TR
EN
YORUM KURALI
Müşterek avarya paylaştırmasında aşağıdaki Kurallar, kendileriyle bağdaşmayan mevzuat ve uygulama dikkate alınmaksızın uygulanacaktır.
Üstün Kural ve numaralı Kurallarda aksi öngörülmedikçe, müşterek avarya paylaştırması harfli Kurallara göre yapılacaktır.
ÜSTÜN KURAL
Makul ölçüler içinde yapılmayan fedakârlık ve masraflar için, hiçbir halde paylaştırma yapılmayacaktır.
KURAL A
1. Bir müşterek avarya hareketi, ancak ve yalnız ortak deniz sergüzeştine katılmış olan malvarlığı unsurlarını (değerleri) karşılaştıkları bir tehlikeden korumak amacı ile müşterek selamet için bilerek ve makul bir şekilde olağanüstü bir fedakârlık veya harcama yapılması halinde vardır.
2. Müşterek avarya fedakârlık ve masrafları aşağıdaki hükümlerde öngörülen esaslar üzerinden farklı katılımcı ilgililer arasında paylaştırılacaktır.
KURAL B
1. Ticari bir faaliyet kapsamında olmak kaydıyla, bir veya daha çok gemi, bir veya birden fazla gemi tarafından, kurtarma olmaksızın çekiliyor veya itiliyorsa, bu durumda müşterek bir deniz sergüzeşti vardır.
Gemileri ve varsa yüklerini müşterek bir tehlikeden korumak amacı ile önlem alınması halinde bu kurallar uygulanır.
2. Sadece diğer bir gemi veya gemilerle olan bağlantısının sonlandırılmasıyla güvende olabilecek bir gemi, o diğer gemi veya gemilerle müşterek bir tehlikeye maruz değildir; fakat bağlantının sonlandırılması bir müşterek avarya hareketi ise, bu takdirde müşterek deniz sergüzeşti devam eder.
KURAL C
1. Müşterek avarya hareketinin ancak doğrudan doğruya sonucu olan zarar ve masraflar müşterek avaryaya kabul edilir.
2. Çevreye verilen zararlarla ilgili olarak veya müşterek deniz sergüzeştine katılan mallardan sızan veya bırakılan kirletici maddeler dolayısıyla uğranılan zarar ve yapılan masraflar hiçbir halde müşterek avarya paylaşmasına katılmayacaktır.
3. Yolculuk sırasında veya sonrasında meydana gelen sürastarya, pazar kaybı veya gecikmeden doğan zarar ve masraflar ile diğer dolaylı kayıplar müşterek avarya olarak kabul edilmez.
KURAL D
Fedakârlık veya masrafa yol açan olay deniz sergüzeştine katılan taraflardan birinin kusuru sonucu doğmuş olsa bile, müşterek avarya paylaşması yapılır. Ancak bu kural kusurlu tarafa karşı ileri sürülebilecek talep ve savunma haklarını veyahut kusurlu tarafın talep veya savunma haklarını etkilemeyecektir.
KURAL E
1. Müşterek avarya dolayısıyla talepte bulunan taraf, paylaşılmasını istediği zarar veya masrafın müşterek avaryaya kabul edilebileceğini kanıtlamakla yükümlüdür.
2. Müşterek avarya dolayısıyla talepte bulunan taraflar, paylaşılmasını istedikleri zarar veya masrafları, müşterek deniz sergüzeştinin son bulmasını izleyen tarihten başlayarak 12 ay içinde yazılı olarak dispeççiye bildirmekle yükümlüdürler.
3. Bu bildirim yapılmazsa veya bildirim yapılmasına ilişkin istemden itibaren 12 ay içinde taraflardan biri bildirmiş olduğu taleple ilgili kanıtları yahut müşterek avaryaya katılan bir menfaatin değerine ilişkin bilgileri sunmazsa, dispeççi, müşterek avaryaya katılma payını veya katılan değeri kendisine ulaşmış bilgilere dayanarak belirlemekte serbesttir. Bu belirlemeye sadece açıkça hatalı olduğu gerekçesiyle itiraz edilebilir.
KURAL F
Müşterek avarya olarak kabul edilecek bir masrafın yerine yapılacak her ilave masraf, varsa diğer ilgililerce elde edilebilecek tasarrufa bakılmaksızın, kaçınılan müşterek avarya tutarından fazla olmamak üzere müşterek avarya kabul edilecektir.
KURAL G
1. Müşterek avarya hesaplaşması, gerek zararlar gerek paylaşmaya katılım bakımından, yolculuğun son bulduğu yer ve zamandaki değerler esas alınarak yapılır.
2. Bu kural, müşterek avarya hesaplaşmasının yapılacağı yere ilişkin anlaşmaları kapsamaz.
3. Bir geminin bulunduğu liman veya yerde, X ve XI’inci kurallar uyarınca müşterek avaryaya yol açacak haller mevcutken, yükün tamamı veya bir kısmı varma yerine başka araçlarla gönderilirse; müşterek avaryaya ilişkin hak ve yükümlülükler, yük ilgilisine olanak ölçüsünde bildirimde bulunulmuş olmak koşuluyla, başka araçla gönderme söz konusu olmamış ve yolculuk başlangıçtaki gemi ile sürdürülmüş gibi, navlun sözleşmesi ve uygulanacak hukukun elverdiği ölçüde, aynı kalır.
4. Bu kuralın üçüncü fıkrasının uygulanması sonucunda yüke düşecek müşterek avarya payı, yük malikinin yükü masrafı kendisine ait olmak üzere göndermesi halinde yapmış olacağı masraftan fazla olamaz.
KURAL I. DENİZE YÜK ATILMASI
Yerleşmiş ticari teamüle uygun olarak taşınmayan yükün denize atılması müşterek avarya sayılmaz.
KURAL II. MÜŞTEREK SELAMET UĞRUNA YAPILAN FEDAKÂRLIK SONUCU DOĞAN ZIYA VEYA HASAR
Müşterek deniz sergüzeştine katılmış olan varlıkların müşterek selâmeti için yapılan fedakârlık suretiyle veya bunun sonucu olarak doğan ve müşterek selamet uğruna yüklerin atılması amacıyla açılan ambar kapaklarından veya başka yerlerden giren suların sebep olduğu zıya veya hasar müşterek avarya sayılır.
KURAL III. GEMİDE ÇIKAN YANGININ SÖNDÜRÜLMESİ
Gemide çıkan yangını söndürmek için gemi veya yüke veya bunlardan birine su ile veya yanmakta olan gemiyi karaya oturtma veya lombarlarını açarak batırmak da dâhil olmak üzere başka surette verilen zarar müşterek avarya sayılır. Ancak dumanın veya yangının sıcaklığının sebep olduğu zararlar için tazminat ödenmez.
KURAL IV. KIRIK VE DÖKÜKLERİN KESİLİP ATILMASI
Daha önce, kaza sebebi ile kopmuş veya fiilen değerini kaybetmiş gemi kısmı veya kırık döküklerin kesilip atılması ile meydana gelen zıya veya hasar müşterek avarya sayılmaz.
KURAL V. GEMİNİN KARAYA OTURTULMASI
Gemi, müşterek selamet uğruna bile bile karaya oturtulursa, sahile sürüklenmiş olup olmadığına bakılmaksızın müşterek deniz sergüzeştine katılan varlıklarda bu yüzden meydana gelen zıya veya hasar müşterek avarya sayılır.
KURAL VI. KURTARMA ÜCRETİ
a. Gerçekleşen kurtarmaya dair faiz ve ilgili avukatlık ücretleri dahil olmak üzere yapılan kurtarma ödemeleri müşterek avarya olarak kabul edilmeyecektir. Ancak, kurtarma taraflarından biri, diğer tarafın ödemesi gereken (müşterek avarya iştirak değerleriyle değil, kurtarılan değerler üzerinden hesaplanan) kurtarma iştirak payının tamamını veya bir kısmını faiz ve avukatlık ücretleri dâhil olmak üzere ödemiş ise, diğer tarafın ödemesi gerekli olup da ödenmiş olan bu kurtarma iştirak payı, paylaştırma sırasında bunu ödemiş olan taraf hesabına alacak ve adına ödeme yapılan tarafa borç olarak kaydedilecektir.
b. (a) bendinde öngörülen kurtarma ödemelerine, 1989 Milletlerarası Kurtarma Sözleşmesi’nin 13’üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtildiği üzere kurtaranların çevre zararının önlenmesi ve sınırlandırılması için gösterdikleri çaba ve beceri de gözönüne alınarak belirlenen kurtarma ücreti de dâhildir.
c. Yukarıda adı geçen Sözleşme’nin 14’üncü maddesi gereğince ve o maddenin dördüncü bendinde belirtilen ölçüde veya benzer içerikteki diğer bir hükme göre (örneğin SCOPİC) gemi malikinin kurtaranlara ödemesi gereken özel tazminat, müşterek avaryaya kabul edilmeyecek ve bu kuralın (a) bendinde öngörülen bir kurtarma ödemesi olarak dikkate alınmayacaktır.
KURAL VII. MAKİNE VE KAZANLARA VERİLEN HASAR
Tehlikeli durumda karaya oturmuş bir geminin makine ve kazanlarından herhangi birine, gemiyi yüzdürmek için sarfedilen gayretler yüzünden verilen hasar, yüzdürmenin gerçekten müşterek selamet uğruna veya böyle bir hasar riskine rağmen göze alınmış olduğunun anlaşılması halinde, müşterek avarya sayılır. Ancak, yüzmekte olan geminin kazanlarının ve pervaneyi harekete geçiren makinesinin çalıştırılmasından doğan zıya veya hasar hiç bir şekilde müşterek avarya sayılmaz.
KURAL VIII. KARAYA OTURMUŞ GEMİNİN HAFİFLETİLMESİ GİDERLERİ VE BUNUN SONUCU OLAN ZARARLAR
Karaya oturmuş bir geminin yük, yakıt ve kumanyası veya bunlardan herhangi birinin boşaltılması müşterek avarya sayılıyor ise, hafifletilmenin ek gideri, mavna kirası, eğer yapılmışsa tekrar yükleme ve bunun sonucunda müşterek deniz sergüzeştine katılan varlıkların uğradıkları zıya veya hasar müşterek avarya sayılır.
KURAL IX. YÜK, GEMİ MALZEMELERİ VE KUMANYANIN YAKIT OLARAK KULLANILMASI
Yük, gemi malzemeleri ve kumanya veya bunlardan biri tehlike karşısında müşterek selamet için zaruret halinde yakıt olarak kullanılmışsa, müşterek avarya kabul edilecektir. Ancak, gemi malzemesi veya kumanyanın bedeli bu şekilde müşterek avarya sayıldığı halde, söz konusu yolculuğun tamamlanması için tüketilecek olan yakıtın tahmini bedeli müşterek avaryadan düşürülür.
KURAL X. BARINMA LİMANINDAKİ GİDERLER V.B.
a. (i) Bir gemi, kaza, fedakarlık veya başkaca olağanüstü haller sonucunda müşterek selamet için zorunlu olarak, bir barınma liman veya yerine girer veya yükleme limanı veya yerine dönerse, bu liman veya yere giriş giderleri müşterek avarya sayılır. Eğer gemi, bu liman veya yerden ilk yükünün tamamı veya bir kısmı ile hareket ederse, çıkış giderleri, giriş veya dönmenin karşılığı sayılabilmek şartı ile müşterek avaryaya kabul olunur.
(ii) Gemi herhangi bir barınma limanı veya yerinde bulunur ve bu ilk liman veya yerde tamirlerin mümkün olmaması yüzünden zorunlu olarak başka bir barınma liman veya yerine götürülür ise, bu madde hükümleri ikinci liman veya yer içinde bir barınma limanı veya yeri imiş gibi aynen uygulanır. Muvakkat tamir ve çekme nedeniyle ortaya çıkanlar da dahil olmak üzere, böyle bir yer değiştirmenin giderleri müşterek avarya sayılır. Böyle bir yer değiştirmeden dolayı yolculuğun uzaması halinde Kural XI hükmü uygulanır.
b. (i) Yükleme, ara veya barınma liman veya yerinde, yük, yakıt veya kumanyayı boşaltmak veya gemi içinde elden geçirmek için yapılan giderler, bu boşaltma veya elden geçirme müşterek selamete ulaşılması bakımından veya kaza veya fedakârlıktan ileri gelen gemi hasarlarının, yolculuğun selametle tamamlanması için gerekli olan tamiri yönünden zorunlu olmak şartı ile müşterek avarya sayılır. Ancak, gemideki hasar, bir yükleme veya ara limanı veya yerinde tesbit edilmiş olup, bu hasarın yolculuktaki kaza veya olağanüstü şartlarla herhangi bir ilgisi yoksa, bunun tamiri için yapılan elden geçirme veya boşaltma giderleri müşterek avarya olarak kabul edilmeyecektir.
(ii) Yük, yakıt veya kumanyayı gemi içinde elden geçirmek veya boşaltmak için yapılan masraflar, eğer bu işlemler yolculukta sadece bunların yerini değiştirmek yüzünden yeniden istif edilmek amacı ile yapılmış ise, müşterek avarya sayılmaz, meğer ki yeniden istif işlemi müşterek selamet için zorunlu olsun.
c. Yük, yakıt ve kumanyanın elden geçirme ve boşaltma giderlerinin müşterek avaryaya kabul olunduğu her halde, bu yük, yakıt ve kumanyanın makul şekilde yapılmış oldukça sigorta da dahil depo giderleri ile tekrar yükleme ve istif giderleri müşterek avaryaya girer. Tekrar yükleme ve istifden dolayı harcanan fazla zaman için Kural XI’in hükümleri uygulanır.
Fakat gemi mahkum edilir veya başladığı yolculuğa devam etmez ise, depo giderleri, yalnız geminin mahkumiyeti veya yolculuğun terki tarihine, mahkumiyet veya terk kararının daha önce olması halinde, yükün boşaltılmasının tamamlandığı tarihe kadar müşterek avarya sayılır.
KURAL XI. GEMİ ADAMLARININ ÜCRET VE BAKIM MASRAFLARI İLE BARINMA LİMANINA GİRME VE BU LİMANDAKİ DİĞER MASRAFLAR
a. Geminin bir barınma liman veya yerine girmesi veya yükleme limanı veya yerine dönmesi nedeniyle uzayan yolculukta, kaptan, zabitan ve mürettebatın makul ölçüler içindeki ücret ve bakım giderleriyle tüketilen yakıt ve kumanya Kural X (a) hükmüne göre böyle bir veya yere girme masraflarının müşterek avarya sayılması halinde, müşterek avaryaya kabul edilir.
b. Bu ve diğer kuralların uygulanmasında, kaptan, zabitan ve gemi adamlarına veya onlar yararına yapılan bütün ödemeler, ister gemi malikinin yasal yükümlülüklerinden isterse iş sözleşmesinden doğmuş olsunlar, ücret sayılır.
c. (i) Bir gemi, kaza, fedakarlık veya diğer olağanüstü haller sonucu müşterek selamet uğruna veya fedakârlık veya kaza ile geminin uğradığı hasarların yolculuğun emniyet içinde devamı yönünden tamir zorunluluğu karşısında, herhangi bir liman veya yere girer veya orada kalırsa, bu liman veya yerde geminin yola devamı için hazır hale getirildiği veya getirilmesi gerektiği ana kadar geçen ek durma devresinde tüketilen kumanya ve yakıt müşterek avaryaya girmeyen tamirlerin yapılması sebebiyle tüketilenler hariç olmak üzere, müşterek avaryaya kabul edilir.
(ii) Geminin ek durma devresindeki liman ücretleri yalnızca müşterek avarya sayılmayan tamirin yapılması dolayısiyle olan liman ücretleri hariç, müşterek avaryaya girer.
(iii) Gemideki hasar, bir yükleme veya ara limanı veya yerinde tesbit edilmiş olup da, bunun yolculuktaki kaza veya diğer olağanüstü şartlarla bir ilgisi yoksa bu takdirde söz konusu hasarın tamiri için geçen ek durma devresi esnasında tüketilen yakıt, kumanya ve liman masrafları müşterek avaryaya kabul edilmeyecektir. Hatta tamirlerin yolculuğun selametle yapılması için gerekli olması da bu sonucu değiştirmez.
(iv) Gemi mahkûm edilir veya başladığı yolculuğa devam etmezse geminin mahkûmiyeti veya yolculuğun terki tarihine eğer bu tarihte yük henüz boşaltılmamışsa, boşaltmanın bittiği tarihe kadar olan yakıt ve kumanya ve liman masrafları müşterek avaryaya kabul edilemez.
d. Çevre zararlarını önlemek ve azaltmak için alınan tedbirlerin masrafları aşağıdaki şartların hepsinin veya bir kısmının mevcut olması halinde müşterek avaryaya girer.
(i) Müşterek deniz sergüzeştine katılan ilgililer dışındaki bir kimse tarafından bu kimseyi kurtarma ücretine hak kazandıracak nitelikteki müşterek selamet uğruna yapılmış bir hareketin masrafları,
(ii) Kural X(a)’da belirlenen şartlar gereğince bir liman veya yere giriş veya çıkış masrafları,
(iii) Kural XI(c)’de belirlenen sınırlar içinde bir liman veya yerde kalma masrafları: Ancak kirletici maddelerin sızması veya bırakılması durumlarında, kirliliği veya çevreye zararı önlemek veya azaltmak için gereken ek masraflar müşterek avarya sayılmaz.
(iv) Müşterek avarya sayılan boşaltma, depolama ve tekrar yükleme işlemleri ile ilgili masraflar.
KURAL XII. BOŞALTMADA YÜKE GELEN ZARAR V.B.
Yük, yakıt veya kumanyanın elden geçirilmesi, boşaltılması, depolanması, tekrar yüklenip istiflenmesi faaliyetleri sonucunda uğrayacakları hasar veya zıya, ancak ve sadece bu faaliyetlerin masrafları müşterek avarya sayıldığı takdirde müşterek avarya olarak kabul edilir.
KURAL XIII. TAMİR TUTARLARINDAN YAPILACAK İNDİRİMLER
a. Müşterek avaryaya giren tamirlerde, eski malzeme veya kısımların yerine yenilerinin konulması dolayısıyla, yeni ile eski arasındaki farkın indirilmesi söz konusu olmaz, meğer ki, gemi onbeş yaşını geçmiş olsun. Bu takdirde ise indirim oranı üçte biridir. Yapının tamamlandığı yılın Aralık ayının otuzbirinden müşterek avarya hareketinin meydana geldiği tarihe kadar geçen süre, geminin yaşı olarak kabul edilip indirimler ona göre düzenlenir. Ancak yalıtım donanımı, kurtarma sandalları ve benzerleri, iletişim ve gemi yönlendirme araç ve gereçleri, makine ve kazanlarda indirim söz konusu eşyanın kendi yaşına göre yapılır.
b. İndirimler yeni alet ve parçaların monte edilir haldeki değeri üzerinden yapılır. Kumanya, yedek parça, çapa ve zincirli kablolar için indirim yapılmaz. Havuz ve kızak ücretleri ile geminin yer değiştirme giderleri tam olarak kabul olunur.
c. Gövdenin temizlenmesi, boyanması veya kaplanması giderleri, boyama veya kaplama müşterek avaryanın meydana geldiği tarihten önceki oniki ay içinde yapılmış değil ise, müşterek avaryaya girmez. Eğer oniki ay içinde yapılmış ise, bu giderlerin yarısı müşterek avaryaya kabul olunur.
KURAL XIV. GEÇİCİ TAMİRLER
a. Gemide, bir yükleme, ara veya barınma limanında müşterek selamet uğruna veya müşterek avarya sayılacak fedakarlık nedeniyle meydana gelen hasarlar muvakkat olarak tamir edilirse, bu tamir giderleri müşterek avarya olarak kabul olunur.
b. Kaza ile ortaya çıkan hasar sonucunda yolculuğu tamamlamak için muvakkat tamirlere girişilmiş ise, buna ait giderler ancak söz konusu tamirler yapılmamış olsaydı, karşılaşılacak ve müşterek avaryaya girecek giderden elde edilen tasarruf oranında, diğer ilgililerin bu yüzden sağladıkları yararlar gözönüne alınmaksızın müşterek avaryaya kabul edilir. Sadece bu paragraf açısından, gözönüne alınan muvakkat tamir masraflarının kapsamı: yükleme emir veya barınma limanında yapılan muvakkat tamir masraflarına, ya sonunda yapılan daimi tamir masraflarının ya da paylaşma sırasında tamir olmamışsa yolculuk sona erdiğinde geminin makul oranda kaybettiği değer eklenerek bulunacak toplam miktarın geminin daimi tamirinin yükleme, emir veya barınma limanında yapılmış olsaydı doğacak tamir masraflarını aşması halinde aşan bu miktar ile sınırlı olmak üzere kabul edilecektir.
c. Müşterek avarya sayılan muvakkat tamir masraflarından yeni-eski farkı indirilmez.
KURAL XV. NAVLUN KAYBI
Yükte, müşterek avarya sayılan veya müşterek avarya sonucu olan zıya veya hasarın neden olduğu navlun kaybı müşterek avarya sayılır.
Kaybedilmiş olan brüt navlundan, onun kazanılması için yapılmak zorunda kalınan fedakârlık dolayısiyle yapılmaktan kurtulunan harcamalar indirilir.
KURAL XVI. FEDAKÂRLIK SONUCUNDA ZAYİ OLAN VEYA HASARA UĞRAYAN YÜK İÇİN MÜŞTEREK AVARYAYA KABUL EDİLECEK TUTAR
a. Fedakârlık sonucunda zayi olmuş veya hasarlanmış bulunan yükler için müşterek avaryaya kabul edilecek tutar, bu sebeple maruz kalınan zarara eşittir. Bu zarar tutarı, alıcıya verilmiş olan ticari fatura veya -böyle bir fatura yoksa- yükün gemiye yüklenmiş haldeki değeri göz önünde bulundurularak belirlenen, yüke ait boşaltma sırasındaki değeri esas alınmak suretiyle hesaplanır. Yükün boşaltma sırasındaki değeri, sigorta masrafını ve rizikosu yükle ilgiliden başka kimselere ait bulunmadığı ölçüde, navlunu da içerir.
b. Fedakârlık sonucu hasarlanmış bulunan yükler satılırsa, hasar miktarı üzerinde başka şekilde anlaşma sağlanmış olmadığı takdirde, müşterek avaryaya kabul edilecek zarar, yüklerin net satış bedeli ile bu Kuralın ilk paragrafında öngörülen şekilde hesaplanacak olan sağlam haldeki net değeri arasındaki farktan ibarettir.
KURAL XVII. PAYLAŞMAYA KATILAN DEĞERLER
a. (i) Müşterek avaryaya katılma borcu varlıkların yolculuk sonundaki gerçek net değerleri iledir; şu kadar ki, yükün değerinin belirlenmesinde, alıcıya verilen fatura veya böyle bir fatura yoksa yükleme yeri değerine göre belirlenecek boşaltma zamanındaki değer esas alınır.
(ii) Yükün değerine sigorta masrafı ve navlun da dâhil edilmelidir; meğer ki navlunun rizikosu yük ile ilgili dışındaki bir kimseye ait olsun. Bu şekilde belirlenen değerden, yükün yolculukta veya boşaltma sırasındaki zıya veya hasarlarının indirilmesi gerekir.
(iii) Gemiye ilişkin kira veya zaman çarteri sözleşmelerinin olumlu veya olumsuz etkileri, geminin değeri belirlenirken dikkate alınmaz.
b. Bu değerlere önceden katılmış olmadıkça, feda edilen varlıklar için kabul edilen müşterek avarya tazminatı eklenmelidir. Gemi ve yük müşterek avarya hareketi anında tamamen zıyaa uğramış olsaydı, navluna hak kazanmak için yapılmasına gerek kalmayacak olan masraflarla ödenmesine gerek olmayacak gemi adamları ücretleri tehlikedeki navlun ve yolcu taşıma ücretinden indirilmelidir. Aynı şekilde müşterek avaryaya kabul edilen giderler veya 1989 Milletlerarası Kurtarma Sözleşmesi’nin 14’üncü maddesi veya benzer konudaki diğer bir hüküm gereğince gemiye düşen özel tazminat hariç kalmak üzere müşterek avarya hareketinden sonra yapılmış olan bütün ek giderlerin gemi değerinden indirilmesi gerekir.
c. Kural G’nin üçüncü fıkrasında öngörülen hallerde, yük ve diğer varlıklar asıl varma limanındaki boşaltma zamanı değerlerine bağlı olarak katılacaklardır; meğer ki, bunlar boşaltma limanına varmadan önce satılmış veya başka bir şekilde elden çıkarılmış olsunlar. Gemi ise, yükün boşaltılmasının tamamlanması zamanındaki gerçek net değerine göre katılacaktır.
Yükün varma limanından önce satılması halinde ise, satışın gerçek net tutarı, katılma değeri olarak kabul edilir. Ancak varsa, müşterek avarya tazminatı buna eklenmelidir.
Posta, yolcuların bagaj ve zati eşyaları ve yolcu beraberindeki özel motorlu araçlar müşterek avaryaya katılmazlar.
KURAL XVIII. GEMİYE GELEN ZARAR
Gemi ile makine ve/veya takımlarının uğradıkları zıya veya hasara karşılık müşterek avaryaya kabul edilecek tazminat aşağıdaki şekilde belirlenir:
a. Eğer tamir yapılmış veya yeni parçalar takılmışsa,
Tamir bedeli, tamir ve yenilenmenin makul gerçek giderinden Kural XIII gereğince yeni-eski farkının indirilmesiyle ortaya çıkan miktardır;
b. Tamir yapılmamış veya yeni parçalar takılmamış ise,
Tazminat miktarı tamir gereklerinin tahmini değerini aşmamak üzere, böyle bir zıya veya hasarın sebep olduğu makul bir değerden düşme bedelidir. Ancak geminin gerçek tam zıyaı veya tamir bedelinin, geminin değerini aşacağının anlaşılması halinde, müşterek avaryaya kabulü gereken miktar, geminin takdir edilen sağlam durumundaki gerçek değerinden müşterek avarya sayılmayan hasarlarla ilgili tamir giderlerinin tahmini bedeli indirildikten sonra kalan meblağ ile hasarlı durumundaki değeri arasındaki farktan ibarettir.
KURAL XIX. BİLDİRİLMEMİŞ VEYA YANLIŞ BİLDİRİLMİŞ YÜKLER
a. Gemi malikinin veya temsilcisinin haberi olmadan yüklenmiş veya yükleme sırasında kasten yanlış bildirilmiş yüklerin uğradığı zıya veya hasar müşterek avarya sayılmaz; ancak bu mallar kurtarılmış olurlarsa denkleştirmeye katılmakla yükümlüdür.
b. Yükleme esnasında kıymeti gerçek değerinden düşük olarak bildirilmiş yükler, bildirilen değere göre tazminat alır, paylaşmaya gerçek değer üzerinden katılırlar.
KURAL XX. PARA AVANSLARI
a. Müşterek avarya masraflarını karşılamak amacıyla kaynak sağlamak için satılan malların sahiplerinin bu sebeple uğradıkları kayıp müşterek avaryaya kabul edilir.
b. Müşterek avarya harcamalarının sigortalanması masrafları müşterek avaryaya kabul edilir.
KURAL XXI. MÜŞTEREK AVARYAYA GİREN ZARARLAR İÇİN FAİZ
a. Müşterek avaryada dispeçin yayınlanması tarihinden üç ay sonraya kadar müşterek avaryadaki harcama, fedakârlık ve iştiraklere faiz yürütülür. Garameye iştirakle ilgililerin hesaba yapmış oldukları ödemeler veya müşterek avarya avans fonundan çektikleri paralara da faiz yürütülecektir.
b. Uygulanacak faiz oranı, her yıl Comité Maritime International’in Genel Kurulunda kararlaştırılacaktır. Bu oran, ertesi takvim yılı içinde tahakkuk edecek faizin hesaplamasında esas alınacaktır.
KURAL XXII. DEPO EDİLEN PARALARLA İLGİLİ İŞLEMLER
Yükün müşterek avarya, kurtarma ücreti veya özel giderlere katılma borcunun teminatı olarak para depozitoları tahsil olunduğu takdirde, bu paralar bekletilmeksizin biri gemi maliki diğeri depo edenler adına seçilecek birer temsilci için her ikisinin kabul ettikleri bankada açılacak bir ortak özel hesaba yatırılır. Böylece yatırılmış olan paralar, varsa faizleri ile birlikte, hak sahiplerinin teminatı olarak yükün kendilerine müşterek avarya, kurtarma ücreti veya özel giderlerden dolayı yapmakla yükümlü bulunduğu ödemelere tahsis edilmek üzere saklanır. Dispeçcinin yazılı talebi veya izni ile mahsuben ödeme yapılabileceği gibi depozito iadesi de yapılabilir. Depozito yatırılması ve ödemeler veya iade yapılması, ilgili tarafların nihai sorumluluklarını etkilemez.
KURAL XXIII. MÜŞTEREK AVARYA PAYLAŞMASINDA ZAMANAŞIMI
a. Uygulanacak hukukun öngördüğü zamanaşımına ilişkin emredici hükümler saklı kalmak kaydıyla,
(i) Müşterek avarya senetleri veya garantilerine ilişkin olanlar dahil olmak üzere, müşterek avarya paylaşmasından doğan her türlü talep hakkı müşterek avaryaya dair dispeçin yayınlanması tarihinden itibaren bir yıl içerisinde sona erer. Bununla beraber, bir talep hakkı, müşterek deniz sergüzeştinin sona ermesinden altı yıl sonra dava edilemez.
(ii) Bu süreler, müşterek deniz sergüzeştinin sona ermesinden sonra tarafların anlaşmasıyla uzatılabilir.
b. Bu kural, bir müşterek avarya ilgilisi ile onun sigortacısı arasında uygulanamaz.
