2301 1402 Sayılı Sıkıyönetim Kanununun Bazı Hükümlerinin Değiştirilmesine ve Bazı Hükümler Eklenmesine Dair Kanun

1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununun 2 nci maddesine aşağıdaki şekilde bir fıkra eklenmiştir.

"Sıkıyönetim komutanlarının; bölgelerinde genel güvenlik, asayiş veya kamu düzeni açısından çalışmaları sakıncalı görülen veya hizmetleri yararlı olmayan kamu personelinin statülerine göre atanması veya işine son verilmesi, yerel yönetimde çalışanların görevden uzaklaştırılması veya İşlerine son verilmesi hakkındaki istemleri ilgili kurum ve organlarca derhal yerine getirilir."

1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununun 3 üncü maddesinin 1 inci fıkrası ile c, f, g, h, i ve m bentleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve fıkraya (o) ve (p) bentleri eklenmiştir.

"Sıkıyönetim Komutanı, Sıkıyönetim bölgesinde genel güvenlik, asayiş ve kamu düzenini korumak ve sağlamakla görevlidir. Ayrıca, gerektiği hallerde aşağıda yazılı tedbirleri almaya yetkilidir."

"c) Söz, yazı, resim, film ve sesle yapılan her türlü yayım, haberleşme, mektup, telgraf vesair mersuleleri kontrol etmek, gazete, dergi, kitap ve diğer yayınların basımını, yayınımı, dağıtımını, birden fazla sayıda bulundurulmasını veya taşınmasını veya Sıkıyönetim bölgesine sokulmasını yasaklamak veya sansür koymak; Sıkıyönetim Komutanlığınca basımı, yayımı ve dağıtılması yasaklanan kitap, dergi, gazete, broşür, afiş, bildiri, pankart, plak, bant gibi bilcümle evrakı, yayın ve haberleşme araçlarını toplatmak, bunları basan matbaaları, plak ve bant yapım yerlerini kapatmak."

"f) Grev, lokavt yetkilerinin kullanılmasını, irade beyanı, referandum gibi sendikal faaliyetleri sürekli olarak durdurmak veya izine bağlamak;

Tahrip, yağma, işgal, fiili durum, boykot, iş yavaşlatılması, çalışma özgürlüğünün kısıtlanması ve işyerlerinin kapatılması gibi hareketleri yasaklamak, önlemek veya önleyici tedbirleri almak;"

"g) Kapalı veya açık yerlerde her türlü toplantıları veya gösteri yürüyüşlerini yasaklamak, izine bağlamak, yapılacağı açık ve kapalı yerleri tayin ve tahsis etmek, izine bağladığı her türlü toplantıyı kontrol altında tutmak veya izlemek, her türlü demek ve teşekküllerin çalışmalarını durdurmak veya bunları izine bağlamak; yeni dernek kuruluşlarını izine bağlamak;"

"h) Zaruri ihtiyaç maddelerini yapan, üreten, depolayan, nakleden, satan ticari ve sınai müesseseleri lüzumu halinde kontrol etmek ve bu maddeleri stok eden, fahiş fiyatla satan, imalâtını durduran veya yavaşlatan, nakletmeyenler hakkında işlem yapmak ve ihtiyaçların gerektirdiği tedbirleri almak veya aldırmak, tedbir almayan yerleri kapatmak;"

"i) Lokanta, lokal, gazino, kahvehane, birahane, meyhane, tiyatro, sinema, bar, diskotek, taverna, dansing ve benzeri eğlence yerleri ile kulüp vesair oyun salonlarını, otel, motel, kamping ve bunlara benzer yerleri kontrol etmek, kapatmak veya bunların açılma ve kapanma zamanlarını tayin etmek ve sınırlamak;"

"m) Sıkıyönetim bölgesindeki her türlü kamu ve özel kuruluşlara gerekli tedbirleri aldırmak;

Lüzumu halinde Sıkıyönetim bölgesindeki hazine, kamu iktisadi teşebbüsleri, teşekkülleri ve müesseseleri ile özel idare, belediye ve bankalara ait bina, araç ve personelden yararlanmak;"

"o) Temel, orta ve yükseköğretim kurumlarında geçici olarak öğretim ve eğitime ara vermek veya yetkili kişi ve bu kurumların yetkili kurullarınca geçici veya sürekli olarak eğitime ara verilmesi kararlarını kaldırmak veya kısaltmak;"

"p) Sıkıyönetim bölgesi içinde bulunmaları sakıncalı görülerek; sıkıyönetim bölgesi dışına çıkarılan öğrencilerin, geçici veya devamlı olarak okudukları eğitim ve öğretim kurumlarından ilişiklerini kestirmek, bu amaçla ilgililere anılan kurumların özel mevzuat hükümlerini uygulatmak."

1402 Sayılı Sıkıyönetim Kanununun 4 üncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"MADDE 4

Sıkıyönetim Komutanlığı emrinde görevli Silâhlı Kuvvetler mensupları, emniyet ve asayişe ilişkin zabıta kuvvetleri ile diğer güvenlik görevlileri kendilerine verilen görevlerin yerine getirilmesi sırasında tabi oldukları Türk Silâhlı Kuvvetleri iç Hizmet Kanun ve Yönetmeliği. Polis Vazife ve Selâhiyet Kanunu, Jandarma Teşkilât ve Vazife Nizamnamesinde silâh kullanmayı icap ettiren hal ve şartlardan herhangi birinin tahakkuku halinde silâh kullanma yetkisini haizdirler.

Silâh kullanma yetkisine sahip güvenlik kuvvetlerinin teslim ol emrine itaat edilmemesi veya silâhla mukabeleye yeltenilmesi veya güvenlik kuvvetlerinin meşru müdafaa durumuna düşmeleri halinde görevli güvenlik kuvvetleri mensupları doğruca ve duraksamadan hedefe ateş edebilirler.

Silâh kullanan bütün personel hakkında 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 87 nci maddesinin V ve VI ncı fıkraları hükümleri ile 1481 sayılı Asayişe Müessir Bazı Fiillerin önlenmesi Hakkındaki Kanunun 3 ncü maddesi hükümleri uygulanır. Ayrıca haklarındaki soruşturma işlemi tutuksuz yapılır.

Yukarıda belirtilen görevlilerin; Devlet otoritesini, can ve mal güvenliğini korumak için silâh kullanmalarına ilişkin, Sıkıyönetim Komutanlarının önceden düzenledikleri emirler uygun araçlarla ilân edilir."

1402 Sayılı Sıkıyönetim Kanununun 11 nci maddesinin 2 nci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Bu mahkemelere atanacak adlî müşavir, askerî hâkim ve askerî savcı ile bunların yardımcıları, Genelkurmay Başkanlığı Personel Başkanı, Adlî Müşaviri ile atanacakların mensup olduğu Kuvvet Komutanlığının Personel Başkam ile Adli Müşaviri ve Milli Savunma Bakanlığı Askerî Adalet İşleri Başkanından oluşan kurul tarafından tesbit edilecek adaylar arasından Genelkurmay Başkanının görüşü alınarak usulüne göre atanır."

1402 Sayılı Sıkıyönetim Kanununun 12 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"MADDE 12

Sıkıyönetim Komutanı nezdindeki askerî mahkemeler göreve başlayıncaya kadar, suçun işlendiği yerlerde bulunan askerî savcılar ile askerî mahkemeler ve bunlar yoksa Cumhuriyet Savcıları ile adliye mahkemeleri Sıkıyönetim Komutanlığı Askerî Savcılarının ve mahkemelerinin görevlerini yaparlar."

1402 Sayılı Sıkıyönetim Kanununun 13 ncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"MADDE 13

a) Sıkıyönetim ilân edilen bölgelerde, sıkıyönetim ilânına neden olalı olaylara ilişkin suçları ve 2249 sayılı Kanunla değişik 6136 sayılı Ateşli Silâhlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkındaki Kanunun 12 nci maddesinde yazılı suçları, sıkıyönetim ilânından en çok üç ay önce işlemiş olanlarla;

b) Sıkıyönetim Askerî Mahkemelerinin el koyduğu herhangi bir suçla, umumî ve müşterek gaye içerisinde irtibatı bulunan suçları işleyenlerin davalarına, suç sıkıyönetim bölgeleri dışında işlenmiş olsa dahi, sıkıyönetim askerî mahkemelerinde bakılır.

Ancak Sıkıyönetim Komutam bu suçlardan, Sıkıyönetim Askerî Mahkemelerinde bakılmasına lüzum görmediklerini ilgili adlî mercilere vermeye yetkilidir.

Sıkıyönetim Komutanının, suç dosyasını gönderdiği Cumhuriyet Savcıları, Askerî Savcılar ile askerî ve adliye mahkemeleri görevsizlik ve yetkisizlik kararları veremezler. Bu şekilde gönderilen suç dosyaları hakkında bu Kanun hükümleri uygulanır."

1402 Sayılı Sıkıyönetim Kanununun 14 ncü maddesinin 3 ncü fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"Sıkıyönetim emrindeki asker kişilerin sıkıyönetim görevine ilişkin suçlarına Sıkıyönetim Mahkemesinde bakılır. Sıkıyönetim Komutanı; emrindeki personele özel kanunlarında yazılı disiplin ve idari cezaları re'sen verebileceği gibi, özel kanunlarına göre işlem yapılması için yetkili makam ve kurullarına teklifte de bulunabilir."

1402 Sayılı Sıkıyönetim Kanununun 15 nci Maddesinin 1 nci fıkrasıyla (f) bendi, 2 ve 3 ncü fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

"Sıkıyönetim ilân edilen yerlerde aşağıdaki suçları sıkıyönetim ilânına ve faaliyetlerine ilişkin olarak işleyenler ve bunların suçlarına iştirak edenler bu Kanunun 21 nci madde hükümleri saklı kalmak şartıyla, sıfat, meslek ve memuriyetleri ne olursa olsun Sıkıyönetim Komutanı nezdindeki askerî mahkemelerde yargılanırlar."

"Türk Ceza Kanununun 179, 180, 188,191, 192, 201, 228, 234, 235, 236, 241, 242, 248, 249, 254, 255, 256, 257, 258, 260, 264, 266, 268, 271, 296 (takibi şikayete bağlı olan fıkraları hariç), 448, 449, 450, 451, 452, 516, 517, 536 ve 537 nci maddelerinde yazılı suçlar ile; 6136 sayılı Ateşli Silâhlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkındaki Kanunda yazılı suçlar;"

"Yukarıda yazılı suçlara el koyan yetkili merciler, bu suçlara ait hazırlık soruşturması evrakını vakit geçirmeden Sıkıyönetim Komutanına göndermekle yükümlüdürler. Sıkıyönetim Komutanı kendisine gönderilen evrakı Sıkıyönetim Komutanlığı nezdindeki askerî savcılığa işlem yapılmak üzere gönderir."

"Ancak, Sıkıyönetim Komutanı bu suçlardan Sıkıyönetim Askerî Mahkemelerinde bakılmasına lüzum görmediklerini ilgili adlî mercilere vermeye yetkilidir."

"Sıkıyönetim Komutanının suç dosyasını gönderdiği Cumhuriyet Savcıları, askerî savcılar ile mahkemeler görevsizlik ve yetkisizlik kararı veremezler. Bu şekilde gönderilen suç dosyaları hakkında bu Kanun hükümleri uygulanır."

"Sıkıyönetim Komutanı bu Kanunda yazılı suçlardan sanık kişileri, Sıkıyönetim Komutanı nezdindeki askerî mahkemeye sevk ve tutuklanmaları gerekip gerekmediği hakkında bir karar alıncaya kadar gözetim altında tutabilir. Bu süre 30 günden fazla olamaz ve ayni kişi için, aynı suç isnadı sebebiyle ve yeni deliller çıkması gibi haklı bir sebep yok iken bir defadan fazla kullanılamaz."

1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununun 16 ncı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"MADDE 16

Sıkıyönetim ilân edilen yerlerde Sıkıyönetim Komutanlığı tarafından alınan tedbirlere aykırı hareket edenler, emirleri dinlemeyenler veya istekleri yerine getirmeyenler veya kimliklerine dair kasten gerçeğe uymayan bilgi verenler veya bilgi vermekten çekinenler 3 aydan 1 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.

Sıkıyönetim bölgesinde maksadı mahsusa müstenit kamunun telaş ve heyecanını doğuracak şekilde asılsız, mübalâğalı havadis ve haber yayan veya nakledenler altı aydan iki yıla kadar hapis ve beş bin liradan az olmamak üzere ağır para cezasıyla cezalandırılırlar. Eğer fiil, fail tarafından bir yabancıyla anlaşma sonucu işlenmiş ise hapis cezası bir yıldan ve ağır para cezası da onbin liradan aşağı olamaz. Bu suçlar basın ve yayın organları tarafından işlenirse fail ve mesulleri hakkında verilecek cezalar iki misli artırılır.

Sıkıyönetim bölgesinden çıkarılanlardan sıkıyönetim bölgesine veya yerleşmesi yasaklanan mahalle izinsiz girenler iki aydan dört aya kadar, tekerrüründe dört aydan bir yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar."

1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununun 17 nci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"MADDE 17

Sıkıyönetim ilânından sonra işlenen suçlarda sıkıyönetim mahkemelerince verilen muvakkat hürriyeti bağlayıcı cezalar ile para cezaları artırılır. Bu artırma, o suç için muayyen olan cezanın üçte birinden az olmamak üzere iki katına kadardır. Ancak sıkıyönetim görevlileri aleyhine işlenen suçlarda muayyen olan ceza iki kat artırılır. Şu kadar ki, verilecek cezalar o fiil için muayyen olan cezanın azamî haddini aşamaz

Sıkıyönetim mahkemelerince verilen cezalar; para cezasına veya tedbirlerden birine çevrilemez ve ertelenemez."

1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununun 18 inci maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"MADDE 18

a) Sıkıyönetim bölgesi dışında işlenen suçlarla ilgili davalara ilişkin sıkıyönetim askerî mahkemelerinin yetki sınırları sıkıyönetim ilânını müteakip Milli Savunma Bakanlığınca genel hükümlere göre saptanır ve ilân olunur.

b) Sanığın soruşturma sırasında tutuklanıp tutuklanmayacağı hakkındaki kararı sıkıyönetim askerî mahkemesinde askerî hâkim sınıfından olan üyelerden birisi verir. Bu karara karşı itirazı incelemeye, 353 sayılı Askerî Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanununun 74 ve bu Kanunun 19 uncu maddesinde belirtilen askerî mahkemelerin askerî hâkim sınıfından olan üyelerinden birisi yetkilidir.

c) Sıkıyönetim mahkemelerinin görevine giren suçları ihbar edenlerin hüviyetleri, rızaları olmadıkça veya ihbarın mahiyeti, haklarında suç teşkil etmedikçe açıklanmaz.

d) Mahalli Cumhuriyet Savcısı veya askerî savcı, ihbar veya herhangi bir suretle bu Kanun kapsamına giren bir suçun işlendiği zehabını verecek bir hale muttali olur olmaz keyfiyeti derhal ilgili Sıkıyönetim Komutanlığına bildirir. Sıkıyönetim Komutanı gerekli gördüğü takdirde, hazırlık soruşturmasını suçun işlendiği yerdeki askerî savcılar veya Cumhuriyet savcılarına yaptırır.

e) Suç Sıkıyönetim Askerî Mahkemesinin bulunduğu ilçe sınırları dışında işlenmiş ise, Sıkıyönetim Askerî Savcısı suçun işlendiği yerdeki Cumhuriyet Savcısı veya Askerî Savcıdan hazırlık soruşturması yapılmasını isteyebilir. Bu takdirde hazırlık soruşturması öncelikle ve ivedilikle yapılır.

(d) bendi ile bu bent hükümleri uyarınca soruşturma yapmakla görevlendirilen askerî savcılar ve cumhuriyet savcıları soruşturma esnasında gerekli gördükleri kararlar için, bulundukları yer askerî veya adliye mahkemelerinden talepte bulunurlar.

f) Askerî savcıların 358 sayılı Askerî Mahkemeler Kurutuşu ve Yargılama Usulü Kanununun 98 nci maddesine göre yaptıkları istemler 24 saat içinde yerine getirilir.

g) Sıkıyönetim Askerî Mahkemelerinin görevine giren suçların soruşturma ve kovuşturması sırasında 1696 sayılı Kanunla Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununa eklenen Ek 4 ncü madde hükmü uygulanır.

h) Sıkıyönetim Askeri Mahkemesi güvenlik ve davanın süratle sonuçlandırılması amacı ile duruşmanın başka bir yerde de icrasına karar verebilir.

i) 353 sayılı Askerî Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanununun 126 nçı maddesindeki koşullar bulunmasa dahi tanık ve bilirkişiler naip hâkim veya istinabe suretiyle dinlenebilir.

j) Sıkıyönetim Askerî Mahkemeleri ve istinabe olunan mahkemede veya naip hâkimin yapacağı işlerde, mahkeme, istinabe ulunan mahkeme veya naip hâkimin uygun göreceği steno veya teknik araçlarla tesbitler yapılabilir. Bu tesbitlere dayanılarak sonradan düzenlenecek tutanakların safahata uygun olduğu mahkeme heyeti ve naip hâkim ve tutanağı düzenleyen kâtip tarafından imzalanmak suretiyle onanır. Steno tutanakları veya teknik araçlarla tespit edilen beyanların bulunduğu malzemeler muhafaza edilir.

k) İddianamede kanuni unsurları ile belirtilen suça ilişkin kanun hükmünden daha hafif cezayı gerektiren kanun hükmünün uygulanması gereken hallerde, duruşma ek savunma nedeni ile tehir ve talik edilemez.

l) Sıkıyönetim Askeri Mahkemelerinin görevlerine giren suçlarda bir gaibin aleyhinde soruşturmaya konu teşkil eden suçun kanunda gösterilen yukarı haddi üç seneyi geçmiyorsa yokluğunda duruşma açılabilir.

m) 12/9/1980 tarihinden itibaren Silâhlı Kuvvetler mensuplan ile güvenlik ve asayişe ilişkin zabıta kuvvetleri mensupları aleyhine işlenen suçlar hakkındaki soruşturma ve kovuşturmalar, 3005 sayılı Meşhut Suçların Muhakeme Usulü Hakkındaki Kanunun 1 nci maddesindeki yer ve 4 ncü maddesindeki zaman kayıtlarına bakılmaksızın sözü edilen kanun hükümlerine göre yapılır.

n) Sıkıyönetim Askerî Mahkemelerince verilen 3 yıla kadar hürriyeti bağlayıcı ceza hükümleri temyiz olunamaz.

Ancak Sıkıyönetim Komutam tarafından temyiz edilebileceği gibi komutanın, adliye veya diğer askerî mahkemelere gönderilmesini lüzumlu gördüğü davalarda askerî mahkemenin nezdinde kurulduğu komutan veya kurum amiri veya 11 savcıları tarafından temyiz edilebilir. Bu takdirde sanık ve varsa müdafii ve müdahil ile görevli savcı veya askerî savcıya da bir hafta içinde temyiz sebeplerini bildirmesi için müsaade olunur.

Bu Kanunda gösterilen hükümlerden başka Sıkıyönetim Komutanlığı nezdin de kurulan Askerî Mahkemelerde 353 sayılı Askerî Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanunu ile ayrıca bu Kanundaki savaş hali hükümleri de uygulanır. Sıkıyönetim savaş hali sebebi ile ilân edilmemiş ise Askerî Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanununun savaş halinde Kanun yollarına başvurmaya ve yerine getirmeye ilişkin hükümleri uygulanmaz."

1402 Sayılı Sıkıyönetim Kanununun değişik 23 ncü maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

"MADDE 23

Sıkıyönetimin kaldırılması durumunda, Sıkıyönetim Askerî Mahkemelerinde görülmekte bulunan davalar sonuçlandırılıncaya kadar bu mahkemelerin görev ve yetkileri devam eder. Bu mahkemelerin hangi komutanlık nezdinde göreve devam edeceği 353 sayılı Askerî Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunundaki yönteme göre tespit edilir. Adı geçen mahkemeler 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu hükümlerini uygular.

Bu mahkemeler ile mahkemelerde görevli askerî hâkim, savcı ve subay üyelerin sayıları ihtiyaca göre azaltılabilir.

Kamu davası açılmamış dosyalar ile duruşmanın tatiline karar verilmiş davalar, durumlarına, mahiyetlerine ve kanun hükümlerine göre, görevli ve yetkili mercilere gönderilir."

1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununun 26 ncı maddesinin «a» ve değişik «c» fıkraları ile bu maddeye ilişik cetvel aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, (b) bendinin sonuna aşağıdaki cümle eklenmiştir.

"a) Sıkıyönetim Komutam hizmetin gerektirdiği hal ve zamanlara münhasır olmak üzere, emrine verilen Silâhlı Kuvvetler (Jandarma dahil) ve Emniyet mensupları ile sair sivil personelin er tabelasına dahil edilmek suretiyle kazandan iaşe edilmelerini emredebilir."

"b) Bunlar hakkında, anılan Kanunun 14 ve 41 inci madde hükümleri uygulanmaz.

c) I - Sıkıyönetim kadrolarına atanan,

II - Sıkıyönetim Askeri Hizmetler Koordinasyon Başkanlığında fiilen görevlendirilen,

III - Bu Kanun uyarınca Sıkıyönetim Komutanlığı emrine verilen Veya emrine giren görevlilerden, Komutanlığın yazılı olarak vereceği emirle görev süreleri ve görev yerleri belirtilen ve bilfiil sıkıyönetim hizmetinde çalıştırılan personele:

Ekli cetveldeki göstergelerin, her yıl Bütçe Kanunu ile tespit edilen maaş katsayısı ile çarpılmasından bulunacak yevmiye miktarları üzerinden «Sıkıyönetim Hizmet Zammı» ödenebilir.

Sıkıyönetim döneminde Sıkıyönetim Hizmet Zammının ödenmesinin gerekli olup olmadığına Bakanlar Kurulunca karar verilir.

Ödeme fiilen çalışılan günler için yapılır ve tutarlar damga resmi dışında bir vergiye tabi değildir.

Sıkıyönetim hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin giderler için Başbakanlık Bütçesine yeterli ödenek konur."

Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu kuruluncaya kadar Milli Güvenlik Konseyi, kurulduktan sonra Bakanlar Kurulu yürütür.