6200 Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü Teşkilât ve Vazifeleri Hakkında Kanun

I - Umumi hükümler

Yerüstü ve yeraltı sularının zararlarını önlemek ve bunlardan çeşitli yönden faydalanmak maksadiyle Bayındırlık Vekâletine bağlı hükmi şahsiyeti haiz mülhak bütçeli «Devlet Su işleri Umum Müdürlüğü» kurulmuştur.

Bu kanunda «Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü DSİ remzi ile ifade edilmiştir.»

II - Vazife ve salâhiyetler

Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünün vazife ve salâhiyetleri şunlardır:

a) Taşkın sular ve sellere karşı koruyucu tesisler meydana getirmek;

b) Sulama tesislerini kurmak, sulama sahalarında mevcut parsellerin tamamını veya akşamını gösterir harita ve plânları yapmak veya yaptırmak ve icabı halinde kadastrosunu yaptırmak;

c) Bataklıkları kurutmak;

d) a, b, c fıkralarındaki faaliyetlerle ilgili olmak şartiyle sudan ve zaruret halinde yardımcı diğer kaynaklardan enerji istihsal etmek;

e) Şehir ve kasabaların içme su ve kanalizasyon projelerini tetkik, tasdik ve murakabe etmek;

Köy içme suları için teknik organizasyon ve murakabeyi sağlamak ve bu iş için Bayındırlık Müdürlükleri emrinde çalışacak lüzumlu bilgiye sahip elemanları yetiştirmek;

f) Akarsularda ıslahat yapmak ve icabedenleri seyrüsefere elverişli hale getirmek:

g) Yukardaki fıkralarda yazılı tesislerin (Çalıştırma, bakım ve onanın dâhil) işletmelerini sağlamak;

h) Yukardaki fıkralarda yazılı işlerle ilgili olmak üzere rasat, tecrübe, istatistik, araştırma ve her türlü istikşaf işlerini yapmak ve ezcümle toprağın cins ve karakterini, yetiştirilecek mahsul nevilerini ve elde edilecek zirai, iktisadi faydalaRI ve verimlilik derecelerini tesbit etmek ve bu mevzularda gerekirse ilgili vekâlet ve müesseselerden faydalanmak, amenejman plânları hazırlamak ve bunları, temin edecekleri fayda ve ele alınmalarındaki zaruretlere göre seçmek, sıralamak ve Vekâlete teklif etmek;

i) Yukardaki fıkralarda yazılı işlerin her türlü etüd ve projelerini yapmak veya yaptırmak (Bunlardan d fıkrasında yazılı işlerde Elektrik İşleri Etüd İdaresi ile İşbirliği yapar);

j) Tesislerin yapılması hususunda her türlü malî imkânları araştırmak ve icabı halinde ortaklıklar kurulmasını Vekâlete teklif etmek ve Maliye Vekâletinin muvafakat ve kefaleti ve İcra Vekilleri Heyeti kararı ile uzun vâdeli iç ve dış istikrazlar yapmak;

k) Umum Müdürlüğün yaptığı veya devraldığı tesislerden işletmelerini bizzat derühde etmediklerinin işlemelerini sağlamak üzere işletmeler kurmak, ya doğrudan doğruya veyahut da işletmeler marifetiyle ortaklıklar teşkil etmek ve lüzumu halinde tesisleri hakikî ve hükmi şahıslara devretmek üzere Vekâlete teklifte bulunmak;

l) Hükümet daireleriyle Hükümete bağlı müesseseler ve diğer hükmî ve hakikî şahıslar tarafından yapılıp âmme menfaati bulunan ve Umum Müdürlüğün vazifesi ile ilgili işlere ait proje ve keşif evrakını tetkik ve tasdik etmek, inşaatın yapılmasının; proje ve fennî icaplara uygunluğunu murakabe etmek ve bu işlerin etüd ve projelerini uygun gördüğü bir ücret mukabilinde yapmak veya yaptırmak;

m) Umum Müdürlüğün yukarki fıkralarda yazılı çalışmalarının yürümesine ve gelişmesine muktazi garaj ve atelyeleri, makine ve malzeme ambar ve depolarını, idare binalarını, servis ve akaryakıt tesislerini, lâboratuvarları, deneme istasyonlarını, işletme ve koruma emniyetlerini sağlayacak bina ve lojmanlarla telefon şebekelerini, radyo verici istasyonlarını, Umum Müdürlüğün vazifelerinin verimli yönetimine yarayacak diğer tesisleri yapmak veya yaptırmak, teçhiz etmek, kiralamak ve bakımlarını temin etmek;

n) Umum Müdürlüğün vazifesi içinde bulunan işlerin yapılmasına lüzumlu arazi ve gayrimenkulleri kanunlarına göre muvakkat olarak işgal etmek veya istimlâk etmek veya satın almak;

o) Umum Müdürlüğün çalışma, konusuna giren işleri yapmaya lüzumlu malzeme, makine, teçhizat ve taşıtları seçmek, sağlamak, çalıştırmak ve icabında kira mukabili vermek ve bunlar için gerekli tamir atelyeleri ile tesisleri kurmak ve işletmek.

III - Teşkilât

Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü bir Umum Müdürün İdaresi altında merkez teşkilâtı ile merkez dışında bölge müdürlüklerinden ve bu kanuna göre kurulacak işletmelerden teşekkül eder.

Umum Müdürlüğün merkez teşkilatı:

Bir Umum Müdür Muavini ile Etüd ve Plân Dairesi, Proje ve İnşaat Dairesi, İşletme Dairesi, İdari İşler Dairesi reislikleri ve Teknik, Hukuk, Tarım ve İktisat Müşavirlikleri, Makine ve Muhasebe müdürlüklerinden terekkübeder.

Bu kanunun 2 nci maddesinde yazılı işler Umum Müdür tarafından yürütülür. Umum Müdür bu işleri salâhiyet ve mesuliyetleri ile birlikte kısmen veya tamamen Umum Müdür Muavinine, daire reislerine ve bölge müdürlerine yaptırabilir. Ancak bu husus Umum Müdürün mesuliyetini ortadan kaldırmaz.

Umum Müdür Bayındırlık Vekilinin inhası üzerine müşterek kararla. Umum Müdür Muavini ile daire reisleri, Teknik, Hukuk, Tarım ve İktisat müşavirleri taşrada bölge müdürleri Umum Müdürün teklifi ve Bayındırlık Vekilinin tasdiki ile tâyin, nakil ve terfi ettirilir. Muhasebe Müdür ve memurları Maliye Vekâletince tâyin edilir. Bunların dışında kalan aylıklı memurlarla bütün hizmetlilerin tâyin, terfi ve nakilleri res'en veya taşra teşkilâtı için ilgili bölge müdürünün ve merkez teşkilâtı için ilgili daire reisinin, inhası ile Umum Müdür tarafından yapılır.

Umum Müdürlüğü ilgilendiren, konularda fikir ve mütalâa beyan etmek üzere Umum Müdür veya muavininin reisliği altında bir Müşavere Heyeti kurulur. Bu heyet daire reisleri ile Teknik, Hukuk, Tarım ve İktisat müşavirlerinden terekkübedir.

Heyet Umum Müdürün daveti üzerine ayda en az bir kere toplanır.

Etüd ve Plân Dairesi;

Bir Reis ile,

a) Hidrolojik ve meteorolojik rasat, topografya, jeoloji,

b) İktisadi, içtimai ve teknik tetkikler,

c) Plânlama ve programlama,

Fen heyetlerinden teşekkül eder.

Proje ve İnşaat Dairesi;

Bir Reis ile,

a) İnşaat projeleri,

b) Maline ve elektrik tesisleri projeleri,

c) İnşaat ve montaj işleri,

d) İçme suyu ve kanalizasyon,

Fen heyetleriyle İstimlâk Şubesinden, teşekkül eder.

İşletme Dairesi:

Bir Reis ile,

a) Islah,

b) Sulama,

c) Enerji,

d) Maliyet muhasebesi, tarife ve finansman, işleri fen heyetlerinden teşekkül eder.

İdari İşler Dairesi:

Bir Reis İle,

a) Zat,

b) Malzeme,

c) Muamelât,

d) Neşriyat,

İşleri şubelerinden teşekkül eder.

Makine Müdürlüğü aşağıda yazılı işleri görür: Umum Müdürlüğün bilûmum makine ve taşıtlarının bakım, revizyon ve tamirlerini yaptırmak.

Makinelerin çalışmalarını iş yerlerinde kontrol etmek.

Teknik Müşavirler aşağıda yazılı işleri görürler:

Umum Müdürlük dairelerince hazırlanacak kanun lâyihası, nizamname, talimatname, şartlaşma ve projelerle programları fennî bakımdan tetkik ve bunların tatbik tarzlarını takibederek mütalâalarını Umum Müdürlüğe bildirmek, yabancı memleketlerde Umum Müdürlüğün çalışma konularına giren işlerin gelişmesini takibederek bunların memlekette tatbiki için tekliflerde bulunmak, kendilerine tevdi olunacak diğer işleri yapmak.

Hukuk Hüşavirliği aşağıda yazılı işleri görür :

a) Umum Müdürlüğe ait dâvalarla icra işlerini her safhasında takip etmek,

b) Memurların vazifelerinden doğan kanuni takibata ait muameleleri yapmak,

c) Umum Müdürlük hizmetleri ile ilgili olmak üzere alt olduğu teşkilât tarafından hazırlanan kanun, nizamname ve talimatname projelerini, Umuna Müdürlük teşkilâtının tertip ve tanzim edeceği her türlü akit ve şartname projelerini, Umum Müdürlük teşkilâtı ile başkaları oranında her türlü uyuşmazlıkları, Umum Müdürlükçe sorulacak diğer işleri inceleyip hukuki mütalâasını bildirmek,

Maaşlı veya ücretli avukat kadrosu bulunmıyan yerlerde, ücreti muhakeme masrafı tertibinden verilmek üzere mukavele ile aylık ücretli serbest avukat veya dâvavekili kullanılabilir.

Teşkilât olan yerlerde pek mühim ve istisnai sebeplerle her hangi bir dâvanın teşkilât haricinde diğer bir avukata tevdii, Bayındırlık Vekilinin teklifi üzerine İcra Vekilleri Heyetince karar verilmiş olmasına bağlıdır.

Umum Müdürlük Hukuk Müşaviri ve avukatları mahkemelerle İcra dairelerince takdir edilecek vekâlet ücretinden, Hazine Hukuk Müşavirliği teşkilâtı gibi faydalanırlar.

Tanım Müşavirliği aşağıda yazılı işleri görür:

Umum Müdürlüğün tarım ve toprak ile ilgili konularda soracağı mevzuları inceleyip teknik mütalâasını bildirmek, sulama bölgelerinde tarıımı geliştirmeye mâtuf teklifler yapmak

İktisat Müşavirliği aşağıda yazılı işleri görür:

Umum Müdürlük teşkilâtiyle işletmelerinin plân ve faaliyetlerini iktisadi bakımdan tetkik, yabancı memleketlerde benzeri müesseselerin faaliyetlerini takip etmek ve Umum Müdürlüğün iktisadi mahiyetteki işlerinin daha rasyonel tarzda cereyan etmesi hususunda teklifler yapmak ve kendisine tevdi olunacak diğer mevzular hakkında mütalâada bulunmak.

Umum Müdürlük Disiplin Kurulu, Umum Müdür veya Muavininin reisliği altında daire reisleri, Hukuk Müşaviri ve Zatişleri Müdüründen teşekkül eder. Bu kurul tâyinleri Umum Müdürlüğe ait olan memurların disiplin işleriyle meşgul olur. Tâyinleri Bayındırlık Vekâletine ait memurların disiplin işleri Vekâlet Disiplin Komisyonunda görülür.

Umum Müdür merkez ve taşra teşkilâtında aylık veya ücretle çalışmakta bulunan herhangi bir memur veya hizmetliyi ifası Umum Müdürlüğe ait bir iş için Umum Müdürlük teşkilâtı ve açık bulunup bulunmadığı ile kayıtlı olmaksızın kadrosu ile ve tâyindeki usule uyarak merkez veya taşrada dilediği yerde kullanabilir.

Umum Müdürlüğün taşra teşkilâtı Bölge Müdürlüklerinden ve işletmelerden terekküp eder. Bunların aded, hudut ve merkezlen Umum Müdürlüğün teklifi ve Bayındırlık Vekilinin tasdiki ile tesbit ve tâyin olunur.

Bölge müdürlükleri bir bölge merkez teşkilâtı ile şube başmühendislikleri ve kısım mühendisliklerinden terekküp eder.

Şube ve kısımların aded ve hudutları ve merkezleri ve bölge merkez kadrosu bölge müdürünün teklifi ve Umum Müdürün tasdiki ile tesbit ve tâyin olunur.

Bölge müdürleri kendilerine bağlı teşkilâtın Âmiri ve Umum Müdürlüğün mümessili olup bölgelerindeki muamelâttan Umum Müdürlüğe karşı sorumludurlar.

IV - Çalışma esasları

Kanunun 2 nci maddesinin a, b, c, d, f fıkralarına giren işlerin ele alınması ve bunların inşa sıraları Başvekâlet, Maliye, Bayındırlık, Ekonomi ve Ticaret, Tarım, Sağlık ve Sosyal Yardım ve İşletmeler Vekâletleri mümessillerinin iştirakiyle işin verimliliği veya ele alınmalarındaki zaruretler bakımından sıralanıp tespit edilir ve Bayındırlık Vekâletinin teklifi üzerine İcra Vekilleri Heyeti kararı ile kesinleşir Konularla bunların sıralarında yapılacak düzeltme, ekleme veya değişmeler aynı usule tabidir. Ancak seylâp ve diğer âcil müdahaleyi icabettiren hâdiselerde yapılacak işler için alınacak kararlar, yukarki fıkranın hükmüne tabi olmaksızın, Umum Müdürlük tarafından alınır ve icra edilir.

Umum Müdürlük 2 nci maddeye giren işlere ait olmak ve mail imkânlar gözönünde bulundurulmak üzere her bütçe yılı başında üç yıllık bir iş programı hazırlar ve Bayındırlık Vekâletinin tasdiki ile bu programı tatbik eder.

2 nci maddede yazılı işlerin yapılması aşağıdaki hükümlere tabidir:

a) Gerekli masrafların her yıla ait kısımları ile icabı halinde bu maksat için yapılmış olan borçlanmalara ait taksit ve faizleri o yılın bütçesine konacak tahsisatla karşılanır.

b) Tesisler ortaklıklar tarafından meydana getirilecek ise bu takdirde tesis masrafları ortaklar arasındaki sözleşme hükümlerine göre sağlanır.

Ortaklık dolayısiyle Umum Müdürlüğe düşecek masraf payları o yıl bütçeye konacak tahsisatta, karşılanır.

c) Kurulan tesis birden fazla maksadı havi olması halinde tesis bedelinin her maksada isabet eden kısmı Bayındırlık Vekaletinin teklifi ve İcra Vekilleri Heyetinin kararı ile kesinleşir.

d) Muhtelif arazi sahalarının sulanmasına yarıyan müşterek tesislerin bedelinden her arazi sahasına isabet eden kısmı o saha yüz ölçümünün umumi saha ölçümüne bölünmesi suretiyle hesaplanır.

Tesislerin meydana getirilmesi için ihtiyar olunacak bilcümle masraflar 25 inci maddede yazılı esaslar dairesinde bu tesislerden istifade edebilecekler tarafından ödenir.

a) Ödeme müddeti ve ödemenin başlangıç tarihi bu tesislerin, hususiyetlerine, mahallî şartlara göre Umumi Müdürlükçe tesbit ve Bayındırlık Vekaletinin teklifi üzerine İcra Vekilleri Heyetince karara bağlanır.

Fevkalâde hallerin tahaddüsünde ödeme müddeti, aynı yollardan gidilmek suretiyle uzatılabilir.

b) Tesislerdeki ödemeler faize tabidir. Ancak temin ettikleri istifade faize mütehammil olmıyan tesislerdeki ödemeler faize tabi tutulmaz. Faiz nispetleri Umum Müdürlükçe tesbit olunup Bayındırlık Vekâletinin teklifi üzerine İcra Vekilleri Heyetince karara bağlanır.

c) Sulanan ve kurutulan arazi sahalariyle sulama ve kurutmadan istifade edebilecek ve edemiyecek arazi huduttan Umum Müdürlükçe tesbit ve Bayındırlık Vekâletinin teklifi üzerine İcra Vekilleri Heyetince tasdik edilir ve Umum Müdürlükçe usulü dairesinde mahallinde filân olunur.

Senelik amortismanı taksitleri aşağıdaki hükümlere tabidir:

a) Taşkın sular ve sellere karşı yapılan koruyucu tesisler amortismana tabi değildir.

b) Sulama tesislerinde dönüm (1 000 m²) başına, bu tesisler için sarfedilen meblâğın, sulamadan istifade edebilecek saha ile ödeme müddeti otan sene adedine taksimiyle elde olunur.

Her arazi sahibi 24 üncü maddenin (c) fıkrası esasları dâhilinde tesbit edilen hudut içersindeki arazinin bu ücretle zarbından elde olunacak meblâğı her sene ödemekle mükelleftir.

c) Bataklık tesislerinde de bu maddenin (b) fıkrasındaki hükümler tatbik olunur.

d) Enerji tesislerinde kilovat saat başına tesbit edilecek amortisman bedeli, mecmu masrafın, istihsal olunan enerji miktariyle ödeme müddeti olan sene adedine taksimiyle elde olunur.

e) Akarsuların ıslahı ve seyrüsefere elverişli hale getirilmesi için yapılan tesisler de amortismana tabi değildir. Ancak kanallar üzerinde nakliyat, Umum Müdürlüğün muvafakati ile ve uygun görülecek ücretler karşılığında yapılır.

Tesislerin işletmeleri için ihtiyar olunan bilcümle masraflar, (Taşkından ve sellerden koruma ile ıslah ve seyrüsefere elverişli hale getirme tesisleri hariç) faydalananlar tarafından ödenir.

Umum Müdürlükçe meydana getirilen sulama tesislerinin işletmeleri; kısmî, alıştırma ve tam olmak üzere üç kademeye ayrılır:

a) Ait olduğu sulama tesisinin inşaatı devam ederken vukubulan işletmeler «Kısmî»;

b) İnşaat bittikten, âzami on senelik bir süre içinde yapılacak işletmeler «Alıştırma»;

c) Bu süreden sonraki işletmeler «Tam»;

İşletmedir.

d) 24 üncü maddenin (a) fıkrası gereğince İcra Vekilleri Heyeti tarafından karar altına alınacak ödemenin başlangıç tarihi, tam İşletmenin de başlangıç tarihidir. Bu tarih asgari bir sene evvel tesbit ve ilân olunur.

İşletme ücretleri aşağıdaki hükümlere tabidir:

a) Taşkın sular ve sellere karşı koruyucu tesislerle ıslah işleri ve gemi işletme tesislerinden işletme ücreti alınmaz

b) Kısmî veya alıştırma sulaması işletmelerinde her yıl tatbik olunacak ücret tarifeleri, Maliye, Tarım ve Bayındırlık Vekâletlerince müştereken hazırlanır ve İcra Vekilleri Heyetince tasdik ve ilân olunur.

c) Tam sulama işletmelerinde dönüm (1 000 m²) başına ortalama işletme ücreti; bir yılı önce yapılan mecmu işletme masraflarının, sulanan sahaya taksimi ile elde olunur. Bu ücret, mahsul nevilerine göne ve yektin sabit kalacak veçhile ayarlanır.

Her arazi sahibi sulayacağı araziyi yüz ölçümünün bu ücretle hâsılı zarbından elde olunan meblâğı ödemekle mükelleftir.

Sene nihayetinde, yapılan fiilî masrafa göre tesbit olunacak yılın hakikî işletme ücreti esas tutularak, mükelleflerin borç veya alacakları tâyin olunur ve mütaakıp senenin işletme bütçesinde nazarı itibara alınmak suretiyle mahsup muamelesi yapılır.

d) Bataklık tesislerinde de aynen bu maddenin (c) fıkrasındaki esaslar dâhilinde işletme ücreti ve mükellefiyet miktarı tâyin ve tesbit edilir.

e) Enerji tesislerinde bir sene evvel yapılan mecmu işletme masrafı ile istihlâk olunan enerji miktarı nazarı itibara alınmak suretiyle kilovat saat başına işletme ücreti esası tesbit olunur. Buna istinaden ve müstehliklerin hususiyetleriyle toptan veya perakende satış şartlarına göre tarife ayarlanır.

Hesap olunacak ücret tarifeleri Maliye ve Tarım Vekâletlerinin mütalâası alınarak Bayındırlık Vekâletinin teklifi üzerine İcra Vekilleri Heyetince tasdik ve en geç o yılın Nisan ayı içinde Umum Müdürlükçe ilân olunur. Hükümet teklif edilen tarifelerde bir indirme yapabilir.

Bu takdirde meydana gelecek farklar ertesi yıl bütçesine konacak tahsisatla karşılanır.

Amortisman taksiti ve işletme ücreti ayrı ayrı hesap edilerek birlikte tahsil olunur.

Sulama ve kurutma ücretleri kadastro plânlarından alınacak yüz ölçülerine ve ücret tarifeleri esaslarına göre tanzim olunacak tahakkuk cetvellerine istinaden tahakkuk ettirilir.

a) Sulama şebekesi içinde bulunan ve sulanan arazi her sene ve sulamayı mütaakıp münasip bir zamanda Umum Müdürlük memurları tarafından mahallinde tesbit edilerek kadastro plânlarına geçirilir.

Bulanan araziyi tesbit edecek olan memurların her köyde bulunacakları gün bir hafta önce köyün ihtiyar heyetine yaza ile bildirilir. İhtiyar heyetine yapılan bu tebligat, arazi sahiplerine yapılmış sayılır. ihtiyar heyeti bu tebligatı köylüye ilân etmekle mükelleftir.

b) Sulanan sahanın tesbit işleri alâkalı arazi sahipleri ve köy ihtiyar heyeti huzuriyle ve arazi sahipleri arazileri başında bulunmadıkları takdirde ihtiyar heyetiyle birlikte yapılır. Tesbit işi bitince her köy için müfredatlı bir mesaha cetveli tanzim olunur; cetvellerin alt tarafı tesbit memurları ve ihtiyar heyeti tarafından imza edilir ve mühürlenir. Bu cetveller bölge müdürlüğünce tasdikten sonra kesinleşir.

c) İhtiyar heyeti mesaha cetvellerini imzalamaktan çekindikleri takdirde mesaha memurları cetvele meşruhat vererek bir örneğini yazı ile ihtiyar heyetine tebliğ eder ve diğer bir örneğini de köyün münasip mahalline asarlar.

d) Belediye hududu içerisinde olan arazinin tesbit, belediyeler tarafından seçilecek şahıslar huzurunda ve arazi sahiplerine yapılacak tebliğler belediyelerin mûtat ilân yerlerine asılmak suretiyle yapılır.

e) (c) ve (d) fıkralarındaki tebligat tarihinden itibaren bir ay zarfında alâkalılar bölge müdürlüğüne itirazda bulunabilirler. Bölge müdürü yapılan itirazları tetkik ve icap ederse mahallen tahkik ettikten sonra kararım verir. Bölge müdürü tarafından verilen bu karar katidir.

f) Kesinleşen mesaha cetvellerine ve o yılın ücret tarifelerine göre bölge müdürlüğünce tahakkuk cetvelleri hazırlanır. Bu cetvellerde her mükellefe ait olmak üzere; kısmî veya alıştırma sulamalarında sulama ücretleri; tam sulamalarda ise; amortisman taksiti ve işletme ücreti gösterilir.

Bu cetvellerin altına, tahakkuk ettirilmiş olan ücretleri vermiyenler hakkında Amme Alacaklarının Tahsil Usulü hakkındaki Kanuna göre yapılacak takibata mebde ve esas olmak ve borcun tasdik tarihinden itibaren bir ay sonra muacceliyet kesbedeceğini göstermek üzere «işbu ücretler / / tarihinde muacceliyet kesbedecektir » diye yazılarak bölge müdürlüğünce tasdik olunur.

Tahakkuk cetvellerinin birer örneği köylerde ihtiyar heyetlerine, kasaba ve şehirlerde belediyelere tebliğ olunur. Diğer örnekleri de yukardaki tebliğ ile beraber mûtat olan ilân yerlerine asılır. Bu tebliğ alâkadar arazi sahiplerine de yapılmış addolunur,

g) Tahakkuk cetvellerindeki maddi hatalar, müracaat veya ıttıla halinde bölge müdürlüğünce tahkik edildikten sonra hata yapıldığına kanaat getirildiği takdirde tashih edilir.

Tahakkuk eden borçlar, Bayındırlık Vekâletince tesbit olunan taksit ve müddetler içerisinde ödenir. Müddeti içerisinde ödemiyenlerden bu meblâğ Umum Müdürlük teşkilâtı tarafından % 10 fazlasiyle ve Âmme Alacaklarının Tahsil Usulü hakkındaki Kanun hükümlerine tevfikan tahsil olunur.

Enerji satışı ve kanallar üzerindeki nakliyat bedellerinin tahakkuk ve tahsil şekli, Umum Müdürlük veya işletmeleri ile müşteriler arasında yapılacak anlaşmalarda, belirtilir.

Umum Müdürlüğün aşağıda yazık muameleleri 2400 sayılı Artırma, Eksiltme ve İhale Kanunu ile 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanununun 83 ve 135. inci maddeleri hükümlerine tabi değildir:

a) Her türlü inşaat ve tamirat,

b) Her türlü etüd ve amenejman plânları ile projelerin yaptırılması ve bunların kontrolü,

c) Her nevi malzeme, gereç, avadanlık ve yedek parçalarla sabit teçhizat satın alınması,

d) Her nevi kiralama ve kiraya verme, taşıma ve taşıtma işleri yukarda yazılı işler Bayındırlık Vekâletince tanzim ve İcra Vekilleri Heyetince kabul edilecek esaslar dairesinde yürütülür.

Bir mukavele mevcut olsun olmasın, Umum Müdürlük ile diğer Devlet daireleri, müessese ve teşekküller veya hakiki ve hükmi şahıslar arasında çıkan ve henüz kaza mercilerine, hakeme ve icraya intikal etmemiş bulunan hukuki ihtilâfların sulh yolu ile hallinde, anlaşma veya mukavelelerin değiştirilmesinde veya bozulmasında; maddi veya hukuki sebeplerle takibinde veya yüksek dereceli merci ve mahkemelerce incelenmesini istemekte fayda umulmıyan dâva ve icra takiplerinden vazgeçilmesinde veya bunların sulh yolu ile hallinde menfaat görüldüğü takdirde (1 000) liraya kadar (1 000 lira dâhil) bir hakkın tanınmasını veya menfaatin terkini tazammun eden anlaşmalar veya mukavele tadilleri yapmaya Umum Müdürlük salâhiyetlidir.

(10 000) liraya kadar (10 000 lira dâhil) bir hakkın tanınması veya menfaatin terkini tazammun eden anlaşmalar veya mukavele tadilleri Bayındırlık Vekilinin muvafakati ile ve bu miktarı aşan anlaşmalar ve mukavele tadilleri de Devlet Şûrasının muvafık mütalâasına istinaden Umum Müdürlükçe yapılır.

Devlet Şûrasının mütalâasına muhalif olarak anlaşmalar veya mukavele tadilleri yapılabilmesi İcra Vekilleri Heyetinden karar alınmasına bağlıdır.

Umum Müdürlük, bir tesisin kurulması için yaptığı istikraz, ortaklık ve anlaşmalara ait yıllık borç taksitlerini karşılamadıkça, o tesisin varidatını diğer tesislerin masraflarında kullanamaz.

Umum Müdürlük su işleri inşaatı ve gerekli makine ve malzemesi için her yıl ödenecek miktarı o yıl varidatı tutarının yüzde ellisini geçmemek ve Bayındırlık Vekilinin tasvibi alınmak şartiyle beş yıla kadar gelecek senelere sâri taahhütlere girişebilir.

V - Varidat

Umum Müdürlüğün varidatı şunlardır;

a) İşletmelerden alınacak varidat fazlaları,

b) Ortaklıklardan ve tesislerin işletmelerinin devredildiği mahalli teşekküllerden ve şirketlerden alınacak bedeller ve paylar,

c) İşletmelerde mükelleflerden tahsil olunacak amortisman ve işletme ücretleri,

d) Arazi satışları ve kiralarından alınan bedeller,

e) Lüzumu kalmıyan veya hurdalaşan menkul ve gayrimenkullerin satış bedelleri,

f) Taahhütlerini kısmen veya tamamen yerine getirmiyen mütaahhitlerden alınacak gecikme cezalan, tazminat ve irat kaydolunan teminat akçeleri,

g) Mütaahhitlere mukaveleleri gereğince kiraya verilecek veya satılacak malzeme, alât, edevat ve depo ve saire kira ve satış bedelleri,

h) Devlet bütçesinden yapılacak yardımlar,

i) Teberrular ve diğer çeşitli varidat,

Umum Müdürlüğün 38 inci maddede tasrih edilen varidatından bu kanunun verdiği yetkilerle o yıl içerisinde yapılmış bulunan bilcümle masraflar karşılandıktan sonra artan meblâğ ertesi seneye devredilir.

VI - İşletmelerin kurulması

Umum Müdürlük, tesislerin işletmelerini temin etmek üzere Umum Müdürlüğe bağlı ve mütedavil sermayeli işletmeler kurabilir.

İşletmelerin faaliyetleri için lüzumlu sermaye Umum Müdürlük bütçesine konulan tahsisatla temin edilir. İşletmelerin her birine verilecek mütedavil sermaye miktarı Umum Müdürlüğün teklifi üzerine Bayındırlık Vekâletince tâyin edilir.

İşletmelere lüzumlu tesisler ile arazi, bina ve demirbaşlar ve diğer ayni haklar muhasebe kayıtlarına göre kıymetlendirilir ve sabit sermaye olarak bu işletmelere tahsis edilir.

Yekdiğeri ile ilgili görülen işletmelerin birleştirilmesi veya mevcut işletmelerin ilgası Umum Müdürlüğün teklifi ve Bayındırlık Vekâletinin tasdiki ile olur.

İşletmelerin memur ve daimi hizmetlilerinin kadroları, Umum Müdürlüğün memur ve daimi hizmetliler kadroları arasında gösterilir. Bunların her türlü aylık, ücret ve zati haklariyle diğer masrafları bütçenin alâkalı tertibinden ödenir.

Kendilerine ek görev olarak mütedavil sermaye memurluğu veya muhasipliği verilen Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünün aylıklı memurlarına Umum Müdürlük bütçesinden ayda (30) liradan (100) liraya kadar ücret verilebilir.

Mütedavil sermayeye mütaallik sarfiyattan işletme müdürü ve mesul muhasip birlikte mesuldürler.

Mütedavil sermayeden yapılan sarfiyat;. Muhasebei Umumiye Kanunu, Artırma, Eksiltme ve İhale Kanunu hükümleriyle Divanı Muhasebat vizesinden müstesnadır.

Mütedavil sermaye ile tedvir edilen muamelelerden mütevellit irat ve masrafların bilânçosu her takvim yılının hitamında itibaren 6 ay zarfında tanzim, Bayındırlık ve Maliye Vekâletleri ile Divanı Muhasebat ve Umumi Murakabe Heyetinden bir hesap yılı için tâyin olunacak (4) kişilik murakıplar heyeti tarafından tetkik olunur, işbu heyet takvim yılının hitamından itibaren 9 ay içinde raporlarım Divanı Muhasebata vermekle mükelleftir.

Mütedavil sermayenin işletilmesi, hesap usulleri, alım ve satımı muameleleri Maliye ve Bayındırlık Vekâletlerince tesbit ve İcra Vekilleri. Heyetince tasvip olunacak esaslar dairesinde yapılır.

VIII - Çeşitli hükümler

Umum Müdürlükçe yapılan tesisler neticesinde işe yarar bir hale gelmiş ve 24 üncü maddenin ı(c) fıkrasına göre hudutları tesbit edilmiş göl ve batak sahalarla sulama şebekeleri ve taşkından korunan arazi parçaları içinde Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan veya Hazinenin veyahut mülhak bütçeli daire ve müesseselerin mülkiyetinde bulunan arazi Umum Müdürlükçe Hazineye devredilir.

Umum Müdürlüğün varidatı kurumlar vergisinden ve muameleleri her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.

Su İşleri Umum Müdürlüğünün ihtiyacı olup da belediye amiri dışında bulunan ve üzerinde sabit tesis olmıyan Milli Emlâke ait arazi, isteği üzerine Hazinece parasız olarak Umum Müdürlüğe tahsis olunur.

Umum Müdürlüğün ve işletmelerinin bütün malları ve kıymetleri Devlet malı hükmündedir Bu mallar ve kıymetler aleyhine suç işliyenler Devlet malları aleyhine suç işliyenler gibi ceza görür.