EN
TR
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Gider, Gelir ve Denge
Gider Bütçesi
Genel Bütçeye giren dairelerin harcamaları için bağlı (A) işaretli cetvelde gösterildiği üzere (1.335.978.053.000.000) liralık ödenek verilmiştir.
Gelir Bütçesi
Genel Bütçenin gelirleri bağlı (B) işaretli cetvelde gösterildiği üzere (1.127.000.000.000.000) lira olarak tahmin edilmiştir.
Denge
Ödenekler toplamı ile tahmin edilen gelirler arasındaki fark net borçlanma hasılatı ite karşılanacaktır.
İKİNCİ BÖLÜM
Mali Politikaya İlişkin Hükümler
Bütçe Politikası ve Mali Kontrol
a) Maliye Bakanı, harcamalarda tasarrufu sağlamak, tutarlı, dengeli ve etkili bir bütçe politikası yürütmek amacıyla kamu istihdam politikası ve giderlerle ilgili ödeneklerin dağıtım ve kullanımını, gelir ve giderlere ilişkin kanun, yönetmelik ve kararnamelerin uygulamalarını düzenlemek üzere standartları tespit etmeye ve sınırlamalar koymaya; bu hususlarda tüm kamu kurum ve kuruluşları için uyulması zorunlu düzenlemeleri yapmaya ve tedbirleri almaya yetkilidir.
b) 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yer alan ancak yapım ve hizmet işleri dışında kalan ve kanunların verdiği yetkiye dayanılarak ilgili idarelerce tespit edilmiş birim fiyatları bulunmayan işler konusunda birim fiyatlar, azami miktar ve oranlar ve benzeri standartlar tespit etmeye veya 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 64 üncü maddesi ile ilgili uygulamalarda benzeri miktar ve oranları tatbik etmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
Ayrıntılı Harcama Programları ve Ödeneklerin Kullanımı
Bütçe kanunlarına ekli (A) işaretli cetvellerdeki ödenekler, Maliye Bakanlığınca belirlenecek ilkeler, serbest bırakma oranları ve ayrıntılı harcama programları dahilinde kullanılır. Bu oranlar üzerinde ve harcama programları dışında harcama yapılamaz.
İdareler bütçelerinde yer alan ödenekleri belirlenecek ilkeler ve serbest bırakma oranları dahilinde Kalkınma Planı ve Yıllık Programda öngörülen hedefleri ve hizmet önceliklerini gözönünde bulundurarak, tasarruf anlayışı içinde, kullanmakla yükümlüdürler.
Bütçe Kanunlarına bağlı (A) işaretli cetvellerdeki ödeneklerin (1), (2) ve (3) ödenek türü altında yer alan personel giderleri ödenekleri; Bütçelerin 77 alt programında yer alan fonlara ait ödenekler; Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı bütçesinde yer alan konsolide iç borçlar faizi ve genel giderleri, konsolide dış borçlar faizi ve genel giderleri, faiz, acyo ve kur farkları ve Hazine bonoları genel giderleri, Sosyal Sigortalar Kurumu ve Bağ-Kur’a yardım amacıyla ayrılan ödenekler; Maliye Bakanlığı bütçesinde yer alan (930-08-3-351-900) personel giderleri ödeneği, yatırımları hızlandırma ödeneği, Emekli Sandığına yapılacak ödemeler, Toplu İş Sözleşmeleri gereğince işçilere ödenecek 4 üncü ve 5 inci dilim ücret zamlarını karşılama ödeneği, Devlet Su İşleri, Köy Hizmetleri ve Karayolları Genel Müdürlüğü işçilik giderleri; Milli Savunma Bakanlığı bütçesinde yer alan Savunma Sanayii Destekleme Fonuna Ödemeler; Maliye Bakanlığı ile Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı bütçelerinde yer alan ihbar ve kıdem tazminatlarını karşılama ödenekleri; Hazine yardımı almayan katma bütçeli idarelerin ödenekleri; Milli Savunma Bakanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının diğer cari ödenekleri ile Milli İstihbarat Teşkilatının ödenekleri hariç olmak üzere daire ve idarelerin ödeneklerinin % 4,5’i iptal edilmiştir.
Bu iptal ile ilgili bütçe işlemlerini gerçekleştirmeye ve bu işlemler sonucu doğacak hazine yardımı fazlalarını iptal etmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
Kamu Kuruluşlarının Gelir ve Giderlerinin İzlenmesi
1995 Mali Yılında, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idareler, döner sermayeli kuruluşlar, bütçenin transfer tertibinden yardım alan kuruluşlar, belediyeler, belediyelere bağlı kuruluşlar, özel idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri ile benzeri kuruluşlar, fonlar ve fonlara tasarruf eden kuruluşlar, Maliye Bakanlığı ile Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığınca tespit edilecek esaslar ve sürelerde,
a) Gelir tahminlerini,
b) Gider tahminlerini,
c) Mali tabloları,
d) Birbirleriyle borç ve alacak durumlarını,
İlgili mercilere vermek zorundadırlar.
Maliye Bakanı madde kapsamına giren idare, kuruluş, teşebbüs ve kurumlardan, her türlü mali işlemleri ile ilgili bilgi, belge ve hesap durumlarını almaya; bu belge ve hesap durumları ile borçlanma ve borç ödeme imkanları üzerinde inceleme yaptırmaya, programlarına uygun harcama yapmayan ve ilgili kanunların öngördüğü yükümlülükleri yerine getirmeyen, bilgi, belge ve hesap durumlarım ibraz etmeyen idare, kuruluş, teşebbüs ve kurumların bütçe ödeneklerini kesmeye ve diğer imkanlarını durdurmaya, bütçe ödenekleri ile diğer imkanları en etkin şekilde kullanmak üzere gerekli önlemleri almaya, bu maksatla gereğinde ilgili kurum ve kuruluşlardan alınan önlemlerin uygulanmasını istemeye yetkilidir,
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarına ilgili mevzuatı gereğince genel bütçe gelirlerinden her ne ad ile olursa olsun aktarılan paraların, veriliş amacına uygun olarak harcanıp harcanmadığını incelemeye, amacına uygun harcama yapmadığı tespit edilen kuruluşa aktarılacak tutarları gerektiğinde kesmeye ve durdurmaya Maliye Bakanı yetkilidir.
Gerektiğinde Kullanılabilecek Ödenekler
Maliye Bakanlığı bütçesinde yer alan ve gerektiğinde kullanılabilecek ödeneklere ilişkin hükümler aşağıda gösterilmiştir.
a) Personel Giderleri Ödeneği:
Mali yılın ilk 6 aylık döneminde kullanılan ödeme emirlerine dayanılarak yapılan hesaplamalar sonucunda, bütçelerine konulan ödeneklerin yetmeyeceği anlaşıldığı takdirde; ilgili mevzuatının gerektirdiği harcamalar için 100 - Personel Giderleri ile ilgili tertiplere, Maliye Bakanlığı bütçesinin (930-08-3-351-900) tertibindeki ödenekten aktarma yapmaya Maliye Bakanı yetkilidir.
b) Yatırımları Hızlandırma Ödeneği:
Maliye Bakanlığı bütçesinin (930-08-3-353-900) tertibindeki ödenekten; 1995 Yılı Geçiş Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar hükümlerine uyularak, 1995 yılı yatırım programının uygulama durumuna göre gerektiğinde öncelikli sektörlerde yer alan yatırımların hızlandırılması veya yılı içinde gelişen şartlara göre öncelikli sektör ve alt sektörlerde yer alan ve programa yeni alınması gereken projelere ödenek tahsisi veya ödeneklerinin artırılmasında kullanılmak üzere söz konusu projelere ilişkin mevcut veya yeniden açılacak tertiplere ve Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı bütçesinin kamu iktisadi teşebbüsleri ile ilgili faaliyetlerine aktarma yapmaya Malîye Bakanı yetkilidir.
c) Kur Farklarını Karşılama Ödeneği;
Yurt dışında kuruluşu olan genel bütçeye dahil dairelerin (3) ödenek türünde olup, 610, 620 ve 710 ayrıntı kodlarına gider kaydedilecekler hariç, (1) ve (3) Ödenek türü altındaki tertiplerde yer alan ve yurt dışındaki kuruluşlar için döviz olarak kullanılması gereken ödenekleriyle, genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin uluslararası kuruluşlara yapacakları ödemelere dönük ödeneklerin yabancı para karşılıklarını sabit tutmak ve 31 Aralık 1994 tarihindeki kurlar ile transfer anındaki kurlar arasındaki farkı karşılamak amacıyla Maliye Bakanlığı bütçesinin (930-08-3-352-900) tertibindeki ödeneği ilgili kuruluşların hizmet programlarında mevcut ilgili tertiplere aktarmaya Maliye Bakanı yetkilidir.
d) Yedek Ödenek:
Maliye Bakanı;
1. Maliye Bakanlığı bütçesinin (930-08-3-356-900) tertibindeki ödenekten bütçelerin, Maliye Bakanlığınca belirlenecek veya yemden açılacak tertiplerine aktarma yapmaya,
2. Hizmetin gerektirdiği hallerde Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı Bütçesinin 910, 920, 930, 940 ve 950 kod numaralı programlarından, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın teklifi ile yedek ödenek tertibine aktarma yapmaya,
Yetkilidir.
e) İhbar ve Kıdem Tazminatını Karşılama Ödeneği:
Genel ve katma bütçeli daireler ile transfer tertibinden yardım alan kuruluşlarda işçi statüsünde çalışan personel için kuruluş bütçelerinde yer alan ödeneğin yetersiz kalması halinde eksik kalan ödeneği Maliye Bakanlığı bütçesinin (930-08-3-369-900) tertibinde yer alan ödenekten kuruluş bütçelerindeki mevcut veya yeniden açılacak tertiplere aktarma yapmak sureti ile karşılamaya Maliye Bakanı yetkilidir.
f) Toplu İş Sözleşmeleri Gereğince İşçilere Ödenecek 4 üncü ve 5 inci Dilim Ücret Zamlarını Karşılama Ödeneği:
Konsolide Bütçeye dahil İdareler ile transfer tertibinden yardım alan kuruluşlarda çalışan işçilere toplu iş sözleşmelerine göre 1994 yılında ödenemeyen 4 üncü ve 5 inci dilim ücret zamlarını karşılamak üzere Maliye Bakanlığı bütçesinin (930-08-3-367-900) tertibindeki ödenekten, kuruluş bütçelerindeki mevcut veya yeniden açılacak tertiplere aktarma yapmaya Maliye Bakanı yetkilidir.
DPT Etüt ve Proje Ödenekleri
Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı bütçesinin;
a) (111-01-2-001-300) tertibindeki ödenekten, bir kısmını Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığınca gerekli görülen hallerde harcama ilkelerine uygun çalışmaların yaptırılması amacıyla, bütçelerin ilgili tertibine aktarmaya ve bununla ilgili diğer işleri yapmaya Maliye Bakanı yetkilidir. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı aynı amaçlarla il özel idarelerine, İktisadi devlet teşekküllerine ve diğer kamu teşebbüslerine yaptıracağı hizmetlerin bedellerini peşin ödeyebilir.
b) (111-01-3-301-900 ve 111-01-3-306-900) tertiplerinde yer alan ödeneği, kalkınmada öncelikli yörelere ilişkin program ve projeleri desteklemek amacıyla, bütçelerin ilgili harcama kalemlerine aktarmaya Maliye Bakanı yetkilidir. Aynı amaçlarla diğer kamu kuruluşlarına yapılacak ödemeler de bu tertipten karşılanır.
Yatırım Harcamaları
a) Yıllık programlara ek yatırım cetvellerinde yer alan projelerle Türkiye Büyük Millet Meclisince verilen ve kanunlaşan ödeneklerle kabul edilmiş projeler dışında herhangi bir projeye yatırım harcaması yapılamaz. Ancak Silahlı Kuvvetler Bütçesinin programlarında (1) ödenek türü içinde yer alan savunma sektörü, altyapı, inşa, iskan ve tesisleriyle, NATO enfrastrüktürün gerektirdiği inşa ve tesisler ve bunlara ilişkin kamulaştırmalar ile REMO programı içerisinde yer alan alım ve hizmetler, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının vizesine bağlı olmayıp, yıllık programlara ek yatırım çizelgelerinde yer almaz.
b) Yıllık yatırım programında ödenekleri toplu olarak verilmiş projeler ile makine- teçhizat, idame - yenileme ve büyük onarım projelerinin alt harcama kalemleri, Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığının görüşü alınarak kuruluşun bağlı olduğu bakanın onayı ile tespit edilir. Alt harcama kalemleri bilahare genel ve katma bütçeli kuruluşlar tarafından 31 Ocak 1995 tarihine kadar Sayıştay Başkanlığı, Maliye Bakanlığı ve Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilir.
Genel ve katma bütçeli kuruluşlar, ana proje grubunun yer, süre, karakteristik, proje maliyeti ve ödeneği değişmemek üzere, projenin alt kalemleriyle ilgili ödenek aktarması ve buna bağlı olarak ihtiyaç duyulacak süre ve maliyet değişikliklerini ilgili Bakanın onayıyla yaparlar. Bu bilgiler Sayıştay Başkanlığı, Maliye Bakanlığı ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilir.
c) Yıllık Yatırım Programına ek yatırım cetvellerinde yer alan projelerden ilgili Bakanın onayı ile il özel idarelerince valinin yetki ve sorumluluğunda gerçekleştirilmesi uygun görülenlerin bedelleri, münhasıran proje ile ilgili harcamalarda kullanılmak üzere hizmetin ait olduğu il özel idaresine ödenir. Mahalli hizmet niteliğini taşıyan işler, bu fıkrada belirtilen esaslar çerçevesinde program ve proje safhasında da valilerin yetki ve sorumluluğuna devredilebilir.
Bu şekilde yürütülecek projelerin, etüt, keşif ve kontrollük hizmetleri ilgili Bakanlık ve Genel Müdürlüğün il teşkilatlarınca; ihale veya emanet suretiyle yaptırılması ve bedellerinin ödenmesi il özel idarelerince valinin onayı ile gerçekleştirilir.
d) Yıllık programa ek yatırım cetvellerinde yıl içinde yapılması zorunlu değişiklikler için “1995 Yılı Geçiş Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar” da yer alan usullere uyulur.
e) Bütçenin Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülmesi sırasında ilgili işlerde kullanılmak üzere Maliye Bakanlığı bütçesinin yedek ödenek tertibine konulan ödenekler başka bir işleme gerek kalmaksızın Maliye Bakanlığınca kurulu; bütçelerine aktarılır.
İlgili kuruluş bütçelerine aktarılan yatırım ödenekleri “1995 yılı Geçiş Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar” hükümlerine bağlı kalmaksızın daire ve idarelerce kullanılır. Buna göre kuruluşlar, gelecek senelere sari projelerin etüt ve fizibilitelerini yaparak toplam maliyetlerini ve sonraki yıllara ait ödenek dilimlerini belirler ve bilahare Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bildirirler. Yatırım ödeneklerinin ilgili daire ve idarelerce kullanılmasında sari ihale yetkisi aranmaz. Bilahare programlar revize edilmek, yıllık yatırım programı ile ilişkilendirmek ve sari ihaleye ait işlemler yerine getirilmek üzere Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığına bildirilir. Ödeneği bütçesine aktarılan kuruluşlar, bu ödenekleri ilgili işlerde yılı içinde kullanırlar. Bu ödeneklerin kullanılması hiçbir şekilde durdurulamaz.
Yıl içinde bitirilemeyecek işler bir sonraki yıl programında devam eder. Yukarıdaki hüküm hakkında bu Kanunun 5, 6 ve 11 inci maddeleri de uygulanmaz.
Katma Bütçeli İdarelere Hazine Yardımı
a) Katma Bütçeli idarelerin bütçelerini denkleştirmek amacıyla Maliye Bakanlığı bütçesinin hazine yardımı (Yükseköğretim kurumlarının cari hizmet maliyetlerine yapılacak Devlet katkısı dahil) tertiplerine ödenek ve karşılığı ilgili katma bütçenin (B) cetveline gelir yazılan miktarlardan, bu amaca göre fazla olduğu tespit edilen kısımlar, mali yıl sonunda Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı ile mutabakat kurulmak suretiyle ilgili idarelere ödenmeyerek Maliye Bakanınca iptal edilir.
Ayrıca, Vakıflar Genel Müdürlüğü dışındaki katma bütçeli idarelerin mali yıl sonuna göre Maliye Bakanlığınca tespit olunacak bütçe fazlaları genel bütçeye gelir yazılır.
b) Hazine yardımı alan katma bütçeli idarelerin bütçelerinde, 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 48 inci maddesinin (C) ve (D) bendleri ile 59 uncu maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, yılı içinde gerçekleştirilecek ödenek artışları, Maliye Bakanlığınca hazine yardımı ite ilişkilendirilerek yapılabilir.
Yatırım ve Transfer Tertiplerinden Yardım Alan Kuruluşlar
Bütçelerin yatırım ve transfer tertiplerinden yardım alan bağımsız bütçeli kuruluşlar, hizmetleri ile ilgili aylık harcama programlarını vize edilmek üzere en geç 31 Ocak 1995 tarihine kadar Maliye Bakanlığına gönderirler.
Bu programlar Maliye Bakanlığınca vize edilmeden bütçenin yatırım ve transfer tertibindeki ödenekler kullanılmaz.
Kuruluşlar aylık uygulama sonuçlarını her ay Maliye Bakanlığına bildirirler.
Maliye Bakanlığı, yapılan yardımın amacı doğrultusunda kutlanılıp kullanılmadığını aylık harcama programını gözönünde bulundurarak kontrol eder.
Resmi Taşıtlar
Resmi taşıtların edinilmesi, elden çıkarılması, kullanılması ve gerektiğinde ticari taşıtlardan yararlanılması hususlarında tasarruflu bir bütçe politikası uygulanacaktır.
Bu amaçla;
a) Genel bütçeli dairelerle katma bütçeli idareler, 237 sayılı Taşıt Kanununa ekli (1) sayılı cetvelde belirtilenlerin (Dışişleri Bakanlığı Müsteşarı hariç) emir ve zatlarına verilenler ile (2) sayılı cetvelin 1 ve 2 nci sırasında yer alanlar ile güvenlik önlemli (zırhlı) araçlar, 22.2.1984 tarihli ve 84/7751 sayılı Kararname ile yürürlüğe konulan yönetmelik hükümlerine göre koruma altına alınanlar için tahsis olunan araçlar dışında her ne suretle olursa olsun yabancı menşeli binek ve station - wagon cinsi taşıt edinemez ve kullanamazlar. Yukarıda belirtilen istisnalar dışında, her ne şekilde edinilmiş olursa olsun mevcut yabancı menşeli binek ve station - wagon cinsi taşıtlar, 237 sayılı Taşıt Kanunu hükümlerine tabi olmaksızın satılır.
Yerli muhteva oranı % 40'ın altında olan taşıtlar yabancı menşeli sayılır.
b) Resmi taşıtların veya taahhüt yoluyla kiralanan taşıtların kamu görevlilerinin zamanında işbaşında olmalarını teminen servis hizmetlerinde kullanılması halinde; yararlanmak isteyen devlet memurları ile diğer kamu görevlilerinden servis ücreti alınır, 1995 yılında alınacak aylık ücret servis hizmetinin verildiği il veya ilçe için belediyece tespit edilen yirmi adet bilet bedelinin yansı kadardır.
c) 237 sayılı Taşıt Kanununa tabi idarelerce mevcut taşıtların kadrolu şoför veya görevli personelce kullanılması esastır. Ancak, emir ve zatlarına veya makam hizmetlerine taşıt tahsis edilen kamu görevlileri ile toplantı, keşif, sağlık hizmetleri, tahsilat - tebligat işleri, arazide yürütülen hizmetler ve benzeri görevleri yerine getirecek kamu görevlileri, görevli bulunulan il veya ilçe sınırları dahilinde resmi taşıtları bizzat kullanabilirler.
Yukarıdaki hizmetlerle ilgili olarak, gerektiğinde görevli bulunulan il veya ilçe sınırları dahilinde binek tipi ticari taşıtlardan da yararlanılabilir.
d) Resmi taşıtların kamu görevlilerince kullanılması ve ticari taşıtlardan yararlanılması hususları ile ilgili olarak hizmet konularını, görevlendirilecek personeli, taşıtların devir ve tesliminde ve ticari taşıtların ücretlerinin ödenmesinde kullanılacak belgeleri tespite, Sınırlamalar koymaya, servis araçlarından yararlanan personelden tahsil edilecek bedellere ilişkin düzenlemeleri yapmaya ve diğer esas ve usulleri belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.
Hastane Ücretleri
Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile bunların emekli, dul ve yetimlerinin (Bakmakla yükümlü oldukları aile fertleri dahil) genel ve katma bütçeli daire ve idarelerle, döner sermayeli kuruluşlara ait tedavi kurumlarında yapılan tedavilerine ait ücretler, Sağlık Bakanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığınca tespit edilecek miktarlar ve esaslar çerçevesinde ödenir.
Tıbbi Cihaz ve Sarf Malzemelerinin Bedelleri
Devlet memurları ve diğer kamu görevlileri ile bunların emekli, dul ve yetimlerinin (Bakmakla yükümlü oldukları aile fertleri dahil) tedavileri esnasında kullanılan protez, ortez, tedavi cihaz ve malzemeleri ile sarf malzemelerinin birim fiyatlarını, kullanım süreleri ve ilgililere hangi oran ve miktarlarda ödemenin yapılacağını; diğer sağlık kurum ve kuruluşlarında zorunlu hallere münhasır olmak üzere yapılacak tedavilere ait ücretlerin ödeme oranı, miktarı ve esaslarını tespite Maliye Bakanlığı yetkilidir.
İlaç Katılım Payları
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 209, 211 sayılı İç Hizmet Kanununun 66 ve 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanununun geçici 139 uncu maddelerinde ilaç katılım payı olarak öngörülen oranları (Kalp ve damar, kanser, tüberküloz, kronik böbrek, akıl hastalıkları ve benzeri uzun süreli hastalıkların tedavisinde kullanılan ilaçlar ile yatarak tedavide hastanede kullanılan ilaçlar hariç) % 30’a kadar artırmaya; bu oranları ilaçların farmakolojik etkileri itibariyle farklılaştırarak tespit etmeye; ilaçta farmasotik şekil ve doz itibariyle gerekli sınırlamaları koymaya Sağlık Bakanlığının görüşü üzerine Maliye Bakanlığı yetkilidir.
Dernek ve Benzeri Kuruluşlara Yapılacak Yardımlar
Genel ve katma bütçeli kuruluşlar, bütçelerindeki “Dernek, Birlik, Kurum, Kuruluş, Sandık, Vakıf ve Benzeri Teşekküllere Yapılacak Ödemeler” faaliyetinde yer alan ödeneklerden yapacakları yardımlarda; anılan kurumların bütçeden alacakları yardımlarla gerçekleştirecekleri hizmet ve faaliyetlerini gösteren plan ve iş programlarını istemek, bunlar üzerinde gerekli incelemeyi yapmak, plan ile iş programlarının gerçekleştirme durumlarını izlemekle yükümlüdürler. Yardımlar yukarıdaki incelemelere bağlı olarak gerektiğinde taksitler halinde yapılabilir.
Harcamaların yukarıdaki esaslar doğrultusunda amacına uygun olarak yapılıp yapılmadığını incelemeye, yapılacak yardımların yönlendirilmesine ilişkin yeni ilkeleri tespite Maliye Bakanı yetkilidir.
Gayrimenkul Satış ve Kira Bedelleri
a) Genel Bütçeli Dairelerin (Milli Savunma Bakanlığı hariç) kendilerine tahsis edilmiş gayrimenkullerin satışı halinde satış bedelinin Maliye Bakanlığınca belirlenecek ve Başbakanca uygun görülecek kısmını ilgili kuruluş hizmetlerinde kullanılmak üzere özel gelir ve ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı yetkilidir. Önceki yılda harcanmayan miktarlar, cari yıl bütçesine devren gelir ve ödenek kaydedilebilir.
b) İrtifak hakkı verilen özel iskelelerden alınan nisbi kira bedelleri, bir yandan bütçeye özel gelir, bir yandan da yarısı liman başkanlıkları hizmetlerini geliştirmek üzere Denizcilik Müsteşarlığı bütçesine, yarısı da milli emlak hizmetlerini geliştirmek amacıyla Maliye Bakanlığı bütçesine özel ödenek kaydolunur. Önceki yılda kullanılmayan ödenek cari yıl bütçesine devredilebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bütçe Uygulamasına İlişkin Hükümler
Bölüm Düzeni ve Deyimler
Gider cetvellerinin bölümleri, program bütçe uygulamasında programlar şeklinde düzenlenir. Programlar altprogramlara, altprogramlar da hizmetlerin veya harcamaların niteliğine uygun ödenek türlerine göre faaliyet veya projelere ayrılır. Her faaliyet veya proje gerekli sayıda harcama kaleminden oluşur.
1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu ile diğer kanunlarda ve bu Kanunda yer alan;
a) “Fasıl ve bölüm” deyimleri bütçe sınıflandırmasında, “Program”ı,
b) "Kesim” deyimi “Altprogram”ı,
c) “Madde” deyimi, harcama kalemlerini de kapsayacak şekilde “Faaliyet" veya “Proje”yi,
d) “Tertip” deyimi, hizmet veya harcamanın yapılacağı program, altprogram, ödenek türü, faaliyet - proje ve harcama kalemi bileşimini,
e) “Harcama kalemi” deyimi, (A) işaretli cetvelde yer alan ödeneklerin 100,200.... 900 düzeyindeki ayrımını,
f) “Ayrıntı kodu” deyimi, harcama kaleminde yer alan ödenekler esas alınarak tahakkuk ettirilecek giderlerin (R) işaretli cetvelde belirtildiği üzere Devlet muhasebesi kayıtlarında gösterileceği altayrımı (bu ayrıma Kesinhesap Kanunu tasarılarında da yer verilir.).
g) Borç ödemeleri yönünden “ilgili hizmet tertibi” deyimi, (Personel giderlerine ait harcama kalemlerindeki ödenek bakiyeleri yalnızca personel giderleri borçlarına karşılık gösterilmek şartıyla) hizmet veya harcamanın ait olduğu programı,
İfade eder.
Bağlı Cetveller
a) 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun değişik 29 uncu maddesine göre;
1. 1 inci madde ile verilen ödeneğin dağılımı “A” işaretli,
2. Özel hükümlerine göre 1995 Mali Yılında tahsiline devam olunacak Devlet gelirleri “B” işaretli,
3. Devlet gelirlerinin dayandığı temel hükümler “C” işaretli,
4. Kanunlar ve kararnamelerle bağlanmış vatani hizmet aylıkları “Ç” işaretli,
5. Gelecek yıllara geçici yüklenmelere girişmeye yetki veren kanunlar “G” işaretli,
6. Harcamalara ilişkin formül “R” işaretli,
b) 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri uyarınca her yıl Bütçe Kanunu İle tespiti gereken miktarlar “H" işaretli,
c) Çeşitli kanunlara göre bütçe kanunlarında gösterilmesi gereken parasal sınırlar “t” işaretli,
d) Ek ders, konferans ve fazla çalışma ücretleri ile diğer ücret ödemelerinin miktarı “K” işaretli,
e) 11.8.1982 tarih ve 2698 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Okul Pansiyonları Kanununun üçüncü maddesi gereğince Milli Eğitim Bakanlığı tarafından idare edilecek okul pansiyonları ile Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık okulları öğrencilerinden alınacak pansiyon ücretleri “M” işaretli,
f) 7.6.1939 tarih ve 3634 sayılı Milli Müdafaa Mükellefiyeti Kanununun;
1. 36 ncı maddesine göre millî müdafaa mükellefiyeti yoluyla alınacak hayvanların alım değerleri “O” işaretli,
2. 38 inci maddesine göre alınacak motorlu taşıtların alım değerleri "P” işaretli,
g) Kurumların sahip oldukları taşıtlar ve 1995 yılında Taşıt Kanunu uyarınca satın alacakları taşıtların cinsi, adedi ve hangi hizmetlerde kullanılacağı ile asgari ve azami satın alma bedelleri “T” işaretli,
h) Kurumların lojman ve sosyal tesisleri “L” işaretli,
Cetvellerde gösterilmiştir.
Yeni Tertip, Harcama ve Gelir Kalemleri Açılması
Maliye Bakanı;
a) İlgili mevzuatına göre, yılı içinde 1995 Yılı Geçiş Programına alınan projeler İçin
(2) ödenek türü altında, hizmetin gerektirdiği hallerde de (3) ödenek türü altında yeni tertipler veya (A) işaretli cetvelin bütünü içinde yeni faaliyet ve harcama kalemleri açmaya,
b) Gerektiğinde (B) işaretli cetvelde yeni bölüm, kesim ve madde kalemleri açmaya,
c) 25.6.1992 tarih ve 3824 sayılı Kanunla kaldırılan vergi ve resimler nedeniyle Toptu Konut Fonu adına gümrüklerce ithal sırasında tahsil edilecek miktarlardan gelir kaydedilecek oranı tespite ve bu tutarı tahsilatı yapan gümrük saymanlarına (B) cetvelinde açılan tertibe gelir kaydettirmeye ve Toplu Konut Fonuna aktarılacak tutarlar ile gelir kaydedilecek tutarlara ilişkin uygulama ile ilgili usul ve esasları belirlemeye,
Yetkilidir.
Aktarma
Maliye Bakanı;
a) Münhasıran “100 - Personel giderleri” harcama kalemindeki ödeneklerle ilgili olarak, aynı kuruluş bütçesi içinde programlar arası aktarma yapmaya,
b) Kuruluş bütçelerinin “100 - Personel giderleri” harcama kalemlerinde yer alan ödeneklerden yılı içinde kullanma imkanı olmadığı tespit olunan miktarları, yine personel giderlerinde (ihbar ve kıdem tazminatı ödemeleri dahil) kullanılmak üzere Maliye Bakanlığı bütçesinde yer alan yedek ödenek tertibine aktarmaya,
c) Hizmeti yaptıracak olan kuruluşun isteği üzerine bütçesinden, mali yıl içinde hizmeti yürütecek olan daire veya idarenin bütçesine, gerektiğinde Hazine yardımı ile ilişkilendirilmek suretiyle ödenek aktarmaya ve bu konuda gerekli işlemleri yapmaya,
d) “1995 yılı Geçiş Programının Uygulanması, Koordinasyonu ve İzlenmesine Dair Karar”a uygun olarak yıllık programda yapılacak değişiklikler gereği, değişiklik konusu projelere ait ödenekleri ilgili kuruluşların bütçeleri arasında aktarmaya,
Yetkilidir.
Mali yıl içinde diğer bir daireye ve idareye aktarılan ödeneklerle ilgili hizmetin yürütülmesinden bütçesine aktarma yapılan daire veya idare görevlidir.
Genel ve katma bütçeli kuruluşların kamulaştırma ve bina satın alımları ile ilgili tertiplerine aktarma yapılamaz. Ancak; liman, hava meydanı, demiryolu, tünet ve köprü projeleri nedeniyle yapılacak kamulaştırmalar ile üniversitelerin eğitim-öğretim projeleri için kuruluş bütçesinde tefrik edilmiş olan toplam kamulaştırma ödeneklerinin % 50’sine, diğer kamulaştırma ve satın almalar için de % 25’ine kadar olan ödenek eksiklikleri Maliye Bakanlığı bütçesinin yedek ödenek tertibinden karşılanabilir.
İdarelerin kamulaştırma ve bina satın almak amacıyla bütçelerinde yer alan ödenekler, kamu iktisadi teşebbüslerinden gayrimenkul (lojman hariç) satın alınması veya kiralanmasında kullanılamaz. Ancak, bu hüküm doğrudan eğitim ve öğretime tahsis edilmesi şartıyla üniversiteler bakımından uygulanmaz.
İl Özel İdarelerine Aktarılacak Yatırım ve İşçilik Ödenekleri
Genel ve katma bütçeli kuruluşlarca yürütülen hizmetlerin il özel idarelerince yerine getirilmesi halinde, bu işlerle ilgili kuruluş bütçelerinde yer alan yatırım ve işçilik ödeneklerinin, İl özel idarelerine ödenmek üzere bu kuruluş bütçelerinde mevcut veya yeniden açılacak mahalli idarelere yapılacak ödemeler tertibine aktarmaya kuruluşların teklifi üzerine Maliye Bakanlığı yetkilidir.
Görev ve Yetkileri Yeniden Düzenlenecek Kamu Kurum ve Kuruluşları ile Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının Bütçelerine İlişkin Aktarma İşlemleri
Maliye Bakanı;
a) Kamu kurum ve kuruluşlarının yeniden teşkilatlanması sonucu, bütçe kanunlarının uygulanması ve kesin hesapların hazırlanması ile ilgili olarak gerekli görülen her türlü bütçe işlemlerini ve düzenlemeleri yapmaya,
b) Mevcut üniversitelerden yeni açılacak üniversitelere intikal eden enstitü, fakülte ve yüksekokulların bütçelerinde yer alan ödenekleri, bu enstitü, fakülte ve yüksekokulların bağlandığı üniversite bütçelerine aktarmaya,
c) Milli Savunma Bakanlığı ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı arasında cari mali yıl içinde yapılan hizmetlerin bedellerini karşılamak amacı ile varılacak mutabakat üzerine, ilgili bütçelerin program, altprogram, faaliyet ve projeleri arasında karşılıklı olarak aktarma yapmaya,
d) Yukarıda belirtilen bütçelerde yer alan Silahlı Kuvvetlerin tek merkezden yönetilmesi gereken ikmal ve tedarik hizmetleri ile bir programa ait bir hizmetin diğer bir program tarafından yürütülmesi halinde ödeneği ilgili program, altprogram, faaliyet veya projeler arasında karşılıklı olarak aktarmaya,
Yetkilidir.
Geçen Yıllar Borçları
Mali yılın sonuna kadar ödenemediği gibi emanet hesabına da alınamayan ve 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun 93 üncü maddesine göre zamanaşımına uğramamış bulunan geçen yıllar borçlarına ait ödemeler aşağıdaki ilkelere göre yapılır.
a) Yılları bütçelerinin (1) ödenek türü itibariyle, “100 - Personel Giderleri” ne ait harcama kalemlerinden doğan borçlar, “Personel Giderleri Geçen Yıllar Borçları” faaliyetinden ödenir.
b) (a) fıkrasında yazılı olanlar dışındaki harcama kalemlerinden doğan borçlar, borcun doğduğu tertibin ödenek türü dikkate alınarak;
1. Diğer cari giderlerden doğan borçlar, “Diğer Cari Giderler Geçen Yıllar Borçları”,
2. Yatırım hizmetlerinden doğan borçlar,"Yatırım Giderleri Geçen Yıllar Borçları ",
3. Transfer tertipleri ile ilgili olarak doğan borçlar, “Transfer Giderleri Geçen Yıllar Borçları”,
4. Toplu İş Sözleşmeleri gereğince işçilere ödenecek 4 üncü veya 5 inci dilim ücret zam- larından doğan borçlar, “İşçilere ödenecek 4 üncü veya 5 inci dilim ücret zamları borcu”,
Faaliyetlerinden ödenir.
Bu faaliyetlerdeki ödeneklerin yetmemesi halinde (100 - Personel giderleri dışında kalan) aynı veya diğer hizmet tertiplerindeki ödeneklerden bu faaliyetlere aktarma yapmaya Maliye Bakanı yetkilidir.
Teminat Olarak Kabul Edilecek Değerler
2983 sayılı Kanun gereğince çıkarılan ana para iadeli gelir ortaklığı senetleri ve diğer menkul kıymetler kamu kurumlarının yapacakları ihale ve sözleşmelerde ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 10 uncu maddesinin 3 numaralı bendine göre teminat olarak ve Hazinece satılacak milli emlak bedellerinin ödenmesinde nominal değerleri üzerinden kabul edilir.
Savunma Sanayii Destekleme Fonu
a) Türk Silahlı Kuvvetlerine stratejik hedef planı uyarınca temini gerekli modern silah, araç ve gereçler ile gerçekleştirilecek savunma ve NATO altyapı yatırımları için mali yıl içinde yapılacak harcamalar, 7.11.1985 tarih ve 3238 sayılı Kanunla kurulan Savunma Sanayii Destekleme Fonunun kaynakları, bu amaçla bütçeye konulan ödenekler ve diğer ayni ve nakdi imkanlar birlikte değerlendirilmek suretiyle Savunma Sanayii İcra Komitesince tespit edilecek esaslar dairesinde karşılanır.
b) Milli Savunma Bakanlığı bütçesinin ilgili tertiplerinde mevcut ödeneklerden yukarıdaki fıkra gereğince tespit edilecek miktarlarını Savunma Sanayii Destekleme Fonuna ödemeye Milli Savunma Bakanı yetkilidir.
c) Savunma Sanayii Destekleme Fonundan Hazineye yatırılacak paraları bir yandan bütçeye gelir, diğer yandan Milli Savunma Bakanlığı bütçesinin ilgili tertiplerine ödenek kaydetmeye ve geçen yıllar ödenek bakiyelerini devretmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
Transferi Mümkün Olmayan Konsolosluk Gelirleri
Konvertibi olmayan konsolosluk gelirlerinden transferi mümkün olmayan ve 1994 yılı sonu itibariyle kullanılmayan miktarları, Dışişleri Bakanlığı bütçesinde açılacak özel bir tertibe, bu Bakanlığın gerekli gördüğü mal ve hizmet alanlarında kullanılmak üzere, yılı bütçesine ödenek ve gerektiğinde gelir kaydetmeye ve yılı içinde kullanılmayan miktarları gelecek yıla devren ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
Yapılacak harcamaların esas ve usulleri Dışişleri Bakanı ile Maliye Bakanınca müştereken tespit edilir.
Yabancı Ülkelere Yapılacak Hizmet Karşılıkları
Maliye Bakanı;
a) Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığınca yabancı ülkelere ve uluslararası kuruluşlara kiraya verilen veya bir hizmetin yerine getirilmesinde kullanılan kara, deniz ve hava taşıtlarından alınan kira veya ücret tutarlarını,
b) Türk Silahlı Kuvvetlerinin öğrenim ve eğitim müesseslerinde okutulan ve eğitim gören yabancı uyruklu subay, astsubay veya erlere yapılan masraflar karşılığında ilgili devletlerce ödenen miktarları,
c) NATO makamlarınca yapılan anlaşma gereğince yedek havaalanlarının bakım ve onarımları için verilecek paraları,
Aynı amaçla kullanılmak üzere bir yandan bütçeye gelir, diğer yandan yukarıda yazılı kuruluş bütçelerinin sonunda açılacak özel tertiplere ödenek kaydetmeye ve bu suretle ödenek kaydolan miktarlardan yılı içinde harcanmayan kısımları ertesi yıla devretmeye yetkilidir.
Bağış, Hibe ve Yardımlar
a) Yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan hibe olarak mali yıl içinde elde edilecek imkanların Türk Lirası karşılıklarını gereğine göre bütçeye gelir veya gelir-ödenek-gider kaydetmeye Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının teklifi üzerine Maliye Bakanı yetkilidir.
b) Dış kaynaklardan veya uluslararası antlaşmalarla bağış ve kredi yolu ile gelecek her çeşit malzemenin navlun ve dışalımla ilgili vergi ve resimlerinin ödenmesi amacı ile bunla- rın karşılığını ilgili bütçelerinde mevcut veya yeniden açılacak harcama kalemlerine ödenek kaydetmeye ve gereken işlemleri yapmaya Maliye Bakanı yetkilidir.
c) 1995 Mali yılı içerisinde Mill Savunma Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ihtiyaçları için yabancı devletlerden askeri yardım yolu ile veya diğer yollardan fiilen sağlanacak malzeme ve eşya bedellerini, bağlı (B) cetvelinde bu adlarda açılacak tertiplere gelir ve karşılıklarını da bu bütçelerde açılacak özel tertiplere ödenek ve gider kaydetmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
Eğitim ve Öğretim Ödenekleri
Genel bütçe dışındaki kamu kuruluşlarının bütçelerine, genel bütçeye dahil dairelerce yönetilen her derecedeki yatılı okullarda veya yurt dışında kendi hesaplarına okutturacakları öğrenciler için konulmuş olan ödeneklerden gerekli miktarlarını, bu Kanunun (B) işaretli cetveline gelir ve bu öğrencilerin her çeşit giderlerini karşılamak üzere, (A) işaretli cetvelinde ilgili kurumun bütçesinde mevcut veya yeniden açılacak tertiplere aktarma yapmaya veya ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
Özel Ödenek ve Gelirlerin İptali
Bağışlara ilişkin özel ödenek ve özel gelirlerle diğer özel ödenek ve özel gelirlerden;
a) Tahsis amacı gerçekleştirilmiş ödenek artıkları ile tahsis amacının gerçekleştirilmesi bakımından yetersiz olanları,
b) (a) fıkrasında yazılı olanlar dışında kalıp da (100.000.000) lirayı aşmayan ve iki yıl devrettiği halde harcanmayanları,
İptal etmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
Döner Sermaye Gelirleri
Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere bağlı döner sermayeli işletmelerin (iş yurtları ve benzeri kuruluşlar dahil) aylık gayrisafi hasılatının % 10’u genel bütçeye irat kaydedilir. Bütçeye gelir kaydedilecek oranı döner sermayeler veya İşletmeleri itibariyle % 35’ine kadar yükseltmeye, geçmiş ve cari yıl kârlarını Hazineye yatırtmaya Maliye Bakanı yetkilidir.
Döner sermayeli işletmelerin aylık gayrisafi hasılatı üzerinden genel bütçeye aktarılacak miktarların ve yıl sonu kârlarının toplanmasına, kaydına, raporlanmasına, bildirim ve ödeme sürelerinin tespitine ilişkin hususlar Maliye Bakanlığınca belirlenir.
Yıl sonu kârları ve aylık gayri safi hasılatları üzerinden genel bütçeye aktarılacak miktarlar zamanında yatırılmadığı takdirde, 6183 sayılı Kanundaki usullere göre yıllık % 12 zamlı olarak tahsil edilir. Ancak hesaplanan zam, döner sermayelerin ita amiri ve saymanlarından yarı yarıya alınır. Maliye Bakanlığınca verilmiş ek süreler için zam uygulanmaz.
Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli İdarelere bağlı döner sermayeli işletmelerden gerekli görülenlerin kapatılmasına ve bunların mevcutları, hakları, alacakları ve borçlarının tasfiyesi ite ilgili usul ve esasları belirlemeye ve bu konuda doğacak tereddütleri gidermeye Maliye Bakanı yetkilidir.
Genel ve Katma Bütçeli daire ve idarelere bağlı hastanelerin döner sermaye işletmelerinin gayri safi hasılatından genel bütçeye aktarılacak miktarın teshirinde % 9 oranı esas alınır. Bu şekilde hesaplanan tutarın % 30’u gayri safi hasılatın tahakkukunda, 70'i ise tahsilinde ödenir.
Fonların Ödenek ve Gelirleri
1. Kanun, Kanun Hükmünde Kararname, Bakanlar Kurulu Kararı, yönetmelik ve diğer mevzuatla kurulmuş fonların her türlü gelirleri Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdinde Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı adına açılan müşterek fon hesabına yatırılır. Müşterek fon hesabına yatırılan fon gelirlerinden fonların mevzuatında öngörülen fonlararası pay ve kesintiler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yapılır.
Yapılan kesintilerden sonra kalan tutarlardan bütçe kapsamına alınan fonlara ilişkin olanları Genel Bütçenin (B) İşaretli cetveline gelir yazılır. Ancak, bu fonların gelirleri arasında yer alan kredi anapara geri dönüşleri, kredi faizleri, borçlanma ve satış hasılatı bütçenin (B) işaretli cetveline gelir kaydedilmeden doğrudan müşterek fon hesabından ilgili fonun gider hesabına aktarılır.
Başbakanlık onayı çerçevesinde fonların gider hesaplarından yapılacak aktarmalar, kendisine aktarma yapılan fonun gelir hesabı üzerinden Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasındaki müşterek fon hesabına, buradan da tamamı gider hesabına aktarılır.
2. Özelleştirme fonu hariç olmak üzere bütçe kapsamı dışındaki fonların Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası nezdindeki hesapta toplanan gelirlerinin ne kadarlık bölümünün bütçeye gelir yazılacağını tespit etmeye ve mevcut oranları değiştirmeye Maliye Bakanlığı İle Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının teklifi üzerine Başbakan yetkilidir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca, bütçeye gelir yazılacak kısım hesaplandıktan sonra kalanı ilgili fonun gider hesabına aktarılır.
3. Bütçe kapsamına alınan fonlar tarafından yürütülmesi gereken hizmetlere ilişkin giderler, bağlı oldukları kuruluşun bütçesindeki “77 - Fonlara Ait Hizmetler” alt programında yer alan “900 - Transferler” harcama kalemindeki ödenekten fonların gider hesaplarına intikal ettirilecek kaynaklardan karşılanır.
4. a) Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın teklifi ve Başbakanın onayı üzerine, kuruluş bütçelerindeki fon ödeneklerini diğer kuruluş bütçelerinin fonlara ilişkin tertiplerine,
b) İlgili Bakanın teklifi üzerine fonlar eliyle yürütülmek amacıyla kuruluş bütçesinin diğer tertiplerinde yer alan ödenekleri “77 - Fonlara Ait Hizmetler” alt programına,
c) İlgili Bakanın teklifi üzerine, aynı kuruluş bütçesindeki fon ödeneklerini diğer fon tertiplerine,
Aktarmaya Maliye Bakanı yetkilidir.
5. a) Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın onayı üzerine, tahmin fazlasını aşan fon gelirlerini “77 - Fonlara Ait Hizmetler” alt programındaki mevcut harcama kalemine ödenek kaydetmeye,
b) Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın teklifi ve Başbakanın onayı üzerine, fonların gelirlerindeki gelişmeler de göz önünde bulundurularak “77 - Fonlara Ait Hizmetler” alt programındaki ödenekleri % 25 oranına kadar artırmaya,
c) Fonların borçlanma yoluyla elde ettikleri kaynakları gerektiğinde bir yandan bütçenin (B) işaretli cetveline gelir, karşılığında (A) işaretli cetveline ödenek kaydetmeye,
d) Fonlar tarafından hizmetin başka bir kuruluşa gördürülmesi halinde hizmetin karşılığı olan miktarları doğrudan bu kuruluş bütçesine gelir ve ödenek kaydetmeye,
Maliye Bakanı yetkilidir.
6. Fonlar, bütçelerinde öngörülen harcamalarını kendi usul ve mevzuatları çerçevesinde yaparlar.
Bununla birlikte, ödeneklerin kullanılması ile fon gelirlerinin tahsiline ve fonların özellikleri de dikkate alınarak gerekli görülecek olanların harcamalarına ilişkin olarak kendi mevzuatında yer alan hükümler yerine uygulanmak üzere gerektiğinde yeni esas ve usuller tespit etmeye Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan ile Maliye Bakanı yetkilidir.
7. Kanun ve Kanun Hükmünde Kararname ile kurulmuş olan fonlar hariç Bakanlar Kurulu Kararı, yönetmelik ve diğer mevzuatla kurulmuş olan fonlardan aynı hizmeti görenleri birleştirmek veya hizmet amacına yetecek kaynak yaratamayanlar ite kaynak yaratmakla birlikte hizmet alanı daralmış olanları tasfiye etmek üzere ilgili Bakanın görüşü alınarak gerekli işlemleri yapmaya Maliye Bakanı ite Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir.
Böylece ortaya çıkacak hak ve yükümlülükler fonların birleştirilmesi halinde yeni fona, fon tasfiye edilmişse Hazineye geçmiş sayılır.
8. Bu maddede belirtilen hükümler çerçevesinde uygulama esaslarını belirlemeye, uygulamada ortaya çıkan sorunları çözmeye, süreleri tespit etmeye, fon sorumluları tayin etmeye ve gerekli denetimleri yaptırmaya Maliye Bakanı ile Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir.
İKİNCİ KISIM
Hazine ve Kamu Kuruluşlarına İlişkin Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Devlet Borçları
Devlet Borçlarının Yönetimi
a) Devlet borçlarının yönetimi 16/4/1986 tarih ve 3274 sayılı Kanunun 9 uncu maddesi uyarınca Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığınca yürütülür.
b) Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan, mali yıl içerisinde ödenecek iç ve dış borç anaparaları ile iç ve dış borçlanma tutarlarını bütçe dışında özel hesaplarda izletmeye, malî yıl zarfında iç ve dış borç anapara geri ödemelerini bütçe ile ilgilendirmeksizin yapmaya yetkilidir.
Bu hüküm Dış Krediler Kur Farkı Fonu uygulamasından doğan ve fon tarafından karşılanamayan tutarlar ile garantili borçlardan doğan geri ödemelerin tamamı için de uygulanır.
c) Devlet iç ve dış borç faizleri ve genel giderleri bu amaçla bütçeye konulacak ödeneklerle karşılanır.
d) Katma bütçeli İdarelerin dış borçları Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığınca bu madde esaslarına göre ödenir.
e) Devlet borçlarının uygulama sonuçları Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı bulunduğu Bakanlıkça hazırlanarak ilgili yıl kesinhesap cetveli ile birlikte Hazine Genel Hesabına dahil edilmek üzere Maliye Bakanlığına gönderilir.
f) Devlet borçlarının yönetimi ve muhasebesi ile ilgili esas ve usuller Maliye Bakanlığı ile Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından birlikte düzenlenir.
İç Borçlanma
a) Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan mali yıl içinde bu Kanunun “denge” başlıklı maddesinde belirtilen tutarın bir katına kadar bir yıl ve daha uzun vadeli iç borçlanma aktine yetkilidir.
b) Verilen yetki sınırları içinde çıkarılacak Devlet tahvillerinin çeşitleri ile bunların faiz oranı, ihraç fiyatı, ödeme süresi, basım ve satış yöntemleri ite ödemelerine ilişkin her türlü esaslar ve bunlara müteallik diğer şartları belirlemeye Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir. Bu tahvillerin basım giderleri ve satışa katılacak bankalara ödenecek komisyon ve banka muameleleri vergileri ile satışa katılan bankaların satış işlemleri dolayısı ile yapacakları her türlü gider, vergi, resim ve barçların Hazinece bankalara geri ödenmesinde ve tahvillerin basımında uygulanacak şekil ve esaslar Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı ile Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası arasında 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanunu ile 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uygulanmaksızın akdedilecek mali servis anlaşması ile tespit edilir.
Cari yıl içinde çıkarılacak veya daha önceki yıllarda çıkarılmış tahviller, işlemiş faizleri ödenmek suretiyle erken itfaya tabi tutulabilir.
Çıkarılacak, tahvillerin faiz ve anapara ödemeleri ile yukarıda sözü geçen mali servis anlaşmasında yer alacak ödemeler ve bunların dışında kalan diğer konsolide devlet borçları ile ilgili gider ve işlemler her türlü vergi (Gelir ve Kurumlar Vergisi hariç), resim ve harçtan müstesnadır.
Bu fıkralardaki hükümler Hazine borçları ile daha önceki yıllarda ihraç olunan devlet tahvili, hazine bonoları ve diğer konsolide devler borçları ile ilgili işlemlerde de geçerlidir.
1995 yılında çıkarılacak tahvil ve bonoların vergi istisnalarını kaldırmaya veya uygulanacak oranları, yürürlükteki oranlar içinde kalmak üzere, tespit etmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.
c) Devlet iç borçlanma senetlerinin dövize endeksli olarak ihracı halinde, anaparadaki kur artışları her faiz ödeme tarihi itibariyle yemden hesaplanıp, anapara değerine ilave edilerek iç borç kaydı yapılır.
d) Devlet iç borçlanma tahvilleri ile hazine bonoları kamu kurumlarının yapacakları ihale ve sözleşmelerde teminat olarak ve hazinece satılacak milli emlak bedellerinin ödenmesinde nominal değerleri üzerinden kabul edilir. Tahvil ve bonolar nominal bedele faiz dahil edilerek ihraç edilmiş ise bu işlemlerde anaparaya tekabül eden satış değerleri esas alınır.
2974, 3836 ve 1211 Sayılı Kanun Hükümlerinin Uygulanması
a) 2974 sayılı Bazı Kamu Kurum ve Kuruluşları Borçlarının Tahkimi Hakkında Kanun ile 3836 sayılı Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Birbirlerine Olan Borçlarının Tahkimi Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanması sonucu Hazinece üstlenilerek tahkim olunan borçlar için 1995 yılında yapılacak faiz ve anapara ödemelerinin gerektirdiği tutarda alacaklı kuruluşlara özel tertip devlet İç borçlanma tahvili vermeye,
b) Yukarıda sözü edilen faiz ödemelerini “Bütçeden Mahsup Edilecek Ödemeler Hesabı” ndan yaptırmaya, hesabın yılı içinde mahsup edilemeyen artıklarını ertesi yıla devretmeye veya bütçe ile ilgilendirmeksizin özel hesaplarda izlemeye, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan,
c) 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kanununun 61 inci maddesi gereğince yeniden değerleme farklarından doğan ve doğacak borçların 1995 yılında yapılacak ödemeleri için özel tertip Devlet İç Borçlanma Senedi ihraç etmeye ve bu tahvillerin vade, faiz ve sair şartlarını belirlemeye Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın teklifi ile Başbakan,
Yetkilidir.
Dış Borçlanma
a) Yabancı ülke, banka ve kuramlarla veya uluslararası kuruluşlarla yapılmış ve yapılacak anlaşmalara göre proje kredisi olarak mali yıl içinde elde edilen imkanların;
1. Türk Lirası karşılıkları, dış borç kayıtları yapılarak Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından,
2. Malzeme ve hizmet bedelleri, taahhüt evrakı ve sözleşme tasarıları ile birlikte ilgili kuruluşlar tarafından,
Maliye Bakanlığına bildirilir.
Söz konusu miktarları gerektiğinde ilgili kuruluşlara ait bütçelerde açılacak özel tertiplere ;
1. Ödenek kaydederek,
2. Mevcut ödeneklerden aktarma yaparak,
Bütçeleştirmeye, bunlardan yılı içinde harcanmayan miktarları ertesi yıl bütçesine devren ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
Daha önceki yıllarda benzer şekilde sağlanan imkanların Türk Lirası karşılıkları ile malzeme ve hizmet bedelleri için de yukarıdaki esaslara göre işlem yapılır,
b) Dış borçlanma imkanları ile satın alınacak malzeme ve hizmetlere ait taahhüt evrakı veya sözleşme tasarıları, Maliye Bakanlığınca vize edilmeden satın alma işlemi gerçekleştirilemez ve ilgili miktarların dış borç kayıtları yapılamaz. Maliye Bakanlığı gerektiğinde dış borçlanma ile ilgili bütçeleştirme işlemleri yapılmadan önce (ilgili miktarların ödenek, gider ve dış borç kayıtları daha sonra yapılmak üzere) taahhüt evrakını ve sözleşme tasarısını vize etmeye yetkilidir.
c) Dış devlet borçlarıyla ilgili kredi anlaşmalarının yürürlüğe girmesini sağlayacak kanuni düzenlemelerin tamamlanmasına kadar kredi anlaşmaları gereği peşin ödenmesi gereken komisyon, ücret, garanti ücreti ve benzeri giderler ile gerektiğinde faiz ödemelerini de “Bütçeden Mahsup Edilecek Ödemeler Hesabı’’ ndan yaptırmaya, hesabın yılı içinde mahsup edilemeyen artıklarını ertesi mali yıla devretmeye Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir.
d) Konsolide dış devlet borçlarıyla ilgili kredi anlaşmalarında öngörülen bütün ödeme ve işlemler her türlü vergi, resim ve harçtan müstesnadır.
e) Finansmanı yabancı devlet veya uluslararası kuruluşlarla yapılan antlaşmalara göre sağlanarak gerçekleştirilecek olan işler, antlaşma hükümlerinde özel ihale ve satınalma usullerinin öngörülmesi halinde, özel kanun, kararname veya antlaşma hükümlerine göre yürütülür.
Dış Borçların İkraz, Devir ve Garanti Edilmesi
a) Yabancı ülkeler, uluslararası kuruluşlar, yabana bankalar ve yabancı ülkelerde yerleşik diğer finans kurumlarından her türlü amaçla ve uluslararası sermaye piyasasında kullanılan finansman araçları ile yapılacak borçlanmalarla ilgili temas ve müzakereleri, yürütmeye ve bu borçlanmalarla ilgili işlemleri sonuçlandırmaya,
b) Yukarıdaki (a) fıkrasına göre sağlanan finansman imkanlarını, ekonominin çeşitli sektörlerinde gelişmeyi sağlamak amacıyla ve anlaşmalar bükümleri uyarınca kamu ve özel sektör kurumlarına ikraz, devir veya kullandırmaya ve bu kredilerden yapılması gereken geri ödemeleri aynı kuruluşlar için hesaben ikraz veya krediye dönüştürmeye,
c) Yukarıda belirtilen imkanların doğrudan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya Türkiye’de yerleşik kurumlar ile Türk Bankaları tarafından sağlanması halinde, bu kredileri kısmen veya tamamen devralmaya, devralınan bu kredileri kısmen veya tamamen kamu kurumlarına ikraz, devir veya kullandırmaya ve bu kredilerden yapılması gereken geri ödemeleri aynı kuruluşlar için hesaben ikraz veya krediye dönüştürmeye, Türkiye’de yerleşik Bankaların döviz varlıkları üzerinden borçlanmaya,
d) Yabancı ülkelerin kredi kuruluşları, uluslararası kurumlar veya yabancı ülkelerde yerleşik banka ve kurumlar ile bu finansman işlemlerine katılası Türk Bankaları tarafından kamu kurumlarına (özel hukuk hükümlerine tabi olmakla beraber sermayelerinin %50’sinden fazlası kamuya ait olanlar dahil) ve yatırım bankalarına verilecek kredileri, anlaşmalarındaki şartlarıyla garanti etmeye,
e) Ulusal banka ve kamu kuruluşlarınca yabancı ülkelere açılacak kredilerin geri ödenmesini garanti etmeye, yabancı ülkelerde doğrudan teminat mektubu vermeye, yetkili ulusal bankalar lehine garanti vermeye,
f) Yap - İşlet - Devret modeli ve benzeri özel finansman modellerine dayalı olarak gerçekleştirilecek projeler çerçevesinde; bu projeleri gerçekleştirecek özel hukuk hükümlerine tabi şirket statüsüne sahip yerli ve/veya yabancı ortaklardan oluşan Türk Şirketlerinden kamu kurum ve kuruluşları ile bağlı ortaklıklarının ve mahalli idarelerin satın alacakları ve satacakları mal ve hizmet bedelleri için ödeme garantisi vermeye, bu çerçevede mali yükümlülük altına giren fonlar lehine garanti vermeye, gerektiğinde, proje ile ilgili anlaşmalardaki koşullar çerçevesinde köprü krediler (Subordinated Loan) sağlanmasına veya sağlanacak bu krediler için geri ödeme garantisi vermeye ve Yap -İşlet - Devret modeline dayanan tesisin söz konusu projelere ilişkin anlaşmalardaki koşullara uygun olarak satın alınması batinde de dış kredi borçlarını yüklenecek kamu kurum ve kuruluşları ile bağlı ortaklıklarının ve mahalli idarelerin lehine, finansör kuruluşlara garanti vermeye,
g) Türkiye Cumhuriyeti adına Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından yabancı ülkeler resmi kuruluşları veya uluslararası kuruluşlardan sağlanan kredilerin teknik yardım ve eğitim amaçtan kapsamındaki bölümlerini anlaşma hükümlerine istinaden gerektiğinde özel ve özerk bütçeli kamu kuruluşları ile kamu kuruluşu sayılan kurumlara karşılıksız olarak kullandırmaya, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir.
h) Daha önceki yıllarda yapılan işlemler için de bu esaslar geçerlidir.
244 Sayılı Kanun Kapsamı Dışında Borçlanma
a) Yıllık programlarla belirlenen dış finansman ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla 31.5.1963 tarih ve 244 sayılı Kanunun kapsamı dışında kalan kuruluşlarla kredi anlaşmaları yapmaya ve projelerin yapılabilirlik çalışmalarının dış finansman ihtiyaçlarını karşılamak üzere Dünya Bankası ile üzerinde anlaşılacak şartlarla (10.000.000) ABD Dolarına kadar olan borçlanmaların yapılmasına Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir.
b) Bu gibi anlaşmalar ve savunma borçlanmalarına ilişkin kredi anlaşmaları bütçe kanunları hükümlerine dayanılarak yapılmış olup, Bakanlar Kurulunca uygun görülen diğer kredi anlaşmaları gibi Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe girer. Bu kararnameler 31.5.1963 tarih ve 244 sayılı Kanun ve 23.5.1928 tarih ve 1322 sayılı Kanun hükümlerine tabi değildir.
c) Türkiye Cumhuriyetinin, bu madde ile “Dış Borçların İkraz, Devir ve Garanti Edilmesi” başlığını taşıyan maddeleri ve bu madde hükümlerine dayanarak, sırasıyla borçlu veya garantör sıfatı ile taraf olduğu kredi anlaşmalarından doğan borçlanma dünya sermaye piyasalarında mevcut muhtelif finansman araçları vasıtasıyla yönetimi amacıyla anlaşma yapmaya Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir. Söz konusu anlaşmalar imzalandıkları tarihte yürürlüğe girer.
d) Daha önceki bütçe yıllarında akteditmiş benzeri anlaşmalar hakkında da bu hüküm uygulanır.
Borç Verme ve Hibe Anlaşmaları
a) Yabancı ülkeler, uluslararası kuruluşlar ve yabancı ülke kredi kuruluşlarından sağlanacak hibelerle ilgili temas, müzakere ve anlaşmaları yapmaya ve bu yolla sağlanan finansman imkanlarını kamu ve özet sektör kuruluşlarına kullandırmaya Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir. Söz konusu anlaşmalar imzalandıkları tarihte yürürlüğe girer.
b) Yabana ülke ve kuruluşlara borç ve hibe şeklînde finansman sağlamak amacıyla anlaşmalar yapmaya ve anlaşmaların esas ve şartlarını belirlemeye Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir. Yabancı ülke ve kuruluşlara verilecek olan borç ve hibeler Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı bütçesine bu amaçla konulacak ödenekten karşılanır.
Söz konusu anlaşmalar Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe girer.
İKİNCİ BÖLÜM
Hazine İşlemleri
Hazine Bonoları ve Avans İşlemleri
Genel bütçe ödemelerini zamanında yapabilmek ve bu ödemelerin tahsilatın göstereceği mevsimlik dalgalanmalardan olumsuz yönde etkilenmesini önlemek, uygulanmakta olan para politikasını yönlendirmek amaçları ile mali yıl içinde gerçek ve tüzelkişilere, genel bütçeden Hazine yardımı yapılan kamu kurum ve kuruluşlarına, kanunla kurulmuş fonlara en çok bir yıl vadeli Hazine bonoları satmaya, gerektiğinde bu bonoları satın atmaya, satılacak Hazine bonolarının çeşitlerini, miktarını, satış usul ve esasları ile şartlarını tespite, 14.1.1970 tarih ve 1211 sayılı Kanunun 50 nci maddesi esaslarına göre Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından kısa vadeli avans almaya Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir.
Hazine bonolarının faizleri ve genel giderleri bu amaçla bütçeye konulacak ödeneklerle karşılanır.
Hazine bonolarının faiz ve bedelleri ile bunlarla ilgili ödemeler ve borçlanmaya ilişkin bütün işlemler her türlü vergi (Gelir ve Kurumlar Vergisi hariç) ve resimden müstesnadır.
Çeşitli Saymanlıklardaki Değerlerin Hazineye Geçişi
Maliye Bakanı, bütün saymanlıkların çeşitti nedenlerle hazine hesapları dışında kalan mal varlıkları ve emanetler de dahil olmak üzere her çeşit paralarını Hazine hesaplarına kaydettirmeye, bu hesaplara tasarruf etmeye ve bu amaçla gerekli önlemleri almaya yetkilidir.
1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun tanımladığı bir saymanın yönetim ve sorumluluğunda olmayan kamu fonları hakkında da bu hüküm uygulanır.
Geri Verilecek Paralar
27.6.1963 tarih ve 261 sayılı Kanun uyarınca, geri verilecek paraların kesin olarak veya avans suretiyle ödenmesinin şekil ve usulleri Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanlıkla Maliye Bakanlığı tarafından müştereken tespit olunur.
Yapılacak inceleme sonunda fazla ödendiği tespit olunan veya zamanında mahsup olunmayan tutarlar 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre geri alınır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kamu İktisadi Teşebbüsleri
Kamu İktisadi Teşebbüslerinin Kârları
1. 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kuruluşların, 1994 yılı kârlarından Hazineye isabet eden tutarları;
a) 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen kısıtlamalara tabi olmaksızın, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın teklifi -üzerine bütçeye gelir kaydetmeye,
b) Kurutuşların ödenmemiş sermayelerine veya tahakkuk etmiş görev zararları alacaklarına mahsup edilmek üzere Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın teklifi üzerine bütçeye gelir, ödenek ve gider kaydetmeye,
2. Birinci fıkra kapsamına giren kuruluşların 1993 ve önceki yıllara ait kâr paylarından Hazineye isabet eden tutarları Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın talebi üzerine Bütçenin gelir ve giderleri ile ilgilendirmeksizin kuruluşların görev zararları alacakları veya ödenmemiş sermayelerine mahsup etmeye ilişkin işlemleri yapmaya,
Maliye Bakanı yetkilidir.
Kamu Ortaklıktan ve İştiraklerinde Sermaye Değişikliği
1. Kamu ortaklıkları ve iştiraklerinin yeniden düzenlenmesi tedbirlerini uygulamak, sermaye artırımlarına katılmak, kamu İktisadi teşebbüslerinin yatırım ve finansman programlarının gereklerini yerine getirmek ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini uygulamak amacıyla;
a) Hazinece her türlü sermaye artırımlarına katılınması ve her türlü sermaye paylarının satın alınmasına,
b) Hazinenin ve kamu iktisadi teşebbüslerinin sermaye paylarını diğer kamu iktisadi teşebbüslerine, kamu ortaklığı idaresine veya katma bütçeli idarelere devretmeye veya onlar tarafından devraldırmaya,
c) Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının Hazineye veya çeşitli fonlara olan borçlarını yıllık yatırım ve finansman programlarına uygun olarak Hazineden olan alacaklarına veya ödenmemiş sermayelerine mahsup etmeye veya teşebbüslerin borçlarının ödenme zamanı ve şartlarını belirlemeye,
Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan,
d) Bu işlemlerin gerektirdiği tutarları, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının teklifi üzerine, mahiyetine göre, bütçede açılacak özel tertiplere gelir ve ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı,
Yetkilidir.
2. a) Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının 1994 yılı sonu itibariyle;
aa) Hazineye, fonlara, Sosyal Sigortalar Kurumuna olan vadesi geçmiş borçlarını, hazineden ve fonlardan olan alacaklarına veya ödenmemiş sermayelerine mahsup etmeye,
bb) Türkiye İhracat Kredi Bankasına (eski Devlet Yatırım Bankası) olan borçlarının ödeme zaman ve şartlarını tespite, gerektiğinde ödenmemiş sermayelerine mahsuben bu borçlarla, Bankanın Sosyal Sigortalar Kurumuna olan borçlarının Hazine tarafından devralınarak mahsup ve tasfiyesini sağlamaya,
cc) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya diğer bankalara olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası kaynaklı vadesi geçmiş reeskont kredisi anapara ve faiz borçlarının ödeme zaman ve şartlarını tespite, gerektiğinde bu borçların Hazinece devralınarak Hazineden olan alacaklarına veya sermayeden mahsup etmeye,
b) Tarım Satış Kooperatifleri Birliklerinin Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankasına olan destekleme kredisi borçlarının ödeme zamanı ve şartlarını belirlemeye, gerektiğinde söz konusu birliklerin görev zararı alacaklarına karşılık olmak üzere Türkiye Cumhuriyeti Ziraat Bankasına olan bu borçlarının Hazinece devralınmasını sağlamaya,
Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan,
c) Bu işlemleri, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının teklifi üzerine, gelir ve gider hesapları ile ilgilendirilmeksizin mahiyetlerine göre ilgili devlet hesaplarına kaydettirmeye Maliye Bakanı,
Yetkilidir.
3. a) Kamu İktisadi Teşebbüslerine, Sosyal Güvenlik Kuruluşlarına ve Fon İdarelerine ikrazen verilmek ve (20.000.000.000.000) lirayı aşmamak,
b) İkinci fıkra uygulaması çerçevesinde işleme tabi tutulan kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarının Hazine devirli dış kredilerinin Türk Lirası karşılıkları ve bu fıkraya devralınabilecek borçların miktarı ile sınırlı kalmak, kaydıyla Hazine tarafından özel tertip Devlet tahvilleri ihraç edilebilir. Bu tahviller iç borçlanma ile ilgili maddedeki limitin dışında olup, vade, faiz ve sair şartlar Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın teklifi üzerine Başbakan tarafından belirlenir.
Hazine Kefaletleri
a) Kamu iktisadi teşebbüslerinin destekleme alınılan ve diğer faaliyetleri ile ilgili finansman ihtiyaçları için yapacakları borçlanmalara Hazine kefaleti vermeye,
b) Türkiye İhracat Kredi Bankası A.Ş.’nin kredi, sigorta ve garanti faaliyetleri nedeni ile yüklendiği işlemlerden doğabilecek politik riskleri garanti etmeye ve bu risklerden doğabilecek zararları ödemeye, Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Kamu Personeline İlişkin Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Özlük Hakları
Katsayılar, Yurt Dışı Aylıklar, Ücret, Sözleşme Ücreti, Ek Tazminat ile Döner Sermaye Payı Tavanları
a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 154 üncü maddesi uyarınca, aylık gösterge tablosunda yer alan rakamlar ile ek gösterge rakamlarının aylık tutarlara çevrilmesinde uygulanacak aylık katsayısı 1.1.1995 - 31.3.1995 döneminde (1140), 1.4.1995 tarihinden itibaren (1225); memuriyet taban aylığı göstergesine uygulanacak taban aylığı katsayısı 1.1.1995 - 31.3.1995 döneminde (4135), 1.4.1995 tarihinden itibaren ise (4490) olarak uygulanır.
b) Kurumların yurt dışı kuruluşlarına dahil kadrolarında görev alan Devlet memurlarının yurt dışı aylıkları, yeni kurlar ve yeni emsaller tespit edilinceye kadar, 12.3.1987 tarih ve 87/11595 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ek ve değişikliklerinde yer alan hükümlere göre ödenir.
c) 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinin (c) bendi uyarınca çalıştırılan sözleşmeli personelin sözleşme Ücret tavanı 1.1.1995 - 31.3.1995 döneminde (33.000.000) lira, 1.4.1995 tarihinden itibaren (35.500.000) lira olarak uygulanır.
d) 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 2.12.1993 tarih ve 3920 sayılı Kanunla değişik 28 inci maddesinin (B) fıkrası uyarınca ödenecek ek tazminatın tavanı (9.000.000) lira olarak uygulanır.
Aynı maddenin (A) fıkrası uyarınca ödenecek ek tazminatın aylık tutarı da 1995 yılı için (10.000.000) lirayı geçemez.
e) İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek asgari ve azamî sınırlar dahilinde belediye baş- kanlarının aylık ödemeleri, Belediye Meclislerince kararlaştırılır.
f) 21.6.1987 tarih ve 3402 sayılı Kadastro Kanununun 37 nci maddesi ile oluşturulan Döner Sermaye İşletmelerinin yıllık gayri safi hâsılatının yüzde kırkı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün merkez ve taşta birimlerinin faaliyetlerinin gerektirdiği her türlü gider ve harcamalarda kullanılabilir. Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün merkez ve taşra teşkilatında çalışan personele; Döner Sermaye İşletmeleri gelirlerinden 500-1500 rakamlarının memur aylıklarına uygulanan katsayı İle çarpımından elde edilecek tutardan, yaptıkları hizmetin özelliği ve güçlüğüne göre ilgili Bakanın onayı ile belirlenecek miktarlarda aylık ek ücret verilebilir.
İkramiye ve Diğer Ödemeler
a) 1916 sayılı Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun ile ek ve değişikliklerine göre verilen ve aynı Kanunla belirtilen oran ve tutarlar uygulanmak suretiyle bulunacak ikramiyenin ödenmesine devam olunur. Anılan Kanunun 26.7.1983 tarih ve 2867 sayılı Kanunla değişik 60 ıncı maddesinin 3 üncü fıkrasında bütçe kanunu ile belirleneceği ifade edilen ikramiye katsayısı olarak 1995 yılında Devlet memurları aylıkları için tespit olunan katsayı uygulanır.
b) 1615 sayılı Gümrük Kanununun 165 inci maddesinde gerekli değişiklik yapılıncaya kadar, aynı Kanunun 164 üncü maddesine göre, olağan çalışma saatleri dışında yapılacak gümrük işlemleri ve yük alıp vermeleri için aynı madde uyarınca alınan ücretlerin en az yarısı, 164 üncü maddede sayılan hak sahiplerine, bu işlerde fiilen görevlendirilen diğer bakanlıklar personeli ile saymanlık memurlarına ve diğer memurlara Gümrük Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanca belirlenecek usul ve esaslara göre ödenir.
Bu ücretlerden kalan paranın söz konusu Müsteşarlık personeline ödenmesine veya anılan Kanunun 161 inci maddesinin 4 üncü bendinde belirtilen amaçlarla kullanımına yahut kısmen ya da tamamen hazineye irat kaydına ilişkin esasları belirlemeye Gümrük Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yetkilidir.
Maliye Bakanlığı personeline 484 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 4 üncü maddesine güre 1995 yılında yapılacak ödemeleri, Gümrük Müsteşarlığı personeline yapılan ödemelerin miktar ve oranlarını da dikkate almak suretiyle belirlemeye Maliye Bakanı yetkilidir.
Maliye Bakanlığı bağlı kuruluşları personeline yapılacak bu tür ödemeler, söz konusu kuruluşların kendi bütçelerinden karşılanır.
İkinci, üçüncü ve dördüncü fıkra uyarınca yapılan ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılamaz.
c) Yataklı tedavi kurumlarında (en az 25 yataklı) normal mesai saatleri dışında, genel tatil günlerinde veya hafta sonu tatillerinde, normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kutlanmasına imkân verilmeyen sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı personeline, bu konuda 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda gerekli düzenlemeler yapılıncaya kadar almakta oldukları özel hizmet tazminatı tutarının binde yedisi her bir izin suretiyle karşılanamayan nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere) ayrıca ödenir. Ancak ayda 80 saatten fazlası için ödeme yapılmaz. Bu ödeme damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.
Bu fıkra hükmü üniversitelerin yataklı tedavi kurumlarında çalışan ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 50 nci maddesinin (e) bendi kapsamında bulunanlar hakkında da uygulanır.
d) Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının merkez teşkilatında çalışan personele, Başbakanlık merkez teşkilatı personelinin yararlandığı fazla çalışma ücreti, aynı usul ve esaslara göre ödenmeye devam olunur.
Tayın Bedeli
a) Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında 22.6.1978 tarih ve 2155 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ödenecek aylık tayın bedeli, günlük er istihkakının bir aylık tutarı esas alınarak hesaplanır. Ancak, bu şekilde ödenecek tayın bedelinin aylık tutarı (700) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpılması sonucu bulunacak miktarı geçemez.
b) Ordu hastabakıcı, hemşire ve ebelerinin erler gibi iaşe edilmelerine devam olunur. Bunlardan, kazandan iaşelerinin mümkün olmadığı, bağlı bulundukları komutanlık veya kurum amirliğince yazılı belge ile tevsik edilenler bedelen iaşe edilirler.
İKİNCİ BÖLÜM
İstihdam Esasları
Kadroların Kullanımı
a) Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlara, kanunlarla kurulan fonlara, kefalet sandıklarına, sosyal güvenlik kuruluşlarına, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlara tahsis edilmiş bulunan serbest memur kadroları ile sürekli işçi kadrolarından 31.12.1994 tarihi itibariyle boş olanlar ile bu tarihten sonra herhangi bir nedenle boşalacak olanların açıktan atama amacıyla kullanılması ve bu kurumların boş memur kadrolarına 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 86 ncı maddesine göre açıktan vekil atanması Maliye Bakanlığının iznine tabidir. Ancak, hâkimlik ve savcılık mesleklerinde bulunanlar ile bu meslekten sayılan görevlerde olanlar, yükseköğretim kurumu öğretim elemanları, 24.5.1983 tarih ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu Kanununun Ek 1 inci maddesi uyarınca yapılacak atamalar ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 59 uncu maddesi uyarınca istisnaî memuriyetlere atanacak olanlar için izin aranmaz.
İzne tabi olsun veya olmasın, yukarıdaki fıkraya göre her ay içinde yapılan atamaların unvan, hizmet sınıfı ve dereceler itibariyle sayılan ilgili kurum tarafından Maliye Bakanlığına bildirilir.
b) Yukarıda sayılan kurumların sürekli işçi kadrolarından 31.12.1994 tarihi itibariyle boş olanlar ile bu tarihten sonra boşalacak olanların iptalini, Başbakanın izniyle Maliye Bakanı yerine getirir.
c) Kurumlarınca eleman yetiştirmek amacıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer özel kanunlarda yer alan hükümlere göre açılan okul ve kurslar ile burs vermek suretiyle okutulan öğrencilerden halen mevcut öğrencilerin hakları saklı kalmak kaydı ile (Yurt dışında okutulanlar ile subay ve astsubaylar hariç) mecburî hizmet yükümlülüğü devam edenler ile 1995 yılında öğrenimlerini bitirecek olanların bu yükümlülükleri, krediye dönüştürme veya borçlandırma işlemi yapılmaksızın kalkmış sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemeye, ortaya çıkacak tereddütleri gidermeye, Maliye Bakanlığı yetkilidir.
d) İl özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik ve mücsseselere tahsis edilmiş bulunan serbest memur kadroları ile sürekli işçi kadrolarından 31.12.1994 tarihi itibariyle boş olanlar ile bu tarihten sonra boşalacak olanların açıktan atama amacıyla kullanılması İçişleri Bakanlığının iznine tabidir.
e) Genel ve katma bütçeli kuruluşlarla, mahallî idareler ve kamu İktisadî teşebbüsleri, özel kanuna veya özel kanunla verilmiş yetkiye dayanılarak kurulan banka ve kuruluşlar veya bunlara bağlı işyerleri, sakat ve eski hükümlüler için;
1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde belirtilen genel ve özel şartları taşımak kaydıyla anılan Kanuna göre çalıştırdıkları personele ait kadrolardan,
2. 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3/c maddesine göre istihdam edilen sözleşmeli personele ait sözleşmeli personel pozisyonlarından,
3. Maliye Bakanlığınca vize edilmiş işçi kadro ve pozisyonlarından,
1475 sayılı İş Kanununun 25 inci maddesinde belirlenen oranlarda kadro ve pozisyon ayırmaya ve yükümlü oldukları kadar atama yapmaya mecburdurlar.
f) 647 sayılı Cezaların İnfazı Hakkında Kanunun değişik 17 nci maddesine göre hükümlü çalıştırmakla yükümlü kuruluşlar, bu amaçla, mevcut işçi kadro ve pozisyonlarının %3'ünden az ve %5'inden fazla olmamak üzere, işçi kadro ve pozisyonu ayırmak zorundadırlar.
g) Genel ve katma bütçeli kuruluşların döner sermaye ve fon saymanı kadroları ile katma bütçeli kuruluşların sayman kadrolarından Maliye Bakanlığınca uygun görülenler gerektiğinde bu Bakanlığın kadro cetvellerine eklenebilir.
Sözleşmeli Personel
Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler, döner sermayeli kuruluşlar, belediyeler, il özel idareleri, kanunla kurulan fonlar, sosyal güvenlik kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar ile 8.6.1984 tarih ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamı dışında kalan kuruluşlarda sözleşme ile çalıştırılacak personel hakkında 6.6.1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile ek ve değişikliklerinin uygulanmasına devam olunur.
Birinci fıkrada sayılan kuruluşlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu dışında diğer kanun hükümlerine göre çalıştırdıkları sözleşmeli personelin unvan, sayı ve ücretlerini belirten cetvelleri ve tip sözleşme örneklerini, 1995 yılı Ocak ayı sonuna kadar Maliye Bakanlığına vize ettirmek zorundadırlar.
Özel kanunlar uyarınca kadro karşılık gösterilmek suretiyle çalıştırılan sözleşmeli personelin unvan, sayı ve ücretleri vizeye tabi değildir. Ancak kuruluşlar bunlara ait tip sözleşme örneklerini 1995 yılı Ocak ayı sonuna kadar Maliye Bakanlığına vize ettirmek ve her ay bu şekilde çalıştırdıkları sözleşmeli personelin isim, unvan, kadro derecesi ve sözleşme ücretlerini gösterir cetvelleri ertesi ayın sonuna kadar Maliye Bakanlığına bilgi için göndermek zorundadırlar.
Bütçe yılı içinde ilgili mevzuat hükümlerine dayanılarak sonradan görevlendirilecek yeni sözleşmeli personel (kadro karşılığı çalıştırılan sözleşmeli personel hariç) için de kuruluşlarca ayrıca düzenlenecek ek cetvellerin ve farklı hükümler kapsaması halinde tip sözleşme örneklerinin Maliye Bakanlığına vize ettirilmesi gereklidir. Yukarıdaki fıkralara göre vize işlemleri yapılmadan sözleşme yapılamaz ve herhangi bir ödemede bulunulamaz.
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası ile ek geçici 16 ncı maddesi ve özel kanunları uyarınca 1994 malî yılında sözleşme ile çalıştırılanlardan 1995 malî yılında görevlerine devam etmeleri ilgili bakanlık veya kuruluşlarca uygun görülenlerin Ocak - Şubat ve Mart aylarına ait sözleşme ücretleri, sözleşme ile çalıştırılmaları konusundaki kanunî işlemleri tamamlanıncaya kadar 1994 malî yılında vize edilmiş sözleşmelerine göre, yeni sözleşmeleri esas alınarak gerekli düzeltmeler daha sonra yapılmak üzere, Maliye Bakanlığı vizesi aranmaksızın ödenir.
