EN
TR
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
Bu Tebliğin amacı, bireysel ve kurumsal yatırımcılara ait portföylerin, kamuya ilan edilerek veya yatırımcıya birebir sunulmak üzere ilan edilmeksizin performanslarının sunum esasları ile performansa dayalı ücretlendirme ve sıralama faaliyetlerine ilişkin esasları belirlemektir.
Dayanak
Bu Tebliğ, 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununun değişik 22 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (g) bentlerine dayanılarak düzenlenmiştir.
Tanımlar
Bu Tebliğde geçen;
Kanun: 28/7/1981 tarihli ve 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanununu,
Kurul: Sermaye Piyasası Kurulunu,
Yetkili kurum: Kanunun 31 inci maddesi uyarınca, portföy yöneticiliği faaliyetinde bulunmak üzere Kurulca yetki belgesi verilen şirketleri,
Kurumsal yatırımcılar: Yatırım fonu, emeklilik yatırım fonu ve yatırım ortaklıklarını veya Kurulca uygun görülen diğer yatırımcıları,
Bireysel yatırımcılar: Kurumsal yatırımcılar dışında kalan ve yetkili kurululardan portföy yönetim hizmeti alan kişi ve kurumları,
Portföy: Sermaye piyasası araçları, para piyasası araç ve işlemleri, vadeli işlemler ve opsiyonlar, nakit, döviz, mevduat ile Kurulca uygun görülen diğer varlık ve işlemleri,
Portföy değeri: Portföydeki varlıkların Kurul düzenlemelerinde ve portföy yönetim sözleşmelerinde belirlenen esaslar çerçevesinde değerlenmesi neticesinde bulunan değeri,
Net varlık değeri: Portföy değerine, alacakların ve diğer varlıkların eklenmesi ve borçlar ile yükümlülüklerin düşülmesi suretiyle bulunan toplam değeri,
Karşılaştırma ölçülü: Portföyün getirisinin kıyaslanmasını sağlayan endeks veya endeksleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Getirinin Hesaplanmasına ve Karşılaştırma Ölçütüne İlişkin Esaslar
Portföyün değerlemesi
Portföylerin günlük olarak değerlenmesi esastır. Değerleme esaslarına portföy yönetim sözleşmesinde yer verilir.
Portföy getiri oranının belirlenmesi
Portföy getiri oranı performans dönemi sonundaki portföyün net varlık değerindeki değişimin bu Tebliğde belirlenen ilke ve esaslar çerçevesinde yüzde değişim cinsinden ifadesidir. Portföyün getiri oranının belirlenmesinde, formül ve açıklamalarına Tebliğin 1 nolu ekinde yer verilen zaman ağırlıklı getiri oranı yöntemi kullanılır.
Kurumsal yatırımcılar için getiri oranının hesaplanmasında birim pay değeri veya pay başına net aktif değeri esas alınır.
Portföyün nisbi getiri oranının belirlenmesi
Portföyün nisbi getiri oranı; performans dönemi sonu itibarı ile hesaplanan portföy getiri oranının karşılaştırma ölçütünün getiri oranı ile karşılaştırılması sonucu bulunacak pozitif ya da negatif yüzdesel değerdir.
Portföyün getiri oranının belirlenmesine ilişkin ilke ve esaslar
Portföyün getiri oranının objektif olarak belirlenebilmesi ve yatırımcının doğru olarak bilgilendirilmesini teminen aşağıda yer alan esaslara uyulur.
a) Alt dönem iki nakit hareketinin arasındaki dönemdir. Portföy getiri oranı her bir alt dönem itibariyle hesaplanan getiri oranlarının çarpımı yoluyla bulunur.
b) Portföy getiri oranının hesaplanmasında kullanılacak formüle ilişkin varsayımların ve nisbi getiri oranına ilişkin sonucun açıkça anlaşılmasını sağlayacak diğer bilgiler performans sunuş raporunda müşteriye sunulur.
Karşılaştırma ölçütünün belirlenmesi
Portföyün nisbi getiri oranının belirlenmesinde portföyün niteliklerine en uygun karşılaştırma ölçütü esas alınır. Portföyün içinde yer alan varlıklardan bağımsız olarak döviz, enflasyon ve bunun gibi endeksler kullanılamaz, ancak bu tür kriterlerin dönem içerisindeki getiri oranlarına yer verilebilir.
Portföyde birden fazla varlık grubu yer alması durumunda, bu varlık gruplarının en uygun karşılaştırma ölçütü, portföyün yatırım amaç ve stratejisi, varlık gruplarının nitelikleri ve portföydeki ağırlıkları dikkate alınarak portföydeki varlık ağırlıklarıyla birebir uyuşacak şekilde ilgili endekslerin ağırlıklandırılması yoluyla ve bu Tebliğin 2 numaralı ekinde yer alan örnek hesaplamaya uygun olarak belirlenir.
Karşılaştırma ölçütü olarak yurtiçinde veya yurtdışında genel kabul görmüş ve yaygın olarak kullanılan piyasa endeksleri kullanılır. Bu endeksler dışında Kurulca uygun görülen başka endekslerin de kullanılması mümkündür.
Performans sunum dönemi
Medya ve elektronik ortam da dahil olmak üzere kamuya ilan edilecek sunumlar son 5 yıl için Ocak-Aralık dönemini kapsayan yıl bazında, cari yıl içinse Ocak-Mart, Ocak-Haziran, Ocak-Eylül dönemlerini kapsayan dönemler itibari ile yapılır. Dönem başı olarak ay arasında yer alan herhangi bir gün seçilemez ve cari yıl içindeki ara dönemlerde hesaplanan getiriler yıllığa çevrilemez. Beş yıldan kısa süreli portföyler için ilk halka arz tarihi veya başlangıç tarihinden sonrası için hesaplama yapılır.
Medya ve elektronik ortam da dahil olmak üzere kamuya ilan edilmeksizin birebir sunulmak üzere yapılacak hesaplama ve sunumlarda ise bu Tebliğdeki genel hükümlere uyulmak koşuluyla yukarıda belirtilen dönemlerden daha kısa dönemler için de sonuçlar açıklanabilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Portföy Grubuna İlişkin Esaslar
Portföy grubu
Portföy grubu, performans sunumunun kolaylaştırılması amacıyla, benzer yatırım amaç ve stratejileri ile portföy sınırlamaları doğrultusunda yönetilen, yöneticinin tam kontrolünde olan ve yönetim ücreti hesaplanan tüm portföylerin bir araya getirilmesi ile oluşturulur.
Portföy grubunun oluşturulma ilkeleri
Portföy gruplarının oluşturulmasında aşağıdaki aşamaların izlenmesi şarttır.
a) Her bir portföyün yönetim stratejisi belirlenir,
b) Aynı strateji doğrultusunda benzer varlık grubuna sahip portföyler ayrılır,
c) Bu portföylerden risk düzeyleri benzer olanlar bir araya getirilir.
Belirlenmiş portföy gruplarına yeni bir portföyün eklenmesi ancak bir sonraki performans döneminde gerçekleştirilebilir. Mevcut bir portföy grubunda yer alan bir portföyün ara dönemde sona ermesi durumunda bu portföy sona erdiği performans dönemi sonunda yapılacak hesaplamalara dahil edilmez.
Portföy gruplarında yer alan ve performans dönemi içinde değeri portföy yöneticisi tarafından belirlenecek asgari tutarın altına düşen portföyler, performans sonuçları üzerinde olumsuz bir etkiye yol açmamak kaydıyla grup içinde bırakılabilir. Kurul portföy gruplarının asgari büyüklüğünü veya bir grubun oluşturulabilmesi için gerekli olan asgari portföy sayısını belirleyebilir.
Portföy grubunun performans sunumu
Portföy grubunun getiri oranı, her bir portföyün getiri oranının performans dönemi başı itibariyle portföy değerleri üzerinden ağırlıklandırılmış ortalamasıdır.
Performans sunumunun tüm portföy ve portföy grupları için yapılması zorunludur. Yetkili kurum tarafından yapılacak performans sunumlarında bireysel portföyler kendi aralarında kurumsal portföyler ise yine kendi aralarında sunuma konu edilebilir.
Portföy yönetimine ilişkin karar alma sürecinde yöneticinin bütünüyle kontrolünün olmadığı portföyler ile portföy grupları için asgari portföy büyüklüğünün altındaki portföyler performans sunuşuna dahil edilmez.
Strateji değişikliği olan portföyler, 11 inci madde çerçevesinde yeni stratejilerine uygun başka bir portföy grubuna dahil edilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sıralama Faaliyetine İlişkin Esaslar
Sıralama faaliyeti
Sıralama faaliyeti, Tebliğde belirtilen ilke ve esaslar çerçevesinde, kamuya kurumsal yatırımcılar hakkında tarafsız bilgi vermek üzere kurumsal yatırımcıların performanslarına göre sıralanmasıdır. Bu hizmet kurumsal yatırımcılar tarafından görevlendirilmek suretiyle yapılamaz.
Sıralama faaliyeti yapılırken uyulması gereken esaslar
Sıralama faaliyeti yapılırken aşağıdaki esaslara uyulması şarttır.
a) Sıralama yapılırken getiri oranı, riske göre düzeltilmiş getiri oranı veya Kurulca uygun görülen diğer yöntemler kollanılır.
b) Kurumsal yatırımcılar kategorilere ayrılır. Kategoriler belirlenirken kurumsal yatırımcıların stratejileri, tür ve tipleri veya portföy sınırlamaları gibi hususlardan bir veya birkaçı dikkate alınır. Kurumsal yatırımcıların varlık büyüklüğünü esas alan kategoriler oluşturulamaz.
c) Sıralamanın sunuşunda kullanılacak göstergeler belirlenir. Göstergeler, puanlama, simgeleme, harf veya Kurulca uygun görülen diğer göstergelerdir.
d) Sıralamada toplam getirinin hesaplanmasında esas alınan varsayımlar açıkça belirlenir.
e) Sıralama, 3, 6, 9 ve 12 nci ay sonları itibariyle yapılır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Performansa Dayalı Portföy Yönetim veya Danışmanlık Ücretine İlişkin Esaslar
Portföy yönetim ve danışmanlık ücreti
Portföy yöneticiliği ve yatırım danışmanlığı faaliyeti kapsamında portföy yöneticiliği veya yatırım danışmanlığı hizmeti verilen portföylerden alınacak ücret, net varlık değerinin belirli bir oranının yanı sıra portföyün nisbi getiri oranı veya tutarı ile bağlantılı bir şekilde de hesaplanabilir. Buna ilişkin esaslara portföy yönetimi veya yatırım danışmanlığı sözleşmesinde açıkça yer verilir.
Performansa dayalı ücret alınmasına ilişkin esaslar
Ücretlendirme, sadece sabit, sabit ve değişken veya sadece değişken olabilir.
Performansa dayalı ücretlendirmenin karşılaştırma ölçütü baz alınarak yapılması zorunludur.
Ücretlendirme için yapılacak hesaplamalarda, nispi getiri için zaman ağırlıklı getirinin yanı sıra, açıklaması Tebliğin 1 numaralı ekinde yer alan para ağırlıklı getiri de kullanılabilir.
Ücret aralıkları ve buna bağlı pozitif ve negatif değişken ücret oranları serbest olarak belirlenebilir, ancak artış ve azalış yönünde aralık ve oran bazında simetri sağlanması gerekir.
Hangi yöntem kullanılırsa kullanılsın kurumsal yatırımcıların yönetim veya danışmanlık ücreti için günlük olarak karşılık ayırmaları şarttır.
ALTINCI BÖLÜM
İlan ve Reklamlar ile Sorumluluk ve Bağımsız Denetime İlişkin Esaslar
Genel esaslar
Performans bilgisi içeren ilan ve reklamlarda aşağıda yer alan bilgilere yer verilmesi şarttır.
a) Kurumsal yatırımcılar için halka arz ve/veya portföy yönetimine başlangıç tarihi, bireysel yatırımcılar içinse portföy yönetimine başlangıç tarihi,
b) Her bir portföy ya da portföy grubu için yatırım amacı, strateji bilgisi (yatırım yapılan kıymetlerin seçimi, hangi araçların kullanıldığı, yatırım yapılan sektöre ilişkin yatırım politikaları gibi) ve risk bilgisi,
c) Performans sunum döneminde varsa yatırım stratejisi değişiklikleri ve sıklığı,
d) Reklam veya ilanın yer aldığı ana metinde kullanılan harf karakteri boyutundan küçük olmamak üzere "Portföyün geçmiş performansı gelecek dönem performansı için bir gösterge olamaz.” ifadesi,
e) Portföy yönetiminde varsa kredi kullanımı hakkında bilgi,
f) Asgari işlem miktarı hakkında bilgi,
g) Portföyün net varlık değeri, portföy dağılımı ve hisse senetleri için sektörel dağılım bilgileri.
İlan ve reklamlarda, ölçeklerde farklılık yaratmak suretiyle görsel olarak yatırımcıyı yanıltıcı grafik ve şekiller kullanılamaz ve kurumsal yatırımcılar ile yetkili kurum hakkında "en büyük" , "en iyi", "en güvenilir", "en çok kazandıran", "en sağlam" ve buna benzer subjektif ve abartılı bir imaj yaratmaya yönelik ifadelere yer verilmez.
Yatırım fonu kurucuları ilan ve reklamı yapılanlar dışındaki fonlarına ilişkin performans sonuçlarını katılma belgesi alım satımının yapıldığı yerlerde hazır bulundurmak zorundadırlar.
Getiri oranı ve performans sunumuna ilişkin esaslar
Performans bilgisi içeren ilan ve reklamlarda getiri oranı ve performans sunumuna ilişkin olarak aşağıda yer alan asgari hususların bulunması şarttır.
a) 5 inci maddede yer alan esaslar çerçevesinde hesaplanan getiri oranları,
b) Portföyün toplam yönetilen portföyler içindeki oranı,
c) Portföy getirisinin performans dönemi içerisindeki standart sapması,
d) Portföy grubu içerisinde yer alan portföylerin asgari ve azami büyüklükleri,
e) Getiri oranını etkileyen piyasa koşulları, portföy yöneticilerindeki değişiklikler, sermaye artırımları ve benzeri hususlar.
Portföyü oluşturan varlıkların getiri oranlarının ayrı ayrı sunulmak istenmesi halinde, getiri oranını teşkil eden varlık grubunun portföy içerisindeki oranı da açıklanır. Portföy değerleri toplam değer cinsinden ifade edilirken portföy değerinde yer almayan varlıklar getiri oranı açıklanmak istenen varlığa oransal olarak dağıtılır. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin açıklamalara Tebliğin 3 numaralı ekinde yer verilmiştir.
Karşılaştırma ölçütüne ilişkin esaslar
Performans bilgisi içeren ilan ve reklamlarda karşılaştırma ölçütüne ilişkin olarak aşağıda yer alan asgari hususların bulunması şarttır.
a) Karşılaştırma ölçütünün nasıl oluşturulduğuna ilişkin bilgi,
b) Portföyde olup, karşılaştırma ölçütünde yer almayan varlıklara ilişkin bilgi ve gerekçesi, uygun karşılaştırma ölçütü bulunamamışsa sebebi hakkında bilgi,
c) Yatırım stratejisinin değişimi ile birlikte karşılaştırma ölçütünde yapılan değişiklik hakkında bilgi,
d) Varsa portföy ile seçilen karşılaştırma ölçütünün para birimleri arasındaki farklılık hakkında bilgi,
e) Kullanılan endeks ve portföyün vergisel ve diğer giderler açısından karşılaştırılması hakkında bilgi.
Portföyün getiri oranlarının sunumunda kullanılan dönemlerle karşılaştırma ölçütünün dönemleri aynı olmalıdır.
Karşılaştırma ölçütü ile portföy getirisi arasında vergisel etkilerin giderilmesi için gerekli düzeltmenin yapılması şarttır.
Sunuşa ilişkin raporlama standardı
Sunuşa ilişkin raporlamalar; 17, 18 ve 19 uncu maddelerde açıklanan hususlar dikkate alınarak Tebliğin 4 numaralı ekinde yer alan örneğe uygun olarak hazırlanır.
Performansa dayalı sıralamaların ilan ve reklamlarda kullanımına dair esaslar
Kurumsal yatırımcıların yaptıkları ilan ve reklamlarda performansa dayalı sıralamasının kullanılması halinde bu reklam ve ilanlarda verilmesi gereken asgari bilgiler şunlardır.
a) Sıralama faaliyetini yapan gerçek veya tüzel kişinin adı,
b) Sıralama yapılan dönemin uzunluğu ve başlangıç-bitiş tarihleri,
c) Sıralama yapılırken kullanılan yöntem,
d) Yer aldığı kategori ve bu kategorinin belirlenme yöntemi ile yer aldığı kategorideki fon sayısı,
e) Sıralamada kullanılan gösterge ve buna ilişkin açıklama,
f) Sıralama bilgisinin kaynağı.
Kurumsal yatırımcılar sıralama faaliyetini yapan gerçek veya tüzel kişiler tarafından geliştirilen ve üretilenler dışında sıralamaya ilişkin ilan ve reklam veremezler.
Reklam ve ilanlarda birden fazla kişi veya kuruluşun sıralama sonuçlarına yer veriliyorsa, reklam ve ilanlara konu olan yatırım fonlarının her birinin sıralama sonucundaki durumu da açıklanır.
Sorumluluk ve bağımsız denetime ilişkin esaslar
Performans sunumlarında yer alan bilgilerin doğruluğu ile bu Tebliğe uygunluğunda sunuş raporlarını hazırlayana bağlı olarak yetkili kurum, kurumsal yatırımcı veya yatırım fonu kurucusu sorumludur. Kurul, sunumların Tebliğe uygunluğunun bağımsız denetim kuruluşlarınca tespitini isteyebilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Diğer Hükümler
Kaldırılan hükümler
19/12/1996 tarihli ve 22852 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Seri: VII, No: 10 sayılı Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliğinin 48 inci maddesinin üçüncü fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
Bu Tebliğ 1/7/2003 tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Bu Tebliğ hükümlerini Sermaye Piyasası Kurulu yürütür.
Ek 1: Zaman-Ağırlıklı Getiri Oranına İlişkin Açıklamalar
Ek 2: Karşılaştırma Ölçütünün Belirlenmesine İlişkin Açıklamalar
Ek 3: Varlık Türleri ile Getiri Oranlarının Ayrı Ayrı Sunulmasına İlişkin Açıklamalar
