EN
TR
1. Amaç:
Bu rehberin amacı, 20/6/2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun kapsamında ödeme ve elektronik para kuruluşlarına uygulanacak idari para cezalarının (İPC) belirlenmesinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca (Banka) izlenecek yönteme ilişkin bilgilendirmede bulunulmasıdır.
2. 6493 sayılı Kanun Kapsamında İdari Para Cezası Uygulamasının Hukuki Dayanağı ve Yetki
6493 sayılı Kanun’un 27 nci maddesinde
“(1) (Değişik birinci ve ikinci cümle:12/11/2019-7192/14 md.) Bu Kanunda ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılacak düzenlemelerde ve alınan kararlarda yer alan ve bu Bölümde ayrı bir cezai yaptırım öngörülmeyen hususlara aykırı davranan ve sistem işleticisi veya ödeme hizmeti sağlayıcısı olarak faaliyet gösteren tüzel kişiler hakkında Banka Yönetim Komitesince kırk bin Türk lirasından dokuz yüz bin Türk lirasına kadar idari para cezası verilir. Ancak, bu suretle menfaat temin edilmiş ya da zarara sebebiyet verilmiş olunması hâlinde verilecek idari para cezasının miktarı bu menfaatin ya da sebep olunan zararın iki katından az olamaz. Bu kabahatlerden birinin idari yaptırım kararı verilinceye kadar birden çok işlenmesi hâlinde, ilgiliye bir idari para cezası verilir ve verilecek ceza iki kat artırılır. Ancak, bu kabahatin işlenmesi suretiyle bir menfaat temin edilmesi veya zarara neden olunması hâlinde idari para cezasının miktarı bu menfaat veya zararın üç katından az olamaz.
(2) Birinci fıkra kapsamında alınan kararlar gerekçeleri ile birlikte ilgili kuruluşa bildirilir.
(3) İdari para cezasına, ilgilinin savunması alındıktan sonra karar verilir. Savunma istendiğine ilişkin yazının tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde savunma verilmemesi hâlinde savunma hakkından feragat edildiği kabul edilir.
(4) Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenir.
(5) (Ek:12/11/2019-7192/14 md.) Bu madde uyarınca verilecek idari para cezalarına karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilir.”
hükümleri yer almakta olup anılan hükümler Kuruluşlara 6493 sayılı Kanun ve ikincil düzenlemelere aykırı işlemleri kapsamında uygulanacak idari para cezalarının temelini oluşturmaktadır.
3. Bankamızca Verilecek İdari Para Cezalarında İzlenecek Yöntem
Kuruluşların 6493 sayılı Kanun ve ikincil düzenlemeleri ile ilgili tüm mevzuata aykırı işlemleri dolayısı ile karşılığında temin edilen menfaatin bulunmadığı veya tespit edilemediği durumlarda; Yönetmelik kapsamında oluşan aykırılık konusuna göre belirlenen oranların Kuruluşların hasılatlarına uygulanması veya aykırılık için 6493 sayılı Kanun ile belirlenen alt sınırdan cezanın belirlenmesi sonucunda Kuruluşun ilgili aykırılık için ödeyeceği İPC tutarına ulaşılacaktır.
A. Kavramlar:
• Hasılat: Kuruluşların Bankamıza raporladığı KZ200UP formunda (Kar/Zarar Bilgi Formu) 1 numaralı satırda yer alan tutarı ifade etmektedir.
• Aykırılık Tipi: Kuruluşların mevzuat kapsamında sıklıkla karşılaşılan aykırılıklarının sınıflandırıldığı temel başlıkları ifade etmektedir.
• İPC oranları: Her bir aykırılık tipine göre, aykırılığın sektöre ve Kuruluşların faaliyetlerine olan olası etkileri göz önünde bulundurularak uygulanacak İPC’nin miktarının belirlenmesi amacıyla kullanılacak oranı ifade etmektedir.
• Kademelendirme çarpanı: Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşlarına uygulanacak İPC’lerin KZ200UP bildirim formu vasıtasıyla Bankamıza iletilmiş bulunan hasılatlarının büyüklüğüne göre belirlenmesini sağlamak amacıyla kullanılacak çarpan değerini ifade etmektedir.
B. Yöntem
• Kuruluşlar için hesaplanacak İPC tutarları belirlenirken, Kuruluşun aykırılığın oluştuğu yılda hasılatı tespit edilebiliyorsa tespiti yapılan yıla ait hasılat, hasılat tespit edilemiyorsa bir önceki yıla ait hasılat kullanılacaktır.
• Aykırılığın devamlılık göstermesi ya da aykırılık tarihinin tespit edilemediği durumlarda Kuruluşun hasılatı, tespitin dayandığı belge tarihi esas alınarak belirlenecektir. Eğer tespitin dayandığı belge tarihinde, içinde bulunulan yıla ilişkin hasılat tespiti yapılamıyorsa bir önceki yıl hasılatı esas alınacaktır. Hasılat kaleminin yer aldığı KZ200UP formu 2024 yılından itibaren Bankamıza raporlanmaya başlandığı için 2024 yılından önceki dönemlerde İPC tutarları belirlenirken “Hasılat” yerine KZ100UP formunda yer alan “Net Satış Geliri” esas alınır.
• Hasılata göre belirlenecek İPC tutarları belirlenirken yukarıdaki yöntemler kapsamında belirlenen hasılat ile aykırılık tipine göre Tablo 1’de belirlenen oran ve Kuruluşun hasılatına göre Tablo 2’de belirlenen kademelendirme çarpanı çarpılarak belirlenecek tutar esas alınacaktır. Anılan tutarın ilgili yılda geçerli alt sınır ceza tutarından düşük olması durumunda alt sınır ceza tutarı, ilgili yılda geçerli üst sınır ceza tutarından fazla olması durumunda üst sınır ceza tutarı, ikisinin arasında olması durumunda ise hesaplanan tutar geçerli olacaktır.
• Diğer taraftan alt sınırdan ceza verilmesi öngörülen aykırılıklarda fiilin oluştuğu yılda geçerli alt sınır ceza tutarı (yeniden değerleme oranları kullanılarak güncellenen) uygulanacaktır.
Buna göre, mevzuat kapsamındaki aykırılık tiplerine göre öngörülen yaptırım ve tedbirler ile hasılatları üzerinden uygulanacak oranlar Tablo 1’de; Kuruluşların hasılatları göz önünde bulundurularak belirlenen kademelendirme çarpanları ise Tablo 2’de yer almaktadır.
Belirtilen belirleme ve yöntemler idari para cezası sürecinde öngörülebilirliği artırma amacı taşımakta olup uygulamada Kanun’dan alınan yetki kapsamında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Yönetim Komitesi tarafından aykırılığın mahiyeti itibarı ile sektörde rekabet ve eşitlik, kuruluşun faaliyetlerine etki, ölçülülük gibi hususlar göz önünde bulundurularak idari para cezası verilmemesi ile daha düşük veya daha yüksek ceza uygulanmasına karar verilmesi mümkün bulunmaktadır.
