EN
TR
Belediye memur vemüstahdemleri hakkında Dahiliye Vekaletince tanzim olunup Şurayı Devletten tevdi olunan merbut nizamnamenin mer'iyete vaz'ı İcra Vekilleri Heyetinin 3/9/1930 tarihli içtimaında tasvip ve kabul olunmuştur.
Belediyelerde kendisine kanun ve nizamnameler ile muayyen daimî bir vazife verilen ve ikinci maddede yazılı şartları haiz olup belediye bütçesinden aylık alanlara belediye memuru denir. Memur sicille kayıt olunur.
Üçüncü maddedeki şartları haiz olmak üzere muayyen bir vazife verilenlere mukaveleli veya mukavelesiz ücret veya aidat ile bir hizmet kabul edenlere müstahdem denir.
Memur olabilmek şartları
Memur olabilmek için aşağıdaki şartları haiz olmak lâzımdır:
A- Türk olmak.
B- Siyasî haklarına sahip olmak.
C- Eyi ahlâk sahibi olmak ve yüz kızartıcı suç veya ağır hapis veya o derecede cezayı müstelzim bir fiil ile mahkûm olmuş bulunmamak.
Ç- Lâakal orta mekteplerden mezun olmak ( bu şartı haiz olanlardan müteaddit talip bulunduğu veya talipler arasında orta mektep mezunları bulunmadığı takdirde müsabaka ile alınır.)
D- Askerlik çağında bulunanların askerlik hizmetini ifa etmiş veya sınıfı ihtiyata nakledilmiş veya askerî hizmete elverişli olmadığı sabit bulunmuş veya tecil edilmiş olmak, ancak bu evsafta kimse bulunmadığı takdirde 18 yaşını ikmal edenler dahi hizmete alınabilirler.
E- Bulaşıcı hastalıklara müptelâ olmamak veya vazifesini muntazaman ifaya mani olabilecek bedenî ve aklî arıza ve hastalıklarla malûl bulunmamak.
Müstahdem olabilmek şartları
Müstahdem olabilmek için aşağıdaki şartları haiz olmak lâzımdır:
A- Türk olmak; ihtisasa taaluk eden işlerde ecnebilerde istihdam edilebilir.
B- Eyi ahlâk sahibi olmak ve yüz kızartıcı suç veya ağır hapis veya o derecede cezayı müstelzim bir fiil ile mahkûm olmuş bulunmamak.
D- Bulaşıcı hastalıklara müptelâ olmamak veya vazifesini muntazam ifaya mani olabilecek bedenî ve aklî arıza ve hastalıklarla malûl bulunmamak.
Namzetlik
İlk önce belediye memurluklarına alınanlar bir sene namzetlik devresi geçirirler. Bu müddetin ikmalinde dairesi amirince ehliyeti tasdik edilenler belediye kanununa tevfikan memurluğa kabul ve tayin olunurlar. Namzetlik müddetinin hitamında vazifesinde ehliyeti sabit olmıyanların belediye reisi tarafından kayıtları silinir. Devlet memuriyetinde muvaffak olmuş bulunanlar mesleği dahilinde belediye memurluklarına tayin edilirlerse namzetlik devresi geçirmezler.
Memur sıfatını kazanan namzetler bu sıfattan mütevellit hukuku, namzetlik iptidasından itibaren haiz olurlar.
Memurların ziraat sanaat ve ticaretle iştigalleri
Memurlar ticaret ve san’atle iştigal edemezler. Kendi emlâk ve arazilerini bizzat veya bilvasıta işletebilirler. Şirketlerde belediyeyi temsilden başka bir vazife alamazlar, ancak Kooperatif Şirketlerinde meclisi idare azalığı ve hesap müfettişliği edebilirler.
Memurların sicilleri
Her belediye memurunun ayni numune üzerine ve numara altında bir sicilli tutulur.
A- Adı, Lakabı, Mezhebi;
B- Babasının adı, anasının adı;
C- Doğduğu tarih, doğduğu yer ve memleketi;
Ç- Tahsil derecesi ve sair müktesebatı;
D- Beslemekte olduğu kimseler;
E- Aldığı mükâfatlar ve sebepleri;
F- Aldığı cezalar ve sebepleri;
G- Bulunduğu memurluklar,
H- Eserleri varsa adları ve mevzuları,
İ- Emlâki ve serveti ve bunların menşeleri,
I- Sıhhî halleri,
K- Memuriyeti haricinde şerefi mucip veyahut fahrî hizmetleri,
Sicillin tasdikli örneği alâkadar memura verilir. Her memur sicilline ve sicillinin tasdikli örneğine yapıştırılmak üzere her beş senede bir defa lüzumu kadar fotoğrafını memuru bulunduğu belediye dairesine vermekle mükelleftir. Şekil ve çehrede daha çabuk tebeddülât vaki olursa bu fotoğraflar daha evvel verilir.
Her memurun birde mahrem dosyası bulunur. Memurların zatî halleri ve ahlâkları gibi hususat hakkında amirler ve müfettişlerin verdikleri tezkiye varakaları ile raporlar sicilline işaret edilmeyip mahrem dosyalarına konur.
Tayinleri Dahiliye Vekili tarafından yapılan belediye Reislerde erkânına ait sicil ve mahrem dosyalar Dahiliye Vekâletine, tayinleri Vali ve Kaymakam ve Belediye Reisleri tarafından yapılan memurların sicilleri ve mahrem dosyaları memur oldukları belediye dairelerinde hıfz olunur.
Tayinleri hususî kanunlarla diğer Vekâletlere mevdu bilûmum belediye memurlarının sicil ve mahrem dosyaları ait oldukları Vekâletlerde bulunur.
Bir belediyeden diğer belediyeye veya Devlet memurluğuna nakil ve tayin edilen memurların musaddak sicilli ve mahrem dosyası o belediyeye veya naklettiği Vekâlete veya vilâyete gönderilir.
Memurların intihap ve tayin maaş ve terfileri
Memurlar aşağıda gösterilen beş dereceye ve her derece ihtiyaca göre muhtelif sınıflara ayrılır.
1- Belediye kanununun 88 inci maddesinde yazılı daire baş amirleri.
2- Belediye kanununun 88 inci maddesinde yazılı şubeler baş amirleri.
3- Kalem amirleri.
4- Memurlar.
5- Kâtipler.
Bu derecelerde istihdam olunacak memurların aylıkları ve kadroları 1452 numaralı teadül kanununun 17 inci maddesi hükmüne göre tertip ve tesbit olunur. Sıhhiye memur ve kadroları 1593 numaralı hıfzıssıhha kanununun ahkâmına tâbidir.
Belediye kanununun 94 üncü maddesine dahil olmıyan belediyelerde reis muavinlerile daire ve şube reisleri ve bilûmum belediye memurları belediye meclislerinin ilk içtimaında tasdik olunmak şartile belediye reisleri tarafından intihap ve tayin olunurlar. Tasdik olunmadığı takdirde tesvide olunmuş aylıkları geri alınmaz.
Bilumum belediyeler memurini sıhhiyesinin nasp ve Vekâlet emrine alınmaları, tebdil ve terfileri ve tecziyeleri 1 nisan 1926 tarihli ve 796 numaralı kanun ahkâmına tevfikan Sıhhat ve İçtimaî Muavenet Vekâletine aittir.
Belediye meclislerinin tasdikine talikan salâhiyettar makamlar tarafından tayin olunup ta işe başlattırılmış olanların memuriyetleri belediye meclislerince tasdik olunmadığı takdirde o tarihe kadar tahakkuk eden aylıkları verilir.
Belediyeler zabıta memurluklarının tayini
Belediye zabıta memurluklarının tayinleri talimatnamesine tevfikan belediye reisleri tarafından icra olunur.
Memurların terfileri
Terfi için her memuriyette üç sene bulunmak lâzımdır. Yüksek tahsil görmüş memurlar için bu müddet iki senedir. Terfide kıdem esastır.
Kıdeme müsavat halinde ehliyet tercih sebebidir. Terfie lâyik oldukları encümence tasdik edilipte mafevk mevki bulunmamasından veya münhal olmamasından dolayı terfi edemiyenlerle ihtisasları dolayisile bulunduğu hizmette ipkalarına lüzum görülen memurların aylıklarına terfi müddetlerinin bir buçuk mislinin ikmalinde bütçe müsait olduğu takdirde her terfi müddeti için aylıklarının yüzde on beşini geçmemek üzere belediye meclisleri tarafından bir miktar zam yapılır.
Takdirname ve hükümleri
Vazifesinde yüksek muvaffakiyet gösteren memurlara takdirname verilir. Takdirnamelerde verilmesine sebep olan hizmet ve muvaffakiyet tasrih edilmek şarttır.
Takdirnameler resen veya belediye encümenlerinin kararlarile belediye reisleri tarafından verilir.
Bir takdirname bir tevbihnameyi hükümsüz bırakır.
İnzibatî cezalar
Belediye memurlarına tatbik olunacak idarî ve inzibatî cezalar aşağıda yazılıdır.
A- Tevbih.
B- Aylık kesilmesi.
C- Sınıf tenzili.
Ç- Memurluktan çıkarılmak.
Bir sene zarfında üç tevbih alan memurun beş günlüğü kesilir.
Tevbihi mucip ahval şunlardır.
Vazifede lâkaydî göstermek vazifeten kendisini ziyarete gelenlerden ve eshabı mesalihten maada kimselerle iş başında görüşmeği itiyat etmek ve rüfekasına dürüşt muamelede bulunmak. Vekara münafi hareket, kanunlar, nizamlar, talimatlar veya emirler ve kararlar ile muayyen hususat hakkında bilâ lüzum iş’ar ve istişarda bulunmak ve telgraf keşidesinde israf eylemek, istilâmlara muayyen müddet zarfında cevap vermemek işte intizamsızlık göstermek, bir meselenin evrakını bilasebep bir masada bir günden ziyade alıkoymak, maiyyetindeki memur ve müstahdemleri zatî işlerinde istihdam etmek, vazifesi başına iki defa bilâmazeret geç gelmek veya erken gitmek veyahut bir ay zaafında mezuniyetsiz ve mazeretsiz bir gün gelmemek, memuriyet haysiyetini muhil harekette bulunmak, vazifesi başında amire hürmetsizlik etmek, kendi sunu taksiri ve müsamahası neticesi olarak bilâ iztirar deyninden dolayı kesbi katiyet etmiş bir ilâm mucibince mahkûm olmak.
Aylık kesilmesini mucip ahval şunlardır.
Kabili setr ve ihfa olmıyacak derecede sarhoşluk, madununa ve eshabı mesalihe sui muamele etmek, bir ayda bir günden fazla sekiz günden az mazeretsiz veya mezuniyetsiz vazifesine devam etmemek, şahsa ait olarak vuku bulan müracaatlarda alâkadarlara işin neticesine ait malûmat vermemek.
Sınıf tenzilini mucip ahval şunlardır.
Bir ayda yedi ve bir senede ceman yirmi günden fazla mazeretsiz veya mezuniyetsiz vazifeye devam etmemek, kanunlara ve nizamlara muvafık verilen emri infaz etmemek, kumar oynamak, vazifesi başına sarhoş gelmek, hava oyunu oynamak.
İhracı mucip ahval şunlardır.
Muayyen terfi müddeti zarfında iki defa sınıf tenzili cezasına uğramak, memurluk şeref ve haysiyetine uymayan kötü hallerde bulunmak, müçtemian vazifeyi terk etmek, kumar oynamak, sarhoşluğu itiyat edinmek, ar ve hicabı mucip harekette bulunmak, Harp, ihtilâl, isyan gibi fevkalâde ahvalde bilâ emir ve bilâ zaruret vazifei memuriyeti terk etmek memuriyetine ait mahrem dosyalar münderacatını ifşa etmek.
Tahvil
Aldığı aylık indirilmemek şartile görülecek lüzum üzerine memurun ayni belediyede başka bir vazifeye nakli caizdir.
Becayiş
Becayiş iki tarafın arzusile ve belediye reisinin muvafakatine mütevakkıftır.
Memurluğa mani haller
Belediye reisleri tayinleri kendilerine ait memurluklara baba, oğul, kardeş, kainpeder, kainbirader, damat, enişte, yiğen, amca ve dayılarını, zevç, zevce ve kızlarını ve baldızlarını tayin edemezler, evvelce tayin kılınmış olanlar müstesnadır.
Bütçe ve kadro ile aylıkları muayyen vazifeler bir memur uhdesinde birleştirilemez. Vekâleten tevdii halinde en çok nısıf aylık verilir. Hekimler ve mühendisler bu hükümden müstesnadır.
Memurların mahkûmiyeti
Belediye memurları vazifelerinden mütevellit bir hareketten dolayı altı ay hapse mahkûm oldukları takdirde kayitleri silinir. Vazifelerinden mütevellit olmıyan suçlardan dolayı ağır hapse veya beş seneden fazla hapse mahkûm olanlar belediye memurluğundan ihraç olunurlar. Mahpus veya mevkuf memurlara aylıkları verilmez, işten el çektirilmiş memurlara suçsuz oldukları bilâhare tahakkuk ederse aylıklarının nısfı verilir.
Çalışma saatleri
Umum memurların çalışma saatleri mahalline göre belediye meclisleri tarafından tayin olunur.
Her memur istifa hakkını haizdir. [Şu kadarki lüzum görülürse halefi gelinceye kadar ve nihayet bir ay içinde vazifesine devama mecburdur.
Belediyeler hesabına tahsil
Belediyeler hesabına tahsil görenler müddeti tahsillerinin iki misli kadar meslek ve ihtisasları dahilinde hizmet etmeğe mecburdurlar. Bu muayyen müddeti bitirmedikçe istifa edemezler. İstifa edenlerle hizmet eden ihracı mucip harekette bulunanlara sarf edilmiş olan parayı temamen ve faizde beraber ödemeğe mecburdurlar.
Hizmete alınmamak
Memurluktan çıkarılma cezası mafevk heyetlerce kaldırılmadıkça ihraç edilen memur tekrar hizmete alınmaz. Yalnız Dahiliye Vekili, Vali ve Kaymakamlar tarafından azledilen memurlar bu makamlar nezdindeki inzibat komisyonlarından cevazı istihdam kararı aldıkları takdirde eski memuriyetlerine muadil ilk açılacak memuriyetlere tercihan tayin olunurlar.
Belediye encümenlerince inzibatî ceza kararları verilebilmek için en az azasının üçte ikisinin hazır bulunması şarttır. İthamı mucip maddeler memura tebliğ edilerek tayin olunacak müddet zarfında cevap alınmadan karar verilemez.
Encümenlerin inzibatî cezalara ait kararları lâzımülinfazdır. Bu kararlara karşı kaza belediye memurları Vilâyet İdare Heyetleri, Vilâyet belediye memurları Dahiliye Vekâleti inzibat komisyonu nezdinde itiraz edebilirler.
Vilâyet İdare Heyetlerde Vekâlet inzibat komisyonlarının kararları derecei nihayede Şurayı Devletçe tetkik olunur. İtiraz müddeti on beş gündür. Belediye Reisleri de itiraz salâhiyetini haizdirler.
Müstahdemlere mukaveleleri mucibince muamele olunur. Mukavele bulunmadığı takdirde bunların tarz ve şeraiti istihdamları dairei aidelerince tesbit olunur. Bu şartları kabul ile hizmet deruhte edenlerin bir gûna talep ve şikâyete hakları olamaz.
Memurların mezuniyet müddetleri
Her memurun senede bir ay mezuniyet hakkı vardır. Mezuniyet esnasında aylığa ve memurluk hakkına halel gelmez. Azimet ve avdet müddetleri mezuniyet müddetlerine dahil değildir. Senelik mezuniyetlerinin iki veya üçünü cemetmek caizdir.
Mezun memura amirinin tensibile arkadaşları en çok üç ayı geçmemek üzere vekâlet ederler.
Silâh altına alınan memurların silâh altında bulunduğu müddetçe müstafi addolunup olunmıyacağı veya ne miktar aylık verilmek lâzım geleceği belediye meclislerince takdir ve tayin olunur.
Sene mezuniyeti verilmesinede belediye hizmetlerinin durmamasına dikkat ve ona göre memurların bu mezuniyetten istifade zamanlarını tesbit etmek amirlerin mütaleasile o memurları tayin hakkını haiz makamlara aittir.
Hasta memurların mezuniyeti
Hasta olan memurları belediye hekimi bulunmadığı taktirde hükümet hekiminin raporunu almak şartiyle hizmet müddetlerine göre aşağıdaki dereceler üzerine mezuniyet verilir.
A: Beş seneye kadar hizmet eden memurlara altı aya kadar.
B: Beş seneden on seneye kadar hizmet etmiş memurlara bir seneye kadar.
C: Hizmet müddeti on sene veya daha ziyade olan memurlara iki seneye kadar mezuniyet verilir. Ve bu müddet zarfında da aylıkları nısfından aşağı olmamak üzere verilir.
Belediye memurları ve aileleri belediye hastanelerinde ve belediye tabipleri tarafından parasız tedavi edilir.
İkramiye
Belediye zabıta memurlarile itfaiye memur ve efradına vazifelerini ifada fevkalâde fedakârlığı ve yararlığı görülenlere üç aylığa kadar ikramiye verilir.
Sicilleri itibarile bulunduğu vazife ve derecesinin ehli olmadığına Belediye meclislerince karar verilen memurlardan müddeti hizmeti beş seneye kadar olanlara birer, beş seneden on seneye kadar üçer ve on seneden fazla beher sene için birer aylıkları tazminat olarak verilip alâkaları kat olunur ve bu gibiler tekrar belediye hizmetine kabul olunamaz.
Şurayı Devletçe görülmüş olan bu nizamname neşri tarihinden muteberdir.
Bu nizamnamenin icrasına Dahiliye Vekili memurdur.
