EN
TR
1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununun 3, 4, 12, 13, 14, 15, 18, 20, 21 ve 23 üncü maddeleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
"Görev ve yetki
MADDE 3
Sıkıyönetim komutanı, sıkıyönetim bölgesinde genel güvenlik ve kamu düzenini korumak ve sağlamakla görevlidir ve gerektiği hallerde aşağıda yazılı tedbirleri almaya yetkilidir.
a) Konutları ve her türlü dernek, siyasi parti, sendika, kulüp gibi teşekküllere ait binaları, işyerleri ile özel ve tüzel kişilikleri haiz (Özerk müesseseler dahil) müesseseler ve bunlara ait müştemilât ve her türlü kapalı ve açık yerleri, mektup, telgraf ve sair mersuleleri ve kişilerin üzerlerini herhangi bir müracaat, talep ve karara lüzum olmaksızın aramak ve bunlardan sübut vasıtaları olan yahut zor alıma tabi bulunan eşyayı zaptetmek;
b) Türkiye Radyo - Televizyon Kurumunun yayımları dahil olmak üzere telefon, telsiz, radyo, televizyon gibi her çeşit araçlarla yapılan yayım ve haberleşmeye sansür koymak, kayıtlamak veya durdurmak ve hizmetin gerektirdiği ahvalde bunlardan öncelikle faydalanmak;
c) Söz, yazı, resim, film ve sesle yapılan her türlü yayım, haberleşme, mektup, telgraf ve sair mersuleleri kontrol etmek; gazete, dergi, kitap ve diğer yayınların basım ve yayımını kayıtlamak ve bunlar üzerine sansür koymak veya sıkıyönetim bölgesine sokulmasını yasaklamak; sıkıyönetim komutanlığınca basılması evya neşri yasaklanan kitap, dergi, gazete, broşür, afiş gibi bilcümle matbu evrakı basan matbaaları kapatmak;
d) Kamu düzeni, Devlet Kuvvetleri, kişi hürriyeti, kamu selâmeti aleyhine işlenen cürümlerle, adam öldürmek veya kişilere karşı müessir fiilde bulunmak suçlarından hükümlülüğü bulunanlardan veya genel emniyet gözetimi altında olanlardan yahut sıkıyönetim bölgesinde belirli bir ikametgâhı olmayanlardan veya diğer şüpheli olan kişilerden sıkıyönetim bölgesi içinde bulunmaları sakıncalı görülenleri sıkıyönetim bölgesi dışına çıkarmak veya bu bölge içinde belirli yerlere girmesini veya yerleşmesini yasaklamak;
e) Her türlü silâhlar, cephaneler, bombalar, tahrip maddeleri, patlayıcı maddeler, radyoaktif maddeler veya gazların yahut benzeri maddelerin bulundurulmasını, hazırlanmasını, yapılmasını veya naklini yasaklamak ve bunlar ile bunların hazırlanmasına veya yapılmasına yarayan eşya, alet veya araçların teslimi için emirler vermek, arayıp toplamak;
f) Grev, lokavt yetkilerinin kullanılmasını sürekli olarak durdurmak veya izne bağlamak;
İşgal, fiilî durum, boykot ve iş yavaşlatılması gibi hareketleri yasaklamak, önlemek veya önleyici tedbirleri almak;
g) Kapalı veya açık yerlerde her türlü toplantıları veya gösteri yürüyüşlerini yasaklamak, her türlü dernek ve teşekküllerin çalışmalarını durdurmak veya bunları izne bağlamak; yeni dernek kuruluşlarını izne bağlamak;
h) Zaruri ihtiyaç maddelerini yapan, üreten, depolayan, nakleden ve satan ticari ve sınai müesseseleri lüzumu halinde kontrol etmek ve ihtiyaçların gerektirdiği tedbirleri almak;
i) Gazino, kahvehane, birahane, meyhane, tiyatro, sinema, bar, diskotek, taverna, dansink ve emsali gibi eğlence yerleri ile kulüp ve sair oyun salonlarım otel, motel, kamping ve bunlara benzer yerleri kontrol etmek, kapatmak veya bunların açılma ve kapanma zamanlarını tayin etmek ve sınırlamak;
j) Kara, deniz ve hava trafik düzenine ilişkin tedbirleri almak, güvenlik amaciyle ulaştırma araçlarının bölgeye giriş ve çıkışlarını kayıtlamak veya yasaklamak;
k) Sıkıyönetim bölgesine girmek ve bu bölgeden çıkmak isteyenler hakkında kayıtlar koymak;
l) Sokağa çıkmayı kayıtlamak ve yasaklamak ve gerektiğinde sivil savunma tedbirlerinin tümünü veya bir kısmını aldırmak;
m) Sıkıyönetim bölgesindeki devlet kurum ve organlarına Hazine, özel idare, mahalli idare, iktisadî veya sair kamu kuruluşlarına gerekli tedbirleri aldırmak;
Lüzumu halinde sıkıyönetim bölgesindeki Hazine, özel idare ve belediyelere ait bina, araç ve personelden yararlanmak;
n) Bakanlar Kurulunun sıkıyönetimle ilgili kararlarını yürütmek. Bu maddede sayılan yetkilerin kullanılması sırasında milletlerarası hukukun diplomatik temsilcilikler ve mensuplarına tanıdığı ayrıcalık ve dokunulmazlıklar ile yasama dokunulmazlığına ilişkin Anayasa hükümleri saklıdır."
"Silâh kullanma yetkisi
MADDE 4
Sıkıyönetim komutanlığı emrinde görevli asker ile polis ve jandarma, kendilerine verilen görevlerin yerine getirilmesi sırasında tabi oldukları Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanun ve Yönetmeliği, Polis Vazife ve Salâhiyet Kanunu, Jandarma Teşkilât ve Vazife Nizamnamesinde silâh kullanmayı icabettiren hal ve şartlardan herhangi birinin tahakkuku halinde silâh kullanma yetkisini haizdirler.
Sıkıyönetim komutanlığında görev alan ve silâh kullanan bütün personel hakkında 1481 sayılı Asayişe Müessir Bazı Fiillerin Önlenmesi Hakkındaki Kanunun 3 üncü maddesi ile 211 sayılı Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanununun 87 nci maddesinin V ve VI ncı fıkraları hükümleri uygulanır.
Yukarıda belirtilen görevlilerin; Devlet otoritesini, can ve mal güvenliğini korumak için silâh kullanmalarını, sıkıyönetim komutanlarının önceden düzenleyen emirleri uygun araçlarla ilân edilir."
"Sıkıyönetim mahkemeleri kuruluncaya kadar yapılacak işler
MADDE 12
Sıkıyönetim komutam nezdindeki askeri mahkemeler göreve başlayıncaya kadar, suçun işlendiği yerlerde bulunan askeri savcılar ve bunlar yoksa Cumhuriyet savcıları sıkıyönetim komutanlığı askeri savcılarının görevlerini yaparlar."
“Sıkıyönetim ilânını gerektiren hallere bağlı eylemler
MADDE 13
Sıkıyönetim ilânına sebebolan suçları, sıkıyönetim ilânınından evvel işlemiş olanlarla, Sıkıyönetim Askerî mahkemelerinin elkoyduğu herhangi bir suçla umumi ve müşterek gaye içerisinde irtibatı bulunan suçları işleyenlerin davalarına, suç, sıkıyönetim bölgesi dışında işlenmiş olsa dahi Sıkıyönetim Askerî Mahkemesinde bakılır.”
“Sıkıyönetim personelinin suçlarında görev
MADDE 14
Sıkıyönetim Komutanlığı emrine giren personelin, sıkıyönetim hizmet ve görevleri ile ilgili olarak veya sıkıyönetim hizmet ve görevlerinin yapılması sırasında işledikleri suçlara ait davalara bakmak görevi, sıkıyönetim askerî mahkemelerine aittir.
Bu kişilerin sıkıyönetim mahkemesi görevine giren suçları hakkında re’sen kovuşturma yapılır. Bunlar hakkında özel kanunlarında gösterilen yargı usulü hükümleri uygulanmaz.
Sıkıyönetim emrindeki asker kişilerin askerî yargıya tabi suçlarına da Sıkıyönetim Askerî Mahkemesinde bakılır.
Sıkıyönetim Komutanı; emrindeki personele özel kanunlarında yazılı disiplin ve idarî cezaları usulüne göre verebilir. Ancak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi personele, uyarma, kınama ve kısa süreli durdurma dışındaki cezaların uygulanması için yetkili makam ve kurullarına teklifte bulunur.”
“Sıkıyönetim Mahkemelerinin görev ve yetkileri
MADDE 15
Sıkıyönetim altına alman yerlerde aşağıdaki suçlardan sıkıyönetim ilânına ve faaliyetlerine ilişkin olanları işleyenler ve bunların suçlarına iştirak edenler bu kanunun 21 inci madde hükümleri saklı kalmak şartiyle sıfat, meslek ve memuriyetleri ne olursa olsun sıkıyönetim komutam nezdindeki askerî mahkemelerde yargılanır.
a) Türk Ceza Kanununun ikinci kitabının birinci babının birinci, ikinci ve dördüncü fasıllarında yazılı Devletin kişiliğine karşı işlenen suçlar;
b) Türk Ceza Kanununun ikinci kitabımın beşinci babının birinci ve ikinci faslında yazılı suç işlemeye tahrik ve cürüm ikaı için cemiyet kurmak suçları;
c) Türk Ceza Kanununun ikinci kitabının altıncı babının ikinci faslında yazılı Devlete ait mühür, damga ve sair alâmetlerin taklidi hakkındaki suçlar;
d) Türk Ceza Kanununun ikinci kitabının yedinci babında yazılı kamunun selâmeti aleyhine işlenen suçlar;
e) Türk Ceza Kanununun ikinci kitabının onuncu babının ikinci faslında yazılı yağma, yol kesme, adam kaldırma suçları;
f) Türk Ceza Kanununun 179, 180, 188, .191, 192, 201, 234, 235 236, 241, 242, 248, 249, 254, 255, 256, 257, 258, 260, 264, 266, 268, 271, 296 ve 537 nci maddelerinde yazılı suçlar ile 6136 sayılı Ateşli Silâhlar ve Bıçaklar hakkındaki Kanunda yazılı suçlar;
g) Türk Ceza Kanununun 390 ve 391 inci maddelerinde yazılı suçlar ile haberleşmeyi sağlayan Posta, Telgraf, Telefon İşletmesi Genel Müdürlüğüne veya Türk Silâhlı Kuvvetlerine ait her türlü araç, gereç, tesis ve tellerine karşı işlenen hırsızlık suçları;
h) Askerî Ceza Kanununun 55, 56, 57, 58, 59 uncu maddelerinde yazılı suçlar;
i) Askerî Ceza Kanununun 75, 93, 95 ve 96 ncı maddeleri ile 148 inci maddesinin ikinci fıkrasında ve 160 ıncı maddelerinde yazdı suçlar;
j) Takibi şikâyete bağlı olmayan veya şahsî dava yoluyla takibi gerekli bulunmayan basın yoluyla işlenmiş suçlar;
k) Toplantı ve Gösteri Yürüyüşü Hürriyeti hakkında Kanuna muhalefetten doğan suçlar;
l) Derneklerin, sendikaların ve meslekî kuruluşların kanunlarında mevcut kapatılmalariyle ilgili davalar.
(648 sayılı Siyasi Partiler Kanununun siyasi partilerin kapatılmasiyle ilgili hükümleri saklıdır.)
Yukarıda yazılı suçlara elkoyan yetkili merciler bu suçlara ait hazırlık soruşturması evrakını vakit geçirmeden sıkıyönetim komutanına göndermekle yükümlüdürler. Sıkıyönetim komutam kendisine gönderilen evrakı sıkıyönetim komutanlığı nezdindeki askerî savcılığa, işlem yapılmak üzere gönderir.
Sıkıyönetim komutanı bu kanunda yazılı, suçlardan sanık kişileri, sıkıyönetim komutanlığı nezdindeki askerî mahkemeye sevk ve tutuklanmaları gerekip gerekmediği hakkında bir karar alınıncaya kadar gözetim altında tutabilir. Bu süre onbeş günden fazla olamaz ve aynı kişi için, aynı suç isnadı sebebiyle ve yeni deliller çıkması gibi haklı bir sebep yok iken bir defadan fazla kullanılamaz.”
“Uygulanacak usul hükümleri
MADDE 18
Sıkıyönetim komutanlığı nezdinde kurulan askerî mahkemelerde, Askerî Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu ile ayrıca bu kanunun savaş hali hükümleri uygulanır. Sıkıyönetim, savaş hali sebebiyle ilân edilmemiş ise Askerî Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanununun savaş halinde kanun yollarına başvurmaya, yerine getirmeye ve mahkeme kuruluşuna ilişkin hükümleri uygulanmaz.”
“Askerî Yargıtayca incelemede öncelik
MADDE 20
Sıkıyönetim Komutanlığı nezdinde kurulan askerî mahkemelerce verilip temiyiz edilen hükümler, 353 sayılı Kanunun 1596 sayılı Kanunla değişik 217 nci maddesinin son fıkrası uyarınca en geç 2 ay içinde karara bağlanır.”
“Kovuşturmada izin
MADDE 21
Bu kanunda belirtilen suçlardan dolayı aşağıda yazılı kişiler hakkında Sıkıyönetim Komutanlığınca kovuşturma yapılabilmesi:
a) Bakanlar Kurulu ve Türkiye büyük Millet Meclisi üyeleri, kendi meclislerinin,
b) General ve amiraller hakkında Genelkurmay Başkanının,
c) Müsteşarlar hakkında Başbakanın veya ilgili bakanların,
d) Valiler, kaymakamlar hakkında İçişleri Bakanının,
e) Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Askerî Yargıtay, Askerî Yüksek İdare Mahkemesi, Yüksek Hâkimler Kurutu, Sayıştay Başkan ve üyeleriyle Başkanunsözcüleri Cumhuriyet Başsavcısı, Askeri Yargıtay Başsavcısı, hâkimler ve yardımcılariyle Cumhuriyet Savcı ve yardımcıları ve bu sınıftan sayılanlar, askerî hâkim subaylar hakkında özel kanunlarına göre yetkili kurul ve makamların,
İznine ve yargılama usulüne bağlıdır.
Yukarıda sayılan kişiler hakkında yetkili kurul ve makamlar tarafından, Sıkıyönetim Komutanlığınca kovuşturma yapılmasına izin verilmediği ahvalde özel kanunlarına göre işlem yapılır.
Diplomatik dokunulmazlıkla ilgili hukuk kuralları saklıdır.”
“Sıkıyönetimin kaldırılması halinde Sıkıyönetim Askerî Mahkemelerinin görev ve yetkisi
MADDE 23
Sıkıyönetimin kaldırılması halinde Sıkıyönetim komutanlığı nezdinde kurulan askerî mahkemelerin ve askerî savcıların görev ve yetkileri sona erer.
Dava ve soruşturma dosyaları niteliklerine ve ilgili kanun hükümlerine göre görevli ve yetkili mercilere gönderilir,”
1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununun 26 ncı maddesine 1654 sayılı Kanunla eklenen (e) bendinden sonra aşağıdaki fıkra eklemiştir:
Sıkıyönetim hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin giderler için Başbakanlık bütçesine yeterli ödenek konur.
1402 sayılı Sıkıyönetim Kanununun «ÇEÇİCİ MADDE» si, «GEÇİCİ MADDE 1.» olarak değiştirilmiş ve aynı kanuna aşağıdaki geçici 2 nci madde eklenmiştir:
“GEÇİCİ MADDE 2
26 Nisan 1971 tarihinde ilân edilen sıkıyönetimin kaldırılması halinde Sıkıyönetim Komutanlığı nezdinde kurulan askerî mahkemelerde görülmekte bulunan davalar sonuçlandırılıncaya kadar bu mahkemelerin görev ve yetkileri devam eder. Bu mahkemelerin hangi komutanlık nezdinde göreve devam edeceği 353 sayılı Askerî Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunundaki usule göre saptanır. Anılan mahkemeler 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu hükümlerini uygular.
Birinci fıkrada yazılı hallerde, Sıkıyönetim Komutanlığı nezdinde kurulan Sıkıyönetim Askerî Mahkemeleri birden fazla ise bu mahkemeler ile mahkemelerde görevli askerî hâkim ve savcıların sayıları ihtiyaca göre azaltılabilir.
Kamu davası açılmamış dosyalar ile duruşmanın tatiline karar verilmiş davalar durumlarına, niteliklerine ve kanun hükümlerine göre görevli ve yetkili mercilere gönderilir.”
Bu Kanunun 1 inci maddesiyle değiştirilen 15 inci madde 14/4/1973, 3 üncü maddesi ile eklenen geçici 2 nci madde 26/3/1973 tarihinden geçerli olmak üzere, diğer maddeler yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.
