Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği

BİRİNCİ KISIM

Genel Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

Amaç

Bu Yönetmeliğin amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca oluşturulması öngörülen mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik piyasasında rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösterecek tüzel kişilere verilecek lisanslara ilişkin usul ve esasların belirlenmesidir.

Kapsam

Bu Yönetmelik; halen piyasada faaliyet gösteren veya gösterecek tüzel kişilerin, elektrik üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan satışı, perakende satışı, perakende satış hizmeti, ithalat ve ihracatı faaliyetlerini gösterebilmek için almak zorunda oldukları lisanslarda yer alması gereken hükümler, lisans verilmesine, lisansların tadiline, yenilenmesine, sona ermesine ve iptaline ilişkin usul ve esaslar ile lisans sahibi tüzel kişilerin hak ve yükümlülüklerini kapsar.

Hukuki dayanak

Bu Yönetmelik; 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

Bu Yönetmelikte geçen;

1. Kanun: 20/2/2001 tarihli ve 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanununu,

2. Kurum: Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunu,

3. Kurul: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunu,

4. Başkan: Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu Başkanını,

5. DSİ: Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünü,

6. EÜAŞ: Elektrik Üretim Anonim Şirketini,

7. TEDAŞ: Türkiye Elektrik Dağıtım Anonim Şirketini,

8. TEİAŞ: Türkiye Elektrik İletim Anonim Şirketini,

9. TETAŞ: Türkiye Elektrik Ticaret ve Taahhüt Anonim Şirketini,

10. Bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları: Üretim şirketi, otoprodüktör, otoprodüktör grubu, dağıtım şirketi ya da tüketicilerin iletim sistemine ya da bir dağıtım sistemine erişmeleri ya da bağlantı yapmaları için ilgili kullanıcıya özgü koşul ve hükümleri kapsayan anlaşmaları,

11. Blok: Kombine çevrim santralları için, birlikte yük alabilen ve yük atabilen birden çok gaz türbini ve jeneratörü ile bunların beslediği buhar türbin ve jeneratörünü,

12. Dağıtım: Elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36 kV ve altındaki hatlar üzerinden naklini,

13. Dağıtım şirketi: Belirlenen bir bölgede elektrik dağıtımı ile iştigal eden tüzel kişiyi,

14. Dağıtım bölgesi: Bir dağıtım şirketinin lisansında tanımlanan bölgeyi,

15. Dağıtım sistemi: Bir dağıtım bölgesinde yer alan elektrik dağıtım tesisleri ve şebekesini,

16. Dağıtım tesisi: İletim tesislerinin bittiği noktadan itibaren, müstakilen elektrik dağıtımı için tesis edilmiş tesis ve şebekeyi,

17. Elektrik Piyasası Endeksi: Piyasadaki fiyat artışlarını yansıtmak üzere Kurul tarafından belirlenen endeksi,

18. Hazırlık dönemi: Kanunun geçici 3 üncü maddesinde öngörülen süreyi,

19. İkili anlaşmalar: Gerçek veya tüzel kişiler ile lisans sahibi tüzel kişiler arasında ya da lisans sahibi tüzel kişilerin kendi aralarında özel hukuk hükümlerine tabi olarak, elektrik enerjisi ve/veya kapasitenin alınıp satılmasına dair yapılan ve Kurul onayına tabi olmayan ticari anlaşmaları,

20. İletim: Elektrik enerjisinin gerilim seviyesi 36 kV üzerindeki hatlar üzerinden naklini,

21. İletim tesisi: 36 kV üstü gerilim seviyesinden bağlı olan üretim tesislerinin bittiği noktalardan itibaren, iletim şalt sahalarının orta gerilim fiderleri de dahil olmak üzere dağıtım tesislerinin bağlantı noktalarına kadar olan tesisleri,

22. İletim sistemi: Elektrik iletim tesisleri ve şebekesini,

23. İletim kontrol anlaşmaları: TEİAŞ ile özel direkt iletim hatlarının mülkiyet sahibi ya da işletmecisi olan lisans sahibi tüzel kişi arasında özel hukuk hükümlerine göre yapılan ve özel direkt hatların iletim sistemi ile olan asgari uyum şartlarını içeren ikili anlaşmaları,

24. İlgili mevzuat: Elektrik piyasasına ilişkin kanun, yönetmelik, lisans, tebliğ, genelge ve Kurul kararlarını,

25. İştirak: Kamu tüzel kişileri hariç olmak üzere; doğrudan veya dolaylı olarak tek başına veya başka şirket ve şirketler veya gerçek kişi ve kişilerle birlikte piyasada faaliyet gösteren herhangi bir tüzel kişiyi kontrol eden şirket veya doğrudan ya da dolaylı olarak, tek başına veya birlikte, başka herhangi bir şirket ve şirketler veya gerçek kişi ve kişiler tarafından kontrol edilen, piyasada faaliyet gösteren tüzel kişiyi ve bu şirketlerin ve/veya piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilerin birinin diğeriyle veya birbirleriyle olan doğrudan veya dolaylı ilişkisini,

26. Kojenerasyon: Birleşik ısı ve güç üretimini,

27. Kontrol: Bir tüzel kişi üzerinde doğrudan veya dolaylı olarak o tüzel kişinin sermayesinin ya da ticari mal varlığının yarısından fazlasını veya oy haklarının yarısından fazlasını kullanma hakkını ya da denetim kurulu, yönetim kurulu veya tüzel kişiyi temsile yetkili organların üyelerinin yarıdan fazlasını atama hakkını ya da işlerini idare etme hakkını,

28. Mevcut sözleşmeler: Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce, 4/12/1984 tarihli ve 3096 sayılı Kanun, 8/6/1994 tarihli ve 3996 sayılı Kanun, 16/7/1997 tarihli ve 4283 sayılı Kanun, 21/1/2000 tarihli ve 4501 sayılı Kanun hükümleri ve ilgili yönetmeliklere göre imzalanan sözleşmeleri, imtiyaz sözleşmelerini ve uygulama sözleşmelerini,

29. Müşteri: Toptan satış şirketleri, perakende satış şirketleri, perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketleri ve serbest tüketicileri,

30. Otoprodüktör: Esas olarak kendi elektrik enerjisi ihtiyacını karşılamak üzere elektrik üretimi ile iştigal eden tüzel kişiyi,

31. Otoprodüktör grubu: Esas olarak ortaklarının elektrik enerjisi ihtiyacını karşılamak üzere elektrik enerjisi üretimi ile iştigal eden tüzel kişiyi,

32. Özel direkt iletim hattı: Üretim, otoprodüktör veya otoprodüktör grubu lisansı sahibi bir tüzel kişinin sahibi olduğu üretim tesisi ile iştirakleri, ortakları ve/veya müşterileri arasında elektrik enerjisi naklinin sağlanabilmesi için TEİAŞ ile yapılacak iletim kontrol anlaşması hükümlerine göre iletim şebekesi dışında ulusal iletim sistemi için geçerli standartlara uygun olarak tesis edilerek işletilen hattı,

33. Perakende satış: Elektrik enerjisinin tüketicilere satışını,

34. Perakende satış hizmeti: Perakende satış lisansına sahip şirketler tarafından, elektrik enerjisi ve/veya kapasite satımı dışında, tüketicilere sağlanan sayaç okuma, faturalama gibi diğer hizmetleri,

35. Perakende satış şirketi: Elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin ithalatı ve iletim sistemine doğrudan bağlı olanlar dışındaki tüketicilere perakende satışı ve/veya tüketicilere perakende satış hizmeti verilmesi ile iştigal edebilen tüzel kişiyi,

36. Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi: TEİAŞ bünyesinde yer alan ve ilgili mevzuat çerçevesinde, Ulusal Yük Dağıtım Merkezi tarafından elektrik enerjisi arz ve talebinin gerçek zamanlı olarak dengelenmesi sonucu tüzel kişilerin birbirlerine borçlu ya da alacaklı oldukları tutarları hesaplamak suretiyle mali uzlaştırma sistemini çalıştıran birimi,

37. Piyasa: Üretim, iletim, dağıtım, toptan satış, perakende satış, perakende satış hizmeti, ithalat ve ihracat dahil olmak üzere elektrik enerjisi ve kapasite alım satımı veya ticareti faaliyetleri ile bu faaliyetlere ilişkin işlemlerden oluşan elektrik enerjisi piyasasını,

38. Serbest olmayan tüketici: Elektrik enerjisi ve/veya kapasite alımlarını sadece, bölgesinde bulunduğu perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketi veya perakende satış şirketlerinden yapabilen gerçek veya tüzel kişiyi,

39. Serbest tüketici: Kurul tarafından belirlenen elektrik enerjisi miktarından daha fazla tüketimde bulunması veya iletim sistemine doğrudan bağlı olması nedeniyle tedarikçisini seçme serbestisine sahip gerçek veya tüzel kişiyi,

40. Tüketici: Elektriği kendi ihtiyacı için alan serbest ve serbest olmayan tüketicileri,

41. Tarife: Elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin iletimi, dağıtımı ve satışı ile bunlara dair hizmetlere ilişkin fiyatları, hükümleri ve şartları içeren düzenlemeleri,

42. Tedarikçi: Müşterilerine elektrik enerjisi ve/veya kapasite sağlayan üretim şirketleri, otoprodüktörler, otoprodüktör grupları, toptan satış şirketleri, perakende satış şirketleri, perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketlerini,

43. Tesis: Elektrik enerjisi üretimi, iletimi veya dağıtımı işlevlerini yerine getirmek üzere kurulan tesis ve teçhizatı,

44. Toptan satış: Elektrik enerjisinin tekrar satış için satışını,

45. Toptan satış şirketi: Elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin, toptan satılması, ithalatı, ihracatı, serbest tüketicilere satışı ve ticareti faaliyetleri ile iştigal edebilen tüzel kişiyi,

46. Ulusal Yük Dağıtım Merkezi: TEİAŞ bünyesinde yer alan ve elektrik enerjisi arz ve talebinin gerçek zamanlı olarak dengelenmesinden sorumlu birimi,

47. Uluslararası enterkonneksiyon şartı: Ulusal elektrik sisteminin diğer ülkelere ait elektrik sistemi ile senkron paralel şekilde işletilebilmesini ve/veya söz konusu ülke elektrik sistemindeki bir üretim tesisi ya da üretim tesisinin bir ünitesinin Şebeke Yönetmeliği ve/veya Dağıtım Yönetmeliği hükümlerine uygun olarak ulusal elektrik sistemine paralel çalıştırılabilmesini,

48. Ünite: Bağımsız olarak yük alabilen ve yük atabilen her bir üretim grubunu, kombine çevrim santralları için her bir gaz türbin ve jeneratörü ile gaz türbin ve jeneratörüne bağlı çalışacak buhar türbin ve jeneratörünün payını,

49. Üretim: Enerji kaynaklarının, üretim tesislerinde elektrik enerjisine dönüştürülmesini,

50. Üretim tesisi: Elektrik enerjisinin üretildiği tesisleri,

51. Üretim şirketi: Otoprodüktörler ve otoprodüktör grupları hariç olmak üzere, elektrik üretimi ve ürettiği elektriğin satışı ile iştigal eden tüzel kişiyi,

52. Üretim kapasite projeksiyonu: Dağıtım şirketleri tarafından hazırlanan talep tahminleri esas alınarak TEİAŞ tarafından yapılan, elektrik enerjisi arz güvenliği için gereken üretim kapasitesi tahminini,

53. Yan hizmetler: Şebeke Yönetmeliği ve/veya Dağıtım Yönetmeliğine göre, iletim ve/veya dağıtım sistemine bağlı tüm tüzel kişilerce sağlanacak olan hizmetleri,

54.Yan hizmetler anlaşmaları: İletim sistemine bağlı olan üretim şirketleri, otoprodüktörler, otoprodüktör grupları, dağıtım şirketleri veya tüketiciler tarafından Şebeke Yönetmeliği uyarınca TEİAŞ’a, dağıtım sistemine bağlı olan üretim şirketleri, otoprodüktörler, otoprodüktör grupları, dağıtım şirketleri veya tüketiciler tarafından Dağıtım Yönetmeliği uyarınca ilgili dağıtım lisansı sahibine sağlanacak ve ilgili hizmetin sağlanma maliyetinin tamamını karşılayacak olan yan hizmet bedellerini, koşullarını ve hükümlerini belirleyen anlaşmaları,

55. Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri: Rüzgar, güneş, jeotermal, dalga, gel-git, biyokütle, biyogaz ve hidrojen enerjisine dayalı üretim tesisleri ile rezervuarsız nehir ve kanal tipi hidroelektrik üretim tesisleri ve kurulu gücü 20 megavat (MW) ve altında olan rezervuarlı hidroelektrik üretim tesislerini,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Lisans ve Lisans Alma Yükümlülüğü, Lisans Türleri

Lisans ve lisans alma yükümlülüğü

Lisans, bir tüzel kişinin piyasada faaliyet gösterebilmek için Kurumdan almak zorunda olduğu bir yetki belgesidir.

Lisanslar hiçbir surette devredilemez. Ancak, lisans sahibi tüzel kişiye bankalar ve/veya finans kuruluşları tarafından sınırlı veya gayri kabili rücu proje finansmanı sağlanması halinde, kredi sözleşmesi hükümleri gereği, bankalar ve/veya finans kuruluşları Kuruma gerekçeli olarak bildirimde bulunarak, bu Yönetmeliğin öngördüğü şartlar çerçevesinde önerecekleri bir başka tüzel kişiye lisans sahibi tüzel kişinin lisansı kapsamındaki tüm yükümlülüklerini üstlenmek şartıyla lisans verilmesini talep edebilir. Önerilen tüzel kişiye, bu Yönetmelik kapsamındaki yükümlülükleri yerine getirmesi kaydıyla lisans verilir.

Lisans sahibinin lisans kapsamındaki hakları, Kuruldan izin almaksızın üçüncü şahıslara temlik edilemez.

Piyasada lisans alınmaksızın faaliyette bulunulduğunun tespit edilmesi halinde, ilgili tüzel kişi hakkında Kanunun 11 inci maddesi hükümleri çerçevesinde işlem yapılır.

Tüzel kişiler gösterdikleri her bir piyasa faaliyeti ve aynı faaliyeti gösterdikleri her bir tesis için ayrı lisans alır.

Toptan satış lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından yürütülebilecek ithalat ve ihracat faaliyetleri ile perakende satış lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından yürütülebilecek ithalat faaliyetleri, bu tüzel kişilerin toptan satış veya perakende satış lisansları kapsamında düzenlenir ve ayrıca lisans alınmasını gerektirmez.

Üretim lisansı sahibi tüzel kişiler ile otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından üretilen elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin satışı faaliyeti, bu tüzel kişilerin lisansları kapsamında düzenlenir.

Kendi ihtiyaçlarını karşılamak üzere elektrik enerjisi üretimi yapan ve iletim veya dağıtım şebekesi ile paralel çalışmayan tesis veya ekipmana sahip gerçek veya tüzel kişilerin, bu tesis veya ekipmanı iletim veya dağıtım şebekesi ile bağlantı tesis etmeden çalıştırmaya devam ettikleri ve bu tesislerde üretilen elektrik enerjisi ve/veya kapasitenin toptan ve/veya perakende satışı faaliyetinde bulunmadıkları sürece, lisans alma yükümlülükleri yoktur.

Kurumdan lisans alan tüzel kişiler, ilgili mevzuat hükümleri yanı sıra, faaliyet türlerine göre diğer mevzuat hükümlerine de uymakla yükümlüdür.

Lisans türleri

Faaliyet konularına göre Kurumdan alınabilecek lisanslar şunlardır:

a) Üretim lisansı,

b) Otoprodüktör lisansı,

c) Otoprodüktör grubu lisansı,

d) İletim lisansı,

e) Dağıtım lisansı,

f) Toptan satış lisansı,

g) Perakende satış lisansı.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Lisans Başvurusu, İnceleme ve Değerlendirme, Lisansların Yürürlüğe Girmesi, Lisans Bedelleri

Lisans başvurusu

Piyasada faaliyet göstermek üzere lisans başvurusunda bulunacak özel hukuk hükümlerine tabi tüzel kişilerin, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri doğrultusunda anonim şirket ya da limited şirket olarak kurulmuş olmaları zorunludur. Anonim şirket olarak kurulmaları halinde, hisselerinin tamamının nama yazılı olması şarttır.

Tüzel kişiler piyasada faaliyet göstermek üzere lisans almak için; Ek-1’de yer alan “Lisans Başvuru Dilekçesi” ve Ek-2’deki “Taahhütname” ile birlikte, Ek-3’de istenilen belgeleri eksiksiz olarak ibraz etmek suretiyle Kuruma başvurur. Otoprodüktör grubu lisansı başvurusunda bu işlemlere ek olarak Ek-5’de yer alan “Otoprodüktör Grubu Ortakları Bilgi Formu”nun doldurularak sunulması da zorunludur.

Üretim, otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansları için yapılacak başvurularda; lisansa konu olan üretim tesisinin özellikleri dikkate alınarak hazırlanan ve tesisin tamamlanma tarihine kadar olan süreci kapsayan bir termin programının sunulması ve bu program kapsamındaki tesis tamamlanma tarihinin Kurum tarafından uygun bulunması esastır.

Üretim, otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansları için yapılacak başvurular kapsamında; hidrolik, linyit, taşkömürü, asfaltit, bitümlü şist, jeotermal, rüzgar, dalga, gel-git ve güneş enerjisi gibi yerli doğal kaynaklardan elektrik enerjisi üretmek üzere üretim tesisi kurulması talep edildiği takdirde;

a) Hidrolik, linyit, taşkömürü, asfaltit, bitümlü şist ve jeotermal kaynaklar açısından; enerji kaynağına ilişkin yakıt temin anlaşması veya enerji kaynağının kullanım hakkı ya da diğer ayni haklarının tesis edilmiş olduğunun veya bu hakların tesis edileceğinin yetki sahibi gerçek veya tüzel kişilerce taahhüt edilmiş olduğunun,

b) Rüzgar, dalga, gel-git ve güneş enerjisine dayalı kaynaklar açısından; üretim tesisinin kurulacağı sahanın özel mülkiyete konu olması halinde, mülkiyet ve/veya diğer ayni hakların tesis edilmiş veya bu hakların tesis edileceğinin yetki sahibi gerçek veya tüzel kişilerce taahhüt edilmiş olduğunun,

belgelenmesi zorunludur.

Rüzgar ve güneş enerjisine dayalı üretim tesisinin kurulacağı sahanın, herhangi bir amaçla tahsis edilmemiş kamuya ait arazi olması veya üretim tesisinin kurulacağı saha üzerindeki mülkiyet veya diğer ayni hakların tesis edilmemiş veya bu hakların yetki sahibi gerçek veya tüzel kişilerce tesis edileceğinin taahhüt edilmemiş olması durumunda; rüzgar veya güneş enerjisine dayalı bir üretim tesisi kurmak üzere lisans almak için yapılan ilk başvurunun Resmi Gazetede yayımlanması ve Kurum ilan panosu ile Kurum internet sayfasında duyurulmasını izleyen on iş günü içerisinde, aynı bölgede ve aynı kaynağı kullanmak suretiyle üretim tesisi kurmak isteyen diğer tüzel kişiler de lisans almak üzere Kuruma başvurmak zorundadır. Bu süreden sonra yapılan başvurular kabul edilmez.

Rüzgar ve güneş enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak üzere yapılan başvurularda; Kurul tarafından yayımlanacak ilgili tebliğ hükümlerine uygun olarak yapılmış ölçümlere dair verilerin de sunulması zorunludur.

Nükleer enerjiye dayalı üretim tesisi kurmak üzere başvuru yapılması ile başvuruların inceleme ve değerlendirmeye alınarak sonuçlandırılmasına ilişkin usul ve esaslar, Kurum tarafından çıkarılacak tebliğ ile düzenlenir.

Başvuru sırasında tüzel kişilerden istenen belgelerin gereğine uygun olarak teslim edilip edilmediği hakkındaki değerlendirme; sunulan belgelerin Kurum merkez evrakına giriş tarihini izleyen beş iş günü içerisinde tamamlanır ve değerlendirme sonuçları başvuru sahiplerine yazılı olarak bildirilir.

Gereğine uygun olarak yapılmadığı tespit edilen lisans başvurularındaki eksiklikler, yazılı bildirim tarihinden itibaren otuz gün içerisinde giderilmediği takdirde başvuru yapılmamış sayılır ve başvuru evrakı iade edilir.

Lisans başvurularının inceleme ve değerlendirmeye alınması

Lisans başvuru esaslarına göre eksiksiz olarak yapıldığı tespit edilen başvuruların; inceleme ve değerlendirmeye alınabilmesi için başvuru sahiplerine yazılı bildirimde bulunulur ve lisans alma bedelinin yüzde birinin, bildirim tarihinden itibaren on iş günü içerisinde Kurum hesabına yatırılması istenir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde başvurunun reddedilmiş sayılacağı yapılan bildirimde yer alır.

Lisans alma bedelinin yüzde birinin Kurum hesabına yatırıldığının ibraz edilmesini takiben lisans başvurusu inceleme ve değerlendirmeye alınır ve başvuruya ilişkin bilgiler 43 üncü madde hükümleri çerçevesinde Kurum ilan panosu ve Kurum internet sayfasında duyurulur.

Duyurusu yapılan başvurulara, üçüncü şahıslar tarafından on iş günü içerisinde ve sadece kişisel menfaat ihlali açısından yazılı olarak itirazda bulunulabilir.

Lisans başvurusunun inceleme ve değerlendirmeye alınması, lisans almaya hak kazanıldığı anlamını taşımaz.

İnceleme ve değerlendirme

İnceleme ve değerlendirmeye alınan üretim, otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansı başvuruları hakkında Kurum tarafından, ilgili tüzel kişi tarafından kurulacak üretim tesisinin iletim ve/veya dağıtım sistemine bağlantısı ve sistem kullanımı hakkında TEİAŞ ve/veya üretim tesisinin bulunduğu dağıtım bölgesindeki dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiden görüş istenir ve konu hakkındaki görüşler bildirim tarihinden itibaren kırkbeş gün içerisinde sonuçlandırılarak Kuruma sunulur.

Toptan satış lisansı veya perakende satış lisansı başvurularında; uluslararası enterkonneksiyon şartı oluşmuş ülkelerden ya da ülkelere ithalat ve/veya ihracat faaliyetlerinde bulunulmasının da talep edilmesi halinde; söz konusu ithalat ve/veya ihracat faaliyetine Kurul onayıyla izin verilmeden önce Kurum tarafından, 3154 sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna göre oluşturulan Bakanlık görüşü ile teknik konulara ilişkin olarak TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerin görüşü alınır. TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler teknik konular hakkındaki görüşlerini Kurum tarafından yapılan yazılı bildirim tarihinden itibaren kırkbeş gün içerisinde sonuçlandırarak Kuruma sunar.

Kurum yaptığı inceleme ve değerlendirmede tüm lisanslar açısından temel olarak aşağıdaki hususları göz önünde bulundurur;

a) İlgili mevzuatta öngörülen amaçlara uygunluk,

b) Duyurusu yapılan başvurulara, belirtilen süre içerisinde yazılı olarak yapılan itirazlar hakkında oluşturulan görüşler,

c) Tüketici haklarının korunması ile rekabetin ve piyasanın gelişimine olan etki,

d) Tüzel kişinin mali gücü ve finansman kaynakları,

e) Başvuruda bulunan tüzel kişilerin; varsa, yurt içi ve yurt dışı piyasalardaki deneyim ve performansları.

Rüzgar ve güneş enerjisine dayalı üretim tesisi kurmak amacıyla aynı bölge ve aynı kaynak için yapılan üretim, otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansı başvurularında, tüm lisanslar açısından geçerli olan temel değerlendirme kriterlerini sağlayan birden fazla başvuru olması halinde, aşağıdaki kriterler dikkate alınır.

a) Üretim tesisinin teknolojisi, toplam verimliliği, ünite kurulu gücü ve toplam kurulu gücü itibarıyla sahanın üretim potansiyelinin değerlendirilme oranı,

b) Üretim tesisinin kurulacağı sahanın etkin kullanımı,

c) Tesis tamamlanma süresi,

d) Üretim tesislerinden üretilen elektrik enerjisi ve/veya kapasite ile ilgili olarak, piyasada faaliyet gösteren toptan satış, perakende satış lisansı sahibi tüzel kişiler veya serbest tüketiciler ile bağlantı yapılmış olması.

Başvuru sahibinden, inceleme ve değerlendirme sürecinin sonuçlandırılabilmesi için ihtiyaç duyulan her türlü ek bilgi ve belge ayrıca istenebilir ve başvuru sahibi tüzel kişiyi temsile yetkili şahıslar doğrudan görüşme yapmak üzere çağrılabilir.

İnceleme ve değerlendirmenin sonuçlandırılması

Lisans başvuruları, inceleme ve değerlendirmeye alınmalarını takip eden altmış gün içerisinde sonuçlandırılır. Bu süre, yeterli olmaması durumunda Kurul kararıyla azami kırk gün uzatılabilir ve süre uzatımı başvuru sahibi tüzel kişiye yazılı olarak bildirilir.

Kurum tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme Kurula sunulur ve lisans başvurusu Kurul kararıyla sonuçlandırılır. Lisans başvurusunun Kurul kararıyla reddedilmesi durumunda, ret gerekçeleri başvuru sahibi tüzel kişiye Kurul kararını izleyen beş iş günü içerisinde yazılı olarak bildirilir.

İnceleme ve değerlendirme sonucu lisans alması Kurul kararıyla uygun bulunan başvuru sahibi tüzel kişiye;

a) Ek-4’de yer alan hükümler doğrultusunda şirket anasözleşmesinde gerekli değişiklikleri yapması,

b) Yapılması öngörülen ithalat ve/veya ihracat faaliyetine ilişkin olarak, başvuru sırasında İthalat ve İhracat Yönetmeliği çerçevesinde sunulan belgelere uygun anlaşmaların aslı veya noter onaylı birer suretini Kuruma ibraz etmesi,

c) Lisans alma bedelinin kalan tutarının Kurum hesabına yatırıldığına ilişkin belgeyi ibraz etmesi,

durumunda lisans alabileceği ve bu yükümlülüklerin doksan gün içerisinde yerine getirilmesi halinde lisansının verileceği yazılı olarak bildirilir. Yükümlülüklerini yerine getiren tüzel kişiye Kurul kararı ile lisans verilir, lisansın verildiği Resmi Gazetede yayımlanır ve Kurum internet sayfasında duyurulur.

Mücbir sebepler dışında, öngörülen süre içerisinde bu yükümlülüklerin yerine getirilmemesi halinde lisans başvurusu Kurul kararıyla reddedilir.

Üretim, otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansları için Kurum tarafından uygun bulunan tesis tamamlanma tarihi ve süresi lisanslara derç edilir.

Üretim tesisinin kurulacağı sahanın, özel mülkiyete konu olması halinde lisans sahibi tüzel kişi namına, Kanun hükümlerinin gerektirdiği usuller dahilinde kamulaştırma yapılır. Taşınmazın kamulaştırılması yerine, amaç için yeterli olduğu takdirde, Kurum tarafından ilgili kanunlar uyarınca ihtiyaca göre intifa, irtifak, üst hakkı veya uzun süreli kiralama yoluna gidilebilir.

Lisansların yürürlüğe girmesi

Lisanslar, lisansta belirtilen tarihte yürürlüğe girer ve lisans sahibi tüzel kişilerin lisans kapsamındaki hak ve yükümlülükleri bu tarihten itibaren geçerlilik kazanır.

Lisans bedelleri

Piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilerin Kurum hesabına yatırmak zorunda oldukları ve bir sonraki yıl için geçerli olacak lisans alma, yıllık lisans, lisans yenileme, lisans tadili ve lisans sureti çıkartma bedelleri, her yılın Ağustos ayının sonuna kadar Kurul tarafından belirlenerek Resmi Gazetede yayımlanır ve Kurum internet sayfasında duyurulur.

Lisans alma bedelleri faaliyet konularına ve/veya faaliyet büyüklüğüne göre maktu olarak, yıllık lisans bedelleri ise faaliyet konularına ve üretimi, iletimi, dağıtımı, toptan veya perakende satışı gerçekleştirilen elektrik enerjisi miktarına göre nispi olarak belirlenir ve bu Yönetmelik hükümlerine göre ödenir.

Lisans yenileme, lisans sureti çıkartma ve lisans tadili bedelleri peşin olarak ödenir.

Yerli doğal kaynaklar ile yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi kurmak üzere lisans almak için başvuruda bulunan tüzel kişilerden lisans alma bedelinin yüzde biri dışında kalan tutarı tahsil edilmez. Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri için ilgili lisanslara derç edilen tesis tamamlanma tarihini izleyen ilk sekiz yıl süresince yıllık lisans bedeli alınmaz. Mevcut sözleşmeleri kapsamında faaliyet gösteren yerli doğal kaynaklar ile yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri için bu fıkra hükümleri uygulanmaz.

Üretim, otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisanslarına ilişkin ilk yıllık lisans bedeli, tesis tamamlanma tarihini izleyen ilk takvim yılında, tesis tamamlanma tarihini izleyen 31 Aralık tarihine kadar üretilerek satışı yapılan elektrik enerjisi miktarına göre hesaplanır. Takip eden yıllar için ise yıllık lisans bedeli, bir önceki yılda üretilerek satışa sunulan elektrik enerjisi miktarı üzerinden hesaplanır.

Bu Yönetmelikte tanımlanan genel mücbir sebepler ile ilgili lisanslarda tanımlanan özel mücbir sebepler dışında, üretim, otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisanslarına derç edilmiş bulunan tesis tamamlanma tarihinde, tesis tamamlanma süresinin yüzde onunu aşan bir gecikme olması (gecikme süresi hiçbir surette yüzseksen günü aşamaz) halinde yıllık lisans bedeli;

a) Tesisin tamamlanması gereken tarihten 31 Aralık tarihine kadar olan süre için, yapılan başvuru sırasında sunulan ortalama üretim miktarı üzerinden nispi olarak,

b) Bu durumun devam etmesi halinde ise takip eden yıllar için başvuru sırasında sunulan ortalama üretim miktarı üzerinden,

hesaplanır.

Yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisleri açısından; tesis tamamlanma tarihinde, tesis tamamlanma süresinin yüzde onunu aşan bir gecikme olması halinde, lisans sahibi tüzel kişiler, bu Yönetmelikte ilk sekiz yıl için yıllık lisans bedeli ödenmemesi olarak öngörülen muafiyetten yararlanamaz ve bu tüzel kişilerin yıllık lisans bedeli, başvuru sırasında sundukları ortalama üretim miktarı üzerinden hesaplanarak tahsil edilir.

Yıllık lisans bedelleri; lisans alma bedelinin kalan tutarının ödendiği tarihi izleyen ilk takvim yılından başlamak üzere her yılın Şubat, Haziran ve Ekim aylarının ilk beş iş günü içerisinde üç eşit taksitte Kurum hesabına yatırılır.

Yıllık lisans bedellerinin ödenmesi gereken süre içerisinde Kurum hesabına yatırılmaması durumunda; ödenmesi gereken tutara 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesine göre belirlenen gecikme zammı oranı uygulanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Tadil, Yenileme, Sona Erme ve İptaller

Lisansların tadil edilmesi

Lisanslar; lisans sahibinin talebi veya ilgili mevzuat kapsamındaki uygulamaların gerektirdiği durumlarda ya da yasal değişiklik hallerinde tadil edilebilir. Buna göre;

a) Lisans sahibinin talebi ile yapılan tadiller, lisans sahibinin lisansta değişiklik yapılması için öne sürdüğü gerekçelerin uygun bulunması,

b) İlgili mevzuat kapsamındaki uygulamaların gerektirdiği tadiller, gelir düzenleme esasları, fiyatlandırma esasları, performans standartları gibi düzenleyici işlemler çerçevesinde lisans hükümlerinde değişiklik yapılmasının gerekli olması,

c) Yasal değişiklik hallerinde yapılan tadiller, lisans sahibinin uyması gereken mevzuatta gerçekleşen değişiklikler paralelinde lisans hükümlerinde değişiklik yapılmasının zorunlu hale gelmesi,

durumlarında yapılabilir.

Lisans sahibinin talebi veya ilgili mevzuat kapsamındaki uygulamaların gerektirdiği durumlarda yapılan lisans tadili serbest rekabet koşullarını bozucu hükümler içeremez. Lisans tadilleri; ilgili tüm lisans sahiplerine eşit taraflar arasında ayrım gözetilmemesi ilkesi doğrultusunda ve aynı koşullarda uygulanır.

Lisans sahibinin, lisans tadilinden doğacak yeni ve/veya ilave yükümlülükleri yerine getirebilmesi için belirli bir süreye ihtiyaç duyması halinde, söz konusu süre Kurul kararı ile belirlenir ve tadil edilen lisanslarda yer alır.

Lisans tadil sürecinde Kurum;

a) Tadilin kapsamını,

b) Lisans sahibi tüzel kişinin tadil talebinin gerekçelerini,

c) Lisans sahibi tüzel kişinin tadil talebi hakkında alınan Kurul kararını,

d) Yasal değişiklik hallerinde gündeme gelen tadilin ayrıntılı gerekçesini,

e) Tadil kapsamındaki yükümlülüklerin yerine getirilebilmesi için talep edilen ve/veya Kurum tarafından öngörülen süreyi,

Kurum ilan panosu ve Kurum internet sayfası yoluyla duyurur ve ayrıca ilgili tüzel kişilere yazılı olarak bildirir.

Lisans sahibinin talebiyle yapılacak tadillerde, tadil talebinin lisans özel hükümleri hakkında olması durumunda, Kurulun tadil hakkındaki olumlu kararını izleyen otuz gün içerisinde lisans tadil ücretinin Kurum hesabına yatırıldığına ilişkin belgenin Kuruma ibraz edilmesi kaydıyla lisans tadil edilir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde lisans tadili talebi reddedilmiş sayılır.

Toptan satış lisansı veya perakende satış lisansı sahibi tüzel kişilerin daha sonra uluslararası enterkonneksiyon şartı oluşmuş ülkelerden ya da ülkelere ithalat ve/veya ihracat faaliyetlerinde bulunabilmek için lisans tadili talep etmeleri halinde; lisans tadil taleplerinin Kurum ilan panosu ve Kurum internet sayfasında duyurulmasını takiben; söz konusu ithalat ve/veya ihracat faaliyetine Kurul onayıyla izin verilmeden önce Kurum tarafından, 3154 sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanuna göre oluşturulan Bakanlık görüşü ile teknik konulara ilişkin olarak TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerin görüşü alınır. TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler teknik konular hakkındaki görüşlerini Kurum tarafından yapılan yazılı bildirim tarihinden itibaren kırkbeş gün içerisinde sonuçlandırarak Kuruma sunar.

İthalat ve/veya ihracat faaliyetleri açısından, lisans sahibinin talebi ile gündeme gelen lisans tadillerinin işleme konulabilmesi için; İthalat ve İhracat Yönetmeliği çerçevesinde sunulan belgelere uygun anlaşmaların aslı veya noter onaylı birer suretinin Kuruma ibraz edilmesi ve lisans tadili ücretinin Kurum hesabına yatırılması gereklidir.

Lisansların yenilenmesi

Lisanslar, lisans sahibinin talebi üzerine lisans süresinin bitiminden başlamak üzere ve Kanunda öngörülen asgari süreler gözetilmek suretiyle her defasında en fazla kırkdokuz yıl için yenilenebilir.

Lisans yenileme talebi, yürürlükteki lisans süresinin bitiminden en erken bir yıl, en geç dokuz ay önce, lisans sahibinin Kuruma yazılı olarak başvurması suretiyle yapılabilir.

Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerin, lisans sürelerinin bitiminden önce ve öngörülen süreler içerisinde lisanslarını yenilemek üzere Kuruma başvurmamaları halinde Kurum tüketicilerin korunması ve hizmetin aksamaması için gereken önlemleri alır.

Lisans yenileme talebi incelenirken temel olarak lisans sahibinin;

a) Piyasadaki mevcut performansı,

b) Lisans sahibi tüzel kişiler, müşterileri ve faaliyetin niteliğine göre tüketici zararlarının tazmini açısından tüketiciler ile olan ilişkileri,

c) Hakkında yapılmış şikayetler ve şikayetlerin giderilme süreleri,

d) Hakkında uygulanmış olan yaptırım ve cezalar,

dikkate alınır.

Lisans yenileme başvurusu hakkındaki inceleme ve değerlendirme, lisans yenilemesi hakkındaki yazılı başvurunun Kurum merkez evrakına giriş tarihini izleyen altmış gün içerisinde sonuçlandırılır. Lisans yenileme başvurusu hakkındaki Kurul kararı lisans sahibine yazılı olarak bildirilir ve yapılan bildirimde lisans yenileme bedelinin Kurum hesabına yatırıldığına ilişkin belgenin otuz gün içerisinde Kuruma ibraz edilmesi istenir. Bu yükümlülüğü yerine getiren tüzel kişiye Kurul kararı ile yeni lisans verilir.

Lisans yenilenmesi hakkındaki Kurul kararı, lisansın yürürlüğe girmesini müteakip Resmi Gazetede yayımlanır ve Kurum internet sayfasında duyurulur.

Lisansların sona ermesi

Lisanslar; lisans sahibi tüzel kişinin iflası halinde veya süreleri uzatılmadığı takdirde sürelerinin bitiminde kendiliğinden, lisans sahibi tüzel kişinin lisansını sona erdirmek istemesi halinde ise Kurul kararıyla sona erer.

Yapılan denetimler sonucu, tarifeleri düzenlemeye tabi olan lisans sahibi bir tüzel kişinin mali durumunun, lisansı kapsamındaki faaliyetini güvenli olarak yürütebilmesi ve/veya üstlenmiş olduğu mali yükümlülüklerini yerine getirmesini tehlikeye düşürecek şekilde bozulduğunun, ilgili mevzuat çerçevesinde lisans sahibi tüzel kişinin savunması da alınmak suretiyle hazırlanan denetim raporlarıyla tespit edilmesi durumunda, tüketiciler ve piyasa koşulları aleyhine bir sonuç yaratılmamasını teminen, Kurul kararına uygun olarak gereken önlemlerin alınacağı, tüzel kişilerin lisanslarında yer alır. Piyasa istikrarı açısından gerekli görülen hallerde, alınan önlemlere ilişkin Kurul kararı, Kurum ilan panosunda duyurulur ve Kurum internet sayfasında yayımlanır.

Lisans sahibi tüzel kişinin lisansı kapsamındaki faaliyetini sona erdirmek istemesi halinde, lisansın sona ermesinin talep edildiği tarihten en az yüzseksen gün önce, gerekçeleri ile birlikte Kuruma yazılı olarak başvuruda bulunulmuş olması zorunludur. Bu başvuru kapsamında lisans sahibi tüzel kişinin lisansını sona erdirmek istediği tarih itibarıyla ne tür yükümlülükler taşıdığının ve bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi için ne tür tedbirlerin öngörüldüğünün belirtilmesi de zorunludur. Kurulun, sona erdirme talebi hakkında alacağı karar için ihtiyaç duyulması halinde, ilave bilgi ve belgeler Kurum tarafından ilgili tüzel kişiden istenebilir.

Yapılan değerlendirme sonucu, sona erdirme talebinin Kurul kararıyla uygun bulunması halinde lisans, lisansın sona ermesinin talep edildiği tarihte sona erer. Kurul, lisansın sona ermesinin tüketiciler ve piyasa koşulları aleyhine bir durum yaratacağı yolunda karara vardığı takdirde, gerekçeleri lisans sahibi tüzel kişiye bildirilmek suretiyle talebi reddedebilir veya lisansın sona ermesi için talep edilen tarihi ileri bir tarihe erteleyebilir.

Dağıtım lisansı sahibi bir tüzel kişinin, lisans süresi sona ermeden önce lisansını sona erdirmek istemesi halinde, söz konusu lisans kapsamındaki faaliyeti sürdürecek yeni bir tüzel kişi lisans alıncaya kadar, lisans sona erdirilmez.

Lisans sahibi bir tüzel kişi lisansı kapsamındaki üretim tesisini, Kurul onayı almak kaydıyla satış, devir veya diğer bir düzenleme ile lisans kapsamındaki faaliyete devam etmek isteyen bir diğer tüzel kişiye devredebilir. Bu suretle üretim tesisini devralacak tüzel kişinin, devir işlemi gerçekleşmeden önce Kurumdan lisans alması zorunludur. Üretim tesisini devralan tüzel kişinin lisansı, devir işlemlerinin tamamlanması ve eski lisansın sona ermesi ile yürürlüğe girer.

Lisansların iptali

Lisanslar Kanunun 11 inci maddesi hükümleri çerçevesinde iptal edilebilir.

Bir dağıtım lisansının iptal edilmesinin zorunlu hale gelmesi durumunda;

a) Lisans iptalinden önce alınacak Kurul kararı doğrultusunda, tüketicilerin korunması ve hizmetin aksamaması açısından lisans kapsamındaki tesislerin kısmen veya tamamen diğer tüzel kişilere kullandırılabilmesini teminen, lisans sahibi tüzel kişinin yönetim kurulu üyelerinin bir kısmının veya tamamının geçici olarak değiştirilmesi suretiyle yerlerine yeni atama yapılacağının,

b) Dağıtım lisansı sahibi tarafından faaliyet gösterilen dağıtım bölgesindeki tesislerin mülkiyetinin söz konusu dağıtım lisansı sahibine ait olması durumunda, lisans sahibi tüzel kişi nam ve hesabına yüzyirmi gün içerisinde mülkiyete konu tesislerin satışı için mevzuat uyarınca Kurum tarafından çıkılacak ihalede oluşacak fiyattan devrin yapılacağının,

kabul edildiğine ilişkin hükümler, dağıtım lisanslarında ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin anasözleşmesinde yer alır.

İKİNCİ KISIM

Lisansa Tabi Faaliyetlere İlişkin Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM

Üretim Lisansı

Üretim lisansı kapsamında piyasada yürütülebilecek faaliyetler

Üretim lisansı sahibi tüzel kişiler; üretim tesisi kurulması, işletmeye alınması, elektrik enerjisi üretimi, ürettikleri elektrik enerjisinin ve/veya kapasitenin müşterilere satışı ile iştigal edebilir.

Üretim şirketleri, kontrol oluşturmaksızın dağıtım şirketleri ile iştirak ilişkisine girebilir.

Herhangi bir özel sektör üretim şirketinin iştirakleri ile birlikte işletmekte olduğu üretim tesisleri yoluyla piyasada sahip olacağı toplam pay, bir önceki yıla ait olarak TEİAŞ tarafından yayımlanmış Türkiye toplam elektrik enerjisi kurulu gücünün yüzde yirmisini geçemez.

Üretim lisansı sahibi tüzel kişiler, bu faaliyetler dışında piyasada herhangi bir faaliyette bulunamaz. Üretim lisansı sahibi bir tüzel kişinin lisansı kapsamında Kuruldan izin almaksızın yapabileceği faaliyetler ise lisansında ayrıca düzenlenir.

EÜAŞ ve/veya bağlı ortaklıkları tarafından rekabet ortamında piyasaya yapılan elektrik enerjisi ve/veya kapasite satışı, kamu kurum ve kuruluşları ve özel sektör kuruluşları arasında ayrım gözetilmeksizin uygulanır ve EÜAŞ ve/veya bağlı ortaklıklarının satış fiyatı hiçbir şekilde ve hiçbir yolla sübvanse edilemez.

EÜAŞ, bağlı ortaklıkları ve özel sektör üretim şirketleri; işletmekte veya işlettirmekte oldukları ya da kiraladıkları her bir üretim tesisi için ayrı lisans almak ve ayrı hesap tutmak zorundadır.

Üretim lisansı süresi

Üretim lisansı bir defada en az on, en çok kırkdokuz yıl için verilir.

Üretim lisansı genel hükümleri

Üretim lisansında, bu Yönetmelikte yer alan ortak hükümlerin yanı sıra aşağıdaki genel hükümler yer alır:

a) Üretim tesisinin, ilgili mevzuat ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak faaliyet göstereceği,

b) Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği uyarınca yük alma ve yük atma tekliflerinin Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezine zamanında verileceği ve Ulusal Yük Dağıtım Merkezi tarafından verilen yük alma ve yük atma talimatlarına uygun hareket edileceği (Bölgesel ısıtma ve müşterilerine ısı ve buhar sağlama taahhütleri ile sınırlı olarak tesis toplam verimliliği yüzde yetmişin üzerinde olan kojenerasyon tesisleri, rezervuarı olmayan hidroelektrik üretim tesisleri ile rüzgar, güneş, gel-git ve dalga enerjisine dayalı üretim tesisleri bu hükmün dışındadır.),

c) Mücbir sebepler ile yıllık programlı bakım takvimi dışında, üstlenilmiş bulunan yükümlülükler yerine getirilecek şekilde üretim tesisinin işler halde tutulacağı,

d) Yıllık programlı bakım takviminin ilgili mevzuata uygun olarak TEİAŞ ve/veya üretim tesisinin bulunduğu dağıtım bölgesinde faaliyet gösteren dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiye bildirileceği,

e) Mücbir sebepler dışında, önceden öngörülemeyen arızalar sonucu veya arızaya yol açacağı açık olan durumlarda, çok ivedi olarak TEİAŞ’a bilgi verilmek suretiyle programsız bir bakım yapıldığında, bu bakımın süresi itibarıyla piyasa işleyişini olumsuz yönde etkilediğinin saptanması ve devre dışı kalma hakkında öne sürülen gerekçelerin Kurum tarafından kabul edilebilir bulunmaması halinde, fiilin niteliğine göre Kanunun 11 inci maddesi hükümlerinin uygulanacağı,

f) Mücbir sebepler, yıllık programlı bakım takvimleri ve programsız bakımlar dışında, üretim faaliyetinin durdurulmasının talep edilmesi halinde, faaliyetin durdurulmasının talep edildiği tarihten en az yüzyirmi gün önce onay alabilmek üzere Kuruma yazılı olarak başvuruda bulunulacağı,

g) Ulusal Yük Dağıtım Merkezinin, sistem güvenilirliği açısından üstlendiği yükümlülükleri yerine getirebilmesini teminen, daha sonra gerekçelendirilmek ve eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin uygulanmak üzere bir acil durum bildirimi ile aşağıdaki hallerde vereceği tüm talimatlara, sözleşme şartları her ne olursa olsun uyulacağı;

1) Şebeke Yönetmeliği, TEİAŞ’ın lisansı ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde; sistem stabilitesi ve emniyeti açısından tehlike arz eden durumlar,

2) Mücbir sebepler,

h) Müşteriler ile yapılan ikili anlaşmalar kapsamındaki gerekli bilgilerin, Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği hükümleri uyarınca Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezine verileceği,

ı) Teknik olanaklar çerçevesinde TEİAŞ veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilere, maliyetin tamamını karşılayacak bedel üzerinden yan hizmetlerin teklif edileceği,

j) Kurum tarafından talep edildiğinde, teklif edilmiş olan yan hizmetler ve bu hizmetlere ilişkin maliyetlerin ayrıntılarının verileceği,

k) Dağıtım şirketleri ile kontrol oluşturmaksızın iştirak ilişkisine girilebileceği,

l) Müşterilere yapılacak elektrik enerjisi naklinde, TEİAŞ ve/veya dağıtım sistemini veya sistemlerini işleten tüzel kişilere, Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliğinde yer alan usul ve esaslara göre belirlenen iletim tarifesi ve/veya dağıtım tarifeleri üzerinden ücret ödeneceği,

m) Özel direkt iletim hattı tesis edilebileceği ve işletilebileceği,

n) İlgili mevzuat çerçevesinde Kurul tarafından lisansa derç edilmiş bulunan tüzel kişiye ve/veya lisansa tabi faaliyete özgü diğer hükümlere uyulacağı.

İKİNCİ BÖLÜM

İletim Lisansı

İletim lisansı kapsamında piyasada yürütülebilecek faaliyetler

Mevcut ve inşa edilecek tüm iletim tesisleri üzerinden yapılacak iletim faaliyeti ile Ulusal Yük Dağıtım Merkezi ve bu Merkeze bağlı Bölgesel Yük Dağıtım Merkezleri aracılığıyla ulusal iletim sisteminin ve Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezinin işletilmesi faaliyetleri TEİAŞ tarafından gerçekleştirilir.

TEİAŞ; lisansı kapsamında, kamu mülkiyetindeki tüm iletim tesislerini devralmak, kurulması öngörülen iletim tesisleri için iletim yatırım planı yapmak, yeni iletim tesislerini kurmak, gerekli iyileştirmeleri yapmak, ilgili mevzuata uygun olarak iletim sistemini işletmek, bakım ve onarımını yapmakla yükümlüdür (üretim, otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansı sahibi tüzel kişilerin Kanun ve bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde iletim seviyesinde özel direkt iletim hatları tesis edip işletmeleri bu hükmün istisnasını oluşturur).

TEİAŞ, bu faaliyetler dışında başka bir piyasa faaliyeti ile iştigal edemez. TEİAŞ’ın lisansı kapsamında Kuruldan izin almaksızın yapabileceği faaliyetler ise lisansında ayrıca düzenlenir.

İletim lisansı süresi

İletim lisansı bir defada en az on, en çok kırkdokuz yıl için verilir.

İletim lisansı genel hükümleri

TEİAŞ’ın lisansında, bu Yönetmelikte yer alan ortak hükümlerin yanı sıra, aşağıdaki genel hükümler yer alır:

a) Eşit taraflar arasında ayırım gözetilmeksizin iletim hizmeti sunulacağı,

b) Üçüncü şahısların iletim sistemine bağlantı ve sistem kullanım taleplerinin sisteme erişim hakkı gözetilerek karşılanacağı,

c) İlgili mevzuat çerçevesinde iletim sisteminin çevreyle uyumlu bir şekilde işletileceği ve gerekli bakım ve onarımların yapılacağı,

d) Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği çerçevesinde ve Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezi marifetiyle mali uzlaştırma sisteminin işletileceği,

e) Üretim, otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansı almak suretiyle faaliyet göstermek üzere kurulacak üretim tesislerinin iletim şebekesine bağlantısının mümkün olup olmadığı hakkında Kurum tarafından istenen görüşün gerekçeleri ile birlikte kırkbeş gün içerisinde Kuruma sunulacağı,

f) İthalat ve ihracat faaliyetleri ile ilgili olarak, Kurum tarafından istenen görüşün kırkbeş gün içerisinde gerekçeleri ile birlikte Kuruma sunulacağı,

g) Piyasada; verimli, istikrarlı ve ekonomik bir sistemin oluşturulması ve korunması için elektrik enerjisi üretimi, toptan satışı ve perakende satışında rekabet ortamına uygun bir alt yapının sağlanacağı,

h) Piyasanın gelişimine bağlı olarak, Kurul kararlarına uygun şekilde piyasada yeni ticaret yöntemleri ve satış kanallarının uygulanabilmesine yönelik alt yapının geliştirileceği ve uygulanacağı,

ı) Acil durumlar karşısında alınacak önlemlerin ancak söz konusu acil duruma yol açan etkenlerin giderilmesi için ihtiyaç duyulan süre kadar devam edecek şekilde belirleneceği ve bu önlemlerin piyasanın işleyişine olan etkisinin asgari düzeyde olmasının sağlanacağı ve böyle durumlar için hazırlık yapılacağı, diğer piyasa katılımcıları tarafından alınacak önlemlerin koordine edileceği ve oluşturulacak kurallar çerçevesinde acil durum bildirimi yapmak suretiyle ilgili lisans sahiplerine talimat verileceği,

j) Piyasada hiçbir surette kendi nam ve hesabına elektrik enerjisi ve/veya kapasite ticareti ile iştigal edilmeyeceği,

k) Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde iletim tarifesi ile bağlantı tarifelerinin Kuruma sunulacağı,

l) Talep tahminlerinin hazırlanmasına ilişkin usul ve esasları kapsayan yönetmeliğe uygun olarak dağıtım şirketleri tarafından hazırlanan talep tahminleri esas alınarak üretim kapasite projeksiyonunun yapılacağı,

m) İletim sistemi yatırım planlarının hazırlanarak Kuruma sunulacağı,

n) Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının kararı doğrultusunda uluslararası enterkonneksiyon çalışmalarının yapılacağı,

o) Bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarının yapılacağı,

p) Yan hizmetler anlaşmaları ile yan hizmetlerin ekonomik ve güvenilir olarak satın alınacağı,

r) İlgili mevzuat çerçevesinde, iletim sistemine doğrudan bağlı olan serbest tüketicilere elektrik enerjisi ve/veya kapasite temin eden tedarikçilerin kayıtlarının tutulacağı, puant taleplerinin kaydedileceği ve sayaç kayıtlarının izleneceği,

s) Lisans kapsamındaki faaliyetlerin yerine getirebilmesini teminen diğer lisans sahibi tüzel kişiler tarafından verilen bilgilerin gizli tutulacağı,

t) İletim kontrol anlaşmalarının yapılacağı,

u) İlgili mevzuat çerçevesinde Kurul tarafından lisansa derç edilmiş bulunan TEİAŞ’a ve/veya iletim lisansına özgü diğer hükümlere uyulacağı.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Dağıtım Lisansı

Dağıtım lisansı kapsamında piyasada yürütülebilecek faaliyetler

Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler, lisanslarında belirlenen bölgelerde dağıtım faaliyetini yürütmekle yükümlüdür. Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler ayrıca, perakende satış lisansı almak kaydıyla perakende satış faaliyeti ve/veya perakende satış hizmeti, kamu tüzel kişileri hariç olmak üzere üretim lisansı almak kaydıyla lisanslarında belirlenen bölgelerde yıllık elektrik enerjisi üretimi bir önceki yılda bölgelerinde tüketime sunulan yıllık toplam elektrik enerjisi miktarının yüzde yirmisinden fazla olmamak üzere üretim tesisi kurarak üretim faaliyetinde bulunabilir.

Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler, lisanslarında belirlenen bölgelerde kurulması öngörülen yeni dağıtım tesisleri için dağıtım yatırım planı yapmak, yeni dağıtım tesislerini kurmak, gerekli iyileştirmeleri yapmak, ilgili mevzuata uygun olarak dağıtım sistemini işletmek, bakım ve onarımını yapmakla yükümlüdür.

Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler, bu faaliyetler dışında piyasada herhangi bir faaliyette bulunamaz. Dağıtım lisansı sahibi bir tüzel kişinin lisansı kapsamında Kuruldan izin almaksızın yapabileceği faaliyetler ise lisansında ayrıca düzenlenir.

Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler, bulundukları dağıtım bölgesinde, başka bir tedarikçiden elektrik enerjisi ve/veya kapasite temin edemeyen tüketiciler bulunması halinde, perakende satış lisansı alarak bu tüketicilere perakende satış yapmak ve/veya perakende satış hizmeti vermekle yükümlüdür.

Bulunduğu dağıtım bölgesindeki perakende satış lisansı sahibi dağıtım şirketi dışındaki bir tedarikçiden elektrik enerjisi ve/veya kapasite satın almakta olan bir serbest tüketicinin, hukuki gerekler nedeniyle tedarikçisinin faaliyetine geçici olarak ara verilmesi veya tedarikçisinin faaliyetinin son bulması halinde, bulunduğu bölgedeki dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi bu serbest tüketiciye yeni bir tedarikçi ile ikili anlaşma yapıncaya kadar elektrik enerjisi ve/veya kapasite temin etmekle yükümlüdür.

Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler, bu yükümlülüklerini yerine getirmek üzere mevcut tedarikçileri ve/veya diğer tedarikçiler ile söz konusu serbest tüketicilere garanti edilen elektrik enerjisi ve/veya kapasitenin teminini içeren son kaynak anlaşmaları yapmak zorundadır.

Dağıtım lisansı süresi

Dağıtım lisansı bir defada en az on, en çok kırkdokuz yıl için verilir.

Dağıtım lisansı genel hükümleri

Dağıtım lisansında, bu Yönetmelikte yer alan ortak hükümlerin yanı sıra, aşağıdaki genel hükümler yer alır:

a) Dağıtım faaliyetinin gösterileceği bölge sınırları,

b) İlgili mevzuat çerçevesinde dağıtım sisteminin çevreyle uyumlu bir şekilde işletileceği ve gerekli bakım ve onarımların yapılacağı,

c) Eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin dağıtım hizmeti sunulacağı,

d) Üçüncü şahısların dağıtım sistemine bağlantı ve sistem kullanım taleplerinin sisteme erişim hakkı gözetilerek karşılanacağı,

e) Üretim, otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansı almak suretiyle faaliyet göstermek üzere kurulacak üretim tesislerinin dağıtım sistemine bağlantısının mümkün olup olmadığı hakkında Kurum tarafından istenen görüşün gerekçeleri ile birlikte kırkbeş gün içerisinde Kuruma sunulacağı,

f) Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde dağıtım tarifesi ile bağlantı tarifelerinin Kuruma teklif edileceği,

g) Bölgelerinde elektrik enerjisi ve/veya kapasite tedarik edemeyen tüketicilere perakende satış ve perakende satış hizmeti götürüleceği,

h) Lisanslarında belirlenen bölgelerde; üretim lisansı almak kaydıyla ve yıllık elektrik enerjisi üretimi bir önceki yılda bölgelerinde tüketime sunulan yıllık toplam elektrik enerjisi miktarının yüzde yirmisinden fazla olmamak üzere üretim tesisi kurulabileceği,

ı) Sahibi oldukları veya iştirak ilişkisinde bulundukları üretim şirketi veya şirketlerinden, bölgelerinde bir önceki yılda dağıtımını yaptıkları yıllık toplam miktarın yüzde yirmisinden fazla elektrik enerjisi satın alınamayacağı,

j) Üretim şirketleri ile iştirak ilişkisine girilebileceği,

k) Piyasada; verimli, istikrarlı ve ekonomik bir sistemin oluşturulması ve korunması açısından, elektrik enerjisi üretimi, toptan satışı ve perakende satışında rekabet ortamına uygun alt yapının sağlanacağı,

l) Talep tahminlerinin hazırlanmasına dair usul ve esasları kapsayan yönetmelik hükümleri çerçevesinde, lisansları kapsamındaki dağıtım bölgesine ilişkin talep tahminlerinin yapılacağı ve TEİAŞ’a iletileceği,

m) Bölgesel talep tahminleri ve TEİAŞ'ın iletim sistemi yatırım planı dikkate alınmak suretiyle dağıtım sistemi yatırım planlarının hazırlanarak Kuruma sunulacağı ve uygulamaların bu planlara göre gerçekleştirileceği,

n) Bağlantı ve sistem kullanım anlaşmaları ile yan hizmetler anlaşmalarının yapılacağı,

o) İthalat ve ihracat faaliyetleri ile ilgili olarak, Kurum tarafından istenen görüşün kırkbeş gün içerisinde gerekçeleri ile birlikte Kuruma sunulacağı,

p) Yan hizmetlerin ekonomik ve güvenilir olarak satın alınacağı,

r) Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde, bulunması halinde perakende satış lisansları kapsamında gerçekleştirdikleri satışların yanı sıra, lisansları kapsamındaki dağıtım bölgesinde diğer tedarikçilerden elektrik enerjisi ve/veya kapasite temin eden tüketicilere ait kayıtların da tutulacağı, puant taleplerinin kaydedileceği ve sayaç kayıtlarının izleneceği,

s) Perakende satış lisanslarında yer alması halinde, bir başka dağıtım şirketinin bölgesinde bulunan serbest tüketicilere de elektrik enerjisi ve/veya kapasite satışı yapılabileceği,

t) Bölgesinde yürütülen perakende satış faaliyetlerinde, tüm perakende satış lisansı sahibi tüzel kişilere eşit taraflar arasında ayrım gözetmeden dağıtım hizmeti sağlayacağı,

u) Serbest tüketicilerin tedarikçilerini değiştirmek istemeleri durumunda gerekli yardım, hizmet ve bilgilerin sağlanacağı,

v) İlgili mevzuat çerçevesinde Kurul tarafından lisansa derç edilmiş bulunan tüzel kişiye ve/veya lisansa tabi faaliyete özgü diğer hükümlere uyulacağı.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Toptan Satış Lisansı

Toptan satış lisansı kapsamında piyasada yürütülebilecek faaliyetler

Toptan satış lisansı sahibi tüzel kişiler piyasada; elektrik enerjisi ve/veya kapasitenin toptan satışı ve doğrudan serbest tüketicilere satışı faaliyetleri ile iştigal edebilir. Toptan satış lisansı sahibi tüzel kişiler lisanslarında yer alması kaydıyla ithalat ve ihracat faaliyetlerini de yürütebilir.

Herhangi bir özel sektör toptan satış şirketinin iştirakleriyle birlikte piyasada sahip olacağı toplam pay, piyasada bir önceki yılda tüketilen toplam elektrik enerjisi miktarının yüzde onunu geçemez.

Toptan satış lisansı sahibi tüzel kişiler, bu faaliyetler dışında piyasada herhangi bir faaliyette bulunamaz. Toptan satış lisansı sahibi bir tüzel kişinin lisansı kapsamında Kuruldan izin almaksızın yapabileceği faaliyetler ise lisansında ayrıca düzenlenir.

Toptan satış lisansı süresi

Toptan satış lisansı, bir defada en çok kırkdokuz yıl için verilir.

Toptan satış lisansı genel hükümleri

Toptan satış lisansında, bu Yönetmelikte yer alan ortak hükümlerin yanı sıra, aşağıdaki genel hükümler yer alır:

a) İthalat ve İhracat Yönetmeliği çerçevesinde ithalat ve/veya ihracat faaliyetinde bulunulabileceği,

b) İthal ve/veya ihraç edilecek elektrik enerjisinin miktar ve sürelerini kapsayan bir program oluşturularak Kuruma sunulacağı,

c) Piyasada faaliyet gösteren diğer tüzel kişilere karşı olan mali yükümlülüklerin teminat altına alınacağı,

d) Hizmet verilen serbest tüketiciler ile ilgili tüketim bilgilerinin, hizmet verilen bölgelerdeki dağıtım şirketlerine verileceği,

e) İlgili mevzuat çerçevesinde Kurul tarafından lisansa derç edilmiş bulunan tüzel kişiye ve/veya lisansa tabi faaliyete özgü diğer hükümlere uyulacağı.

TETAŞ’ın toptan satış lisansında yer alacak hükümler

TETAŞ’ın toptan satış lisansında, 28 inci madde hükümleri ve bu Yönetmelikte yer alan ortak hükümlerin yanı sıra, aşağıdaki genel hükümler yer alır:

a) Kanunda öngörülen şekilde enerji alım ve enerji satış anlaşmalarının imzalanabileceği ve devralınan ve/veya imzalanan anlaşmaların yürütülerek sona erdirileceği,

b) TEDAŞ’a ve dağıtım şirketlerine karşı üstlenilen enerji satış taahhütlerini karşılamak üzere, daha ekonomik bir tedarik kaynağı bulunamadığı takdirde öncelikle Kanunun geçici 6 ncı maddesi kapsamında Kurul tarafından yapılacak düzenleme çerçevesinde EÜAŞ ve/veya bağlı ortaklıklarından alınmak ve bu halde dahi açık kalması halinde bir yılı aşmamak ve Kurul tarafından onaylanmak kaydıyla enerji alım anlaşmaları imzalanabileceği,

c) Üstlenilen enerji ve/veya kapasite alımları çerçevesinde piyasada yer alan gerçek ve tüzel kişilere enerji ve/veya kapasite satışı yapılabileceği,

d) Satın alınan elektrik enerjisinin ortalama maliyetini ve üstlenilmiş olan diğer yükümlülükleri yansıtan ve düzenlemeye tabi olan bir toptan satış tarifesinin hazırlanacağı ve Kurul onayını müteakip eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin uygulanacağı ve toptan satış tarifesinin hiçbir şekilde ve hiçbir yolla sübvanse edilemeyeceği,

e) EÜAŞ ve/veya bağlı ortaklıkları ve üretim lisansı sahibi tüzel kişiler ile yapılan anlaşmalar kapsamında Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezine verilebilecek tekliflerin, Kurul tarafından belirlenecek bir süre boyunca düzenlemeye tabi olacağı,

f) Kanunun geçici 6 ncı maddesi kapsamında Kurul tarafından yapılacak düzenleme çerçevesinde, üretimleri ve/veya kapasiteleri TETAŞ’a tahsis edilmiş olan EÜAŞ ve/veya bağlı ortaklıklarına ait üretim tesislerinin kapasitelerinin TETAŞ tarafından lisans sahibi diğer tüzel kişilere kiralanabileceği,

g) İlgili mevzuat çerçevesinde Kurul tarafından lisansa derç edilmiş bulunan TETAŞ’a özgü diğer hükümlere uyulacağı.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Perakende Satış Lisansı

Perakende satış lisansı kapsamında piyasada yürütülebilecek faaliyetler

Perakende satış lisansı sahibi tüzel kişiler piyasada; elektrik enerjisi ve/veya kapasitenin tüketicilere satışı faaliyeti ile iştigal eder. Perakende satış lisansı sahibi tüzel kişiler lisanslarında yer alması koşulu ile dağıtım seviyesinden elektrik enerjisi ve/veya kapasite ithalatı faaliyeti ile de iştigal edebilir.

Perakende satış şirketleri, herhangi bir bölge sınırlaması olmaksızın perakende satış ve perakende satış hizmeti faaliyetinde bulunabilir. Perakende satış lisansına sahip dağıtım şirketleri ise, başka bir dağıtım şirketinin bölgesinde bulunan serbest tüketicilere ancak perakende satış lisansında yer alması halinde, elektrik enerjisi ve/veya kapasite satışı yapabilir.

Elektrik enerjisinin perakende satışı dışında sayaç okuma, faturalama gibi hizmetler, lisanslarında yer alması kaydıyla, perakende satış hizmeti olarak perakende satış şirketleri ve/veya perakende satış lisansına sahip dağıtım şirketleri tarafından yürütülür. Sadece perakende satış hizmeti yapmak üzere de perakende satış lisansı alınabilir.

Perakende satış lisansı sahibi tüzel kişiler, bu faaliyetler dışında piyasada herhangi bir faaliyette bulunamaz. Perakende satış lisansı sahibi bir tüzel kişinin lisansı kapsamında Kuruldan izin almaksızın yapabileceği faaliyetler ise lisansında ayrıca düzenlenir.

Perakende satış lisansı süresi

Perakende satış lisansı, bir defada en çok kırkdokuz yıl için verilir.

Perakende satış lisansı genel hükümleri

Perakende satış lisansında, bu Yönetmelikte yer alan ortak hükümlerin yanı sıra, aşağıdaki genel hükümler yer alır:

a) Piyasada faaliyet gösteren diğer tüzel kişilere karşı olan mali yükümlülüklerin teminat altına alınacağı,

b) İthalat ve İhracat Yönetmeliğine uygun olarak iletim seviyesinin altındaki gerilim seviyelerinde ithalat yapılabileceği,

c) İthal edilecek elektrik enerjisinin miktar ve sürelerini kapsayan bir program oluşturulacağı,

d) Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde serbest olmayan tüketicilere uygulanacak tarifelerin Kuruma teklif edileceği,

e) Serbest olmayan tüketicilere abone grupları bazında standart sözleşme sunulacağı,

f) Lisansta yer alması kaydıyla perakende satış hizmeti verilebileceği,

g) Perakende satış lisansına sahip dağıtım şirketleri açısından, perakende satış lisansında yer alması kaydıyla, başka bir dağıtım şirketinin bölgesinde bulunan serbest tüketicilere elektrik enerjisi ve/veya kapasite satışı yapılabileceği,

h) Hizmet verilen tüketiciler ile ilgili tüketim bilgilerinin hizmet verilen bölgelerdeki dağıtım şirketlerine verileceği,

ı) İlgili mevzuat çerçevesinde Kurul tarafından lisansa derç edilmiş bulunan tüzel kişiye ve/veya lisansa tabi faaliyete özgü diğer hükümlere uyulacağı.

ALTINCI BÖLÜM

Otoprodüktör ve Otoprodüktör Grubu Lisansı

Otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansı kapsamında piyasada yürütülebilecek faaliyetler ve faaliyetlere ilişkin hükümler

Otoprodüktör lisansı sahibi tüzel kişiler, kendi ihtiyaçlarını karşılamak üzere üretim tesisi kurulması ve üretim fazlası olması durumunda üretilen elektrik enerjisi ve/veya kapasitenin lisans sahibi diğer tüzel kişilere ve serbest tüketicilere satışı faaliyetleri ile iştigal edebilir.

Otoprodüktör grubu lisansı sahibi tüzel kişiler, esas olarak kendilerinin ve ortaklarının elektrik enerjisi ihtiyaçlarını karşılamak üzere üretim tesisi kurulması, üretilen elektrik enerjisi ve/veya kapasitenin grup ortaklarına satılması, üretim fazlası olması durumunda üretim fazlasının lisans sahibi diğer tüzel kişilere ve serbest tüketicilere satışı faaliyetleri ile iştigal edebilir.

Otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansı sahibi tüzel kişilerin rekabet ortamında ikili anlaşmalar yoluyla müşterilere satabilecekleri elektrik enerjisi miktarı, bu tüzel kişilere ait üretim tesis veya tesislerinde bir takvim yılı içerisinde üretilen elektrik enerjisinin yüzde yirmisini geçmemek üzere Kurul kararı ile belirlenir. Bu oran olağanüstü hallerde yarısına kadar artırılabilir.

Otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansı sahibi tüzel kişilerin sahibi oldukları üretim tesis veya tesislerinde ürettikleri ve rekabet ortamında ikili anlaşmalar yoluyla müşterilere yaptıkları satışa ilişkin elektrik enerjisi satış fiyatı, taraflar arasında yapılacak ikili anlaşmalar kapsamında serbestçe müzakere edilerek belirlenir.

Otoprodüktör veya otoprodüktör grubu lisansı sahibi tüzel kişilerin bir takvim yılı içerisinde ürettikleri elektrik enerjisinin, Kurul tarafından belirlenen orana karşılık gelen miktardan daha fazlasını serbest rekabet ortamında sattığının tespit edilmesi halinde, lisans sahibi tüzel kişinin, yapılan yazılı bildirimi müteakip, otuz gün içerisinde üretim lisansı almak üzere Kuruma başvuruda bulunması zorunludur.

Otoprodüktör grupları tarafından üretilen elektrik enerjisinin grup ortaklarına satışında, serbest rekabet ortamında müşterilere yapılan diğer satışlar için de geçerli olduğu gibi, mevzuat kapsamında fatura düzenlenmesi zorunludur.

Otoprodüktör grubunu teşkil eden ortakların serbest tüketici olması ve lisans başvurusu aşamasında belirlenmiş olması esastır. Üretilen enerjiyi kullanacak şirketlerin aynı şirketler grubu veya holding bünyesinde olduğu otoprodüktör grupları bu hükmün dışında tutulur.

Lisans kapsamında belirlenmiş olan otoprodüktör grubu ortaklık yapılarında değişiklik, Kurul kararı ve lisans tadili ile yapılabilir.

Otoprodüktör ve otoprodüktör grupları ve iştirakleri, Kanunda özel sektör üretim şirketleri için getirilmiş bulunan kısıtlamalara ve bu Yönetmelikte özel sektör üretim şirketleri için iştirak ilişkileri açısından getirilen düzenlemelere ve kısıtlamalara tabidir.

Otoprodüktör veya otoprodüktör grubu lisansı sahibi tüzel kişiler beşinci fıkrada tanımlanan durum dışında, başka bir piyasa faaliyeti ile iştigal edemez.

Otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansı sahibi bir tüzel kişinin lisansı kapsamında Kuruldan izin almaksızın yapabileceği faaliyetler lisansında ayrıca düzenlenir.

Otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansı süresi

Otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansı, bir defada en çok kırkdokuz yıl için verilir.

Otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansı genel hükümleri

Otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansında, bu Yönetmelikte yer alan ortak hükümlerin yanı sıra, aşağıdaki genel hükümler yer alır:

a) Üretim tesisinin, ilgili mevzuat ve diğer mevzuat hükümlerine uygun olarak faaliyet göstereceği,

b) Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği uyarınca yük alma ve yük atma tekliflerinin Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezine zamanında verileceği ve Ulusal Yük Dağıtım Merkezi tarafından verilen yük alma ve yük atma talimatlarına ilgili mevzuattaki limitler içerisinde uygun hareket edileceği (Bölgesel ısıtma ve müşterilerine ısı ve buhar sağlama taahhütleri ile sınırlı olarak tesis toplam verimliliği yüzde yetmişin üzerinde olan kojenerasyon tesisleri, rezervuarı olmayan hidroelektrik üretim tesisleri ile rüzgar, güneş, gel-git ve dalga enerjisine dayalı üretim tesisleri bu hükmün dışındadır.),

c) Mücbir sebepler ile yıllık programlı bakım takvimi dışında, üstlenilmiş bulunan yükümlülükler yerine getirilecek şekilde üretim tesisinin işler halde tutulacağı,

d) Bir sonraki yıla ait programlı bakım takviminin ilgili mevzuata uygun olarak TEİAŞ ve/veya üretim tesisinin bulunduğu dağıtım bölgesinde faaliyet gösteren dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiye bildirileceği,

e) Mücbir sebepler dışında, önceden öngörülemeyen arızalar sonucu veya arızaya yol açacağı açık olan durumlarda, çok ivedi olarak TEİAŞ’a bilgi verilmek suretiyle programsız bir bakım yapıldığında, bu bakımın süresi itibarıyla piyasa işleyişini olumsuz yönde etkilediğinin saptanması ve devre dışı kalma hakkında öne sürülen gerekçelerin Kurum tarafından kabul edilebilir bulunmaması halinde, Kanunun 11 inci maddesi hükümleri çerçevesinde, fiilin niteliğine uygun yaptırım uygulanmasının kabul edildiği,

f) Ulusal Yük Dağıtım Merkezinin, sistem güvenilirliği açısından üstlendiği yükümlülükleri yerine getirebilmesini teminen, daha sonra gerekçelendirilmek ve eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin uygulanmak üzere bir acil durum bildirimi ile;

1) Şebeke Yönetmeliği, TEİAŞ’ın lisansı ve ilgili diğer mevzuat çerçevesinde; sistem stabilitesi ve emniyeti açısından tehlike arz eden durumlar,

2) Mücbir sebepler,

hallerinde vereceği tüm talimatlara, sözleşme şartları her ne olursa olsun uyulacağı,

g) Müşterileri ve/veya ortakları ile yaptıkları ikili anlaşmalar kapsamındaki gerekli bilgilerin, Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği hükümleri uyarınca Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezine verileceği,

h) Otoprodüktör ve otoprodüktör grubu lisansı sahibi tüzel kişilerin teknik olanakları çerçevesinde TEİAŞ veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilere maliyetin tamamını karşılayacak bedel üzerinden yan hizmetleri teklif edeceği,

ı) Kurum tarafından talep edildiğinde, teklif edilmiş olan yan hizmetler ve bu hizmetlere ilişkin maliyetlerin ayrıntılarının verileceği,

j) Müşterileri ve/veya ortaklarına yapılan elektrik enerjisi naklinde, TEİAŞ ve/veya dağıtım sistemini veya sistemlerini işleten tüzel kişilere, Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliğinde yer alan usul ve esaslara göre belirlenen iletim tarifesi ve/veya dağıtım tarifeleri üzerinden ücret ödeneceği,

k) Özel direkt iletim hattı tesis edilebileceği ve işletilebileceği,

l) İlgili mevzuat çerçevesinde Kurul tarafından lisansa derç edilmiş bulunan tüzel kişiye ve/veya lisansa tabi faaliyete özgü diğer hükümlere uyulacağı.

ÜÇÜNCÜ KISIM

Diğer Hükümler

BİRİNCİ BÖLÜM

Diğer Yükümlülükler, Eşit Taraflar Arasında Ayrım Yapılmaması, Sisteme Erişim ve Sistem Kullanım Hakları

Lisans sahibi tüzel kişilerin diğer yükümlülükleri

Lisanslarda diğer yükümlülükler olarak;

a) Lisans sahibi tüzel kişinin, tüketiciler dışında, lisans sahibi olmayan hiçbir kişi ile yurt içinde elektrik enerjisi ve/veya kapasite alışverişi yapamayacağı,

b) Elektrik enerjisinin kalitesizliğinden ve/veya kesintilerinden kaynaklanan zarar ve hasarların, ilgili mevzuatta belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde sorumlu olan lisans sahibi tüzel kişiler tarafından tazmin edileceği,

c) Ek-4’ün 1 ve 2 nci sırasında öngörülen asgari sermaye miktarının, Elektrik Piyasası Endeksi artış oranının iki katını geçmemek üzere Kurul tarafından belirlenen oranda her yıl artırılacağı,

d) Lisans sahibi tüzel kişinin, sahip olduğu ve/veya işletmekte olduğu tesislerde ve yürüttüğü hizmetlerde her türlü güvenlik tedbirini alacağı,

e) Lisans sahibi tüzel kişinin, lisansı kapsamındaki faaliyetlerin sürdürülmesini engelleyecek veya aksatacak olayları, bu olayların lisans kapsamındaki faaliyetler üzerindeki etkilerini, bu etkileri azaltmak veya ortadan kaldırmak için lisans sahibi tüzel kişi tarafından alınan önlemleri ve etkilerin hangi koşullarda ve sürede tamamen giderilebileceğini, olayın ortaya çıkmasından itibaren yedi iş günü içerisinde yazılı olarak Kuruma bildireceği,

f) Lisans sahibi tüzel kişilerin, kendi aralarındaki ikili anlaşmalar ile serbest tüketicilerle yapmış oldukları ikili anlaşmalara ilişkin gerekli bilgi ve belgeleri Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezine vereceği,

g) Lisans sahibi tüzel kişinin, lisansı kapsamındaki faaliyetleri hizmet alımı yolu ile gördürebileceği ancak bu durumun ilgili lisans sahibi tüzel kişinin lisanstan kaynaklanan yükümlülüklerinin devri anlamına gelmeyeceği,

h) Serbest tüketicilerin ve lisans sahibi tüzel kişinin, ölçme-iletişim-kontrol alt yapısının gerektirdiği çok zaman dilimli ölçüm yapabilen elektronik sayaçları karşılıklı olarak tesis etmedikleri sürece ikili anlaşmalar yoluyla elektrik enerjisi ve/veya kapasite alışverişi yapamayacağı,

hükümleri yer alır.

Eşit taraflar arasında ayrım yapılmaması

TEİAŞ ve dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler, lisansları kapsamındaki hizmetleri sağlarken;

a) Lisans sahibi diğer tüzel kişiler, serbest ve serbest olmayan tüketiciler arasında ayrım yapamaz, piyasa koşullarını bozucu davranışlarda bulunamaz,

b) İlgili mevzuatın gereklerini ve tarifeleri, tüm sistem kullanıcılarına eşitler arasında ayrım gözetmeyecek şekilde uygular,

c) İletim ve dağıtım sistemine erişilebilirlik hususunda ve elektrik enerjisi kesintileri veya kısıntıları ile ilgili olarak yanlış ve yanıltıcı bilgi veremez,

d) Serbest tüketicileri herhangi bir tedarikçiye yönlendiremez.

Sisteme erişim ve sistem kullanım hakları

Gerçek veya tüzel kişilerin, iletim ve/veya dağıtım sistemine bağlantı ve sistem kullanım taleplerinin, ilgili mevzuat gereğince müstakil olarak iletim ve/veya dağıtım faaliyetini yürütmekle görevli TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından eşit taraflar arasında ayrım gözetilmeksizin karşılanması zorunludur.

Serbest tüketici niteliği kazanmış bir tüketicinin tedarikçisini seçme serbestisine hiçbir surette müdahale edilemez ve serbest tüketicilerin sisteme erişim ve sistem kullanım hakları engellenemez.

Gerçek veya tüzel kişilerin, TEİAŞ veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından işletilmekte olan iletim ve/veya dağıtım sistemlerine bağlantısı ve/veya sistem kullanımı hakkında;

Bağlantı yapılması öngörülen tarihte, bağlantı yapılmak istenen noktada şebekenin teknik özelliklerinin yetersiz olması,

Bağlantı yapılması öngörülen tesisin projesinde, sisteme bağlantıyla ilgili olarak Şebeke Yönetmeliği ve/veya Dağıtım Yönetmeliği veya ilgili diğer mevzuatta yer alan standartların sağlanamaması,

Yapılması istenilen bağlantı ve elektrik enerjisi nakil işleminin kamu hizmeti yükümlülüklerini engellediğinin, TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerce gerekçeleriyle belgelenmesi,

Bağlantı yapılması öngörülen tesisin projesinde, gerilim düşümü, harmonik, elektromanyetik girişim, fliker seviyesi gibi değerlerin, şebekeye giriş veya çıkış noktasında ve iletim ve/veya dağıtım kademelerinde, ilgili mevzuatta belirlenen sınırları karşılamaması durumu,

hariç, olumsuz görüş verilemez.

TEİAŞ veya dağıtım sistemini işleten tüzel kişilerin sisteme bağlantı ve sistem kullanımı hakkındaki olumsuz görüşlerinin gerekçelendirilmiş olması ve bu gerekçelerin Kurul kararıyla uygun bulunması esastır.

Sisteme bağlantı ve sistem kullanımı hakkındaki olumsuz görüş gerekçelerinin Kurul tarafından uygun görülmemesi halinde, TEİAŞ veya dağıtım sistemini işleten lisans sahibi tüzel kişilerin bağlantı ve sistem kullanım anlaşmalarını imzalamakla yükümlü olduğu, aksi takdirde Kanunun 11 inci maddesindeki yaptırımların uygulanacağı hususu, TEİAŞ’ın lisansı ile dağıtım lisanslarında yer alır. Bu kapsamda tahsil edilen idari para cezaları, lisans sahibinin kamu tüzel kişisi olması halinde, genel hükümlere göre ve sorumluluğu oranında personele rücu edilir.

Sisteme bağlantı yapılması halinde sistem kullanımı açısından kapasitenin yetersiz olması nedeniyle genişleme yatırımı veya yeni yatırım yapılmasının gerekli olduğu ve yeterli finansmanın mevcut olmadığı hallerde, söz konusu yatırım TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişi adına, bağlantı yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişi tarafından ilgili mevzuat kapsamındaki teknik standartlar sağlanarak yapılabilir veya finanse edilebilir. Bu durumda; gerçekleşen yatırıma ait toplam harcama tutarı, sisteme bağlantı yapan gerçek veya tüzel kişi ile TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler arasında yapılacak bağlantı ve sistem kullanım anlaşması çerçevesinde gerçek veya tüzel kişinin iletim ve/veya dağıtım tarifesi bedelinden düşülür.

Üretim tesisleri açısından, sisteme bağlantı ve sistem kullanımı hakkındaki değerlendirme, TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından görüş alınmasına dair bildirim tarihinden itibaren kırkbeş gün içerisinde sonuçlandırılır ve değerlendirme sonuçları gerekçeleriyle birlikte Kuruma sunulur.

Üretim tesislerinin sisteme bağlantısı ve sistem kullanımının mümkün olduğu durumlarda, lisans sahibi tüzel kişiler ile TEİAŞ ve dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler arasında bağlantı ve sistem kullanım anlaşması yapılır.

Sisteme bağlantının, bağlantı yapılması öngörülen nokta itibarıyla bu maddede yer alan koşullardan herhangi biri nedeniyle mümkün olmaması ve öne sürülen gerekçelerin Kurul kararıyla uygun bulunması durumunda, TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından bir başka bağlantı noktası teklif edilebilir. Kurum bu alternatif bağlantı noktası hakkında sisteme bağlantı yapması söz konusu olan tüzel kişinin görüşünü alır.

Alternatif bağlantı noktası gösterilememesi veya teklif edilen alternatif bağlantı noktasının ilgili tüzel kişi tarafından kullanılabilir bir nokta olarak görülmemesi durumunda, bağlantı yapmak isteyen tüzel kişi Kurumdan, lisans başvurusu kapsamındaki üretim tesisi ile ortakları ve/veya müşterileri arasında özel direkt iletim hattı tesis etmeyi talep edebilir. Kurum, TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişilerden otuz gün içerisinde, özel direkt iletim hattı tesisi talebi hakkında görüş alır. Alınan görüşler çerçevesinde yapılan inceleme sonucu özel direkt iletim hattı tesisi talebi Kurul kararı ile uygun görüldüğü takdirde, lisans sahibi tüzel kişi ile TEİAŞ arasında iletim kontrol anlaşması yapılması kaydıyla hat tesis edilebilir.

Yerli doğal kaynaklar ile yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerine, TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından, sisteme bağlantı yapılmasında öncelik tanınır.

İKİNCİ BÖLÜM

Sigorta, Hizmet Fiyatlandırması, Hesap Ayrıştırması ve Çapraz Sübvansiyon Yasağı

Sigorta yaptırma zorunluluğu

Lisans sahibi tüzel kişiler, gerçekleştirdikleri faaliyet ile ilgili varlıklarını faaliyet türlerine göre muhtemel risklere karşı korumak amacıyla sigorta ettirmekle yükümlüdür.

Bu kapsamda lisans sahibi tüzel kişiler üretim, iletim ve dağıtım tesislerini; doğal afetler, yangın ve kaza gibi riskleri kapsayan bir “varlık tüm risk” sigortası ile teminat altına alır.

Lisans sahibi tüzel kişiler diğer riskleri de sigorta teminatı altına alabilir. Tarifeleri düzenlemeye tabi tüzel kişilerin, “varlık tüm risk” sigortası dışında teminat altına aldıkları diğer risklerden oluşan maliyetleri tarifelere yansıtabilmeleri Kurul onayıyla mümkündür.

Hizmetin fiyatlandırma esasları

Düzenlemeye tabi tarifelere konu olan faaliyetler kapsamındaki lisanslarda;

a) İlgili mevzuatta yer alan fiyatlandırma esaslarının tespit edilmesi ve bu fiyatlarda enflasyon ve diğer nedenlerle ihtiyaç duyulacak ayarlamalara ilişkin formüllerin uygulanmasına ve denetlenmesine dair hükümler,

b) Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği uyarınca, hizmet maliyetlerinin yansıtılmasına dair hükümler,

c) Kayıp ve kaçakların asgariye indirilmesi ve elektrik enerjisinin verimli kullanılmasına yönelik önlemlerin uygulanmasına dair esasları içeren hükümler,

d) Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği uyarınca yapılacak gelir düzenlemesi kapsamında ilgili tebliğler çerçevesinde uygulanacak formüllerde yer alan değerlerden oluşan parametreler,

yer alır.

TEİAŞ tarafından uygulanacak iletim ek ücreti hariç, tüzel kişilerin uygulayacağı tarife yapısı içinde, söz konusu tüzel kişinin piyasa faaliyetleri ile doğrudan ilişkili olmayan hiçbir unsur yer alamaz.

Tarifeleri düzenlemeye tabi tüzel kişilerin, Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği uyarınca yapılacak gelir düzenlemesi çerçevesinde öngörülen yatırımlarının, mücbir sebepler dışında, süresinde gerçekleştirilmemesi durumunda doğan vergi yükümlülükleri tarifelere yansıtılamaz.

Tarifeleri düzenlemeye tabi tüzel kişilerce yapılan yapım işleri ile mal ve hizmet alım ve satışlarının, eşitlik, şeffaflık ve rekabet sağlanmaksızın yapıldığının ve/veya alım veya satış fiyatlarının piyasa koşullarında oluşan fiyat, ücret veya bedellerden bariz olarak farklı olduğunun tespit edilmesi halinde, Kurul, fiilin niteliğine göre Kanunun 11 inci maddesi kapsamındaki yaptırımları uygular ve tespit altına alınan aradaki fark Elektrik Piyasası Tarifeler Yönetmeliği hükümleri uyarınca tarifeye yansıtılır.

Hesapların ayrıştırılması ve çapraz sübvansiyon yasağı

Piyasada birden fazla faaliyette bulunan ve/veya aynı faaliyeti birden fazla tesiste yürüten lisans sahibi tüzel kişiler, lisansa tabi her bir faaliyet veya faaliyette bulunulan her bir tesis için ayrı hesap ve kayıt tutmak ve hesaplar arasında çapraz sübvansiyon tesis etmemekle yükümlüdür.

Perakende satış ile perakende satış hizmetini birlikte veren perakende satış şirketleri, perakende satış ile perakende satış hizmeti için ayrı hesap tutar ve bu faaliyetleri arasında çapraz sübvansiyon yapamaz.

Serbest tüketiciler ve serbest olmayan tüketicilere satış yapan perakende satış lisansı sahibi tüzel kişiler, serbest tüketiciler ve serbest olmayan tüketicilere yapılan satış faaliyetleri için ayrı hesap tutar ve bu hesaplar arasında çapraz sübvansiyon yapamaz.

Lisans sahibi bir tüzel kişi piyasa dışında faaliyet gösteremez. Otoprodüktör lisansı sahibi tüzel kişiler ile otoprodüktör grubu lisansı sahibi tüzel kişilerden; üretilen enerjiyi kullanacak ortakların aynı şirketler grubu veya aynı holding bünyesinde bulunduğu tüzel kişiler ise piyasa dışında da faaliyet gösterebilir ancak piyasa faaliyetleri ile piyasa dışı faaliyetleri arasında çapraz sübvansiyon tesis edemez.

Lisans sahipleri;

a) Müessesesi, bağlı ortaklığı, iştiraki veya ortağın kendisi ile,

b) Aynı holding ya da şirketler grubu çatısı altında yer alan başka bir şirketle,

çapraz sübvansiyon tesis edemez.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Bildirimler, Gizlilik, Anlaşmazlıkların Çözümü, Raporlama, Yaptırımlar ve Denetleme

Bildirimler

Bu Yönetmelik uyarınca lisans sahipleri ile Kurum arasında yapılacak karşılıklı tüm bildirimler 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine uygun olarak yapılır.

Bildirim adresinde bir değişiklik olması durumunda, lisans sahibinin adres değişikliğini, adres değişikliği gerçekleşmeden önceki üç iş günü içerisinde noter kanalıyla Kuruma bildirmesi zorunludur. Bu bildirimin belirtilen süre içinde yapılmaması halinde, Kurum tarafından eski adrese yapılmış tebligatların geçerli sayılacağı hükmü, tüzel kişilerin lisanslarında yer alır.

Gizlilik

Kurum, yayımlanması halinde lisans sahibinin ticari ilişkilerine zarar verebileceği Kurul kararıyla belirlenen bilgi veya belgeleri; herhangi bir mahkeme kararı ile söz konusu bilgi veya belgelerin talep edilmesi dışında açıklayamaz.

Piyasa Mali Uzlaştırma Merkezine verilen bilgi ve belgeler, TEİAŞ tarafından, Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği hükümleri uyarınca gizlilik kurallarına tabi olarak muhafaza edilir.

Lisans sahibi tüzel kişiler; piyasada faaliyet gösteren lisans sahibi diğer tüzel kişiler, bunların müşterileri veya tedarikçileri hakkında, piyasa faaliyetleri veya başka bir yolla sahip oldukları ve açıklandığı takdirde ticari ilişkilere zarar verebilecek bilgileri gizli tutmak ve kendi iştirakleri ve/veya hissedarları olan tüzel kişiler dahil hiçbir üçüncü şahsa açıklamamakla yükümlüdür.

Lisansı sona eren veya lisansı iptal edilen bir tüzel kişi, ticari ilişkileri nedeniyle elde etmiş olduğu diğer tüzel kişilere ait ticari sırları, beş yıl süreyle gizli tutmakla yükümlüdür.

Anlaşmazlıkların çözümü

TEİAŞ ve/veya dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler ile ilgili tüzel kişilerin, bağlantı ve sistem kullanım anlaşması hükümlerinin uygulanması veya anlaşma hükümlerinde yapılacak değişiklikler üzerinde mutabakata varamamaları halinde oluşan ihtilaflar; 38 inci madde ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde çözüme kavuşturulur. Kurulun bu konuda azami otuz gün içerisinde alacağı kararların taraflar için bağlayıcı olduğu lisanslarda yer alır.

İletim ve/veya dağıtım sistemine bağlantı yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin, lisans sahibi tüzel kişi tarafından, kendilerine iletim ve/veya dağıtım sistemine bağlantı ve sistem kullanımı konusunda adil koşulların teklif edilmediği, ayrımcılık yapıldığı ve gösterilen gerekçelerin yetersiz olduğu gibi konulardaki itirazları Kurum tarafından incelenerek Kurul kararıyla azami otuz gün içerisinde sonuca bağlanır.

Bir acil durum bildiriminde, TEİAŞ’ın piyasa işleyişine acil durumun gerektirdiğinden daha fazla müdahale ettiği ve/veya alınan önlemleri gereğinden daha fazla süreyle uyguladığını ileri süren lisans sahibi bir tüzel kişi Kuruma başvurabilir.

Kurul kararına karşı açılacak davalar ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülür. Danıştay, Kurul kararlarına karşı yapılan başvuruları acele işlerden sayar.

Kurul, mevcut sözleşmelere ilişkin olarak, Kanun hükümleri uyarınca rekabetçi piyasaya geçişi kolaylaştıracak hususlarda, taraflarca değerlendirilmek üzere değişiklik önerilerinde bulunabilir ve mevcut sözleşmelerin ihtilafların halline ilişkin hükümlerini ihlal etmemek kaydıyla, bu sözleşmelere ilişkin herhangi bir resmi ihtilaf halli sürecinin başlatılmasından önce, ihtilafların halli için arabuluculuk yapabilir.

Raporlama

Lisans sahibi tüzel kişiler, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak, bir önceki yıla ait bir yıllık faaliyet raporu hazırlamak ve her yılın Nisan ayı sonuna kadar Kuruma sunmakla yükümlüdür.

Yaptırımlar ve denetleme

Yaptırımlar ve denetlemeye ilişkin olarak Kurul tarafından yapılan düzenlemeler çerçevesinde, lisans sahibi tüzel kişilerin ilgili mevzuat hükümlerine aykırı davranması durumunda, fiilin niteliğine göre Kanunun 11 inci maddesinde öngörülen yaptırımlar uygulanır.

Para cezası, Kanuna aykırı hareket eden tarafların her birine ayrı ayrı uygulanır. Kanun gereğince para cezasını gerektiren fiillerin Türk Ceza Kanunu veya ceza hükmünü içeren diğer kanunlarda suç sayılması, söz konusu para cezalarının verilmesine engel olmayacağı gibi, lisans iptaline de mani değildir. Kanundaki cezaları gerektiren fiillerin birden fazla olması halinde; aralarında irtibat olması durumunda en yüksek cezayı gerektirecek fiilin cezası, irtibat bulunmaması halinde ise her birinin cezası ayrı ayrı uygulanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Hisse Devri, Birleşme, Piyasa Payı Sınırlamaları ve Dolaylı Pay Sahipliği

Hisse devri

Lisans sahibi bir tüzel kişinin sermayesinin yüzde on (halka açık şirketlerde yüzde beş) veya daha fazlasını temsil eden payların, doğrudan veya dolaylı olarak bir gerçek veya tüzel kişi tarafından edinilmesi ile bir ortağa ait payların tüzel kişilik sermayesinin yüzde onunu aşması sonucunu veren pay edinimleri ve/veya bir ortağa ait payların yukarıdaki oranların altına düşmesi sonucunu veren pay devirleri her defasında Kurul onayına tabidir. Bu hüküm oy hakkı edinilmesi ile hisselerin rehnedilmesi hallerinde de geçerlidir.

Kurul onayı, hisseyi devralan gerçek veya tüzel kişinin, lisans başvurusu sırasında tüzel kişinin ortakları için aranan şartları taşıması kaydıyla verilir. Bu fıkra hükmü, tüzel kişi ortağın yönetim ve denetimini belirleyen sermaye paylarının bir başka tüzel kişiye ait olması halinde, gerçek kişi ortak ya da ortakları kapsayacak şekilde uygulanır.

Herhangi bir hisse devri söz konusu olmasa dahi, mevcut hisseler üzerinde imtiyaz tesisi, imtiyazın kaldırılması veya intifa senedi çıkarılması da, birinci fıkrada öngörülen oransal sınırlara bakılmaksızın Kurul onayına tabidir.

Lisans sahibi bir tüzel kişinin sermayesinin, doğrudan veya dolaylı olarak, yüzde on (halka açık şirketlerde yüzde beş) veya daha fazlasına ya da bu oranın altında olsa dahi yönetim veya denetim kurullarına üye belirleme imtiyazı veren hisse senetlerine sahip olan veya bu hisseler üzerinde intifa hakkı elde eden gerçek veya tüzel kişilerin lisans başvurusu sırasında tüzel kişinin ortakları için aranan şartları taşıması zorunludur.

Bu maddenin uygulanmasında;

a) Lisans sahibi tüzel kişinin ortağı olan bir gerçek kişi ile eşi ve reşit olmayan çocuklarına ve bunların yönetim veya denetim kurulunda bulundukları ya da sınırsız sorumlu ortağı oldukları şirketlere ait hisse ve diğer haklar,

b) Kamu tüzel kişileri hariç olmak üzere, bir tüzel kişi veya (a) bendinde sayılanların, doğrudan veya dolaylı olarak, sermayelerinin yüzde yirmibeş ve daha fazlasına sahip olduğu ortaklıklara ait hisse ve diğer haklar,

tek kişiye ait sayılır.

Hisse devri için yapılacak başvurularda aşağıdaki bilgi ve belgeler talep edilir;

a) Devralacak olanın tüzel kişi olması halinde,

1) Tüzel kişinin ticaret siciline tescil edildiğine ilişkin sicil belgesi ile tescilin ilan edildiği Ticaret Sicil Gazetesinin birer nüshası,

2) Tüzel kişiliği haiz ortakların anasözleşmeleri,

3) Hisse devri sözleşmesinin bir örneği,

4) Tüzel kişi ve ortakların mali durumunu gösteren belgeler kapsamında; Ek-3’ün 10 uncu sırasında öngörülen bilgi ve belgeler,

5) Tüzel kişilikte yüzde on veya üzerinde doğrudan veya dolaylı pay sahibi olan gerçek kişilerin isim ve adresleri ile bunların; Ek-3’ün 5 inci sırasında belirtilen suçlardan dolayı hüküm giymediğini gösterir, son altı ay içinde alınmış ve arşiv kayıtlarını da içeren adli sicil belgeleri,

6) Tüzel kişinin yönetim veya denetimini belirleyen sermaye paylarının bir başka tüzel kişiye ait olması halinde, gerçek kişi ortak ya da ortakları da kapsayacak şekilde ortaklık yapısına ilişkin bilgi ve belgeler,

b) Devralacak olanın gerçek kişi olması halinde,

1) Hisse devri sözleşmesinin bir örneği,

2) Gerçek kişinin mali durumunu gösteren bilgi ve belgeler,

3) Gerçek kişinin, Ek-3’ün 5 inci sırasında belirtilen suçlardan dolayı hüküm giymediğini gösterir, son altı ay içinde alınmış ve arşiv kayıtlarını da içeren adli sicil belgeleri,

4) Gerçek kişinin, Kanun hükümlerine göre lisansları iptal edilen tüzel kişilerde doğrudan veya dolaylı olarak yüzde on veya üzerinde pay sahibi olmadıklarını gösterir beyanname.

Bu madde ile getirilen yükümlülükler lisans sahibi tüzel kişilerin anasözleşmelerinde ve ilgili lisanslarında yer alır.

Kurum, Kurul onayı için gerekli inceleme ve değerlendirme sırasında ihtiyaç duyacağı ilave bilgi ve belgeleri hisse devrine taraf olan gerçek veya tüzel kişilerden isteyebilir.

Yabancı uyruklu kişiler için bu madde hükümleri kıyasen uygulanır.

Tüzel kişilerin birleşmesi

Bir veya birden fazla lisans sahibi tüzel kişinin tüm aktif ve pasiflerinin bir bütün olarak lisans sahibi tek bir tüzel kişi tarafından devralınmak istenmesi halinde, birleşme izni hakkında Kurul onayı alınması zorunludur.

Kurul onayı ile birleşmeye izin verildiği takdirde; izne ilişkin Kurul kararı, Kurum ilan panosu ve Kurum internet sayfasında duyurulur. İzin verildiği tarihten itibaren yüz gün içerisinde, birleşme işlemi tamamlanmadığı takdirde, verilen izin geçersiz olur. Bu durumda, Kurul onayı ile yeniden izin almaksızın birleşme işlemlerine devam olunamaz.

Birleşme sözleşmesi, tüketicilerin hak ve alacaklarını ihlal eden hükümler ile lisans sahibi tüzel kişinin yükümlülüklerini kaldıran hükümler içeremez. Bir birleşme sözleşmesinde asgari olarak aşağıdaki hususlar hüküm altına alınır;

a) Birleşme için öngörülen aşamalar,

b) Birleşme sonrası hangi lisans sahibi tüzel kişi ya da kişilerin hükmi şahsiyetinin sona ereceği,

c) Devralan lisans sahibi tüzel kişinin birleşme sonrası oluşan sermayesinin, bu Yönetmelikte öngörülen asgari sermayeden az olması halinde; aradaki farkın, devralan lisans sahibi tüzel kişi tarafından, birleşme işleminin tamamlanmasından itibaren yüz gün içerisinde ödeneceğine ilişkin taahhüt,

d) Devralan lisans sahibi tüzel kişinin, birleşme sonucu devralınan diğer tüzel kişi veya kişilerin külli halefi olduğu.

Birleşme izni için Kuruma yapılan başvurularda aşağıdaki bilgi ve belgeler istenir;

a) Birleşme sözleşmesi,

b) Birleşme sözleşmesi tasarısı hakkında, tüzel kişilerin genel kurullarından alınmış karar örnekleri,

c) Devralan lisans sahibi tüzel kişinin birleşme sonrası anasözleşme taslağı,

d) Birleşmeden beklenen amaçları değerlendiren bir rapor.

Bu madde ile getirilen yükümlülükler lisans sahibi tüzel kişilerin anasözleşmelerinde ve ilgili lisanslarında yer alır.

Piyasa payı sınırlamaları ve dolaylı pay sahipliği

Lisans sahibi tüzel kişiler, ilgili mevzuatta öngörülen piyasa payı sınırlamaları dahilinde faaliyetlerini yürütmekle yükümlüdür. İlgili mevzuatta öngörülen piyasa payı sınırlarının aşıldığının tespiti halinde Kanunun 11 inci maddesi uyarınca işlem yapılır.

Lisans sahibi bir tüzel kişiye gayri kabili rücu olarak sağlanan proje finansmanı kapsamında, bankalar ve/veya finans kuruluşlarının lisans sahibi tüzel kişinin ödemelerde temerrüde düşmesi hali gibi kredi sözleşmesi hükümleri gereği olarak tüzel kişi üzerinde kontrol oluşturduğu ve/veya iştirak ilişkisinin oluştuğu hallerde, ilgili mevzuatta öngörülen piyasa payı sınırları aşıldığı takdirde, bu bankalar ve/veya finans kuruluşlarına söz konusu ihlalin giderilebilmesi için Kurul tarafından bir yılı aşmamak üzere süre verilir. Bu süre Kurul kararıyla altı ay uzatılabilir.

Kamu tüzel kişileri hariç olmak üzere, gerçek veya tüzel bir kişinin, piyasada faaliyet gösteren lisans sahibi bir tüzel kişinin veya lisans başvurusunda bulunmuş bir tüzel kişinin sermayesindeki dolaylı pay sahipliğinin tespitinde aşağıdaki esaslar uygulanır;

a) Lisans sahibi tüzel kişinin sermayesinde pay sahibi olan veya payı devralacak tüzel kişiler ile varsa bu tüzel kişilerin ortaklarının ortaklık yapıları, aşağıya doğru, gerektiği takdirde, gerçek kişileri de kapsayacak şekilde tespit edilir.

b) Lisans sahibi bir tüzel kişinin sermayesinde tüzel kişi ortakları aracılığı ile oluşan dolaylı pay sahipliği oranı, iştirak oranlarının çarpılması suretiyle hesaplanır. Aynı gerçek veya tüzel kişinin ara kademelerde yer alan tüzel kişilere doğrudan iştiraki bulunması halinde, söz konusu doğrudan iştirak oranı, müteakip çarpım işleminden önce, o kademeye kadar ulaşılan orana ilave edilir.

c) Bir gerçek kişiye ait dolaylı pay sahipliğinin belirlenmesinde, bu gerçek kişi ile eş ve çocuklarına, bunların sınırsız sorumlulukla katıldıkları ortaklıklara veya bu kişi veya ortaklıkların ayrı ayrı veya birlikte sermayesini veya yönetimini kontrol ettikleri ortaklıklara ait paylar birlikte dikkate alınır. Tüzel kişilere ait dolaylı pay sahipliğinin belirlenmesinde de bunlara ait paylar ile bunların sermayesini veya yönetimini kontrol ettikleri ortaklıklara ait paylar birlikte hesaplanır.

Lisans sahibi bir tüzel kişinin sermayesinde pay sahibi olan tüzel kişilerin sermayeleri ile ilgili olarak yapılacak dolaylı el değiştirme gibi dolaylılık tespit ve değerlendirmeleri, ilgili mevzuatta aksi öngörülmedikçe, lisans sahibi tüzel kişinin sermayesi yerine tüzel kişi hissedarın sermayesi esas alınarak üçüncü fıkradaki hükümlere göre yapılır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Yönetişim, Mücbir Sebepler, Uygulanmayacak Hükümler

Kurulun görüşünün alınması ve yönetişim

İlgili mevzuatın uygulanmasında ortaya çıkan belirsizlikler ya da yorum farklılıklarının giderilmesi amacıyla Kuruma başvurulabilir.

Aynı veya benzer bir konuda birden çok tüzel kişinin Kuruma başvurması halinde, piyasada konuyla ilgili olarak faaliyet gösteren diğer tüzel kişilerin görüşleri de alınmak suretiyle bir değerlendirme raporu hazırlanır. Değerlendirme raporu hakkındaki Kurul kararına uygun olarak gerekli işlem yapılır.

Kurum, piyasanın daha verimli işlemesini teminen yapılacak düzenlemeler açısından piyasada yer alan ilgili tüzel kişilerin görüş ve değerlendirmelerini almak suretiyle bir yönetişim raporu hazırlar. Yönetişim raporu, otuz gün süreyle Kurum internet sayfasında yayımlanır. Bu süre zarfında, tüzel kişilerden rapor hakkında alınan görüşler de Kurum internet sayfasında yayımlanır. Sürenin bitimini izleyen on iş günü içerisinde, iletilen görüş ve öneriler dikkate alınmak suretiyle nihai hale getirilen yönetişim raporu Kurula sunulur. Rapor hakkında alınacak Kurul kararına uygun olarak gerekli işlem yapılır.

Mücbir sebepler

Aşağıda belirtilen genel mücbir sebeplerin yanı sıra, lisans sahibi tüzel kişilerin faaliyetlerine özgü özel mücbir sebepler ile hangi hallerin mücbir sebep sayılmayacağı ilgili lisanslarda yer alır.

a) Doğal afetler ve salgın hastalıklar,

b) Savaş, nükleer ve kimyasal serpintiler, seferberlik halleri, halk ayaklanmaları, saldırı, terör hareketleri ve sabotajlar,

c) Grev, lokavt veya diğer memur ve işçi hareketleri,

d) Tüzel kişiden kaynaklanmayan nedenlerle, izin, onay gibi idari işlemlerin tesis edilememesi veya süresinde tesis edilememesi ya da mülkiyetin gayri ayni hakların sağlanamaması,

e) Lisansın verildiği tarihten sonra yürürlüğe giren yasal değişiklikler ve mahkeme kararları (ilamlar, tedbirler gibi) sonucu lisans sahibi tüzel kişinin hak ve yükümlülüklerinin etkilenmesi.

Bir olayın mücbir sebep hali sayılabilmesi için; olaydan etkilenen tarafın gerekli özen ve dikkati göstermiş ve önlemleri almış olmasına karşın önlenemeyecek, kaçınılamayacak veya giderilemeyecek olması ve bu durumun etkilenen tarafın ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesini engellemesi gerekir.

Mücbir sebeplerin gerçekleşmesi halinde, mücbir sebeplerin etkileri giderilinceye kadar, lisans sahibi bir tüzel kişinin ilgili mevzuattan kaynaklanan yükümlülükleri etkilendikleri oranda Kurul kararıyla ertelenebilir. Söz konusu yükümlülüklerin yerine getirilemeyeceğinin anlaşıldığı hallerde, Kurul, tüzel kişinin yükümlülüğünün kaldırılmasına da karar verebilir. Yükümlülüklerin ertelenmesi veya kaldırılması kararının verilebilmesi için, lisans sahibi tüzel kişinin mücbir sebebin başlama tarihini, mahiyetini, lisans kapsamındaki yükümlülüklerine olan etkilerini ve mümkün olması halinde etkilerin tahmini giderilme süresini içeren başvurusunu, mücbir sebebin başlama tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Kuruma yazılı olarak bildirmesi zorunludur. İletim ve dağıtım faaliyetlerine ilişkin yükümlülüklerin kaldırılması talep edilemez.