EN
TR
Amaç ve kapsam
Bu Yönetmeliğin amacı, bankalar ve özel finans kurumlarınca yayımlanacak bilanço ile kâr ve zarar cetvellerini onaylayabilecek bağımsız denetim kuruluşlarının yetkilendirilmesine, yetkilerinin geçici veya sürekli olarak kaldırılmasına ilişkin esasları düzenlemektir.
Hukuki dayanak
Bu Yönetmelik 4339 sayılı Bankalar Kanununun 3 üncü maddesinin (11) numaralı fıkrası ile 13 üncü maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca düzenlenmiştir.
Tanımlar
Bu Yönetmelikte geçen:
Kanun; 4339 sayılı Bankalar Kanununu,
Kurul; Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu,
Kurum; Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,
Banka ve özel finans kurumları; 4339 sayılı Bankalar Kanununa göre banka adı altında Türkiye'de kurulan kuruluşlar ile yurt dışında kurulu bankaların Türkiye'deki şubelerini ve özel finans kurumlarını,
Kuruluş; Bu Yönetmeliğin 7 nci maddesine göre banka ve özel finans kurumlarında denetim yapma yetkisi verilen bağımsız denetim kuruluşunu,
Denetçi; Bu Yönetmelik kapsamındaki kuruluşların denetlemeyle görevlendirilmiş yetkili meslek personelini
ifade eder.
Yetkilendirilecek kuruluşların ve bunların ortaklarının nitelikleri
Kuruluşların,
a) Anonim şirket şeklinde kurulmuş olması ve hisse senetlerinin nama yazılı olması,
b) Anasözleşmelerinin ilgili mevzuata ve 1/6/1989 tarihli ve 3563 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa ve bu Kanuna dayanılarak çıkarılan mevzuata aykırı hükümler taşımaması,
c) 3568 sayılı Kanuna göre kurulmuş bulunan ilgili meslek odasına kayıtlı bulunması ve şirket tescil belgesi almış olması,
d) Kuruluş ortaklarının tamamının aynı ünvana sahip olması,
e) Denetimi gerçekleştirebilecek ölçüde yönetim yapısına, yeterli sayı ve nitelikteki meslek personeline ve gerekli teknik donanıma sahip olması,
Kuruluş ortaklarının,
a) 3568 sayılı Kanun hükümleri uyarınca denetim yetkisi almış, ilgili meslek odasına kayıtlı yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir olması,
b) Başka bir bağımsız denetim kuruluşunda ortaklığının bulunmaması, yönetici ve denetçi ünvanı altında çalışmaması,
c) Bankalarda veya Sermaye Piyasası Kanununa tabi şirketlerde bağımsız denetim yapma yetkisi iptal edilmiş olan kuruluşlarda ortak veya yetki iptaline neden olan denetim faaliyetinde sorumlu ortak başdenetçi, başdenetçi, kıdemli denetçi veya denetçi sıfatıyla yer almamış olması,
d) Sorumlu ortak başdenetçi, başdenetçi, kıdemli denetçi veya denetçi olarak mesleki faaliyetler dışında çalışmaması, ticari faaliyetlerinin bulunmaması,
e) Meslek ve meslek onuruyla bağdaşmayan işlerle uğraşmaması
şarttır.
Başvuru sırasında verilecek bilgi ve belgeler
Yetki almak için Kuruma yapılacak başvuruya;
a) Şirketin kuruluşuna ve varsa anasözleşme değişikliklerine ilişkin ticaret sicili gazeteleri,
b) Şirketin kuruluşunu takiben ortaklık yap ısında bir değişiklik olması halinde mevcut ortakları ve şirketteki pay oranlarını gösterir, kuruluş yetkililerince tasdik edilmiş liste,
c) İlgili meslek odasından alınacak şirket tescil belgesinin bir örneği,
d) Yurtdışında bir bağımsız denetim şirketi ile hukuki bağlantının bulunması durumunda, ilgili yurtdışı şirket ile yapılan sözleşmelerin kuruluş yetkililerince tasdik edilmiş kopyası,
e) Ortakların ve denetçilerin, 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu hükümleri uyarınca yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir ünvanını aldığını ve ilgili meslek odasına kayıtlı olduğunu gösterir belgeler,
f) Ortakların ve denetçilerin ayrıntılı özgeçmişleri,
g) Ortakların ilgili meslek odasının çalışanlar listesine kayıtlı olduğunu ve 6 ncı maddede belirtilen iş tecrübelerini gösteren belgeler,
h) Şirket ortakları ile denetçilerin arşiv kayıtlarını içeren adli sicil belgeleri,
ı) Ortakların ve denetçilerin birden fazla kuruluşta ortaklığının bulunmadığına ve bankalarda veya Sermaye Piyasası Kanununa tabi şirketlerde bağımsız denetim yapma yetkisi iptal edilmiş olan kuruluşlarda ortak veya yetki iptaline neden olan denetim faaliyetinde denetçi sıfatı ile yer almadığına dair beyanları,
j) Ortakların ve denetçilerin mesleki faaliyetler dışında çalışmadıkları ve ticari faaliyette bulunmadıklarına dair beyanları,
k) Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde yer alan hususlara ilişkin bilgilerin tevsikini sağlayan belgeler eklenir.
Meslek mensubu ünvanları
Bağımsız denetim kuruluşunda çalışan denetçilerin alabilecekleri ünvanlar kıdem sırasına göre, sorumlu ortak başdenetçi, başdenetçi, kıdemli denetçi, denetçi, denetçi yardımcısı ve stajyer denetçi yardımcısıdır.
Sorumlu ortak başdenetçi, bağımsız denetim kuruluşunda pay sahibi olup başdenetçi ünvanını haiz ve denetim çalışmasını kuruluş adına kendi kişisel sorumluluğu ile yürüten ve kuruluş adına bağımsız denetim raporlarını imzalamaya yetkili kişidir.
Başdenetçi ünvanının kazanılması için fiilen en az 10 yıl, kıdemli denetçi ünvanının kazanılması için fiilen en az 6 yıl, denetçi ünvanının kazanılması için fiilen en az 3 yıl mesleki deneyim şarttır. Denetçi yardımcılığında geçen süre bu hesaplamada dikkate alınır. Bilgi, deneyim ve yetenekleri bir üst kıdemin gerektirdiği nitelikte olmayanlar sürelerini doldursalar dahi bağımsız denetim kuruluşunun yetkili organlarınca bir üst ünvana terfi ettirilemezler.
Denetçiler yukarıda belirtilen ünvanların yanında 3568 sayılı Kanuna göre aldıkları ve kuruluşun temsili ile ilgili olarak sahip oldukları ünvanları kullanabilirler.
Yetkilendirme
Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde belirtilen koşulları taşıyan ve 5 nci maddede belirtilen belgeleri tamamlayan kuruluşlardan, yapılacak değerlendirmeler sonucunda Kurumca durumu uygun bulunanlara Kurul kararıyla banka ve özel finans kurumlarında bağımsız denetim yapma yetkisi verilir.
Bağımsız denetim yapma yetkisi alan kuruluşların ünvanları Kurum tarafından duyurulur.
Kuruluşlar, ortaklık, meslek personeli ve yönetim yapısında, adreslerinde ve anasözleşmelerinde meydana gelen değişiklikleri bir ay içinde Kuruma bildirmekle yükümlüdürler.
Faaliyet esasları
Banka veya özel finans kurumlarındaki çalışmalar, sorumlu ortak başdenetçi başkanlığında, kuruluşta istihdam edilen, 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre meslek mensubu veya stajyer meslek mensubu ünvanına sahip olanlar tarafından yapılır.
Kuruluşlar, çalışmalarını bu Yönetmelik ve Bağımsız Denetim İlkelerine İlişkin Yönetmelikte açıklık bulunmayan hallerde 3568 sayılı Serbest Muhasebecilik, Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ve bu Kanuna ilişkin yönetmelik ve tebliğlerde belirlenen esaslara göre yürütmek zorundadır.
Banka ve özel finans kurumlarının mali tablolarının onaylanması ve denetim raporunun düzenlenmesi aynı kuruluşca yapılır. Kuruluşlar, hazırlayacakları yıllık denetim raporlarını yıl sonunu takip eden dört ay içinde tamamlamak zorundadırlar. Düzenlenen bağımsız denetim raporlarının bir örneği, kuruluşu temsil ve ilzama yetkili olanların imzasını taşıyan bir yazı ekinde denetlenenin yönetim kurulu başkanlığına, TC. Merkez Bankasına ve üç nüsha olmak üzere Kuruma iletilir.
Banka ve özel finans kurumlarının yükümlülükleri
Banka ve özel finans kurumları, her yılın Kasım ayı sonuna kadar o yıl için denetim yaptıracakları kuruluşla yaptıkları sözleşmeler ile ek ve değişikliklerini Kuruma gönderirler.
Banka ve özel finans kurumları aynı kuruluşla birbirini izleyen azami dört hesap dönemi için sözleşme yapabilirler.
Banka ve özel finans kurumları sözleşme süresi içinde denetim yaptırdıkları kuruluşu değiştirmek istediklerinde, durumu gerekçesiyle birlikte Kuruma bildirmek ve Kurumun onayını almak zorundadırlar.
Bağımsız Denetim İlkelerine İlişkin Yönetmelik uyarınca bağımsız denetim kuruluşunun çekilmesi halinde banka veya özel finans kurumu, çekilmenin nedenlerini ve sözleşme yapacağı yeni kuruluşu, Kuruma bildirir ve yeni kuruluşun denetim yapabilmesi için Kurumun onayını alır.
Sözleşmenin sona erdirilmesi veya denetimden çekilme hallerinde kuruluşlar da Kuruma ayrıca bilgi verirler.
Banka ve özel finans kurumları, bağımsız denetim kuruluşlarına karşı olan yükümlülüklerini Bağımsız Denetim tikeleri Hakkında Yönetmelikte belirlenen esaslar dahilinde yerine getirmek zorundadır.
Banka ve özel finans kurumlarıyla kuruluşların ilişkileri
Kuruluşlar ve bu kuruluşlarda her ne nam altında olursa olsun görev yapanlar ile ortakları, denetledikleri banka ve özel finans kurumlarında veya iştiraklerinde yönetim ve danışmanlık işleriyle iştigal edemez ve bu banka ve özel finans kurumlarıyla doğrudan veya dolaylı ortaklık ve nakdi veya gayrinakdi kredi ilişkisine giremezler. Bu kişiler, denetledikleri banka ve özel finans kurumlarının defterlerini tutamaz, mali tablolarını düzenleyemezler.
Kuruluşlarda denetimle ilgili her ne nam altında olursa olsun görev yapanlar ile ortakları, üçüncü derece dahil kan ve ikinci derece dahil sıhri hısımları ile eşlerinin, ortağı, yönetim kurulu başkanı, üyesi, genel müdürü, genel müdür yardımcısı ile genel müdürlük merkez teşkilatında yer alan seksiyon, kısım, grup, yönetmenlik ve benzeri isimler altında fâaliyet gösteren birimlerin müdürü bulunduktan banka ve özel finans kurumlarında denetleme fâaliyetinde bulunamazlar.
Gizlilik
Kuruluşlar ve bunların ortakları ve denetimle ilgili her ne nam altında olursa olsun görev yapanlar, görev teri sırasında elde enikleri bilgileri Kurum dışında hiçbir gerçek ve tüzel kişiye veremez, açıklayamaz ve herhangi bir surette doğrudan veya dolaylı olarak kendi çıkarları için kullanamaz.
Yetkinin kaldırılması
Bu Yönetmelik ve Bağımsız Denetim İlkelerine İlişkin Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket ettikleri tespit edilen kuruluşların, tespit edilen aykırılıkların mahiyetine bağlı olarak, banka ve özel fınans kurumlarında bağımsız denetim yapma izninin geçici veya sürekli olarak kaldırılması yetkisi Kurula aittir. Aşağıdaki durumların bir veya birkaçının varlığının tespiti halinde Kurum tarafından yapılan değerlendirme üzerine, kuruluşun banka ve özel fınans kurumlarında denetim yapma yetkisi geçici veya sürekli olarak Kurul tarafından kaldırılır.
a) Bilanço ve mali tablolara ilişkin banka veya özel finans kurumunun gerçek durumunu yansıtmayan, eksik, yanlış veya yanıltıcı rapor düzenlenmesi.
b) Yapılan denetimlerde Kuruma bildirilenler dışında denetçi görevlendirilmesi.
c) Kesintisiz olarak beş hesap dönemi itibariyle banka veya özel finans kurumlarında bağımsız denetim faaliyetinde bulunulmaması,
d) Kanunun 13 üncü maddesinin (2) numaralı fıkrası uyarınca çıkarılan Bağımsız Denetim İlkelerine İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun denetim yapılmaması veya meslek ilkelerine uyulmaması.
e) Kurumca uyarı konusu yapılan hususların tekrar edilmesi.
f) Ortak ve denetçilerin, bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde belirtilen şartları kaybetmesi.
g) Bu Yönetmeliğin diğer maddelerinde belirtilen düzenlemelere aykırı işlemlerin tespit edilmesi.
Kurumca mevzuata aykırılıkların giderilmesini veya bildirim yükümlülüklerinin yerine getirilmesini teminen verilen süre zarfında, kuruluşların banka ve özel fınans kurumlarında bağımsız denetim yapma yetkisi geçici olarak Kurulca kaldırılabilir. Geçici veya sürekli yetki iptali Kurumca ilan olunur.
Yetkileri geçici veya sürekli olarak kaldırılan kuruluşların ünvanları yetki iptali gerekçesi ile birlikte ilgili meslek odasına mesleki ahlak ve disiplin yönünden incelenmek üzere bildirilir.
Hükümsüz kalan düzenleme
21/3/1997 tarihli ve 22940 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan "Bankalarda Bağımsız Denetim Yapacak Kuruluşlara ilişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik" Kanunun geçici 2 nci maddesinin (a) fıkrası hükmü uyarınca bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren hükümsüzdür.
Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden önce usulüne göre yetkilendirilmiş kuruluşlar, durumlarını bu Yönetmelikle tespit edilen yeni koşullara 30/09/2002 tarihine kadar uygun hale getirirler. Uygunluk sağlandığını Kuruma belgeleriyle tevsik edemeyen kuruluşların yetkisi kaldırılır.
Bu Yönetmeliğin yayımı tarihinde faaliyette bulunan kuruluşlar için, 12 nci maddenin birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan süre, 21/3/1997 tarihli ve 22940 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Bankalarda Bağımsız Denetim Yapacak Kuruluşlara İlişkin Esaslar Hakkında Yönetmelik"in yürürlüğe giriş tarihi dikkate alınarak hesaplanır.
Yürürlük
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Bu Yönetmelik hükümlerini Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu yürütür.
