilme süresi içinde bildirmek zorundadır. Haftalık oranlarda oluşabilecek aşım tutarının takip eden iki hafta içinde giderilmesi zorunludur. Bir takvim yılı içerisinde haftalık oranlarda, giderilen aşımlar dahil altı defadan fazla aşım gerçekleştirilemez.

(3) Konsolide yabancı para net genel pozisyon/özkaynak standart oranının azami sınırının aşılması halinde, bankalar aşımın nedenlerini, bildirim cetvelinin Kuruma gönderilme süresi içinde bildirmek zorundadır. Konsolide yabancı para net genel pozisyon/özkaynak standart oranındaki aşım tutarı hesaplama dönemi itibarıyla dikkate alınır.

(4) Konsolide yabancı para net genel pozisyon/özkaynak standart oranında oluşabilecek aşım tutarı, bir sonraki hesaplama dönemine kadar giderilir ve bu süre içinde aşım giderilmiş olsa dahi, bir takvim yılı içerisinde bir defadan fazla aşım gerçekleştirilemez.

(5) Yapılacak incelemelerde, bu Yönetmelikle düzenlenen standart oranların tutturulmasına yönelik fiktif işlem yapıldığının tespit edilmesi halinde, bu işlemlere karşılık gelen tutarlar geriye yönelik olarak varlık ve yükümlülüklerden düşülmek suretiyle ilgili döneme ilişkin standart oranlar yeniden hesaplanır. İşlemin fiktif olup olmadığı, işlemin ekonomik mantığı ve işleme taraf olan müşteri göz önünde bulundurularak belirlenir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yürürlükten kaldırılan mevzuat

(1) 31/1/2002 tarihli ve 24657 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan "Yabancı Para Net Genel Pozisyon / Özkaynak" Standart Oranının Bankalarca Konsolide ve Konsolide Olmayan Bazda Hesaplanmasına ve Uygulanmasına İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

(1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

(1) Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu Başkanı yürütür.