Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi/Finansmanı Uygulama Talimatı

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Amaç

(1) Bu Uygulama Talimatının amacı, Türk lirası üzerinden düzenlenen senetlerin avansa kabulü suretiyle kullandırılacak yatırım taahhütlü avans kredilerine/finansmanlarına ilişkin işlemlerin uygulama ayrıntılarını düzenlemektir.

Kapsam

(1) Bu Uygulama Talimatı, Türk lirası üzerinden düzenlenen senetler karşılığında firmalara yatırımlarının finansmanına yönelik olarak bankalar aracılığıyla kullandırılacak yatırım taahhütlü avans kredilerine/finansmanlarına ilişkin işlemleri kapsar.

Dayanak

(1) Bu Uygulama Talimatı, 14/1/1970 tarihli ve 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 45 inci maddesine ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Reeskont ve Avans Yönetmeliğinin 5 inci maddesinin sekizinci fıkrası, 5/A maddesinin üçüncü fıkrası ve 13 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

(1) Bu Uygulama Talimatında geçen;

a) Aracı banka: 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan ve bu Uygulama Talimatı çerçevesinde kredi/finansman kullandırılmasına aracılık eden, proje finansmanı alanında uzmanlaşmış bir birime sahip bankaları,

b) Bakanlık: T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını,

c) Genel Müdürlük: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Bankacılık ve Finansal Kuruluşlar Genel Müdürlüğünü,

ç) TSP: Teknoloji/Strateji Puanı, firmaların başvurularının değerlendirilmesi sonucunda Bakanlık tarafından yatırımın teknoloji ve stratejik değerine ilişkin verilen puanı,

d) Finansal sağlamlığı yüksek firma: Kredi derecelendirilmesi ile yetkili derecelendirme kuruluşlarınca yerel uzun vade yüksek kredi kalitesi ve üzeri (A ve üzeri) kredi notu almış firmaları,

e) Grup firması: İhracat, İhracat Sayılan Satış ve Teslimler ile Döviz Kazandırıcı Hizmet ve Faaliyetlerde Vergi, Resim ve Harç İstisnası Hakkında 2017/4 Sayılı Tebliğ’in 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde tanımlanan firmaları,

f) İstanbul Şubesi: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası İstanbul Şubesini,

g) KOBİ: 25 Mayıs 2023 tarih ve 32201 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği”nin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde tanımlanan küçük ve orta büyüklükte işletmeyi,

ğ) Merkez Bankası: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasını,

h) Savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalar: SAHA İstanbul Savunma Havacılık ve Uzay Kümelenmesi Derneği (SAHA) ve Savunma ve Havacılık Sanayii İmalatçılar Derneği (SASAD) üyesi şirketleri,

ı) Senet portföyü: Yatırım taahhütlü avans kredisinin/finansmanının teminatı olarak alınan ve Merkez Bankasının zilyetliğinde bulunan senetlerin tamamını,

i) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Reeskont ve Avans Yönetmeliği hükümleri uyarınca kullandırılan yatırım taahhütlü avans kredilerini/finansmanlarını,

j) YTB: Yatırım Teşvik Belgelerini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Avansa Kabul Edilecek Senetlerin Özellikleri ve Krediye/Finansmana Başvurabilecek Firmalara İlişkin Ölçütler

Avansa kabul edilecek senetlerin özellikleri, devri ve teslimi

(1) Avansa kabul edilecek senetlerde;

a) Son ciranta bir aracı banka olmak üzere en az iki imzayı taşıması,

b) Türk lirası üzerinden emre yazılı düzenlenmiş olması,

c) Vadelerine en çok 10 yıl kalmış olması,

ç) Kabul edildiği veya aval verildiği ülkede ve ülkemizde yürürlükte bulunan mevzuatın öngördüğü şekil şartlarını içermesi,

d) Protesto yasağı ve benzeri kayıtları taşımaması ve ciro zincirinde kopukluk olmaması,

e) Üzerinde imzaları bulunan firmaların kredi değerliliğinin olumlu kabul edilmesi,

f) Tutarlarının firma ve aracı banka için tahsis edilen azami limitleri aşmaması,

g) Kredi/finansman kullanan firmaya rücu edilebilir olarak düzenlenmesi,

ğ) Merkez Bankasına rehin cirosu ile devredilmesi

hususları aranır.

(2) Merkez Bankasınca gerekli görülmesi halinde, senetler ile birlikte ek teminat olarak aracı banka dışındaki bir banka avali veya devredilebilir kesin teminat mektubu talep edilebilir.

Senetlerin incelenmesi ve ciroları

(1) Senetlerin bu Uygulama Talimatında belirtilen koşullara uygun olup olmadığı aracı banka tarafından incelenir ve senetler İstanbul Şubesine ibraz edilir. Senetler İstanbul Şubesince de bu maddede belirtilen hususlara göre incelenir.

(2) Avansa kabul edilen senetlerin;

a) Poliçe ve bono ile yapılan borçlanmaların şeklinin, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 767 nci ve 778 inci maddeleri gereğince bu borçlanmaların imzalandığı ülke kanunlarına uygun olmasının yanı sıra, bu senetlerdeki keşideci ve ciranta imzalarının Türk hukukuna göre de geçerli olması, bu çerçevede el yazısı ile imzalanması, cironun kayıtsız ve şartsız olması, şirketlerde temsil yetkilerine uygun olarak imza ve isim kaşelerinin kullanılmış bulunulması,

b) Yatırım taahhütlü avans kredilerine/finansmanlarına ilişkin poliçe ve bonoların 6102 sayılı Kanunun 671 inci ve 776 ncı maddelerinde yazılı şekil şartlarını içermesi,

c) 6102 sayılı Kanunun 672 nci ve 777 nci maddeleri hükümleri saklı kalmak kaydıyla poliçe ve bonoların, poliçe veya bono (emre yazılı senet) sözcüğünü, ödenecek tutarı, vadeyi, ödeme yerini, lehtarın adı ve soyadını, keşide (düzenlenme) tarihi ve yeri ile keşidecinin imzasını içermesi, ayrıca poliçede muhatabın adı ve soyadının da bulunması

zorunludur.

(3) İkinci fıkrada düzenlenen hususların yanı sıra avansa kabul edilecek senetlerde;

a) Ödemenin kayıt ve şarta bağlanmamış olması, senetlerde "emrine değildir" veya "ciro edilemez" kayıtlarının bulunmaması,

b) Taksitle ödeme kaydının yer almaması,

c) Ayrı tarihli birden fazla vadenin olmaması,

ç) 6102 sayılı Kanunun 703 üncü maddesinde öngörülen dört tür vadenin dışında bir vadenin belirlenmemiş olması,

d) Aval şerhinde, avalin verildiği firmanın açıkça belirtilmiş olması hususları da aranır.

(4) Emrine düzenlenen senet aracı banka tarafından rehin cirosu ile Merkez Bankasına devredilir.

(5) Rehin cirosu “Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya emrü havalesine ödeyiniz. Bedeli teminattır.” biçiminde yazılır.

(6) Aracı banka tarafından avansa getirilen senetler bir yazı ekinde İstanbul Şubesine teslim edilir. Söz konusu senetler, yukarıda açıklanan hususlar çerçevesinde İstanbul Şubesince de incelenir. Eksikleri tespit edilen senetler aracı bankaya iade edilir. Aracı banka bu senetler yerine yeni senet getirir.

(7) Senetlerin üzerindeki imzaların bankaların ibraz ettikleri imza örneklerine uygunluğu İstanbul Şubesince kontrol edilir. Senede verilen ödeme garantisi dâhil senetteki imzaların sıhhati ve akdin geçerliliği gibi konularda doğabilecek anlaşmazlıkların takip, sonuç ve sorumluluğu aracı bankaya aittir. Bu nedenle senet borçlularının imzaları, ehliyetleri, temsil yetkileri ve kredi değerliliklerine ilişkin hususlar İstanbul Şubesince ayrıca incelenmez.

(8) Başvuru bilgileri ile senet bilgileri arasında bir farklılık tespit edilmesi halinde kredi/finansman kullanımı Merkez Bankasınca iptal edilir.

Firmaların kredi değerliliğine ilişkin ölçütler

(1) Kredi/finansman talebinde bulunan firmaların kredi değerliliğinin yeterli kabul edilebilmesi için;

a) Kredi/finansman kullanım süresince Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nca yapılan düzenlemelere göre; bankalar, finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerince Tahsil İmkânı Sınırlı Kredi ve Diğer Alacak, Tahsili Şüpheli Kredi ve Diğer Alacak, Tasfiye Olunacak Alacak ve Zarar Niteliğindeki Kredi ve Diğer Alacak olarak sınıflandırılan borcunun bulunmaması,

b) Son üç yıllık dönemde kaldırılmamış protestolarının bulunmaması,

c) Faaliyetlerini etkileyecek derecede icra takibinin veya haczinin bulunmaması,

ç) Ödemelerini tatil etmemesi, konkordato talep etmişse bu talebin sonuçlanmasından itibaren en az bir yıl geçmiş olması,

d) İflasının istenmemiş olması veya iflas erteleme durumunun bulunmaması,

e) Firmanın ve senette imzası bulunan yetkili temsilcilerinin çek düzenleme ve çek hesabı açma yasaklarının bulunmaması

gerekir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Yatırım Taahhütlü Avans Kredilerinin/Finansmanlarının Özellikleri ve Kredi/Finansman Kullandırma Koşulları

Kredi/finansmanların özellikleri

(1) Yatırım taahhütlü avans kredileri/finansmanları, yatırım yapma taahhüdünde bulunan firma tarafından borçlu sıfatıyla aracı bankaya keşide edilen ve aracı banka tarafından rehin cirosu ile Merkez Bankasına devredilen senetlerin avansa kabulü suretiyle kullandırılır.

(2) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanın vadesi en çok 10 yıldır.

(3) Yatırım taahhütlü avans kredisinin/finansmanının anapara geri ödemesiz dönemi kredi/finansman kullanım tarihinden itibaren en çok iki yıldır. Bu dönemde, sadece kredilerin/finansmanların tahakkuk eden faiz/kâr payı ödemeleri gerçekleştirilir.

(4) Kredi/finansman geri ödemeleri azami altı aylık dönemler halinde olmak üzere geri ödeme planında kararlaştırılan şekilde gerçekleştirilir.

(5) Kredi/finansman vadesi, geri ödemesiz dönemi ve geri ödeme planı bu maddede yer alan koşullar ve proje nakit akışı ile uyumlu olarak belirlenir.

Kredi/finansman kapsamında yapılacak yatırımların özellikleri

(1) Yatırım taahhütlü avans kredileri/finansmanları

a) Toplam yatırım tutarı en az 1 milyar Türk lirası olan,

b) YTB’si bulunan ve TSP değerlendirmesi belgelendirilmiş olan,

c) Toplam yatırım tutarının asgari yüzde 20’si oranında özkaynak kullanılacak olan,

ç) İmalat sanayi alanı dışındaki yatırımlarda kullanılacak yerli girdi tutarı toplam yatırım tutarının asgari yüzde 50’si seviyesinde olan,

yatırımlar karşılığında kullandırılır.

(2) YTB’si bulunmayan yatırımlara ilişkin başvurular Bakanlıktan alınan YTB’siz başvuru yapılmasının uygun olduğuna dair bir yazı sunulması kaydıyla değerlendirmeye alınır. Bu fıkra kapsamında yapılacak başvurularda, bu Uygulama Talimatıyla belirlenen diğer koşullar saklı kalmak kaydıyla, YTB sahibi olma koşulu ve buna bağlı diğer koşullar aranmaz.

(3) TSP’si bulunmayan ancak Merkez Bankası tarafından enflasyon veya cari açığı düşürücü etkisi olumlu olduğu değerlendirilen yatırımlara da bu maddedeki diğer şartların sağlanması kaydıyla kredi/finansman kullandırılabilir. Merkez Bankası tarafından bu fıkra kapsamında limit tanınan aracı bankalar başvuru kabul edebilir.

(4) Merkez Bankasınca enflasyon veya cari açığı düşürücü etkisinin olumsuz olduğu değerlendirilen yatırımlara kredi/finansman kullandırılmaz.

(5) 5 Haziran 2020 tarihli Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi/Finansmanı Uygulama Talimatı kapsamında kredi/finansman kullandırılmış yatırım projeleri için bu Talimat kapsamında kredi/finansman kullandırılmaz.

Kredi/finansman kapsamında firmalarca taahhüt edilecek hususlar

(1) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullandırılacak firmaların ve bu firmaların grup firmalarının konsolide olarak kredi/finansman vadesi boyunca aşağıdaki şartları sağlamayı taahhüt etmeleri ve Ek-4’te yer alan örneğe uygun olarak finansal beyan vermeleri gerekir. Merkez Bankası gerek gördüğünde firmaların finansal beyanlarını yenilemelerini talep edebilir.

a) Net döviz pozisyonunun toplam varlıklarının yüzde 5,0’i seviyesinin altında olması.

b) Merkez Bankasınca kur/fiyat koruma desteği sağlanan hesap bakiyesinin bulunmaması.

(2) Savunma sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmalar haricindeki yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullanacak firmalar,

a) Krediye/finansmana konu yatırım ile ilgili olarak yurt içinde yerleşiklerle yapacakları tüm sözleşme ve fiyatlamaları Türk lirası üzerinden yapacaklarını,

b) Yatırım sonrasında üretilecek malların yurt içindeki veya sunacağı hizmetin yurt içinde yerleşiklere yönelik fiyatlamasını ve satışını sadece Türk lirası üzerinden yapacaklarını taahhüt ederler.

(3) 17/02/2018 tarihli ve 30335 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Döviz Pozisyonunu Etkileyen İşlemlerin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarafından İzlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik kapsamında yer alıp, anılan Yönetmelikle düzenlenen Sistemik Risk Veri Takip Sistemi (SRVTS) veri formu bildirim yükümlülüğünü yerine getirmediği tespit edilen firmalara yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullandırılmaz. Anılan Yönetmelik kapsamında yer almasa dahi kredi/finansman başvurusunda bulanacak firmaların en güncel SRVTS veri formunu Sistemin genel ağ adresi olan www.tcmbveri.gov.tr üzerinden Bankaya bildirmesi zorunludur. Kredi/finansman kullandırılan firmalar, kredi/finansman yükümlülüklerinin devamı süresince SRVTS veri formunu, raporlamaya ilişkin talimatlarda öngörülen dönemlerde ve usulde düzenli olarak bankaya bildirir.

Kredi/finansman işlemlerinde uygulanan faiz/kâr payı

(1) Yatırım taahhütlü avans kredilerine/finansmanlarına TSP, yurt dışından finansman temini ve finansal sağlamlık durumu esas alınarak aşağıda belirtilen faiz/kâr payı oranları uygulanır.

a) TSP’si 85 ve üzerinde olan veya TSP belgesi olmaksızın Merkez Bankasının uygun gördüğü yatırımlara yüzde 23, TSP’si 85’in altındaki yatırımlara ise yüzde 30 faiz/kâr payı oranı uygulanır.

b) Yatırım kapsamında yurt dışından sağlanan finansmanın toplam yatırım tutarına oranı yüzde 20 ve üzerindeki yatırımlar için bu fıkranın (a) bendinde yer alan faiz/kâr payı oranları üzerinden 500 baz puan düşülerek hesaplanan faiz/kâr payı oranları uygulanır.

c) Finansal sağlamlığı yüksek firmalara bu fıkranın (a) bendine yer alan faiz/kâr payı oranları üzerinden 300 baz puan düşülerek hesaplanan faiz/kâr payı oranları uygulanır.

(2) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı işlemlerinde kredi/finansman kullanım tarihi ile kredi/finansman vadesi (son geri ödeme tarihi) gün adedine eklenir. Buna göre, kredi/finansman kullanım tarihinde hesaba borç geçirilen paralara ödeme günü, kredi/finansman vadesinde (son geri ödeme tarihinde) alacak geçirilen paralara ise ertesi gün tarihi valör olarak verilir. Geri ödeme dönemlerinde, geri ödeme günü ile bir sonraki geri ödeme günü valör olarak verilir. Faize/kâr payına esas gün sayısı birbirini izleyen iki valör arasındaki farka eşittir.

(3) Kredi/finansman geri ödeme vadelerinin hafta sonu veya diğer bir resmî tatil gününe rastlaması halinde geri ödeme tatili izleyen ilk iş günü yapılacağından, faize/kâr payına esas gün sayısı ilgili geri ödeme vadesini izleyen ilk iş günü; tatile rastlayan tarihin son geri ödeme vadesi olması halinde bu vadeyi izleyen ilk iş gününün ertesi günü dikkate alınarak bulunur. Faizlerin/kâr paylarının hesaplanmasında sabit tam bölende yıl 365 gün olarak esas alınır.

(4) Yatırım taahhütlü avans kredilerine/finansmanlarına faizler/kâr payları taksit dönemlerinin sonunda tahakkuk ettirilir. Avans hesaplarına tahakkuk ettirilen faizler/kâr payları ile bunların Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV), aynı gün valörü ile hesabın borcuna kaydedilir.

(5) Avans işlemlerinde faiz/kâr payı tahakkuku yapılan devreler sonunda, faiz/kâr payı tahakkukuna esas alınan adata göre Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarifeler Yönetmeliğinde öngörülen oranda hesaplanan avans komisyonu ve bu komisyondan doğan BSMV krediye/finansmana aracılık eden bankadan tahsil edilir.

(6) Bu Uygulama Talimatı kapsamında belirlenen kredi/finansman kullanımı ve yaptırımlara ilişkin tüm faiz/kâr payı oranlarının virgülden sonraki kısmı iki hane olacak şekilde yuvarlanır.

(7) Yatırım taahhütlü avans kredilerine/finansmanlarına aracı bankalar tarafından eklenebilecek faiz/kâr payı farkı KOBİ statüsündeki firmalara kullandırılacak krediler/finansmanlar için azami 200 baz puan, diğer firmalara kullandırılacak krediler/finansmanlar için azami 100 baz puandır.

Kredi/finansman limitleri

(1) Yatırım taahhütlü avans kredilerinin/finansmanlarının Merkez Bankası Reeskont ve Avans Yönetmeliğinin 5 inci maddesi uyarınca belirlenen toplam limiti ve banka bazında belirlenen limitler Merkez Bankası tarafından aracı bankalara duyurulur.

(2) Firma bazında kredi/finansman kullanım limiti 5 milyar Türk lirasından fazla olmamak kaydıyla krediye/finansmana konu yatırımın toplam tutarının azami yüzde 70’i ile sınırlıdır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Yatırım Taahhütlü Avans Kredilerinin/Finansmanlarının Kullandırılması

Kredilerin/finansmanların aracı bankalar kanalıyla kullandırılması

(1) Aracı banka yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı başvurularının öncelikli olarak bu Talimatın 9 uncu maddesi hükümlerine uygunluğunu kontrol eder. Uygun olan başvurular için kredi/finansman kullanımı kapsamındaki yatırımın teknik ve finansal olarak erişilebilirliğine ve kredi/finansman kullanacak firmaların yeterliliğine ilişkin kendi analizini yapar ve sadece uygun gördüğü kredi/finansman başvurularını Merkez Bankasına bildirir. Bu analiz sürecinde ihtiyaç duyulması halinde uzman firmalardan hizmet satın alınabilir.

(2) Aracı bankalar, aşağıda sayılan yükümlülükleri ile sınırlı kalmamak kaydıyla, kredi/finansman başvurularının ve kullandırımlarının bu Uygulama Talimatında belirtilen kriterlere uygun olduğunu kredi/finansman vadesi boyunca takip ve kontrol etmekle sorumludur.

a) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı talebinde bulunan firmanın ve kredi/finansman kapsamında yapılacak yatırımın bu Talimatta belirtilen koşullara uyumunun değerlendirilmesi ve kontrolü hususundaki tüm sorumluluk aracı bankalardadır.

b) Kredi/finansman talebinde bulunan firmanın bu Uygulama Talimatının 7 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen kredi değerliliğine ilişkin ölçütleri taşıdığının belirlenmesi ve kredibilitesinin değerlendirilmesi hususundaki tüm sorumluluk aracı bankaya aittir.

c) Kredi/finansman başvurusu aşamasında ve senedin avansa kabul edilmesinden sonra firmaların kredi değerliliği ölçütlerinin kontrol ve takibi aracı banka tarafından yapılır. İstanbul Şubesince firmaların kredi değerliliğinin araştırması ve izlemesi yapılmaz.

ç) Bu Uygulama Talimatı kapsamında verilen taahhütlere ilişkin olarak her türlü takip, bildirim, benzer işlemlere ilişkin sorumluluklar aracı bankalardadır.

d) Kullandırılacak kredi/finansman tutarlarının limitlere uygunluğu aracı bankalarca kontrol edilir ve Genel Müdürlükçe izlenir.

e) Senedin avansa kabul edilmesinden sonra; firma kredi değerliliğinin takibi aracı banka tarafından yapılır. Firma kredi değerliliğinin kaybedildiğinin aracı banka tarafından tespit edilmesi halinde, Genel Müdürlüğe yazılı olarak gerekçeleri ile bilgi verilir.

(3) Bu Uygulama Talimatının 12’inci maddesine uygun olarak bankalara tahsis edilen kullanım limitine uygun olarak aracı banka genel müdürlüklerinden, bir seferlik süresiz bir Ek- 1’de yer alan “Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi/Finansmanı Taahhütnamesi” veya ayrı olarak düzenlenen bir taahhütname ile, aracı bankalar tarafından uygun görecekleri bir tutarda taahhüt verilir ve bu tutarın aşılması halinde aşan kısım için ek taahhütname düzenlenir.

Taahhütnamede, Merkez Bankasınca gerekli görülecek hallerde kredilerin/finansmanların veya hesapların kullanılmasının kısmen veya tamamen sınırlandırılabileceği avansa kabul edilecek senetlerdeki imzaların sıhhati ve akdin geçerliliği gibi konularda doğabilecek anlaşmazlıkların takip, sonuç ve sorumluluklarının da aracı bankalara ait olacağı belirtilir. Bu taahhütnamenin noterce onaylanmış olması gerekli değildir. Ancak, taahhütnamelerdeki imzaların aracı bankaların imza örneklerine (sirkülerine) uygunluğu İstanbul Şubesince kontrol edilir.

(4) Aracı bankaların, yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kapsamında Merkez Bankasınca aracı banka hesabına aktarılan tüm kredi/finansman tutarlarını aynı gün içinde firma hesabına aktarması gereklidir. Kredi/finansman tutarı aracı bankaca firma adına bir bloke hesaba aktarılır ve yatırıma ilişkin harcama belgeleri karşılığında firmanın ödemeyi yapacağı mal veya hizmet tedarikçisinin hesabına aracı bankaca aktarılır. Ödemenin doğrudan transferinin mümkün bulunmadığı hallerde, ödeme işlemi ilgili tutarın başka bir bankaya gönderilmesi ve bu banka aracılığı ile tedarikçi hesabına aktarılması suretiyle gerçekleştirilebilir. Ödemenin yapılacağı hesap bilgileri firma tarafından aracı bankaya bildirilir. Firma tarafından, kredinin/finansmanın bloke hesaba alınması öncesinde yapılan ve aracı bankaya krediye/finansmana konu yatırıma ilişkin olduğu tevsik edilen harcamalar karşılığında kredi/finansman tutarının firma hesabına aktarımı mümkündür. Arsa ve bina alımı için yapılan harcamalar karşılığında yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullandırılmaz.

(5) Aracı bankanın bir katılım bankası olması hâlinde,

a) Yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kapsamındaki kredi/finansman tutarlarının Merkez Bankasınca aracı banka hesabına aktarımında yatırım vekâleti kredi/finansman yöntemi kullanılır. Merkez Bankası, aracı banka ile imzaladığı ve Ek-5’te yer alan Yatırım Vekâleti Çerçeve Sözleşmesi kapsamında aracı bankaya kredi/finansman kullandırır ve aracı bankayı yatırım vekili olarak atar. Aracı bankanın yatırım vekili olarak atanması bu Talimatta belirtilen yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.

b) Aracı banka olan katılım bankası yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kapsamında Merkez Bankasının kendisine kredi/finansman olarak kullandırdığı tutarları kendi müşterilerine 1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Kredi İşlemlerine İlişkin Yönetmeliğin 19 uncu maddesinde düzenlenen katılım bankalarının fon kullandırma yöntemlerine uygun olan yöntemlerle kendi nam ve hesabına kredi/finansman olarak kullandırır. Aracı bankanın müşterilerine kullandıracağı krediler/finansmanlar, Merkez Bankasının aracı bankaya kullandıracağı kredilerden/finansmanlardan ayrı ve bağımsız niteliktedir. Aracı bankanın yatırım vekili olarak görevi, Merkez Bankasından kullandığı kredi/finansman tutarlarını, işbu fıkrada belirtilen şekilde müşterilerine kendi nam ve hesabına ayrı krediler/finansmanlar olarak kullandırmasıdır. Yatırım vekâleti kredi/finansman yöntemi aracı bankanın Merkez Bankasına vekâleten kredi/finansman kullandırdığı şeklinde yorumlanamaz.

c) Katılım bankaları, 14/09/2019 tarihli ve 30888 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Faizsiz Bankacılık İlke ve Standartlarına Uyuma İlişkin Tebliğ kapsamındaki Faizsiz Bankacılık İlke ve Standartlarına uygun olmayan firma yatırımları için yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullandırılmasına aracılık edemez.

(6) Kredi/finansman geri ödeme vadelerinde Merkez Bankasına ödeme yapılmaması veya bu Talimatta belirlenen ceza ve yaptırım tutarları dahil olmak üzere krediye/finansmana ilişkin her türlü borcun zamanında ödenmemesi halinde, 19 uncu maddede belirtilen hususlar çerçevesinde, İstanbul Şubesi geri ödeme tutarını ve gecikme faizini/cezasını aracı bankanın Merkez Bankası nezdindeki serbest her türlü yabancı para ve Türk lirası hesaplarından ya da herhangi bir hak ve alacağından resen tahsile yetkilidir.

Kredi/finansman başvuruları

(1) Firmaların kredi/finansman başvuruları, aracı banka genel müdürlükleri tarafından Genel Müdürlüğe aşağıda sayılan belgelerin yazılı olarak iletilmesi ile yapılır.

a) YTB,

b) YTB’siz başvurular için bu Talimatın 9 uncu maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen Bakanlık yazısı,

c) TSP belgesi,

ç) Ek-2’de yer alan başvuru formu,

d) Kredi/finansman talebinde bulunan firmanın bu Talimatta yer alan koşulları sağladığına ilişkin Ek-3’te yer alan örneğe göre hazırlanan aracı bankanın yazılı beyanı,

e) Ek-4’te yer alan firmanın finansal beyanı formu,

f) Kredi/finansman geri ödeme planı.

(2) Aracı banka ve krediye/finansmana başvuran firmaya ait imza örnekleri (sirküleri) İstanbul Şubesine ibraz edilir.

(3) Genel Müdürlükçe ihtiyaç duyulması halinde aracı bankadan kredi/finansman başvurusunda iletilen belgelere ek bilgi ve belgeler istenebilir.

(4) Kredi/finansman başvuru süreçlerine ilişkin diğer ayrıntılar Genel Müdürlükçe belirlenir.

Kredilerin/finansmanların tahsisi

(1) Bu Uygulama Talimatının 14 üncü maddesinin birinci fırkasında belirtilen belgelerle tam ve eksiksiz olarak yapılan kredi/finansman başvurularına ilişkin kredi/finansmanların tahsisi, Genel Müdürlükçe aracı bankaya iletilecek uygunluk yazısı ile yapılır. Kredinin/finansmanın tahsis edilmesi aşamasında aracı bankanın değerlendirme ve beyanı esas alınır.

(2) Merkez Bankası tarafından tahsis edilen kredi/finansman tutarının en az yüzde 10’u kredi/finansman tahsis tarihinden itibaren 6 ay içinde kullanılır. Bu süre içinde tahsis edilen kredi/finansman tutarının en az yüzde 10’unun kullanılmaması halinde, tahsis edilen kredi/finansman limiti iptal edilir. Tahsis edilen kredi/finansman tutarının tamamının kredi/finansman tahsis tarihinden itibaren 3 yıl içerisinde kullanılması şarttır. Bu süre içinde tahsis edilen kredinin/finansmanın tamamının kullanılmaması halinde, aracı bankanın süre aşımının gerekçelerini de içeren yazılı başvurusu üzerine bir defaya mahsus olmak üzere 1,5 yıl ek süre verilir. Bu süreler içinde kredinin/finansmanın tamamının kullanılmaması halinde tahsis edilen kredinin/finansmanın kullanılmayan kısmı iptal edilir. Tahsis edilen kredi/finansman tutarının tamamen ya da kısmi olarak iptal edilmesi halinde iptal edilen tutara Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarifeler Yönetmeliğinde öngörülen oranda hesaplanan taahhüt komisyonu ve bu komisyondan doğan BSMV krediye/finansmana aracılık eden bankadan tahsil edilir.

Kredi/Finansmanların kullandırılması

(1) Kredinin/finansmanın 5 eşit dilim halinde kullanılması esastır. Toplu kullanım talepleri, talep edilen tutarda harcama yapılacağına dayanak teşkil eden belgelerle birlikte aracı banka tarafından Merkez Bankasına e-posta yoluyla iletilir. Talepler, Genel Müdürlükçe incelenerek sonuçlandırılır. Kredinin/finansmanın dilimler halinde kullanılmasının talep edilmesi durumunda kullanım yapılacak toplam tutar için kredi/finansman limit blokajı yapılır.

(2) Kredi/finansman dilimlerinin kullanımı geri ödeme vadelerinde yapılır. Kredi/finansman süresinin hesaplanmasında, senet vadesinin hafta sonu veya diğer bir resmî tatil gününe rastlayıp rastlamadığı dikkate alınır. Senet vadesinin tatile rastlaması durumunda tatili izleyen ilk iş günü ödeme günü olarak kabul edilir.

(3) Aracı banka, yeni bir dilim kullanımına ilişkin talebi Genel Müdürlüğe, krediye/finansmana konu yatırımın mevcut durumu ve ilerlemesini gösteren bir yatırım izleme raporu ve kullanım talep edilen kredi/finansman dilimine ilişkin imzalı geri ödeme planı ile birlikte elektronik ortamda ve yazılı olarak iletir. Merkez Bankası, iletilen rapora göre inceleme yaparak yeterli ilerleme sağlanamadığını değerlendirdiği kredilere/finansmanlara ilişkin yeni dilim kullanım taleplerine onay vermeyebilir.

(4) Merkez Bankası kredi/finansman konusu yatırımın ilerleme durumuna ilişkin aracı bankadan dönemsel raporlamalar iletmesini talep edebilir.

(5) Kredilere/finansmanlara ilişkin senet veya senetler en geç kredi/finansman dilim kullanım tarihinde aşağıdaki yöntemlerden birisi kullanılarak İstanbul Şubesine tevdi edilir;

a) Tekli senet tevdi yöntemi:

i) Senet veya senetlerin toplam tutarları en az kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamı tutarında ve kredi/finansman vadesi ile aynı vadeye sahip tek bir veya birden fazla senet düzenlenir.

ii) Bu senet veya senetlerin geri ödeme tarihleri öncesinde yapılan hesaplamalarda en az kalan kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılamayacağının tespit edilmesi durumunda, bu senet veya senetlerin tamamı kredinin/finansmanın en az kalan tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılayacak tutarda ve kredi/finansman vadesi ile aynı vadeye sahip yeni bir senet veya birden fazla senet ile ilgili geri ödeme vadesinde değiştirilmesi gereklidir.

iii) Bu senet veya senetlerin geri ödeme tarihleri öncesinde yapılan hesaplamalarda kalan kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamından daha yüksek tutarda olması halinde, firma talebi üzerine, bu senet veya senetlerin tamamı en az kalan kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılayacak tutarda ve kredi/finansman vadesi ile aynı vadeye sahip yeni bir senet veya birden fazla senet ile değiştirilebilir.

iv) Son geri ödeme işlemi karşılığında portföydeki senet veya senetler aracı bankaya iade edilir.

b) Çoklu senet tevdi yöntemi:

i) Kredinin/finansmanın kullanım tarihinde ilk geri ödeme tutarını karşılayacak ve ilk geri ödeme tarihi ile aynı vadeye sahip bir senet ile bu senede ilaveten ilk geri ödeme tutarı düşüldükten sonra kalan kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılayacak tutarda ve kredi/finansman vadesi ile aynı vadeye sahip bir senet düzenlenir. Her iki senet en geç kullanım tarihinde İstanbul Şubesine tevdi edilir. Senet tevdii sonuçlanmadan kredi/finansman tutarının aracı banka hesabına aktarımı gerçekleştirilmez.

ii) Geri ödeme tarihinde, o geri ödeme işlemine karşılık gelen Merkez Bankası portföyündeki senet ödemenin gerçekleşmesini ve bu bendin (iii) alt bendi uyarınca düzenlenecek senedin tevdiini müteakip aracı bankaya iade edilir.

iii) Bir sonraki geri ödeme tutarı ile kalan kredi/finansman bakiyesi hesaplanır ve geri ödeme tarihinden en geç bir (1) iş günü önce aracı bankaya bildirilir. Bir sonraki geri ödeme tutarını karşılayacak tutarda ve bir sonraki geri ödeme tarihi ile aynı vadeye sahip bir senet İstanbul Şubesine tevdi edilir.

iv) Portföyde bulunan diğer senedin kalan kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamını karşılamaması halinde bu senedin bir sonraki geri ödeme tutarı düşüldükten sonra kalan kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamı tutarında ve kredi/finansman vadesi ile aynı vadeye sahip yeni bir senet ile değiştirilmesi gereklidir.

v) Portföyde bulunan diğer senedin kalan kredi/finansman tutarı ile faiz/kâr payı, komisyon, vergi vs. masrafların toplamının üzerinde olması halinde, firma talebi üzerine portföydeki senet bu toplam tutarı karşılayan bir senet ile değiştirilebilir.

vi) Sondan bir önceki geri ödeme işlemi karşılığında portföydeki her iki senet de iade edilir. Son geri ödeme tutarı hesaplanır ve geri ödeme tarihinden en geç bir (1) iş günü önce aracı bankaya bildirilir. Son geri ödeme tutarını karşılayacak tutarda ve kredi/finansman vadesi ile aynı vadeye sahip bir senet İstanbul Şubesine tevdi edilir. Son geri ödeme işlemi karşılığında portföydeki senet aracı bankaya iade edilir.

vii) Çoklu senet tevdi yöntemi yalnızca kredinin/finansmanın tek dilim halinde kullanıldığı hallerde uygulanabilir.

(6) Senet veya senetlerin İstanbul Şubesine tevdi edilmesi en geç ilgili işlem günü (kullanım veya geri ödeme günü) saat 15.30’a kadar sonuçlandırılır. Bu Talimatın 6 ncı maddesinin altıncı fıkrası gereğince İstanbul Şubesince tespit edilebilecek eksikliklerin de bu süre içerisinde tamamlanması gerekir.

(7) Son geri ödeme işlemi karşılığında portföydeki senet veya senetler aracı bankaya iade edilir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Kredi/Finansmanların Geri Ödemeleri ve Yatırım Taahhüdüne İlişkin İşlemler

Kredi/finansman geri ödemeleri

(1) Senet üzerinde yazılı tutar senet vadesinde ödenir.

(2) Aracı bankalar senet bedelinin Merkez Bankasına ödenmesini müteakip, senetleri ödeme için ibraza, bedeli ödenen senetleri borçluya iade etmeye, ödenen tutarlar için makbuz vermeye, ödememe halinde protesto çekmeye, icra veya dava yoluyla takibe yetkilidir.

(3) Tahsil işlemleri dolayısıyla Merkez Bankasınca aracı bankalara herhangi bir ücret, masraf ve komisyon ödenmez.

(4) Senet bedeli, herhangi bir ücret, masraf ve komisyon düşülmeksizin vade günü, vadenin tatile rastlaması halinde ise tatili izleyen ilk iş günü Merkez Bankasına aracı banka tarafından ödenir. Gerçekleştirilen geri ödeme işlemleri aynı gün Merkez Bankasına bildirilir.

(5) Senet vadesinde aracı bankaca geri ödemenin yapılmaması halinde Merkez Bankası senet bedellerini resen tahsil edebileceği gibi, protesto ve takip yoluna da başvurabilir. Bu husus aracı bankanın sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Senet bedellerinin Merkez Bankasınca tahsili halinde tüm giderler, tahsil komisyonuyla birlikte aracı bankadan tahsil edilir. Senet bedelinin ödenmemesi halinde protesto ve takip giderleri aracı banka tarafından karşılanır.

(6) Bedelleri vadelerinde Merkez Bankası hesaplarına alacak kaydedilen ve geri ödeme işlemi bildirilen senetler senet portföyünden çıkarılır ve aracı bankaya iade edilir.

(7) Bu Uygulama Talimatı kapsamında Merkez Bankasına tevdi edilen senetler karşılığında kullandırılan kredilere/finansmanlara ilişkin geri ödemeler, geri ödeme planına uygun olarak tüm kredi/finansman bakiyesinin geri ödenmesi suretiyle gerçekleştirilir. Son geri ödeme işlemini müteakip ilgili senet portföyden çıkarılır ve aracı bankaya iade edilir.

(8) Kredinin/finansmanın erken geri ödenmesi, mevcut kredi/finansman bakiyesinin tamamının ödenmesi ile gerçekleştirilir. Kredi/finansman bakiyesinin kısmen erken geri ödenmesi mümkün değildir.

(9) Erken geri ödeme talebi, kredinin/finansmanın erken geri ödeneceği tarihten en geç iki iş günü öncesinde Merkez Bankasına bildirilir. Bu talep üzerine erken geri ödeme vadesinde krediye/finansmana ilişkin kalan anapara, komisyon, vergi vs. masrafların toplamı tahsil edilir ve senetler portföyden çıkarılarak aracı bankaya iade edilir. Erken geri ödeme işleminde sadece tahakkuk eden faizler/kâr payları tahsil edilir. Aracı bankalarca erken geri ödeme işlemi sebebiyle firmalardan herhangi bir masraf, komisyon ya da faiz/kâr payı talep edilemez.

(10) Erken geri ödeme bu Talimatın 18 inci maddesi uyarınca yatırım taahhüdünün gerçekleştirilmesi sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Erken geri ödeme yapılan kredi/finansman işleminde kullanılan YTB kapsamında veya YTB’siz kullandırılan kredilerde aynı yatırım kapsamında tekrar yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullandırılmaz.

(11) Aracı banka tarafından, senet vadesinde kredi/finansman geri ödeme tutarının tahsil edilememesi halinde senedi keşide eden borçlu firma Genel Müdürlükten teyit alınmak kaydıyla vadeyi izleyen ikinci iş gününde protesto edilir ve Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezine bildirimde bulunulur.

(12) 6102 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince ihbarlar noter kanalıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta yoluyla yapılır.

Yatırım taahhüdünün gerçekleştirilmesi

(1) Kredi/finansman konusu yatırım taahhüdünün ilgili yatırımına ait Yatırım Teşvik Belgesinin kapatılmasını müteakip kapatılması esastır. Kredi/finansman vadesine kadar Yatırım Teşvik Belgesinin kapatılmamış olması veya yatırıma ilişkin Yatırım Teşvik Belgesi bulunmaması halinde taahhüdün en geç kredi/finansman vadesinden itibaren altı (6) ay sonunda ilgili yatırımın gerçekleştiğini tevsik eden bilgi ve belgelerle kapatılması esastır. Kredilerle/finansmanlarla ilgili yatırım taahhütlerinin gerçekleşme durumu aracı bankalar tarafından kredi/finansman bazında izlenir.

(2) Taahhütlerin gerçekleşme durumu firmalarca taahhüt kapatma süresi sonunu izleyen günden itibaren en çok bir ay içinde bu maddede açıklanan şekilde aracı bankalarca tevsik edilir.

(3) YTB kapatma işlemleri sonuçlanmış ise yatırım taahhüdünün gerçekleşme durumu firmaca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığından alınacak yazının aracı bankaya ibrazı ile tespit edilir.

(4) YTB’nin kapatma işlemlerinin kredi/finansman vadesine kadar sonuçlanmamış olması durumunda ise 20/6/2012 tarihli ve 28329 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2012/1)’in eklerinde yer alan örneklere uygun olarak Yeminli Mali Müşavirlerce düzenlenecek “Yatırım Kapsamı Harcamaların Tespitine İlişkin Yeminli Mali Müşavir Raporu” ile “Yatırım Tamamlama Ekspertiz Raporu”nun aracı bankaya ibrazı ve aracı banka tarafından teyit amacıyla yapılacak değerleme-ekspertiz işlemi ile yatırım taahhüdünün gerçekleşme durumu tespit edilir.

(5) Aracı banka yatırım taahhüdünün gerçekleşme durumunun tespit sonucunu en geç on iş günü içinde Genel Müdürlüğe bildirir. Genel Müdürlüğün talep etmesi halinde taahhüt gerçekleşme durumunun tespitine ilişkin belgeler de ayrıca iletilir.

(6) Bu Uygulama Talimatının 19 uncu maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında yaptırım uygulanan krediler/finansmanlar için bu madde kapsamında yatırım taahhüdünün takibi yapılmaz.

ALTINCI BÖLÜM

Kredi/Finansmanların Geri Çağırılması ve Kredi/Finansmanlara İlişkin Yaptırım ve Cezalar

Kredilerin/finansmanların geri çağırılması, yaptırım ve cezalar

(1) Merkez Bankası kullandırdığı kredileri/finansmanları, gerek gördüğünde aracı banka görüşünü de alarak vadesinden önce geri çağırma hakkına sahiptir.

(2) Bu madde kapsamındaki gecikme faizi/cezalarının Merkez Bankasının ilan ettiği en yüksek gecelik borç verme faiz oranının 1,5 katsayı ile çarpımı sonucu hesaplanan oran üzerinden hesaplanması esastır.

(3) Senedin avansa kabul edilmesinden sonra; bu Uygulama Talimatının 9 uncu maddesi ve 10 uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilen koşulların sağlanmadığının tespit edilmesi halinde;

a) Kullandırılan kredi/finansman Merkez Bankasınca geri çağırılır ve tahsis edilen kredi/finansman tutarı iptal edilir. Bu durumda Merkez Bankası krediye/finansmana ilişkin kalan anapara, komisyon, vergi vs. masrafların toplamının tek seferde ödenmesi için aracı bankaya yazılı talimat gönderir. Talimatın gönderildiği tarihten itibaren en geç 5 iş günü içinde ilgili tüm tutar ödenir ve geri ödeme işlemi aynı gün Merkez Bankasına bildirilir. Ödeme ve bildirimin ardından senetler vadelerinden önce senet portföyünden çıkarılır ve aracı bankaya iade edilir. Bu fıkra kapsamındaki işlemlerde sadece tahakkuk eden faizler/kâr payları tahsil edilir.

b) Bu madde kapsamında geri çağırılan krediler/finansmanlar için, kredi/finansman kullanım tarihinden geri ödemenin yapıldığı tarihe kadar, kredi/finansman tutarı üzerinden geri ödeme tutarları ve tarihleri de dikkate alınarak, bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen oran üzerinden yaptırım uygulanır.

c) Geri çağırılan krediyi/finansmanı kullanan firma adına aynı aracı banka tarafından yapılacak diğer kredi/finansman başvuruları kabul edilmez.

(4) Kredi değerliliğinin kaybedildiğinin aracı banka tarafından bildirilmesi halinde, Merkez Bankası aracı banka görüşünü de dikkate alarak kredinin/finansmanın geri çağırılıp çağırılmayacağına karar verir. Kredinin/Finansmanın geri çağırılmasına karar verilmesi durumunda Merkez Bankası kalan kredi/finansman bakiyesinin ödenmesi için aracı bankaya talimat gönderir. Talimatın aracı bankaya ulaştığı tarihten itibaren 2 iş günü içinde bakiye tutarı ödenir ve geri ödeme işlemi aynı gün Merkez Bankasına bildirilir. Ödeme ve bildirimin ardından senetler vadelerinden önce senet portföyünden çıkarılır ve aracı bankaya iade edilir.

(5) Avansa kabul edilen senetlerin bu Talimatın 17 nci maddesinde belirtilen şekilde,

a) Vadelerinde Merkez Bankasına geri ödenmemesi veya Merkez Bankasına tevdi edilen senetler karşılığında kullandırılan kredilere/finansmanlara ilişkin geri ödemelerin geri ödeme planında belirtilen vadelerde Merkez Bankasına yapılmaması halinde, vade tarihinden itibaren ödeme tarihine kadar her gün için, bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen oran üzerinden gecikme faizi/cezası uygulanır. Ayrıca, hesaplanan bu faiz/ceza tutarına, BSMV uygulanır.

b) Ödemelerin Merkez Bankasına zamanında yapılmaması durumunda talep tarihinden itibaren bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen oranda gecikme faizi/cezası uygulanır.

(6) Yatırım taahhüdünün bu Uygulama Talimatının 18 inci maddesinde belirtilen usule uygun olarak kısmen veya tamamen gerçekleştirilmemesi halinde, bu taahhüdün gerçekleştirilemeyen kısmına, taahhüdün yerine getirilmediği tarihte bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen oran üzerinden hesaplanan yaptırım tutarı kredinin/finansmanın kullanıldığı dilimlerin vadeleri de dikkate alınarak kredi/finansman kullanım tarihinden kredi/finansman vade tarihine kadar işletilerek BSMV ile birlikte aracı bankadan tahsil edilir. Yatırım yapma taahhüdünü gerçekleştirmeyen firmaların kredi/finansman kullanım talepleri, taahhüdün gerçekleştirilmediğinin tespit edildiği tarihten itibaren beş yıl süreyle kabul edilmez.

(7) Bu Uygulama Talimatının 11 inci madde hükümleri kapsamında düzenlenen faiz/ kâr payı farklılaştırma şartlarından birisinin gerçekleştirilmediğinin tespit edilmesi halinde, kullanılan kredi/finansman tutarına kredi/finansman kullanım süresi boyunca bu hüküm dolayısıyla yararlanılmış olan faiz/kâr payı ile yararlanılması gereken faiz/kâr payı farkının 1,5 katı oranında yaptırım uygulanır.

YEDİNCİ BÖLÜM

Diğer Hususlar

Mevzuata ilişkin hususlar

(1) Kredi/finansman kullanan firma tarafından yatırım faaliyetlerine bağlı olarak düzenlenen ve aracı bankalar aracılığıyla Merkez Bankasına sunulan senetler Merkez Bankasınca avansa kabul edilir. Bu itibarla, Türk parası kıymetini koruma ve yatırım teşvik mevzuatı ile ilgili diğer mevzuatın öngördüğü ve öngöreceği her türlü takip, bildirim, benzeri işlemler ve sorumluluklar aracı bankaların yükümlülüğündedir.

(2) 1/7/1964 tarihli ve 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu gereğince, kambiyo senetleri damga vergisine tabi olmadığından, avansa tevdi edilen senetlerde damga vergisi ödenmez, aracı bankalarca düzenlenen taahhütname ve temliknameler de damga vergisinden istisna edilmiştir.

(3) Bu Uygulama Talimatı kapsamında MASAK, Amerika Birleşik Devletleri Yabancı Varlıkların Kontrolü Ofisi (OFAC), Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımlar listelerinde ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde olduğu tespit edilen firmalara ve söz konusu listelerde yer alan kişiler tarafından doğrudan veya dolaylı olarak sahip, ortak olunan veya kontrol edilen firmalara kredi/finansman kullandırılamaz.

(4) Bu Uygulama Talimatı kapsamında MASAK, OFAC, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımları listelerine ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde yer alan firmalar ve kişilerle yapılan ticari faaliyetlerle ilgili olarak ve söz konusu listelere konu mal veya hizmetlere ilişkin olarak kredi/finansman kullandırılamaz, kredi/finansman taahhütleri bu faaliyetlere ilişkin belgelerle kapatılamaz.

(5) Kredi/finansman kullandırılan firmaların ve söz konusu firmalara doğrudan veya dolaylı olarak sahip, ortak olan veya kontrol eden kişilerin MASAK, OFAC, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşik Krallık Finansal Yaptırımları Uygulama Ofisi veya Avrupa Birliği Finansal Yaptırımlar listelerinde ve ihtiyaç olması halinde Merkez Bankasınca bildirilecek benzeri listelerde bulunup bulunmadığına ve kredi/finansman kullandırılan mal veya hizmetler ile ticari faaliyette bulunulan firma ve kişilerin anılan yaptırımlara ait listelere konu olup olmadığına ilişkin kontrol aracı banka tarafından yapılır. Bu konudaki tüm hukuki sorumluluk aracı bankaya aittir.

(6) Talep edilmesi durumunda kredi/finansman konusu işleme ilişkin detay bilgiler aracı bankalar tarafından Merkez Bankasına bildirilir.

(7) Merkez Bankası, kredi/finansman kullanımlarının bu Uygulama Talimatına uygun olarak yapılıp yapılmadığını aracı banka nezdinde denetleme hakkını saklı tutar.

Senetlerin muhafazası

(1) Avansa kabul edilen senetler ve ilgili belgelerin saklanması, sayımı ve kontrolü Müşterek Muhafaza Yönetmeliği ile Uygulama Talimatı hükümlerine göre yapılır.

Senet vadesinde geri ödemenin yapılmaması halinde yapılacak diğer işlemler

(1) Senet vadesinde geri ödemenin yapılmaması halinde, aracı banka tarafından protesto çekilmesi Merkez Bankası yönünden keşideciye ve senede dayanarak aracı bankaya ödeme için başvuru yapılmasına imkân sağlamaktadır. Vadelerinde aracı bankaya ödenmeyen veya hesaplarının müsait olmaması nedeniyle İstanbul Şubesince resen tahsil edilemeyen işlemlerde bu husus İstanbul Şubesince de izlenir.

(2) 6102 sayılı Kanunun poliçede protesto ve sürelerine ilişkin 714 üncü ve bonoya uygulanacak hükümlere ilişkin 778 inci maddeleri çerçevesinde, ödememe protestosunun, vadesi kesin olarak belli olan (belirli bir günde veya keşide gününden veya görüldükten belirli bir süre sonra ödenme şartını içeren) senetlerde, ödeme gününü izleyen iki iş günü içinde; görüldüğünde ödenme şartını içeren senetlerde ise, senedin sunulması için verilmiş olan süre içinde çekilmesi gerekir. Bu gibi durumlarda protesto süresinin geçirilmemesine dikkat edilir.

(3) Senetler, protesto için gönderilmeden önce protestoya ilişkin belgeler İstanbul Şubesi müdür yardımcısı ve müdürü tarafından imzalanır.

(4) Protesto ile ilgili belgeler protestonun düzenlenmesi amacıyla notere gönderilmek üzere imza karşılığında ilgili memura verilir.

(5) 6102 sayılı Kanunun 723 üncü ve 778 inci maddeleri çerçevesinde, ödemeden kaçınma keyfiyetinin protesto gününü izleyen dört iş günü içinde senet keşidecisi ve varsa keşideciye aval veren banka ile aracı bankaya da noter kanalıyla bildirilmesi gerektiğinden hangi kişilerin protesto edildiği ve senet bedelinin tahsil edilemediği konusunda hangi kişilerin haberdar edileceğinin keşideciye bildirilmesi gerekir.

(6) Protestoya rağmen senet tutarlarının tahsiline imkân olmaması halinde, aracı banka hakkında Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi/Finansmanı Senet Taahhütnamesi hükümlerine göre yapılacak işlemler, Genel Müdürlük talimatı ile bildirilir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Son Hükümler

(1) Merkez Bankası yatırım taahhütlü avans kredisi/finansmanı kullanan firmaların finansman yapılarını, finansal piyasa işlemleri ile Türk lirası ve yabancı para kredilerini/finansmanlarını izlemeye ve buna bağlı olarak firmalara ilişkin değerlendirme yapmaya yetkilidir.

Yürürlük

(1) Bu Uygulama Talimatı 24 Kasım 2023 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

(1) Bu Uygulama Talimatını Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı yürütür.