EN
TR
6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanunun (6493 sayılı Kanun) “Ödeme hizmeti” başlıklı 12 nci maddesinin beşinci fıkrasında;
“(5) Banka, ikinci fıkranın (b) ve (h) bentlerinde yer alan işlemlerin toplam büyüklük ve etki alanı açısından Bankaca belirlenecek seviyeye ulaşması durumunda, bu Kanun kapsamında ödeme hizmeti olarak değerlendirilmesine karar verebilir.” hükmü yer almaktadır.
Bu kapsamda, 1 Aralık 2021 tarih ve 31676 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Hizmeti Sağlayıcıları Hakkında Yönetmeliğin (Yönetmelik) “Kapsam dışında kalanların bildirim yapma yükümlülüğü” başlıklı 82 nci maddesinde;
“(1) Kanunun 12 nci maddesinin ikinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen faaliyetlerden herhangi birini veya her ikisini birden yerine getiren hizmet sağlayıcıları ile (b) bendinde belirtilen faaliyetleri yerine getiren hizmet sağlayıcılar, son oniki ay içerisinde bu kapsamda gerçekleştirdikleri işlem tutarının elli milyon Türk Lirasını aşması halinde, verilen hizmetin tanımını, detaylı iş akış ve modellerini, işlem hacimleri, ortalama, asgari ve en yüksek işlem tutarı, müşteri ve üye işyeri ağı, geçerli oldukları işyeri sayısı, türü ve bunlara ilişkin coğrafi bölge dağılımı ile Banka tarafından talep edilebilecek diğer bilgi ve belgeleri içeren raporu, yürütülen faaliyetin Kanunun 12 nci maddesinin ikinci fıkrasının (b) ve (h) bentlerinde bulunan hangi şartlar kapsamında yerine getirildiğini de belirterek, her yıl Ocak ayı içerisinde Bankaya iletmekle yükümlüdür.
(2) Birinci fıkra kapsamında yapılacak bildirim çerçevesinde, yürütülmekte olan faaliyetin ödemeler alanının sorunsuz gelişimini ve bu alana olan güveni etkileyebilecek boyuta ulaştığı kanaatine varılması halinde, Bankaca söz konusu faaliyetin Kanun kapsamında ödeme hizmeti olarak değerlendirilmesine karar verilebilir.” hükmü düzenlenmektedir.
Buna göre, Yönetmelik hükmünde geçen ve Bankamıza yapılması beklenen raporlama yükümlülüğü iki ayrı durum için kaleme alınmıştır. Bu kapsamda, örneğin ilgili kuruluşun 50 milyon Türk Lirasını aşan işlemleri yalnızca 6493 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki işlemleri olması halinde sadece bu işlemlerin raporlanması yeterli olacaktır. Bununla birlikte, ilgili fıkranın hem (b) hem de (h) bentleri kapsamındaki işlemleri ayrı ayrı 50 milyon Türk Lirasını aşması halinde her ikisinin de ayrı ayrı raporlanması gerekmektedir.
Bunun yanı sıra, Yönetmelik hükmünde geçen “işlem tutarı” ifadesinin, kuruluş tarafından aracılık edilen fona konu olan, yani pazaryeri iş modeliyle faaliyet gösteren e-ticaret şirketleri bakımından ürünün komisyon dahil toplam satış bedeli olarak anlaşılarak hesaplanması gerekmektedir. Bu kapsamda işlem tutarı ifadesi, pazaryeri iş modelinde pazaryerinin komisyonu mahsup edildikten sonra satıcıya aktarılan tutarı veya tarafların gelirleri olarak anlaşılmamalıdır.
6493 sayılı Kanunun 18 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca Kanun kapsamı dışında değerlendirilen ön ödemeli araç kullanılarak tahsil edilen tutarların anılan Kanunun 12 nci maddesinin ikinci fıkrasının (h) bendi kapsamında mağaza ağındaki üçüncü bir kişiye aktarılması halinde (örneğin franchise mağaza), söz konusu işlemler bakımından elektronik parayı ihraç eden kuruluşun kendi mağaza ağında aktardığı tarafın bir önemi bulunmadığından, bahsi geçen işlemlerin de Yönetmeliğin 82 nci maddesi uyarınca Bankamıza bildirilecek işlemler içerisinde yer alması beklenmektedir. Ancak söz konusu bildirim yapılırken aynı kapsama giren işlemin çifte bildiriminin engellenmesi gerekmekle birlikte ödeme işlemi ile ilgili olarak farklı kapsamda (6493 sayılı Kanun’un 12 nci maddesinin ikinci fıkrasının (b) ve (h) bentleri açısından) değerlendirecek birbirini takip eden transfer işlemlerinin ayrıca raporlanmasının sağlanacağı tabiidir.
Diğer taraftan, Yönetmeliğin 5 inci maddesinin yedinci fıkrasında;
“(7) Sadece belirli bir hizmet ağında kullanılabilen ön ödemeli araçların Kanunun 18 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca Kanun kapsamının dışında değerlendirilebilmesi için sadece belirli bir mağaza veya mağaza ağından yapılacak alışverişlerde kullanılabiliyor olması gerekmektedir. Ön ödemeli aracı ihraç eden kuruluş ile yapılan sözleşme kapsamında ön ödemeli aracın kullanılabileceği yerler arasına eklenen tüm işyerlerinde geçerli olacak şekilde tasarlanan veya 5464 sayılı Kanunda tanımlanan kartlı sistem kuruluşları ile uyumlu olacak şekilde ihraç edilen ön ödemeli araçlar, Kanunun 18 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca Kanun kapsamının dışında değerlendirilmez.” hükmü,
Geçici Birinci Maddenin beşinci fıkrasında ise
“Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla kullanımda olan ancak bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca Kanunun 18 inci maddesinin beşinci fıkrası kapsamında değerlendirilmeyecek hizmetler ve bu hizmetleri sunan tüzel kişiler bu Yönetmeliğin 34 üncü ve 35 inci maddeleri hariç bu Yönetmelikte yer alan hükümlere bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde, bu Yönetmeliğin 34 üncü ve 35 inci maddelerinde yer alan hükümlere ise mümkün olan en kısa süre içerisinde uyumlu hale gelmekle yükümlüdür.” hükmü yer almaktadır.
Buna göre bahsi geçen madde hükmü kapsamında 1 yıllık uyum süresi tanınan kuruluşların, uyum süresinde yapılan işlemlere ilişkin sunulacak raporlarda, uyum yükümlülüğü kapsamındaki ön ödemeli araçlar kullanılarak yapılan ödemelerle bağlantılı olarak 6493 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin ikinci fıkrasının (b) ve (h) bentleri uyarınca gerçekleştirdikleri ödeme aracılık işlemlerine de yer vermeleri beklenmektedir.
Ayrıca, Yönetmeliğin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (yy) bendinde “Yaygın mağaza ağı”, Türkiye genelinde belirli bir marka adı altında perakende satış gerçekleştiren tüzel kişiler olarak tanımlanmaktadır. Söz konusu tanımın ortak bir marka altında faaliyet gösteren mağaza ve franchise’lar ile aynı teşebbüsün sahibi olduğu farklı markalar altında faaliyet gösteren mağazaları kapsayacağı tabiidir. Burada örneklendirilen unsurlar yaygın mağaza ağı için sınırlama getirmemekte olup tanım kapsamında yer alabilecek diğer unsurların da dikkate alınması mümkündür.
Son olarak, Yönetmeliğin 82 nci maddesi kapsamında 6493 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin ikinci fıkrasının (h) bendinde belirtilen faaliyetlerden herhangi birini veya her ikisini birden yerine getiren hizmet sağlayıcıları ile (b) bendinde belirtilen faaliyetleri yerine getiren hizmet sağlayıcıların bildirimlerinin Bankamıza her yıl en geç Ocak ayının son iş günü mesai bitimine kadar iletilmesi gerektiğini belirtmekte fayda görülmektedir.
Bu çerçevede yapılacak raporlamalar hakkında Bankamız tarafından belirlenmiş olan formata ilişkin tablo ekte yer almakta olup söz konusu raporlamalarda ekte yer alan tablonun dikkate alınması gerekmektedir.
