EN
TR
28/11/2008 tarihli ve 27068 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Araçların İmal, Tadil ve Montajı Hakkında Yönetmeliğe 13 üncü maddeden sonra gelmek üzere başlıkları ile birlikte aşağıdaki ek maddeler eklenmiştir.
“Sade Elektrikli, Hibrit Elektrikli ve Hibrit Motorlu Araçlar
EK MADDE 1
(1) M ve N kategorisi motorlu araçların, seri tadilat üreticileri veya temel araç imalatçısı tarafından seri tadilat yolu ile sade elektrikli, hibrit elektrikli ve hibrit motorlu araca dönüştürülmesinde ve bu elektrikli araçların ve hibrit motorlu araçların imalinde bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek I, Ek IV, Ek VII ve Ek XI’in ilgili maddeleri uygulanır.
(2) Motorlu araçların sade elektrikli, hibrit elektrikli ve hibrit motorlu araca dönüştürülmesinde orijinal temel aracın imalatçısı hariç, münferit tadilat yapılamaz. Temel aracın imalatçısı sadece kendi imal ettiği araçların münferit tadilatını yapabilir. Münferit tadilat durumunda da, birinci fıkrada belirtilen eklerde yer alan maddelerin hükümleri uygulanır.
Kalite Sistemi
EK MADDE 2
(1) Seri tadilat ve tadilat seti üreticileri, güncel TS ISO 16949 veya TS EN ISO 9001 standardına uygun kalite sistemine sahip olmalıdır.
(2) Eğer kalite sistem belgesi yoksa, kalite sistemini gösterir bilgi ve belgeler aranır. Bu durumda firma denetlenir ve sistemin uygunluğunun tespitinde güncel TS EN ISO 9001 belgesi için izlenen prosedür tatbik edilir. Bu denetim, anılan standart kapsamında belgelendirme denetimi olarak kabul edilemez.”
Aynı Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek I’in 3.5 numaralı maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı Ek’e 22, 23 ve 24 numaralı maddeler eklenmiştir.
“3.5 - Katar azami uzunluk ve kütlelerinde, 18/7/1997 tarihli ve 23053 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği esas alınır.”
“22 - HİBRİT ELEKTRİKLİ ARAÇ (HEA): Mekanik tahrik için gerekli enerjiyi araç üzerinde depolanmış tüketilebilen bir yakıt ve akü, kondansatör, volan/jeneratör gibi elektrik enerjisi veya güç depolama cihazından alan aracı ifade eder.
23 - HİBRİT MOTORLU ARAÇ (HMA): Aracın tahrikinde kullanılmak üzere üzerinde en az iki farklı enerji dönüştürücüsü ve iki farklı enerji depolama sistemi bulunan bir aracı ifade eder.
24 - SADE ELEKTRİKLİ ARAÇ (SEA): Sadece elektrik motoru ile tahrik alan, tahrik enerjisi araç içinde bulunan batarya tarafından sağlanan bir aracı ifade eder.”
Aynı Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek IV’ün 3.9, 4.4.3.1, 4.8.1, 4.9, 4.13 ve 4.16 numaralı maddeleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve aynı Ek’e 4.4.3.1.1, 4.4.3.1.2, 4.7.4, 4.16.1, 4.16.2, 4.16.3, 4.19, 4.19.1, 4.19.2, 4.19.3, 4.19.4 ve 4.19.5 numaralı maddeler eklenmiştir.
“3.9 - LPG/CNG dönüşümü için tadilat setlerinde, motor emisyon seviyesi Euro 3 ve üzerinde ise ECE-R115 teknik düzenlemesi onayı aranır.”
“4.4.3.1 - Kapalı kasa kamyon (van) veya kamyonet (panelvan) olarak imal edilen araçların, yapısı itibariyle uygun olması halinde M2 veya M3 kategorisi yolcu aracına dönüşümü.
4.4.3.1.1 - Yük dağılım ve koltuk yerleşimini gösteren proje yapılır. Ek VII madde 1.1, madde 1.5, madde 1.8, madde 1.9, madde 1.44, madde 1.46, madde 1.49 belirtilen şartlara uygunluğu teknik servis raporu ile tevsik edilir.
4.4.3.1.2 - N ve M1 kategorilerinden M2 ve M3 kategorisine tadilatta uygunluk belgesi tarihi gözetilmeksizin 2001/85/AT Yönetmeliğinin güncel seviyesine göre belgelenmiş olmalı veya uygunluğu yetkili teknik servisler tarafından bir rapor ile tevsik edilmelidir.”
“4.7.4 - M2 ve M3 kategorisi içerisinde sınıf değişikliği yapılması halinde tadilatta uygunluk belgesi tarihi gözetilmeksizin 2001/85/AT Yönetmeliğinin güncel seviyesine göre belgelenmiş olmalı veya uygunluğu yetkili teknik servisler tarafından bir rapor ile tevsik edilmelidir. Ayrıca varsa, tadilattan dolayı Ek VII madde 1.15, 1.19, 1.31 ve 1.49 maddelerinden etkilenenler için de teknik servis raporu aranır.”
“4.8.1 - Tamamlanmamış tip onay belgesi bulunan N ve O kategorisi araçlar üzerinde yapılacak münferit üst yapılarda madde 4.8’de aranan şartlar sağlanmalıdır.”
“4.9 - Koltuk çıkartılması veya ilavesi
Araçta ulaşılabilir koltuk bağlantı yerleri varsa, koltuk basit bir şekilde bağlanabiliyorsa, aracın koltuk kapasitesi azami bağlantı sayısı kadardır. Yerinden sökülmüş koltuk, koltuk çıkartma anlamını taşımaz. Ulaşılabilir koltuk bağlantılarının tanımı MARTOY’un Ek II Kısım C’de yer almaktadır.
Koltuk bağlantıları, kaynak vb. kalıcı yöntemler ile tekrar bağlanamayacak biçimde tadil edilirse koltuk çıkartılmış kabul edilir.
Koltuk ilavesinde, bütün kategorilerde bağlantıların bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek VII madde 1.15, ayrıca emniyet kemeri bakımından madde 1.19, madde 1.31’e uygun olması aranır. M2 ve M3 kategorileri ayrıca Ek VII madde 1.50’ye uygun olmalıdır.”
“4.13 - Elektrik sistemi tadilatı
Bu kapsamdaki aydınlatma sistemleri bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek VII madde 1.20’ye uygun olarak tadil edilebilir. Uygunluğu teknik servisler tarafından raporlandırılır.”
“4.16 - Okul servis aracı tadilatı
4.16.1 - Okul servis araçları ile ilgili hususlar bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek XII’de verilmiştir. Bu araçların tadilatı anılan ekin hükümlerine göre yapılır.
4.16.2 - Tadilattan dolayı tip onayı düşen sistemler için bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek VII’deki ilgili maddelerde belirtilen şartlar aranır.
4.16.3 - Tadilatın Araç Tip Onayı belgesinde verilen bilgileri değiştirmesi durumunda ilgili maddenin kapsadığı sistem onayı için tekrar onay alınmalı veya tadilat sonrası ortaya çıkan ürünün ilgili sistem yönetmeliğini karşıladığı teknik servis raporuyla tevsik edilmelidir.”
“4.19 - Motorlu Araçların Sade Elektrikli Araca, Hibrit Elektrikli ve Hibrit Motorlu Araca Tadilatı
4.19.1 - Tadilat, bu Ekin 4.19.3 üncü maddesine ve bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek XI’e göre yapılır.
4.19.2 - Tadilattan dolayı tip onayı düşen sistemler için Ek VII’de yer alan ilgili maddelerde belirtilen şartlar aranır.
4.19.3 - Tadilatın Araç Tip Onayı Belgesi için gerekli olan onayları değiştirmesi durumunda, ilgili sistem onayı için tekrar onay alınmalı veya tadilat sonrası ortaya çıkan ürünün ilgili Yönetmelik veya Teknik Düzenlemelerin şartlarını karşıladığı teknik servis raporuyla tevsik edilmelidir.
İçten yanmalı bir motora sahip M ve N kategorisi araçların tadil yolu ile sade elektrikli, hibrit elektrikli ve hibrit motorlu araca dönüştürülmesinde aranan Yönetmelik ve Teknik Düzenlemelerin listesi araç kategorilerine göre aşağıdaki çizelgede verilmiştir. Çizelgede belirtilmeyen sistemleri etkileyen tadilat varsa, bunlar ayrı tadilat olarak değerlendirilir.
4.19.4 - Seri tadilat üreticisi, tadil ettiği veya önceki bir yapım aşamasına ilave ettiği sistem, aksam veya ayrı teknik ünitelerden ve araçların tadil ile ilgili kısımlarına ilişkin imalatın uygunluğundan sorumludur. Ancak, seri tadilat üreticisi, sistem, aksam veya ayrı teknik üniteyi daha önce verilmiş bir onayın geçersiz hale gelmesine yol açacak ölçüde değiştirdiği durumlar hariç olmak üzere, daha önceki bir aşamada onaylanmış hususlardan sorumlu değildir.
Tadil veya satış işlemleri yapılmadan önce seri tadilat üreticisinin sorumlulukları ve tüketicinin hakları konusunda ve garanti kapsamı dışında kalan kısımlar da dahil olmak üzere tüketicilerin bilgilendirilmesi ve onayının alınması zorunludur.
4.19.5 - Motorlu araçların tadil yolu ile sade elektrikli, hibrit elektrikli ve hibrit motorlu araca dönüştüren seri tadilat üreticisi güncel TS ISO 16949 veya TS EN ISO 9001 standardına uygun kalite sistemine sahip olmalıdır.”
Aynı Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek VII’in 1.1.2, 1.1.3, 1.1.4 ve 1.1.5, 1.15.2, 1.19.1, 1.31.2, 1.32.1, 1.33.1, 1.38, 1.41.1, 1.41.2, 1.45, 1.46 ve 1.50.1 numaralı maddeleri aşağıdaki şekilde değiştirilmiş, aynı Ek’e 1.2.4, 1.5.8, 1.8.5, 1.20.13, 1.38.1, 1.38.2, 1.38.3, 1.46.1, 1.46.2 numaralı maddeler eklenmiş ve 1.50.2.3 numaralı maddesi yürürlükten kaldırılmıştır.
“1.1.2 - Dış gürültü seviyeleri yetkili teknik servislerin biri tarafından düzenlenmiş rapor ile tevsik edilir.
1.1.3 - Aşamalı imalat veya tadilat nedeni ile, daha önceki yetkili teknik servis raporu veya onayında belirtilen izolasyon panellerinin sökülmesi veya tadili, egzoz susturucusunun veya konumunun değiştirilmesi gibi sebeplerden dolayı bir aracın tip onay belgesi geçerliliğini kaybetmesi durumunda, yeni teknik servis raporu aranır.
1.1.4 - 70/157/AT Yönetmeliği ya da buna eşdeğer ECE-R51 Teknik Düzenlemesinin güncel seviyesinden tip onayına sahip araçlarda bu madde uygulanmaz.
1.1.5 - ECE-R51’in Ek 10’unda belirtilen test aranmaz.”
“1.2.4 - Motorlarda, 21/4/2009 tarihli ve 27207 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Hafif Yolcu ve Ticari Araçlardan Çıkan Emisyonlar (Euro 5 ve Euro 6) Bakımından ve Araç Tamir ve Bakım Bilgilerine Erişim Konusunda Motorlu Araçların Tip Onayına İlişkin Yönetmelik ((AT) 715/2007)’in tip onayı mevcut araçlar için yürürlüğe girdiği tarihten itibaren adı geçen Yönetmelikte belirtilen emisyon seviyeleri aranır.”
“1.5.8 - Araç kategorisi değişikliği gerektiren tadilatta, onay belgesinde belirtilmemişse dönüştürülen aracın yeni kategorisinin gerektirdiği direksiyon kontrol kuvvetlerinin şartlarını karşıladığı teknik servis raporuyla tevsik edilmelidir.”
“1.8.5 - Araç kategorisi değişikliği gerektiren tadilatta, onay belgesinde belirtilmemişse dönüştürülen aracın yeni kategorisinin gerektirdiği geri görüş düzeneklerinin şartları karşıladığı teknik servis raporuyla tevsik edilmelidir.”
“1.15.2 - N kategorisi araçlarda sürücü koltuğu, aracı güvenle idare edebilecek şekilde yerleştirilmelidir.
M1 kategorisi araçlar 18/8/2001 tarihli ve 24497 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların Koltukları, Bağlantıları ve Koltuk Başlıkları ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (74/408/AT) veya ECE-R17 Teknik Düzenlemesinin güncel seviyesine göre belgelenmiş olmalı veya uygunluğu yetkili teknik servisler tarafından bir rapor ile tevsik edilmelidir. Uygunluk belgesi 1/1/2009 tarihinden itibaren düzenlenmiş N kategorisi araçlar ve uygunluk belgesi 13/2/2009’dan itibaren düzenlenmiş M2 ve M3 kategorisi araçlar, 74/408/AT Yönetmeliği veya ECE-R17 Teknik Düzenlemesinin güncel seviyesine göre belgelenmiş olmalı veya uygunluğu yetkili teknik servisler tarafından bir rapor ile tevsik edilmelidir.
M kategorisi içerisinde sınıf değişikliği ve N kategorisinden M kategorisine tadilatta uygunluk belgesi tarihi gözetilmeksizin 74/408/AT Yönetmeliği veya ECE-R17 Teknik Düzenlemesinin güncel seviyesine göre belgelenmiş olmalı veya uygunluğu yetkili teknik servisler tarafından bir rapor ile tevsik edilmelidir.
74/408/AT Yönetmeliği veya buna eşdeğer ECE-R17 Teknik Düzenlemesinin güncel seviyesinden onayına sahip araçlarda bu madde uygulanmaz.
M1, N1, M2 ve M3 (Sınıf III ve B) araçlara yolculuk esnasında kullanılan yana bakan koltuk takılamaz. İstisnalar için 74/408/AT Yönetmeliği hükümleri uygulanır.”
“1.19.1 - M1 kategorisi araçlar 9/1/2001 tarihli ve 24282 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların Emniyet Kemerleri Bağlantı Parçaları ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (76/115/AT) veya ECE-R14 Teknik Düzenlemesinin güncel seviyesine göre belgelenmiş olmalı veya ilgili yönetmelik ve/veya teknik düzenlemeye uygunluğu yetkili teknik servisler tarafından bir rapor ile tevsik edilmelidir. Uygunluk belgesi 1/1/2009 tarihinden itibaren düzenlenmiş N kategorisi araçlar ve uygunluk belgesi 13/2/2009’dan itibaren düzenlenmiş M2 ve M3 kategorisi araçlar, 76/115/AT Yönetmeliği veya ECE-R14 Teknik Düzenlemesinin güncel seviyesine göre belgelenmiş olmalı veya uygunluğu yetkili teknik servisler tarafından bir rapor ile tevsik edilmelidir.
M kategorisi içerisinde sınıf değişikliği ve N kategorisinden M kategorisine yapılan tadilatta, uygunluk belgesi tarihi gözetilmeksizin 76/115/AT Yönetmeliği veya ECE-R14 Teknik Düzenlemesinin güncel seviyesine göre belgelenmiş olmalı veya uygunluğu yetkili teknik servisler tarafından bir rapor ile tevsik edilmelidir. Bu şart; uygunluk belgesi düzenleme tarihi 13/2/2009’dan önce olan M2, M3 kategorisi araçlarda, kategori ve sınıf değişikliğine sebep olmayan tadilatta aranmaz.”
“1.20.13 - Gündüz sürüş lambaları takıldığı takdirde, lambalar ECE-R87 onaylı olmalıdır. Yerleşimi ve elektriksel bağlantıları 76/756/AT veya ECE-R48’in güncel seviyesine göre olmalıdır.”
“1.31.2 - M1 kategorisi araçlar, 77/541/AT Yönetmeliğinde belirtilen konumlarda, söz konusu Yönetmeliğe veya buna eşdeğer ECE-R16 Teknik Düzenlemesine uygun emniyet kemerlerine sahip olmalı ve ilgili yönetmelik şartlarını karşılamalıdır.
Uygunluk belgesi 1/1/2009 tarihinden itibaren düzenlenmiş N kategorisi araçlar ve uygunluk belgesi 13/2/2009’dan itibaren düzenlenmiş M2 ve M3 kategorisi araçlar, 77/541/AT Yönetmeliği veya ECE-R16 Teknik Düzenlemesinin güncel seviyesine göre belgelenmiş olmalı veya uygunluğu yetkili teknik servisler tarafından bir rapor ile tevsik edilmelidir.
M kategorisi içerisinde sınıf değişikliği ve N kategorisinden M kategorisine tadilatta uygunluk belgesi tarihi gözetilmeksizin 77/541/AT Yönetmeliği veya ECE-R16 Teknik Düzenlemesinin güncel seviyesine göre belgelenmiş olmalı veya uygunluğu yetkili teknik servisler tarafından bir rapor ile tevsik edilmelidir.”
“1.32.1 - M1 kategorisi araçlar 14/5/2001 tarihli ve 24402 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araç Sürücülerinin Ön Görüş Alanı ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (77/649/AT)’nin veya ECE-R125 Teknik Düzenlemesinin güncel seviyesinden genişletmesinin şartlarını sağlamalıdır.”
“1.33.1 - M1 kategorisi araçlar 23/9/1999 tarihli ve 23825 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların İç Donanımı (Kumanda, İkaz ve Göstergelerin Tanımı) ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (78/316/AT)’nin güncel seviyesinde belirtilen şartları veya ECE-R121 Teknik Düzenlemesini sağlamalıdır.”
“1.38 - Koltuk başlıkları
1.38.1- M1kategorisi araçlar, 3/12/2000 tarihli ve 24249 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların Koltuk Başlıkları ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (78/932/AT) veya ECE-R25 ile ECE-R17 Teknik Düzenlemelerini sağlamalıdır.
1.38.2 - Koltuklar ile bir bütün halinde 74/408/AT veya ECE-R17 belgelerinde yer alan koltuk başlıkları için bu hüküm aranmaz.
1.38.3 - Başlık M1 kategorisi araçların sürücü ve ön en dış yolcu koltuğunda bulunması zorunludur. Diğer koltuklarda bulunması halinde ise bu maddeye uygun olmalıdır.”
“1.41.1 - 24/10/2007 tarihli ve 26680 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Ağır Hizmet Araçları ve Motorlarının Emisyonları (Euro IV ve Euro V) ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (2005/55/AT)” kapsamında olan M ve N kategorisi araçlar, 2005/55/AT Yönetmeliğinin şartlarını karşılamalıdır. Motor aksam veya sistem onayı aranır.
1.41.2 - 2005/55/AT Yönetmeliği veya buna eşdeğer ECE-R49 Teknik Düzenlemesinin güncel seviyesinden onayına sahip araçlarda bu madde uygulanmaz.”
“1.45- Lastikler
Tekerlek lastikleri 25/4/2000 tarihli ve 24030 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçlar ve Römorkların Lastikleri ve Bu Lastiklerin Takılması ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (92/23/AT)’nin yayımlanmış en son genişletme seviyesine veya buna eşdeğer ECE-R30 veya ECE-R54 ile ECE-R117 Teknik Düzenlemesine göre parça onayına sahip olmalıdır.
1.46 - Hız sınırlayıcıları
1.46.1 - 5/6/2002 tarihli ve 24776 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Motorlu Araçların Hız Sınırlayıcı Donanımları ve Bunların Takılması ile İlgili Tip Onayı Yönetmeliği (92/24/AT)’nin son seviyesinin kapsamındaki araçlarda anılan yönetmeliği sağlayan hız sınırlayıcıları bulunmalıdır. Bu hız sınırlayıcıların ayar değerleri için Karayolları Trafik Yönetmeliğindeki değerler esas alınmalıdır.
1.46.2 - Araç kategorisi değişikliği gerektiren tadilatta, onay belgesinde belirtilmemişse dönüştürülen aracın yeni kategorisinin gerektirdiği hız sınırlayıcı sistemleri şartlarını karşıladığı teknik servis raporuyla tevsik edilmelidir.”
“1.50.1 - M2 ve M3 kategorisi araçlara ait hükümler aşağıda verilmiştir.
2001/85/AT Yönetmeliğinin geçici 1 inci maddesinde belirtilen 13/2/2009 tarihine kadar imal edilen araçların tadilatında aşağıdaki maddeler aranır. Anılan tarihten sonra imal edilen araçların tadilatında ise 2001/85/AT Yönetmeliğinin hükümleri uygulanır.”
Aynı Yönetmeliğin ekinde yer alan Ek VIII’deki Şekil 2 aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.
Şekil 2. Yarı römork için kilit yerleşimi”
Aynı Yönetmeliğe aşağıdaki Ek XI ve Ek XII eklenmiştir.
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi ve Ticaret Bakanı yürütür.
