Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç ve kapsam

(1) Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılacak engelli bireylere yönelik özel bakım merkezlerinin başvuru, açılış, çalışma ve fiziki şartları, personel standardı, denetlenmeleri, müeyyideleri, bakım hizmetlerinin kapsamı ile ücret tespiti, ödeme, inceleme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

Dayanak

(1) Bu Yönetmelik, 24/5/1983 tarihli ve 2828 sayılı Sosyal Hizmetler Kanununun 4 üncü, 34 üncü, 35 inci, 35/A, 35/B, 35/C ve ek 7 nci maddeleri, 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunun 6 ncı maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 71 inci ve 508 inci maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

(1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Açılış değerlendirme komisyonu: İl müdürlüğünce merkez açma talebi olan gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişileri tarafından yapılan başvuruların değerlendirilmesi amacıyla oluşturulan komisyonu,

b) Bakanlık: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığını,

c) Bakıcı personel: Sağlık meslek lisesi ve/veya sağlık yüksekokulu mezunlarını; mesleki ve teknik anadolu liselerinin çocuk gelişimi ve eğitimi, sağlık bakımı, engelli, hasta ve yaşlı hizmetleri alanı mezunu ya da bu alanların ön lisans, lisans programları ile Yükseköğretim Kurulu tarafından denkliği onaylanan yurtdışı yükseköğretim kurumlarının mezunlarını; Millî Eğitim Bakanlığı onaylı yaygın eğitim kurs programlarından Öz Bakıma Temel Destek Elemanı Eğitimi kurs bitirme belgesi alan kişileri; yükseköğretim kurumlarının aynı amaçlı, eşdeğer eğitim programlarından sertifika alan kişileri; Meslekî Yeterlilik Kurumu tarafından yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarının düzenlediği Engelli ve Yaşlı Bakım Elemanı (Seviye 3) MYK Mesleki Yeterlilik Belgesi alan kişileri,

ç) Bakım merkezi yönetim sistemi (BMYS): Bakanlığın bakım merkezlerine ilişkin iş ve işlemlerinin yürütüldüğü bilişim yönetim sistemini,

d) Bakıma ihtiyacı olan engelli: Engellilik sınıflandırmasına göre erişkinler için tam bağımlı; çocuklar için, “Çok ileri düzeyde özel gereksinimi var (ÖGV)”, “Belirgin özel gereksinimi var (BÖGV)” veya “Özel koşul gereksinimi var (ÖKGV)” ibareli raporu bulunanlardan günlük hayatın alışılmış, tekrar eden gereklerini önemli ölçüde yerine getirememesi nedeniyle hayatını başkasının yardımı ve bakımı olmadan devam ettiremeyecek durumda olduğu sosyal inceleme raporu ile belirlenen ve 2828 sayılı Kanunun ek 7 nci maddesine göre ücreti Bakanlık tarafından karşılanan kişiyi,

e) Bireysel bakım ve rehabilitasyon planı: Bakım ihtiyacı olan engelli bireyin fiziksel, psiko-sosyal ve benzeri alanlardaki mevcut durumunu, tespit edilen sorunlarını ve bunlara ilişkin değerlendirmeleri, belirlenen bakım ve rehabilitasyon ihtiyaçlarını ve bu ihtiyaçlar doğrultusunda yapılacak çalışmaları içeren ve genel çerçevesi Bakanlıkça belirlenen planı,

f) BMYS-Denetim: Bakanlık tarafından oluşturulan BMYS denetim modülü üzerinden takip edilen denetimi,

g) Değerlendirme kurulu: Bakım merkezinde sorumlu müdür başkanlığında mesleki personel ve sağlık personeli olmak üzere en az üç kişiden oluşan kurulu,

ğ) Denetim: Merkezin bakım hizmetlerinin sunumunun; ilgili mevzuat ve Bakanlıkça belirlenen politika ve düzenlemelere uygunluğunun tespit edilmesi ve aykırı durumlarda idari yaptırım uygulanmasını sağlamak amacıyla Bakanlık veya Bakanlık adına il müdürlükleri tarafından yapılan inceleme, soruşturma, izleme, değerlendirme ve koordinasyon faaliyetleri ile idari yaptırımlara ilişkin faaliyet denetimi, faaliyet dışı denetim ve uygunluk denetimi gibi iş ve işlemleri kapsayan süreci,

h) Denetleyici: Denetimin türüne ve kapsamına göre merkezlerde inceleme, denetim ve değerlendirme yapmak üzere bu Yönetmeliğe göre Bakanlık veya il müdürlükleri tarafından görevlendirilen kişiyi,

ı) Erişilebilirlik: Binaların, açık alanların, ulaşım ve bilgilendirme hizmetleri ile bilgi ve iletişim teknolojisinin, engelliler tarafından güvenli ve bağımsız olarak ulaşılabilir ve kullanılabilir olmasını,

i) Esaslı tadilat: Yapılarda taşıyıcı unsuru etkileyen veya yapı inşaat alanını veya emsale konu alanını veya taban alanını veya bağımsız bölüm sayısını veya ortak alanların veya bağımsız bölümlerin alanını veya ruhsat eki projelerini değiştiren işlemleri,

j) Genel Müdürlük: Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğünü,

k) Hane: İl dışında öğrenim gören çocuklar dâhil olmak üzere, aralarında akrabalık bağı olsun veya olmasın adres kayıt sistemine göre aynı konut veya konut bölümüne kayıtlı olan kişi veya kişilerden sosyal inceleme raporu ile birlikte yaşadığı tespit olunanların oluşturduğu birimi,

l) İl bakım değerlendirme kurulu: İl müdürü veya il müdürünün görevlendirdiği il müdür yardımcısı ve şube müdürü, avukat, meslek ve sağlık personeli ile ihtiyaç duyulan diğer personel veya ilgili kişiler olmak üzere en az üç kişiden oluşan kurulu,

m) İl denetim grubu: Denetim faaliyetlerini gerçekleştirmek üzere denetimin türüne ve kapsamına göre il müdürlüğü tarafından bu Yönetmeliğe göre oluşturulan ekibi,

n) İl denetim planı: İl müdürlüklerince hazırlanan ve BMYS denetim sistemine girişi yapılan bir yıllık denetim planını,

o) İl müdürlüğü: Aile ve sosyal hizmetler il müdürlüğünü,

ö) İş günü: Bu Yönetmeliğin uygulanmasında hafta içi günler ile cumartesi gününü kapsayan süreyi,

p) Merkez: Engelli bireylerin bakımı için yatılı veya gündüzlü hizmet veren, gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri tarafından açılan sosyal hizmet kuruluşu statüsündeki özel bakım kuruluşlarını,

r) Meslek personeli: Aldığı lisans eğitimi ile sosyal çalışmacı, psikolog, psikolojik danışman, çocuk gelişimci, fizyoterapist ve ergoterapist ünvanına sahip olanlar ile fakültelerin özel eğitim veya özel eğitim öğretmenliği bölümü mezunlarını,

s) Nöbet sorumlusu: Merkezde 08:00-16:00 saatleri dışındaki vardiyalar ile resmî ve hafta sonu tatillerinde; bedensel engellilere hizmet veren merkezin idaresinden sorumlu sağlık personelini, zihinsel ve ruhsal engellilere hizmet veren merkezlerde ise meslek veya sağlık personelini,

ş) Sağlık personeli: Tabip, hemşire, gerontolog, acil tıp teknisyeni/teknikeri, sağlık memuru, ebe, sağlık bakım teknisyeni, bedensel engellilere hizmet veren merkezlerde fizik tedavi teknisyeni/fizyoterapi teknikeri, fizyoterapisti,

t) Sosyal inceleme raporu: Engellinin sağlık, psikolojik, sosyal ve ekonomik durumlarının mesleki teknik ve yöntemler ile araştırılması neticesinde elde edilen bilgi ve belgeler dikkate alınarak; engelli ile aynı hanede birlikte yaşayan kişi sayısına göre engelliye düşen ortalama aylık gelirinin belirlendiği; engellinin ihtiyaç duyduğu bakım ve sosyal rehabilitasyon hizmetlerinin ve engelliye verilecek bakım ve sosyal rehabilitasyon hizmet modellerinin tespitlerinin ve önerilerinin yapıldığı sosyal çalışmacı tarafından hazırlanan raporu,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Esaslar

Temel ilkeler

(1) Bu Yönetmelik kapsamında bulunan hizmetlerin yerine getirilmesinde;

a) Engellilerin insan onur ve haysiyetinin dokunulmazlığı temelinde, kendi seçimlerini yapma özgürlüğünü ve bağımsızlığını kapsayacak şekilde bireysel özerkliğine saygı gösterilmesi esastır.

b) Engelli bireylerin sosyal çevresine en yakın merkezde hizmet almaları esastır.

c) Engellilerin tüm hak ve hizmetlerden yararlanması için fırsat eşitliğinin sağlanması esastır.

ç) Engellilerin bağımsız yaşayabilmeleri ve topluma tam ve etkin katılımları için erişilebilirliğin sağlanması esastır.

d) Engellilerin ve engelliliğin her tür istismarının önlenmesi esastır.

e) Engellilere yönelik hizmetlerin sunumunda aile bütünlüğünün korunması esastır.

f) Engeli olan çocuklara yönelik hizmetlerde çocuğun üstün yararının gözetilmesi esastır.

g) Engelliliğe dayalı ayrımcılık yapılamaz, ayrımcılıkla mücadele engellilere yönelik politikaların temel esasıdır.

ğ) Bakanlık ilin nüfusu, engelli sayısı, merkez sayısı ve kapasiteleri, engel gruplarına göre kapasite doluluk oranları, açılış işlemleri devam eden başvurular, merkezlerde hizmet alan engelli bireylerin yerleşme durumunu dikkate alarak il, bölge veya ülke genelinde planlama ve düzenleme yapabilir.

h) Engellilerin, tüm yaşamlarını merkezlerde geçireceği dikkate alınarak, yatak odalarının ve diğer kullanım alanlarının mümkün olduğunca ev ortamına yakın ve aile sıcaklığının sağlandığı yaşam alanları olacak şekilde tasarlanması esastır.

ı) Merkezlerin, personel ve fiziki şartlarının düzenlenmesinde ve değerlendirilmesinde, ev ortamında hizmet verilen mekanlar ve alanlar olarak değerlendirilmesi esastır.

i) Engelli birey ve ailesi/akrabası/yasal temsilcisi hakkında yapılan sosyal inceleme sonucunda evde bakımının sağlanmasına ilişkin koşulların haiz olduğunun tespiti halinde öncelikle evde bakıma destek yardımı veya evde bakıma destek hizmeti alması sağlanır. Ailenin bakım sorumluluğunu üstlenemeyeceği bir durumda olduğunun tespiti halinde alternatif hizmet modeli olarak özel bakım merkezinde bakım hizmeti alması sağlanır.

j) Engelli bireye insanlık dışı, aşağılayıcı muamele, tehdit veya baskı ya da özgürlüğün keyfi engellenmesini de içeren fiziksel, cinsel, tıbbi, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar verebilecek her türlü tutum ve davranışların uygulanmaması için gerekli tedbirler alınır.

k) Engelli bireylerin özel hayatlarının gizliliğinin korunmasına ve mahremiyetlerine özen gösterilir.

l) Engelli bireylerin fiziksel, zihinsel ve psikolojik olarak iyileşmesi ve sosyal açıdan toplumla bütünleşmesini sağlayıcı uygun tedbirlerin alınması önceliklidir.

m) Yatılı ve gündüz hizmeti veren merkezlerde sunulan hizmetler öncelikle engelli bireyin bağımsızlığını ve toplumsal hayata katılımını desteklemeye, yetenek, beceri ve kapasitelerini geliştirmeye yönelik olmalıdır.

n) Hizmet sunumunda; hizmet alanların fiziksel, psikolojik, sosyal, ekonomik, kültürel ve manevi ihtiyaçları dikkate alınır.

o) Ruhsal engelli bireylerin yatılı merkezlerde bakımı sürecinde de Sağlık Bakanlığının ve üniversitelerin ruh sağlığı hastanelerinden veya kliniklerinden, toplum ruh sağlığı merkezlerinden (TRSM) sürekli destek alınması, tedavilerinin ve kontrollerin düzenli yapılması sağlanır.

ö) Engelli bireylerin ve özel gereksinimli çocukların eğitim, özel eğitim, teknik eğitim, yaygın eğitim ve destek eğitim ihtiyaçları, gerekli iş birliği ve koordinasyon içerisinde Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî özel eğitim kurumları ile özel okullarda veya özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde, 8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ile ilgili mevzuatı uyarınca yararlanılması sağlanır. Bakanlık bütçesinden bu kapsamda bir ödeme yapılmaz.

p) Engelli bireylerin durumu değerlendirilerek çalışabilecek durumda olan engelli bireylerin iş ve meslek edinmeleri ve istihdamlarına ilişkin ilgili kurum ve kuruluşlarla iş birliği sağlanır.

r) Engelli bireylerin, sosyal ve sportif alanlarda faaliyetlerinin özendirilmeleri için yatılı merkezlerde sosyal ve sportif anlamda ulusal ve uluslararası başarı kazanmış ve dereceye girmiş engelli bireyler 13/9/2010 tarihli ve 2010/956 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Spor Hizmet ve Faaliyetlerinde Üstün Başarı Gösterenlerin Ödüllendirilmesi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre ödüllendirilirler. Bakanlık bütçesinden bu kapsamda bir ödeme yapılmaz.

s) Merkezde bakım hizmeti alan kişilerin koruyucu sağlık (tarama programları, izlemler ve benzeri hizmetler) ve evde sağlık hizmetlerine erişiminin sağlanması amacıyla ilgili sağlık kuruluşları ile gerekli koordinasyon yürütülür.

ş) En fazla 24 yatak veya gündüzlü hizmet kapasitesi olan merkezlerin personel, hizmet, fiziki standartlar ve bölümlerine ilişkin olarak ihtiyaç ve öncelikler doğrultusunda ilave düzenlemeler yapılabilir.

t) Otizm, Alzheimer-Demans ve yatağa bağımlı engelli bireylere ilişkin ihtisaslaşmış merkezlerin personel, hizmet, fiziki standartlar ve bölümlerine ilişkin olarak ihtiyaç ve öncelikler doğrultusunda ilave düzenlemeler yapılabilir.

u) Merkezin başvuru ve açılış aşamalarında, gerekli belgelerin tanziminde ulusal ve uluslararası standartlar oluşturmak amacıyla akredite kurumlarla iş birliği yapılabilir.

ü) Bu Yönetmelik ile düzenlenen işlemlerin BMYS üzerinden yapılması esastır. BMYS mücbir sebep dolayısıyla aktif olamadığında işlemler Genel Müdürlük bilgisi dahilinde manuel olarak yapılabilir.

Elektronik işlemlere ilişkin hükümler

(1) Merkez yetkilileri BMYS’de kullanmak üzere; 15/1/2004 tarihli ve 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu uyarınca ıslak imzaya eşdeğer ve hukuki geçerliliği olan güvenli e-imza edinmekle yükümlüdür.

(2) Merkez ile yapılacak yazışmalarda kayıtlı elektronik posta (KEP) ve/veya Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) kullanılması esastır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Merkez Açma, Nakil, Kapatma Süreçleri

Merkez açılış aşamaları

(1) Merkez açılış aşamaları şunlardır:

a) Başvuru.

b) Konum uygunluk.

c) Ön izin.

ç) Açılış onayı.

d) Faaliyet izni.

(2) Merkezlerin;

a) Yeni bina olarak yapılmasında,

b) Başka amaçla inşa edilmiş binaların, merkeze dönüştürülmesinin istenmesi halinde tadilat işlerine başlanılmasında,

c) Ruhsatlandırılmış merkez binasına ek bina inşaatına başlanılmasında,

ç) Yeni bir şube açılmasında,

d) Kapasite artırımında,

birinci fıkrada belirtilen aşamalar dikkate alınarak hareket edilmesi zorunludur.

(3) Merkezin nakil talebi halinde konum uygunluk, ön izin, açılış onayı ve faaliyet izni alınması zorunludur. Yeni tefrişat gerekmez.

Açılış değerlendirme komisyonu

(1) Merkezlerin faaliyete geçme süreçlerinde il müdürlükleri bünyesinde oluşturulan açılış değerlendirme komisyonu görev yapar.

(2) Açılış değerlendirme komisyonu; il müdürlükleri bünyesinde il müdürü onayıyla kurulan, il müdür yardımcısının başkanlığını yaptığı, il müdürlüklerinde statü farkı gözetmeksizin istihdam edilen, aldığı lisans eğitimi itibarıyla mimar, inşaat mühendisi, şehir plancısı, makine mühendisi, elektrik ve elektronik mühendisi ve/veya elektrik mühendisi ile meslek personeli, sağlık personeli ve avukat ünvanını haiz personelden oluşur. Bu ünvanlarda yer alanlardan mühendis, mimar, şehir plancısı kadro ve pozisyonunda personel bulunması halinde tercih sebebidir. Komisyon, en az bir mimar ve inşaat mühendisi olmak üzere en az 5 üyeden oluşur. Komisyonun kurulacağı ilde mimar ve mühendis ünvanlı personelin bulunmaması durumunda komisyon en yakın ilde istihdam edilenlerden oluşturulur. Gerektiğinde, 10/6/1949 tarihli ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanununun 8 inci maddesinin (B) ve (C) fıkralarına göre valilik tarafından çevre, şehircilik ve iklim değişikliği il müdürlüğünden görevlendirme yapılabilir. İhtiyaç halinde birden fazla komisyon oluşturulabilir.

(3) Açılış değerlendirme komisyonu, dosya üzerinde ve yerinde inceleme yapar. Başvuruları, rapor ve dosya düzenlemek suretiyle bu Yönetmelik ve ilgili mevzuata uygunluğunu değerlendirir.

(4) Açılış değerlendirme komisyonunun sevk ve idaresinden ilgili il müdür yardımcısı sorumludur.

Başvuru

(1) Her yılın şubat ayında, il nüfusu, resmî ve özel bakım merkezlerinin hizmet talebine ilişkin istatistiki veriler, ilde faaliyet gösteren, yatırımda olan ve açılış işlemleri devam eden resmî ve özel bakım merkezlerinin kapasiteleri gibi bilgiler Bakanlık internet sayfasında duyurulur.

(2) Başvuru kurucu tarafından yapılır.

(3) Başvuru için aşağıdaki şartlar aranır:

a) Gerçek kişiler ile tüzel kişi temsilcilerinin 35 inci maddenin birinci fıkrasının (c) ve (ç) bentlerinde yer alan suçlardan hüküm giymemiş olması ve aynı fıkranın (d) bendinde yer alan kamu görevinden yasaklı kişilerden olmaması gerekir. Bu bentte yer alan şartları taşımayan kişiler merkezlerin ruhsatlarını devralamaz, adına merkez ruhsatı bulunan tüzel kişilerin ortaklık yapısında yer alamaz.

b) Bakanlık tarafından merkezi kapatılan ya da merkezini bu Yönetmelik ile belirlenen usullere uymadan kapatan gerçek kişiler ile gerçek kişinin hissedarı olduğu tüzel kişiler başvuru yapamaz.

c) Kurucu tüzel kişi ise şirket temsilcisinin şirket ortaklarından, vakıf veya dernek ise yönetim kurulu üyelerinden olması gerekir.

(4) Merkez açmak isteyen gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişilerinin başvuruları Bakanlık bilgi sistemleri aracılığı ile alınır. Merkez açılması istenen yer arsa ise imar durum belgesi, mevcut bir binanın merkez binası olarak teklif edilmesi halinde ise binaya ait yapı kullanma izin belgesi ile bina yerleşim planı yüklenir.

(5) İmar durum belgesinde arsa niteliği taşımayan araziler kabul edilmez. Arsa üzerindeki natamam binalar arsa olarak kabul edilir.

(6) Merkezin adı, bakım hizmeti verilecek engel grubu veya grupları, yaş ve cinsiyet, hizmetin yatılı veya gündüzlü olarak verileceği, kapasitesi, binanın veya arsanın açık adresini içeren başvuru/form ya da dilekçesi sisteme yüklenir.

(7) Yeni merkez açılışı, şube açılışı, ek bina inşaatı ile mevcut merkezlerde kapasite değişikliği başvuruları açılış değerlendirme komisyonu tarafından incelenir, uygun görülen başvurular için il müdürlüğü tarafından başvuru kabul belgesi düzenlenir ve BMYS’e yüklenir. Başvuru belgesine başvuru numarası verilir. Süreç, başvuru numarası ile takip edilir.

(8) Başvuru kabul belgesi devredilemez.

(9) Bakanlıkça; başvuru, konum uygunluk, ön izin, açılış onayı, faaliyet izni, komisyonlar ve süreç yönetimine ilişkin merkez açılış rehberi yayımlanır.

(10) Bu maddeye aykırı bir şekilde yapıldığı tespit edilen başvurular iptal edilir.

Konum uygunluk

(1) Başvuru kabul belgesi düzenlenen merkezin, açılış değerlendirme komisyonu tarafından konum uygunluk durumu değerlendirilir.

(2) Konum uygunluğu olumlu değerlendirilen merkez için, konum uygunluk başvurusu Ek-1’de yer alan belgeler ile birlikte BMYS üzerinden yapılır. Merkez olması önerilen taşınmaz için açılış değerlendirme komisyonu tarafından Ek-1’de yer alan taşınmaz konum onam formu ve dosyası düzenlenir.

(3) Ek-1’de yer alan konum onam formundaki şartların tamamının sağlanması halinde il müdürlüğü tarafından konum uygunluk belgesi tanzim edilir.

(4) İl müdürlüğü tarafından konum uygunluk belgesi BMYS’ye yüklenir.

(5) Başvuru kabul belgesi aldıktan itibaren en geç 18 ay içinde konum uygunluk belgesi alınması zorunludur. Bu süre içinde alamayanların başvuru kabul belgeleri iptal edilir.

(6) Ek-1’de yer alan şartları taşımayan başvurular red edilir ve yazı ile bildirilir.

Ön izin süreci

(1) Ön izin sürecinde, konum uygunluk belgesi alanların mimari veya tadilat projelerinin bu Yönetmelik ve ilgili mevzuata uygunluğu açılış değerlendirme komisyonu tarafından değerlendirilir.

(2) Konum uygunluk belgesinin alınmasından itibaren en geç 18 ay içinde ön izin alınması şarttır.

(3) Ön izin değerlendirme sürecinde açılış değerlendirme komisyonunun görevleri şunlardır:

a) Ön izin başvuruları, komisyon tarafından Bakanlıkça yayımlanan merkez açılış rehberine göre ön izin değerlendirmesine tabi tutulur.

b) Merkez olarak önerilen taşınmaza ilişkin mimari avan proje sunulur. Mimari avan projenin Bakanlık tarafından engelli bireylerin engel grupları ve yaşları dikkate alınarak hazırlanan erişilebilirlik kontrol formu ile Ek-3’te ve Ek-4’te yer alan kriterleri karşıladığına ilişkin açılış değerlendirme komisyonu tarafından ön rapor düzenlenir. Ön rapor ve avan proje BMYS’ye yüklenir.

c) Açılış değerlendirme komisyonunca onaylanan mimari avan projeye uygun detaylı mimari uygulama projeler, Bakanlık tarafından engelli bireylerin engel grupları ve yaşları dikkate alınarak hazırlanan erişilebilirlik kontrol formu ile Ek-3’te ve Ek-4’te yer alan kriterler çerçevesinde değerlendirilir. Açılış değerlendirme komisyonu tarafından uygun görülmesi halinde rapor hazırlanır. Rapor ve mimari uygulama projesi BMYS’ye yüklenir.

ç) (b) ve (c) bentleri uyarınca uygun görülen projenin mevcut binaya ait olması halinde Ek-3’e göre yapılan kontrolde esaslı tadilat gerektirmesi durumunda, ilgili idareden tadilat ruhsatı alınır. Tadilat ruhsatı düzenlenen projelerde, komisyon tarafından uygun görülen projenin ilgili idarece değiştirilmesi halinde, proje komisyon tarafından yeniden incelenerek idarenin talepleri ile Bakanlık tarafından engelli bireylerin engel grupları ve yaşları dikkate alınarak hazırlanan erişilebilirlik kontrol formu ve Ek-4’teki kriterleri de sağlayacak şekilde gerekli proje değişikliği yaptırılır.

d) Merkez için ön izin başvurusu (b), (c) ve (ç) bentlerine göre süreç tamamlandıktan sonra Ek-2’de yer alan belgeler ile birlikte BMYS üzerinden yapılır. Açılış değerlendirme komisyonu ön izin başvurusunun komisyona tesliminden itibaren iki ay içinde değerlendirir.

e) Başvuru evrakında eksiklik veya uygunsuzluk varsa, bu durum beş iş günü içinde il müdürlüğü aracılığıyla başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir.

f) İl müdürlüğünce, eksiklik veya uygunsuzluk bulunmadığının tespiti halinde ilgili evrak en geç on iş günü içinde BMYS’e yüklenir. Başvurunun, uygun görülmesi hâlinde bir ay içinde ön izin belgesi düzenlenir ve BMYS’e yüklenir.

(4) Ön izin belgeleri devredilemez. Ancak nakil amaçlı düzenlenmiş ön izin belgesine sahip ruhsatlı ve faal merkezlerin, ruhsat devri yapmaları durumunda yeni ruhsat sahibi adına mevcut süresi korunarak ön iznin devam etmesine izin verilir.

(5) Ön izin belgesinde hizmet vereceği engel grubu ve kapasitesi belirtilir. Ön izin belgesinde belirtilen kapasiteden fazla bina ve mekân yatırımları merkeze ilave kapasite hakkı vermez.

Açılış onay işlemleri

(1) Açılış onay işlemlerine başlanması için ön izin verilen başvurularda, gösterilen arsa veya bina için ön izin tarihinden itibaren 3 ay içerisinde tapunun veya kira sözleşmesinin açılış değerlendirme komisyonuna sunulması zorunludur. Aksi takdirde başvuru kabul belgesi iptal edilir. Uygun görülmeyen başvuruların gerekçesi yazılı olarak bildirilir. Karara itiraz edilmesi durumunda, il müdürlüğü tarafından açılış değerlendirme komisyonu üyeleri dışında oluşturulacak komisyon marifetiyle başvuruyu tekrar değerlendirir ve nihai karar kurucuya bildirir.

(2) Merkez açmak isteyen kurucu, merkez binasını sözleşme ile edinecekse ya da sahibi olduğu mülkü kullanacaksa tarafına yapılan ön izin bildirim tarihinden itibaren bir yıl içinde; merkez için yeni bina inşa edilecekse üç yıl içinde açılış onay dosyasını tamamlayarak il müdürlüğüne teslim eder. Ancak, bu süreler sonunda eksikliklerin tamamlanamaması halinde, başlanmış işlerin bitirilmesi amacıyla kurucu tarafından ek süre talep edilebilir. Açılış değerlendirme komisyonun teklifi ve il müdürünün onayıyla bir yıla kadar ek süre verilebilir.

(3) Açılış onay işlemlerine başlaması amacı ile verilen ön izin tarihi itibarıyla arsa gösteren başvurularda 1 yıl içinde inşaat ruhsatını alması, hazır bina gösteren başvurularda 9 ay içerisinde binada düzenleme veya tadilata başlaması zorunludur. Ancak, bu süreler sonunda işlemlerin tamamlanamaması durumunda kurucu tarafından ek süre talep edilebilir. Açılış değerlendirme komisyonun teklifi ve il müdürünün onayıyla bir yıla kadar ek süre verilebilir.

(4) İl müdürlüğü, süresi içinde gerekli işlemleri yapmayan kurucuların başvuru kabul belgesini iptal eder ve iptal onayı BMYS’ye yüklenir.

Açılış onay süreci

(1) Açılış onay başvurusu ön izin belgesine uygun şekilde binasını tamamlamış merkezler tarafından Ek-5’te yer alan belgeler ile birlikte il müdürlüğüne yapılır, il müdürlüğü tarafından BMYS’ye yüklenir.

(2) İl müdürlüğü tarafından başvuru evrakında eksiklik veya uygunsuzluk bulunmadığının tespiti halinde, başvuru tarihinden itibaren en geç bir ay içerisinde açılış değerlendirme komisyonu tarafından yerinde inceleme yapılır; bina standartlarının bu Yönetmelik ve ilgili mevzuata uygun yapıldığını ve merkeze ait görsel ve dijital kayıtlar ile merkezin hizmet bölümlerini, tefrişini, kullanım alanlarını, dış cephesini ve tabelasını gösteren dosya tanzim edilir. İl müdürlüğü tarafından dosyadaki belgelerin tamamı mühürlenir.

(3) Yapılan yerinde inceleme sonucunda eksiklik veya uygunsuzluk tespit edilmesi halinde, tespit edilen eksiklik veya uygunsuzluklar başvuru sahibine yazılı olarak bildirilir. Eksiklik veya uygunsuzluğun giderildiğinin başvuru sahibi tarafından il müdürlüğüne yazılı olarak bildirilmesi üzerine yeniden yerinde inceleme yapılır.

(4) İl müdürlüğünce uygun görülen merkez için açılış onay belgesi düzenlenir ve BMYS’ye yüklenir. Yapılan değerlendirmede, ön izin belgesine ya da ruhsat için aranan şartlara aykırılık olması durumunda açılış onay belgesi düzenlenmez ve tespit edilen eksiklik veya uygunsuzluklar başvuru sahibine il müdürlüğü tarafından yazılı olarak bildirilir.

Faaliyet izni

(1) Açılış onayı verilen merkezler tarafından Ek-6’da yer alan belgeler iki nüsha olarak hazırlanır ve il müdürlüğüne teslim edilir. İlgili tüm belgeler, il müdürlüğü tarafından BMYS’ye yüklenir.

(2) Başvuru evrakında eksiklik veya uygunsuzluk olmaması halinde, il müdürü tarafından imzalanan Ek-8’de yer alan faaliyet izin belgesi onaylanmak üzere Bakanlığa gönderilir. Bakanlık tarafından en geç bir ay içerisinde Ek-8’de yer alan faaliyet izin belgesi tarih ve sayı verilerek onaylanır ve BMYS’ye yüklenir. Merkez, Bakanlık kayıtlarına ve veri tabanına işlenir. Faaliyet izin belgesi üç nüsha olarak düzenlenir, bir nüshası Bakanlıkta, bir nüshası il müdürlüğünde, bir nüshası da Merkezde bulundurulur.

(3) Merkezler, zihinsel, bedensel, ruhsal engel gruplarından biri, ikisi ya da tamamına hizmet verebilir. Faaliyet izin belgesinde bu gruplardan hangilerine hizmet sunulacağı belirtilir.

(4) Faaliyetine izin verilen merkez için düzenlenen tüm belgelerin ve başvuru dosyasının aslı il müdürlüğünde muhafaza edilir. Düzenlenen belgelerin bir örneği de kurucuya imza karşılığında teslim edilir. Elektronik ortamda oluşturulan belgeler, Bakanlıkça belirlenen arşiv ve saklama kriterlerine uygun olarak dijital ortamda muhafaza edilir.

(5) Faaliyet izin belgesi ve sorumlu müdür belgesi merkezin görülebilecek bir yerine asılır.

(6) Faaliyet izin belgesi verilen her merkezin işveren ve iş yerinin adı ve yaptığı işin niteliği il müdürlüğü tarafından bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili il müdürlüklerine ve defterdarlığa bildirilir.

(7) Merkezi kapatılan ya da merkezini bu Yönetmelik ile belirlenen usullere uymadan kapatan gerçek kişiler ile bu gerçek kişilerin hissedarı olduğu tüzel kişiliğin merkez açmak istemesi halinde merkeze faaliyet izni verilmez.

(8) Kurucunun 35 inci maddenin birinci fıkrasının (c) ve (ç) bentlerinde yer alan suç ve cezalardan hükümlü olmasının merkez açıldıktan sonra gerçekleşmesi halinde faaliyet izin onayı ve belgesi iptal edilir.

(9) Faaliyet izin belgesi düzenlenen merkezin hizmete başlayabilmesi ve engelli birey kabul edilebilmesi için en az bir meslek personeli, bir sağlık personeli, dört bakıcı personel, bir temizlik personeli ve üç nöbet sorumlusu istihdam edilmesi zorunludur.

(10) Bu maddeye aykırı bir şekilde verildiği tespit edilen faaliyet izinleri iptal edilir.

Şube açılması

(1) Merkezlerin açılışındaki usule uygun olarak şube açılabilir. Her şube için ayrı sorumlu müdür ve personel istihdamı zorunludur. Personel onay alındığı şube dışında başka şubede çalıştırılamaz.

Ek bina açılması

(1) Merkez binası ile aynı bahçe içinde olan binalar merkeze bağlı ek bina olarak kullanılabilir. Ek bina faaliyet işlemleri, yeni merkez açılışındaki işlemler gibi gerçekleştirilir. Ek binalar için ayrı sorumlu müdür istenmez.

Kapasite artırımı

(1) Merkezlerin açılışındaki usule uygun olarak kapasite artırımı yapılabilir.

Temsilcinin değişmesi

(1) Özel hukuk tüzel kişilerince merkez açma yetkisi verilen temsilcinin değişmesi durumunda, temsilcinin kurucu olmasıyla ilgili yönetim kurulu kararının tasdikli örneği ve başvuru için 36 ncı maddede istenen belgeler iki nüsha halinde hazırlanarak il müdürlüğüne başvurulur. Yeni temsilcinin niteliklerinin kurucu olmak için belirlenen şartlara uygun olması halinde, il müdürlüğü yeni temsilcinin kabul edildiğini resmî yazı ile tüzel kişiliğe ve Bakanlığa BMYS üzerinden bildirir. Faaliyet izin belgesi sadece temsilci değişikliğini belirtecek şekilde yeniden düzenlenir.

Devir işlemleri

(1) Devir işlemlerinde merkezin bu Yönetmelikte belirlenen bina şartlarını haiz olması esastır.

(2) Merkezi devretme ve devralma talebinde bulunan gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişileri, bu taleplerini içeren dilekçeler ile 36 ncı maddede istenen belgeleri iki nüsha halinde hazırlayarak il müdürlüğüne müracaat ederler. Açılış ve değerlendirme komisyonu başvuruya ilişkin belgeleri başvuru tarihinden itibaren 15 gün içinde değerlendirir, yapılan değerlendirme sonucunda devir işleminin uygun görülmesi halinde il müdürlüğünce devir onayı alınır. Onayın merkeze gönderilmesinden sonra devir işleminin gerçekleştiğine ilişkin noter belgesine istinaden faaliyet izin belgesi düzenlenerek onaylanmak üzere Bakanlığa gönderilir.

(3) Devreden ve devralanlara ait devir sözleşmesi tarihi itibarıyla geçerli olmak üzere ticaret sicil tasdiknamesinin örneği, devre ilişkin onay ve faaliyet izin belgesinin aslı merkezin il müdürlüğünde bulunan dosyasında bulunur, bir örneği merkeze ve Bakanlığa BMYS üzerinden gönderilir.

(4) Kurucu, sorumlu müdür veya bir personele ilişkin merkezde adli veya idari bir soruşturma veya kovuşturma yürütülüyor olması halinde soruşturma veya kovuşturma sonuçlanıncaya kadar merkezin devir işlemi yapılamaz.

(5) İl müdürlüğü onayını müteakiben noter işleminden önce kurucu ve merkez sorumlu müdürü tarafından merkezde zorunlu olarak bulundurulması gereken her türlü belge, defter ve dosyalar ile engelli bireyin kendisi ya da yasal temsilcisi tarafından merkeze teslim edilen ve emanet kasa ve hesabında tutulan para, mücevher ve kıymetli kâğıtları ile harçlıkları, tutanakla tespit edilir; devir işleminin gerçekleşmesini müteakiben sorumlu müdür ve devralan kurucuya teslimi sağlanır. Tutanağın bir örneği merkez dosyasında bulundurulur.

(6) Merkez, tespit edilen eksiklik ve/veya uygunsuzlukların giderilmesinin akabinde devredilebilir. Ancak, kurucunun vefatı veya ağır hastalığı gibi mücbir durumlarda merkezin denetimi sırasında tespit edilen eksiklik ve/veya uygunsuzluklardan dolayı devralan, devredenin sorumluluklarını da almış sayılır ve talebi halinde eksikliklerin giderilmesi için yeni süre verilebilir.

(7) Merkezin kapatılması halinde devir işlemi yapılamaz. Yeni merkez açılma işlemine tabi tutulur.

(8) Devir işlemleri merkez açılış aşamalarına tabi değildir.

(9) Bu madde hükmünce devralınan merkez iki yıl içinde yeniden devredilemez.

Nakil işlemleri

(1) Merkezin başka bir binaya taşınmak istenmesi halinde;

a) Nakil işlemi için her zaman başvurulabilir.

b) Merkezin yeni binasının adresini bildiren bir dilekçe ile il müdürlüğüne başvurulur.

c) Yeni merkez açılışında uygulanan işlemler yapılır. Ancak nakil izni verilmesinde tefrişle ilgili şartlar aranmaz.

ç) Nakile ilişkin onay ve faaliyet izin belgesinin bir nüshası da bilgi için Bakanlığa gönderilir.

d) Afet, salgın hastalık ve seferberlik gibi olağanüstü durumlarda il müdürlüğünün teklifi ve Bakanlık onayı ile merkez, süresi Bakanlıkça belirlenmek üzere engelli bireyler ile birlikte farklı bir ildeki adrese taşınabilir. Bu durumda, ücreti Bakanlık tarafından ödenen engelli bireylerin bakım ücretleri, merkezin kurulduğu ildeki il müdürlüğü tarafından ödenir, merkezin takip ve kontrolü ise nakledilen il müdürlüğü tarafından yapılır.

e) Nakile ilişkin işlemler BMYS üzerinden bildirilir.

f) Nakil sürecinde engellilere verilen hizmetin eksiksiz yürütülmesinden bakım merkezi sorumludur.

Tadilat

(1) Merkezlerin mevcut binasının esaslı tadilat kapsamı dışında tadilat, tamirat ve onarım gerektirmesi halinde, tadilata başlanmadan önce il müdürlüğüne yazılı bildirimde bulunulur.

(2) Merkezlerin mevcut binasının esaslı tadilat gerektirmesi halinde, tadilata başlanmadan önce ilgili idarenin onayladığı tadilat projesinin il müdürlüğünce onaylanması gerekir.

(3) Engelli bakım merkezlerinde yapılacak tadilatların engelliler üzerinde olası etkileri dikkate alınarak bakım merkezi yetkililerince olumsuzlukların asgariye indirilmesine yönelik gerekli önlemler alınır.

Merkezin kurucu tarafından kapatılması

(1) Merkezin kurucu tarafından kapatılması durumunda;

a) Kurucu, en az bir ay önceden il müdürlüğüne, personele, engelli bireye veya yasal temsilcisine yazılı olarak merkezi kapatma isteğini ve merkezi kapatacağı tarihi bildirir.

b) Merkeze ait faaliyet izin belgesini, açılış dosyasını, merkezde zorunlu olarak bulundurulması gereken her türlü belge, defter ve dosyaları il müdürlüğüne teslim eder. Engelli bireyin kendisi ya da yasal temsilcisi tarafından merkeze teslim edilen ve emanet kasa ve hesabında tutulan para, mücevher ve kıymetli kâğıtları ile harçlıklar engelli bireye, engellinin yeni yerleştirileceği merkeze ya da yasal temsilcisine teslim edilir.

c) İl müdürlüğü merkezin usulüne uygun olarak kapandığını ve kapatılma tarihini Bakanlığa, çalışma ve iş kurumu il müdürlüğüne, sosyal güvenlik il müdürlüğüne ve defterdarlığa bildirir.

ç) Merkezin kapatılması halinde, merkezde kalan ve bakım ücretleri Bakanlık tarafından ödenen bakıma ihtiyacı olan engelli bireylerin bakım ihtiyaçları, il müdürlüğünce il içindeki veya çevre illerdeki resmî veya özel diğer merkezlerde sağlanır.

d) Engelli bakım merkezinde en son engelli hizmet niteliklerine uygun olarak nakledilinceye kadar kapatma süreci devam eder.

(2) Kurucu tarafından hizmet verilen engel grubunun değiştirilmesinin istenilmesi halinde merkezdeki engellilerin durumlarına uygun diğer merkezlere nakillerinin il müdürlüğü ile koordine edilerek planlanması, her birinin yeni merkezlerinin belirlenmesi ve nakillerinin sağlanması gerekir. Engelli nakillerinin sağlanamaması halinde başvuru reddedilir. Bu kapsamda merkezler arası nakil esastır. Engellilerin nakledilmesini müteakiben yeni engel grubu için bu Yönetmelikte yer alan tüm şartların karşılanması halinde yeni faaliyet izin belgesi düzenlenebilir. Bu süreçte tadilat yapılması halinde merkezdeki engellilere ilişkin güvenlik önlemlerinin alınması gerekir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Merkez Binasına İlişkin Temel Özellikler

Merkez binasının kullanımı ve fiziksel şartları

(1) Merkez binası sadece engelli bireylere yönelik hizmetler için kullanılır.

(2) Merkez binasında Ek-4’te yer alan şartlar aranır.

Merkezin adı

(1) Merkez adında, mevcut resmî ve özel bakım merkezlerinde kullanılan ad ve ünvanlar ile yabancı dildeki kelime ve deyimler kullanılamaz.

(2) Merkez adında hizmet verilecek engel grubu belirtilemez.

(3) Merkez tabelasında Bakanlık ambleminin kullanılması zorunludur. Amblem, merkez tabelası haricinde kullanılamaz.

Merkezin bölümleri

(1) Merkezde Ek-4’te yer alan bölümlerin bulunması gerekir.

(2) Merkezler, girişi ve bahçesi ayrı olan her bir hizmet binasında ya da bloğunda en fazla 100 kapasiteye kadar hizmet verebilir.

Yangın güvenliği

(1) Merkezin, 27/11/2007 tarihli ve 2007/12937 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik hükümlerince iki yılda en az bir defa kontrollerinin sağlanması ve alınan belgelerin il müdürlüğüne gönderilmesi gerekir.

Acil durum planı

(1) Yangın, sabotaj ve deprem gibi durumlarda uygulanacak acil durum planı merkez tarafından faaliyet izin belgesinin kurucuya teslimini takip eden iki ay içinde hazırlanarak il müdürlüğü onayına sunulur. İl müdürlüğünce onaylanan acil durum planları “GİZLİ” gizlilik derecesini haiz olup onaylandıktan sonra kilitli bir dolap içerisinde muhafaza edilir. Bu plan içerisinde yer alan ekiplerin listesi yangın söndürme dolapları yanında gözükür bir şekilde asılır. Personel değişikliği olduğu takdirde planda güncelleme yapılır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Merkezin İşleyişine İlişkin Esaslar

Merkezin genel çalışma esasları

(1) Aynı bahçe içerisinde, her bir engel grubuna göre ayrı bahçe ve bina düzenlemesi yapmış merkezler zihinsel, bedensel, ruhsal engel gruplarından biri, ikisi ya da tamamına hizmet verebilir. Bu şekilde hizmet verecek merkezler tek bir sorumlu müdür tarafından idare edilir. Hizmet binaları ayrı bloklar halinde ya da birbirine bitişik şekilde oluşturulabilir.

(2) On üç ve üzeri yaşlardaki engelli bireyler için cinsiyetlerine göre ayrı katlarda, bunun mümkün olmaması durumunda birbirinden ayrı bölümlerde hizmet verilir.

(3) 0-6, 7-12, 13-18, 19 ve üstü yaşlardaki engelli bireyler için ayrı katlarda, bunun mümkün olmaması durumunda birbirinden ayrı bölümlerde hizmet verilir.

(4) Aile bireylerinin aynı merkezde kalması halinde engel gruplarının uyması durumunda ayrı kat veya ayrı blok şartı aranmaz. Bu durumdaki engelli bireylerin yerleştirilmesi değerlendirme kurulu tarafından planlanır ve karara bağlanır.

(5) Engelli birey, kendisi ya da yasal temsilcisinin talep etmesi halinde kendisine refakat edecek bir engelli olmayan yakını ile birlikte merkezde kalabilir. Akrabanın merkezde kalması halinde akraba ile merkez arasında merkezde kalış koşullarının belirlendiği, imkanları dahilinde ödeyeceği aylık ücret, kişisel ihtiyaç ve giderlerini karşılayacağına dair bir sözleşme-protokol-talimatname yapılır.

(6) Beşinci fıkra uyarınca refakat edecek engelli yakını için durum bildirir tek sağlık raporu ve kimlik bilgileri merkeze teslim edilir. Merkez bu belgeleri il müdürlüğüne gönderir. Bu şekilde merkezde kalan engelli yakını, merkezin zorunlu personel hesaplamasında merkez kapasitesine dahil edilmez. Söz konusu engelli yakını aynı zamanda merkez personeli olması halinde engelli birey ile aynı odada kalabilir.

(7) Merkezler, aşağıda belirtilen yaş ve cinsiyet gruplarına göre planlanır:

a) 0-6 yaş kız ve erkek.

b) 7-12 yaş kız ve erkek.

c) 13-18 yaş kız.

ç) 13-18 yaş erkek.

d) 19 ve üzeri yaş kadın.

e) 19 ve üzeri yaş erkek.

(8) Merkezde kapalı alanlarda sigara içilmez. Ancak sadece engelli bireylerin kullanımı için merkez bünyesinde sigara içen engelli bireylerin bulunduğu katlarda müstakil ve havalandırılabilir bir oda ya da balkon bu amaçla düzenlenebilir. Bu amaçla kullanılan bölümlerin özel ve yeterli havalandırma sistemi olması gerekir.

(9) Merkezde bulundurulacak olan güvenlik kameralarının konumuna, kayıt süresine, işlevselliğine, saklanmasına ve diğer tüm hususlara ilişkin olarak Bakanlık tarafından belirlenmiş olan talimatlara göre işlem tesis edilir.

(10) Merkezi İzleme Sistemi ile ilgili olarak, 2828 sayılı Kanunun ek 12 nci maddesinde yer alan hükümler doğrultusunda merkez bünyesinde gerekli iş ve işlemler gerçekleştirilir.

Gündüzlü hizmet veren merkezler

(1) Yatılı hizmet veren merkezin gündüzlü hizmet verilecek engelli kapasitesi faaliyet izin belgesinde ayrıca belirtilmesi koşuluyla gündüzlü hizmet verilebilir. Gündüzlü hizmet verilecek bölüm yatılı hizmet verilecek bölümden ayrı olmak zorundadır. Bu bölümde gündüzlü hizmetten yararlanacak engelli bireyler için yatak odası, dinlenme salonu, grup etkinlik odası oluşturulur.

(2) Gündüzlü hizmet veren merkezlerde engellilerin gerektiğinde dinlenebileceği veya uyuyabileceği en fazla üç kişilik yatak odaları bulunur. Yatak odası olarak kullanılacak odanın her kişiye en az 5 metrekare düşecek büyüklükte olması zorunludur.

(3) Gündüzlü bakım hizmeti verilen engellilerin ulaşımlarının merkeze ait servis aracı ile sağlanması tercih edilir. Engellinin merkeze ulaşımı, merkezin servis aracı bulunmaması halinde engelli veya engelli yakınları tarafından sağlanır.

(4) Yatılı merkezlerde gündüzlü hizmet verilmek istenmesi durumunda gündüzlü hizmet için ayrıca sorumlu müdür aranmaz. Ancak gündüzlü hizmet için 41 inci maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtildiği şekilde personel çalıştırılır.

(5) Merkez toplam kapasitesinin en az %20’si kadarıyla gündüzlü hizmet birimi oluşturabilir. Gündüzlü kapasitesi, merkezin yatılı kapasitesine dahil edilmez.

Evde bakıma destek birimi

(1) Merkez aracılığıyla engelli bireyin ikametgâhında bakım hizmeti verilmesi durumunda il müdürlüğünden onay alınarak merkezde evde bakıma destek birimi oluşturulur. Evde bakıma destek hizmeti verilen engelli birey sayısı, merkezde bakılan engelli birey sayısı ile birleştirilir ve merkezin bakım hizmeti verdiği toplam engelli birey sayısına göre meslek personeli, sağlık personeli ve bakıcı personel çalıştırılır.

(2) Evde bakıma destek biriminde başlangıçta bir meslek personeli ve bir sağlık personeli olmak üzere iki kişi görev yapar. Evde bakıma destek birimi, sorumlu müdürün gözetim ve denetiminde çalışır.

(3) Evde bakıma destek birimi engelli birey ve ailesini her ay düzenli olarak ikametgâhında ziyaret ederek bakım hizmetlerinin sunumunu takip eder, engelli birey ve ailesine psiko-sosyal destek hizmetlerini verir. Bu hizmet, bakım ihtiyacı olan engellinin koruyucu sağlık ve tıbbi takip hizmetlerinden de koordineli yararlandırılması amacıyla Sağlık Bakanlığı evde sağlık hizmeti ile aile hekimliği birimleriyle iş birliği halinde yürütülür.

(4) Evde bakıma destek hizmeti, değerlendirme kurulunca hazırlanacak bireysel bakım ve rehabilitasyon planı doğrultusunda evde bakım hizmet biriminin denetim ve rehberliğinde bakıcı personel tarafından verilir.

(5) Evde bakıma destek hizmeti veren bir bakıcı personel bir günde en fazla üç engelli bireye hizmet verebilir. Ancak, bir bakıcı personelin haftalık toplam çalışma süresi, yıllık fazla çalışma süresi dahilinde yaptırılacak fazla çalışmalar hariç 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun 63 üncü maddesinde belirtilen çalışma süresini geçemez.

(6) Evde bakıma destek hizmetinde görev yapan bakıcı personel Ek-12’de yer alan görevleri yapar.

(7) Merkez tarafından engelliye evinde bakım hizmeti verilmesi durumunda aylık evraklarla birlikte evin adresi, bakılacak engellinin ismi ve bakıcı personelin bilgileri il müdürlüğüne bildirilir.

(8) Merkez evde bakıma destek hizmetini faaliyet izin belgesinde yer alan engel grubu dışında farklı bir engel grubuna yönelik de verebilir.

(9) Sadece evde bakıma destek hizmeti verecek olan merkezler ofis, daire ve müstakil bina gibi mekanlarda hizmet verebilir. Bu mekanlarda yatılı ve gündüzlü merkezler için aranan fiziki şartlar aranmaz.

ALTINCI BÖLÜM

Merkezde Sunulacak Bakım Hizmetleri, Uygulanması, Grupların Oluşturulması ve Beslenme

Bakım hizmetlerinin kapsamı

(1) Bakım hizmetleri, engelli bireyin bakımına yönelik kişisel bakım, psiko-sosyal destek ve sağlık hizmetlerini kapsar.

(2) Engelli bireyin özellikleri dikkate alınarak aşağıda belirtilen bakım hizmetleri sunulur:

a) Kişisel bakım hizmetleri;

1) Banyo yaptırılması,

2) Tuvalet ihtiyacını gidermede yardım edilmesi ve gerektiğinde temizliğinin yapılması,

3) Tırnaklarının kesilmesi,

4) Saçlarının taranması,

5) Ağız ve diş bakımının yapılması,

6) Beslenme ve sıvı alımının sağlanması,

7) El, yüz ve ayak temizliğinin yapılması,

8) Saç ve sakal tıraşının yapılması,

9) İstenmeyen tüylerin temizlenmesi,

10) Elbiselerinin giydirilmesi ve çıkarılması,

11) Burun ve kulak temizliğinin yapılması,

12) Yatağının temizlenmesi ve düzeltilmesi,

13) Odasının temizlenmesi,

14) Çamaşırlarının yıkanması,

15) Tehlikelere karşı korunması ve gözetilmesi,

gibi hizmetleri içerir.

b) Psiko-sosyal destek hizmetleri;

1) Engelli bireyin ailesine, engelli bireyi ve engellilik durumunun kabulünü kolaylaştırmak, bilgilendirilmelerini sağlamak, uyum ve kabullenme süreçlerini desteklemek amacıyla kişisel veya grup çalışması yöntemleriyle sunulacak hizmetler,

2) Engelli bireyin mevcut durumunu ve yerleştirildiği ortamı kabullenmesine, bilgilenmesine ve gelişim alanlarında desteklenmesine yönelik olarak kişisel ve grup çalışması yöntemleriyle verilecek hizmetler,

3) Engelli birey ve ailesinin sosyal haklarını ve mevcut kaynaklarını etkin kullanmasına yönelik olarak kişisel ve grup çalışması yöntemleriyle verilecek hizmetler,

4) Engelli bireyin bağımsız yaşama, sosyal hayata uyumuna ve katılımına yönelik sosyal, kültürel, sanatsal ve sportif etkinlikler ile bu tür etkinliklere katılabilmesi için gerekli refakat hizmetleri,

5) Engelli bireyin terk edilme, reddedilme, engellilik durumunu kabullenememe, ümitsizlik, intihar etme, yalnızlık ve sevgisizlik gibi olumsuz duygulardan kurtarılmasına, depresyon ve stres gibi durumların yaşanmasının engellenmesine yönelik olarak kişisel veya grup çalışması yöntemleriyle verilecek hizmetler,

gibi hizmetleri içerir.

c) Sağlık hizmetleri;

1) Reçete edilen ilaçların düzenli olarak kullanılmasını sağlamak veya dağıtımını/kullanımını koordine etmek,

2) Acil durumlarda kullanılmak üzere ilk yardım malzemelerini ve reçete gerektirmeyen ilaçların usulüne uygun olarak muhafazasını sağlamak,

3) Acil durumlarda mesleğin gerektirdiği müdahaleler yapmak,

4) Engelli bireylerin sağlık durumuna ilişkin kayıtları tutmak ve muhafaza etmek,

5) Son kullanma tarihi geçen ilaç ve tıbbi malzemelerin kullanımdan kaldırılmasına ilişkin olarak işlemleri yapmak,

6) Merkezin ve engelli bireylerin genel sağlık, hijyen ve temizlik gibi konularda ihtiyaçlarını koordine etmek ve rehberlik etmek,

7) Engelli bireylerin hastane iş ve işlemleri konusunda yardımcı olmak ve gerekli durumlarda koordinasyonu sağlamak,

8) Merkezde tabip görev yapması halinde mesleğinin gerektirdiği tıbbi müdahaleleri yapmak ve gerekli ilaçları reçete etmek,

gibi hizmetleri içerir.

Hastanede refakat

(1) Merkezde hizmet alan engelli bireylerin hastanede yatılı tedavi alması ve tedavi süresince refakatçi istenmesi durumunda, öncelikle aile yakınlarının refakat etmesi esastır.

(2) Ailenin refakatçi olamama gerekçesi il müdürlüğü tarafından uygun görülmesi halinde, merkezde görevli bakıcı personelinin yüzde onunu aşmamak üzere merkez personelinden refakatçi görevlendirilir.

(3) İkinci fıkra uyarınca refakatçi hizmeti sunulmasına rağmen ihtiyacın devam etmesi ve merkez tarafından istenmesi halinde merkez personeli, gönüllü veya özel sözleşmeli personel marifetiyle refakatçi temin edilmesine devam edilebilir.

(4) Birinci, ikinci ve üçüncü fıkralar uyarınca refakatçi temini yapılamaması halinde, öncelikli olarak Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı kayıtlarındaki ihtiyaç sahibi kişilerden de refakatçi temin edilerek refakat hizmetinin sunulması sağlanabilir. Bu durumda, refakat hizmetine ilişkin ödeme, 29/5/1986 tarihli ve 3294 sayılı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışmayı Teşvik Kanununun 4 üncü maddesinin altıncı fıkrası uyarınca engelli ve yaşlılara yönelik hizmetler için ayrılan paydan ilgili mevzuat doğrultusunda yapılır.

(5) Birinci fıkra uyarınca refakat hizmetinden kabul edilebilir gerekçe olmadan kaçınılması halinde il müdürlüğü tarafından sosyal inceleme yapılarak, ailenin ve engellinin durumu merkezde kalma açısından yeniden değerlendirilir.

(6) Hastanede yatılı tedavi gören bakım ihtiyacı olan engelli bireyin alt bezi, pijama takımı, özel temizlik malzemesi, medikal ve tıbbi malzeme, yiyecek, içecek, giysi gibi tüm ihtiyaçlarının merkez tarafından karşılanması refakat hizmetinin kapsamındadır.

Bakım hizmeti için grupların oluşturulması

(1) Bakım hizmeti için engelli grupları aşağıdaki hususlar dikkate alınarak oluşturulur:

a) Merkezde her bir engelli grubu, engelli bireylerin kişisel talepleri, bakım ihtiyacı, yaşı ve diğer özellikleri, sunulacak bakım hizmeti ile hedeflerinin birbirine yakınlığı ve fiziksel koşullar dikkate alınarak en fazla altı engelli bireyden oluşturulur.

b) Bakım hizmeti hedeflerinin farklılaşması veya ihtiyaç duyulması halinde, engelli bireylerin grupları değiştirilir.

c) Grup sorumluluğu, grubun amacına ve niteliğine uygun olarak meslek personeli veya sağlık personeline verilir.

ç) Merkezde çalışan her meslek personeli ve sağlık personelinin en az bir grubun sorumlusu olmasına özen gösterilir.

d) Dinlenme odalarında veya grup etkinlikleri odalarında en fazla iki grup aynı anda bir arada bulunabilir.

e) Grupların günlük faaliyet programları aylık periyotlarla hazırlanır ve uygulama raporları engelli bireylerin dosyalarında muhafaza edilir.

Bakım hizmetlerinin uygulanması

(1) Merkezde bakım hizmetlerinin uygulanmasıyla ilgili hususlar aşağıda belirtilmiştir:

a) Merkez, 30 uncu maddede yer alan bakım hizmetlerini esas alarak merkezin engel, yaş ve cinsiyet durumuna ve engelli bireylerin bireysel özelliklerine göre hizmetlerini geliştirir ve uygular.

b) Değerlendirme kurulu, engelli bireyin merkeze yerleştirme işlemlerini yürütür, ailesi ve yakınları ile iletişimini devam ettirir, merkeze uyumunu sağlar, merkeze uyum sorunu olan engelli bireyler hakkında değerlendirmelerde bulunur ve bireysel bakım ve rehabilitasyon planını hazırlar.

c) Bireysel bakım ve rehabilitasyon planı, engelli bireyler hakkında gerek duyulduğunda sosyal çalışmacı tarafından yapılan sosyal inceleme sonucunda hazırlanan sosyal inceleme raporu göz önünde bulundurularak hazırlanır. Hazırlanan plan sorumlu müdürün onayından sonra uygulanır.

ç) Bireysel bakım ve rehabilitasyon planı ve denetimi Bakanlık tarafından belirlenmiş içerik uygulama esaslarına göre yürütülür.

d) Merkezde bakım hizmeti alan ve özel eğitim alması uygun olan engelli bireylerin, özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinden veya resmî özel eğitim kurumlarından destek eğitimi almaları için gerekli tedbirler alınır.

Beslenme

(1) Merkezde bakım hizmetinden yararlanan engelli bireylerin beslenmesinin niteliği ve servisi ile ilgili aşağıdaki hususlara uyulur:

a) Merkezlerde yemek listeleri engelli bireylerin yaş ve fiziki gelişimleri, mevsimsel özellikler, bölgenin şartları, kişi başı gıda rasyonu dikkate alınarak merkezde görev yapan ya da sözleşme usulüyle çalışan bir diyetisyen tarafından hazırlanır. Hazırlanan yemek listesi aylık evraklarla birlikte il müdürlüğüne gönderilir. İl müdürlüğünce görevlendirilecek diyetisyen tarafından incelenen yemek listesinde engelli bireylerin yaş ve fiziki gelişimleri, mevsimsel özellikler, bölgenin şartları, kişi başı gıda rasyonu dikkate alınarak listede değişiklik yapılması istenebilir. Yemek listesinin hazırlanmasında, merkezde kalan engellilerin istek ve eğilimlerine dikkat edilir.

b) Engelli bireylerin beslenme ihtiyacı bireysel bakım ve rehabilitasyon planı da dikkate alınarak, yatılı merkezlerde en az üç ana öğün, engellilerin durumu esas alınarak kuruyemiş veya kuru meyve veya mevsim meyvelerinden oluşan bir ara öğün; gündüzlü merkezlerde ise en az bir ana öğün ve kuruyemiş, kuru meyve veya mevsim meyvelerinden oluşan bir ara öğün verilerek karşılanır. Bakanlığın belirlediği gıda rasyonuna göre düzenleme yapılır.

c) Sağlık durumları sebebiyle özel diyet hazırlanması gereken engelli bireyler için tabibin tavsiyeleri doğrultusunda diyet yemeği hazırlanır.

ç) Engelli bireylere verilen yemek numuneleri numune kaplarının üzerine tarih ve öğün yazılarak yetmiş iki saat muhafaza edilir.

d) Merkez tarafından gerçekleştirilecek gezi ve piknik benzeri sosyal faaliyetler için farklı yemek listesi hazırlanabilir.

e) Yemek salonlarına kendiliğinden gelemeyen ya da hasta olan engelli bireyin yemeği bulunduğu yerde ve gerektiğinde yardımla yedirilir.

f) Merkezde bakım altında bulunan engellilerin, obezite ile mücadele, sağlıklı yaşam ve fiziksel aktivitelerden yararlandırılmaları amacıyla gerekli çalışmalar ve düzenlemeler yapılır.

(2) Merkez zorunlu olması durumunda menüde değişiklik yapabilir. Menüde değişikliğin sebebini de belirtir şekilde sorumlu müdür, sağlık personeli ve aşçı tarafından imzalanan tutanak tutulur. Tutanak 24 saat içerisinde il müdürlüğüne bildirilir.

(3) Merkezlerde yemek hizmeti dışardan alım suretiyle de yapılabilir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Kurucu ve Sorumlu Müdür ile Merkez Personeline İlişkin Esaslar

Kurucu ve sorumlu müdür olacak kişilerde aranan genel şartlar

(1) Kurucu ve sorumlu müdür olacak kişilerde aşağıdaki şartlar aranır:

a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak.

b) Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak.

c) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, terörizmin finansmanı, kaçakçılık suçlarından veya cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan mahkum olmamak.

ç) Merkezde hizmet alan engelli bireylere yönelik tehdit veya baskı ya da özgürlüğün keyfî engellenmesini de içeren fiziksel, cinsel, tıbbi, psikolojik veya ekonomik açıdan zarar veren eylemlerden dolayı mahkum olmamak.

d) 2/10/1981 tarihli ve 2531 sayılı Kamu Görevlerinden Ayrılanların Yapamayacakları İşler Hakkında Kanunda belirtilen şartlara uygun olmak.

(2) Birinci fıkranın (c) ve (ç) bentleri kapsamında hüküm giyenlerin veya 4/12/2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun 231 inci maddesi uyarınca hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiş olanların kurucu ve sorumlu müdür onayı iptal edilir.

(3) Adına merkez açılış ruhsatı düzenlenmiş özel hukuk tüzel kişilerinin ortaklık yapısında değişiklik olması halinde bu değişikliğin en geç bir ay içinde il müdürlüğüne bildirilmesi gerekir.

(4) Birden fazla şubesi olan merkezlerde, iş ve işlemlerin koordinasyonu için merkezin talep etmesi halinde sorumlu müdür şartlarını haiz olmak üzere genel koordinatör istihdam edilebilir.

Kurucudan istenecek belgeler

(1) Kurucu olacak gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişilerinin temsilcisinden aşağıdaki belgeler istenir:

a) Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası beyanı.

b) Adli sicil ve arşiv kaydına ilişkin beyanı.

c) En az ilkokul mezunu olduğuna dair belge.

ç) İş sağlığı ve güvenliği sağlık raporu.

d) Merkez açmak isteyen şirket için; merkezin faaliyeti kapsamında olduğuna dair ana sözleşme ile şirket ortaklarını gösterir ticaret sicili gazetesinin aslı veya onaylı sureti ve vergi levhası.

e) Tüzel kişinin sermaye şirketi olması halinde gösterilen temsilcinin şirketi temsile yetkili olduğunu gösterir noterden onaylı belge ve karar örneği.

f) Kurucunun dernek veya vakıf olması halinde; vakıf senedi veya dernek tüzüğünde engellilik alanında faaliyette bulunabileceğini gösterir belge ve karar örneği ile temsilcinin, dernek veya vakıf yönetim kurulu üyesi ve tüzel kişiliği temsile yetkili olduğunu gösterir belge.

g) Kurucunun Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı tahsil dairelerine vadesi geçmiş amme borcu ve Sosyal Güvenlik Kurumuna prim borcu olmadığına dair belge.

ğ) Daha önce bu alanda faaliyet gösterip göstermediğine dair yazılı beyanı.

h) Emekli olan ve kamu görevinden ayrılmış olanlar için hizmet belgesi.

(2) Kurucu; merkezin idari, mali, hukuki ve diğer tüm işlerinin hizmetin amacına ve mevzuata uygun olarak yürütülmesinden birinci derece sorumludur.

Sorumlu müdürden istenecek belgeler

(1) Merkezde sorumlu müdür olacak kişiden aşağıdaki belgeler istenir:

a) Sorumlu müdürün çalışma talebine ilişkin dilekçe.

b) Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası beyanı.

c) Adli sicil ve arşiv kaydına ilişkin beyanı.

ç) İş sağlığı ve güvenliği sağlık raporu.

d) Sorumlu müdür olacak meslek personelinin engelli ya da yaşlı bireylere yönelik hizmet alanlarında en az beş yıl deneyimli olduğuna ilişkin belge.

e) Sorumlu müdür olacak sağlık personelinin en az beş yıl deneyimli olduğuna ilişkin belge.

f) Özgeçmişini içeren yazılı beyanı.

g) Lisans veya yüksek lisans mezuniyet belgesi örneği.

ğ) Emekli olan ve kamu görevinden ayrılmış olanlar için hizmet belgesi.

h) Kurucu ile sorumlu müdür arasında yapılacak iş sözleşmesi.

Sorumlu müdürün değişmesi

(1) Sorumlu müdürün görevinden ayrılması veya görevine son verilmesi halinde; bu durum ve vekalet edecek sorumlu müdür merkez kurucusu tarafından aynı gün içinde il müdürlüğüne bildirilir, ilgili evrak en geç yedi iş günü içinde il müdürlüğüne teslim edilir. Sorumlu müdürün ayrılmasını müteakiben otuz gün içinde merkez için yeni sorumlu müdür belirlenir ve belgeleri il müdürlüğüne teslim edilir. Sorumlu müdür değişikliği BMYS’den bildirilir.

(2) Birinci fıkrada belirtilen sürede sorumlu müdür şartlarını taşıyan kişi bulunamaması halinde, merkeze otuz gün ilave süre verilebilir. Bu fıkrada düzenlenen ek süre bir yıl içinde ancak bir kez verilebilir.

Sorumlu müdürün izne ayrılması

(1) Sorumlu müdürün çeşitli nedenlerle izne ayrılması halinde merkezde çalışan bir meslek personeli veya lisans mezunu sağlık personeli kendi görevleri ile birlikte sorumlu müdürlük görevini de yerine getirmek üzere vekil olarak bırakılır. Sorumlu müdür izne ayrılmadan önce kullanılacak izin süresi ve vekalet eden personel aynı gün içinde il müdürlüğüne bildirilir ve ilgili evrak en geç yedi iş günü içinde il müdürlüğüne teslim edilir.

(2) Sorumlu müdür, yıllık ya da mazeret iznine ayrılması halinde, izne ayrılmadan önce vekilini belirterek izin formunu imzalar. Sağlık iznine ayrılması halinde ise izin formu kendisi ya da kurucu tarafından imzalanır. Bu formlar il müdürü tarafından onaylanır.

(3) İzin formu merkezin gelen evrak kayıt defterine tarih ve sayı verilerek kaydedilir ve sorumlu müdürün dosyasında on yıl süreyle muhafaza edilir.

(4) Ödemeye esas belgeler içinde yer alan personel listesinde sorumlu müdürün izinli olduğu belirtilir.

Merkezde çalıştırılacak personel

(1) Merkez personeli, sözleşme ile 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak istihdam edilir.

(2) İşten ayrılan merkez personelinin, çalışma belgesi il müdürlüğü tarafından iptal edilir.

(3) Yatılı ve gündüzlü hizmet veren merkezlerde, çalıştırılması zorunlu olan personelin yanı sıra, usta öğretici, büro memuru, güvenlik görevlisi, hizmetli, merkezde yemek yapılıyorsa aşçı ve aşçı yardımcısı, çamaşırhane personeli, şoför, teknik personel, 65 yaş üstü engelli bireylere hizmet verilmesi durumunda gerontolog ve merkezin ihtiyaç duyduğu diğer personel çalıştırılabilir.

(4) Merkez, zorunlu personele ilaveten ihtiyaç duyduğu beden eğitimi öğretmeni, usta öğretici, psikolog, fizyoterapist, psikiyatri alanında deneyimli hemşire, ergoterapist, gerontolog ve benzerlerini kısmi veya tam süreli olarak istihdam edebilir.

(5) Sağlık personeli ve bakıcı personelin, merkez tarafından belirlenerek il müdürlüğüne bildirilen iş kıyafetini giymesi zorunludur.

(6) Kapatılan merkezlerde çalışan personelin yazılı şekilde başvurması halinde, BMYS üzerinden ayrılış işlemleri il müdürlüğü tarafından yapılır.

(7) Merkezde, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili olarak mevzuatta öngörülen tüm tedbirler alınır.

Çalıştırılması zorunlu personel ve sayısı

(1) Merkezde sorumlu müdürün haricinde zorunlu çalıştırılması gereken asgari personel sayısı aşağıda belirtilmiştir:

a) Gündüzlü hizmet veren merkezlerde; bakılan her 36 engelli birey için bir meslek personeli, her 36 engelli birey için bir sağlık personeli ve 6 engelli birey için bir bakıcı personel çalıştırılır.

b) Yatılı hizmet veren merkezlerde; 08.00-16.00 saatleri arasında bakılan her 36 engelli birey için bir meslek personeli ve bir sağlık personeli çalıştırılır. Bedensel engellilere hizmet veren merkezlerde 08.00-16.00 saatleri haricindeki çalışma saatlerinde nöbet sorumlusu olarak sağlık personeli çalıştırılır. Zihinsel ve ruhsal engellilere hizmet veren merkezlerde ise 08.00-16.00 saatleri haricindeki çalışma saatlerinde nöbet sorumlusu olarak bir sağlık veya meslek personeli çalıştırılır. Ancak bu durumda zihinsel ve ruhsal engellilere hizmet veren merkezlerde sağlık hizmetlerinin aksamaması için sağlık personelinin çalışma saatlerinin 4 saate kadar öne alınması ve erken bitirilmesi veya dört saate kadar ileri alınarak geç bitirilmesi ya da gündüz vardiyasında görev yapan birden fazla sağlık personeli var ise ikincisinin akşam vardiyasında görevlendirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli düzenlemeler il müdürlüğünün bilgisi ve onayı dâhilinde yapılabilir. Ayrıca benzer gerekçeler ile meslek personeli için de aynı düzenlemeler yapılabilir. Bu durumda mesleki ve sağlık personeli içerisinden, 4857 sayılı Kanunda belirtilen çalışma saatleri ve fazla çalışma saatlerini aşmayacak şekilde görevlendirilmek üzere her merkezde en az 3 nöbet personeli görevlendirilir.

c) Merkez, yalnızca 0-18 yaş aralığında olan engelli bireylere hizmet verecek ise çocuk gelişimci; ruhsal veya zihinsel engelli bireylere hizmet verecek ise psikolog ya da sosyal çalışmacı çalıştırmak zorundadır. Bedensel engelli bireylere hizmet veren merkezlerde, engelli sayısının 60’ı geçmesi halinde fizyoterapist çalıştırılması zorunludur.

ç) Yatılı hizmet veren merkezlerde haftanın yedi günü 24 saat hizmet verilmesi esastır.

d) Merkezler, engellilerin tüm yaşamlarını sürdürdükleri, mümkün olduğunca ev ortamının ve aile sıcaklığının sağlandığı yaşam alanı olarak değerlendirildiğinden, engellilerin ihtiyaçları ve merkezin bulunduğu konum dikkate alınarak, nöbet hizmetleri ve personelin genel çalışma saatleri, 4857 sayılı Kanun ve ilgili diğer mevzuatta yer alan sınırlamalar saklı kalmak koşuluyla 12/24 (12 saat mesai, 24 saat izin) mesai saatleri şeklinde düzenlenebilir. Bu durumda il müdürlüğünün bilgisi ve onayı gereklidir.

e) Yatılı merkeze faaliyet izni verildikten sonra engelli kabul edilebilmesi için 4 bakıcı personel çalıştırılması zorunludur. Engelli birey sayısı 13 ile 72 arasında ise bakıcı personel sayısı merkezde bakılan engelli birey sayısının üçte birinden az olamaz. Her bir hizmet binasında bakılan engelli sayısının 72’yi geçmesi durumunda eklenen her 12 engelli için ilave bir bakıcı personel çalıştırılır. Hesaplamada küsuratlı sayılar bir üst sayıya tamamlanır. Merkezlerde çalıştırılacak bakıcı personel tercihen 8 saatlik üç vardiya halinde çalıştırılır. Bakıcı personelin çalışma saatleri ve vardiyaları merkez tarafından belirlenir. Merkez tarafından her ayın son haftasında bir sonraki ayın vardiya saatleri ve her vardiyada çalıştırılacak bakıcı personelin belirtildiği liste hazırlanarak il müdürlüğüne sunulur. İl müdürlüğü gerekçesini belirterek gerek gördüğü hallerde liste üzerinde değişiklik yapabilir. Çalıştırılacak bakıcı personelin 4857 sayılı Kanun hükümleri doğrultusunda çalıştırılması zorunludur.

f) Bakıcı personelin 3 vardiya şeklinde çalıştırılması halinde; gün içinde görev yapacak bakıcı personelin, %50’si gündüz vardiyasında, %30’u akşam vardiyasında, %20’si ise gece vardiyasında çalıştırılır. Bakıcı personelin 2 vardiya şeklinde (12 saat mesai, 24 saat izin) çalıştırılması halinde ise %65’i gündüz vardiyasında, %35’i ise gece vardiyasında çalıştırılır. Küsuratlı sayılarda ½ ve üstünü geçen sayılar bir üst sayıya tamamlanır.

g) (b) bendi hükümlerine ilaveten 08.00-16.00 saatleri arasında birden fazla meslek ve sağlık personeli bulunması halinde engellilerin ihtiyaçları, merkez binasının fiziki durumu ve kapasitesi dikkate alınarak, nöbet sorumlusuna destek olmak amacıyla akşam ve/veya gece vardiyasında da meslek ve sağlık personeli çalıştırılabilir. Bu bendin uygulanması sürecinde 4857 sayılı Kanuna ve Bakanlık talimatlarına göre hareket edilir.

ğ) Bakılan engelli sayısı 36’ya kadar olan merkezlerde çalıştırılması zorunlu olan bakıcı personel sayısına dahil olmak üzere bir temizlik personeli çalıştırılması zorunludur. Bakılan engelli sayısı 36-72 arasında olan merkezlerde iki, bakılan engelli sayısı 72’nin üzerinde olan merkezlerde her 36 engelliye ilaveten bir temizlik personeli çalıştırılması zorunludur.

h) En fazla 24 yatılı veya gündüzlü hizmet kapasiteli merkezlerde bakıcı personel sayısı; merkezde bakılan engelli birey sayısının dörtte birinden az olamaz, bu sayıya bir temizlik personeli dahildir. Ayrıca zorunlu meslek veya sağlık personelinin biri tam süreli, diğeri ise kısmi süreli olarak çalıştırılabilir.

(2) Sorumlu müdürün, meslek veya sağlık personeli olması halinde; merkezde zorunlu olarak çalıştırılması gereken meslek ve sağlık personeli sayısına dahil edilir.

(3) Merkezlerde, personel istihdamında 2828 sayılı Kanun kapsamında çocuk, kadın, engelli kuruluşlarında bakım altında bulunmuş olanlara öncelik tanınır.

(4) Merkezlerde bakılan engelli bireylere yönelik bakım kalitesinin artırılması amacıyla çalıştırılması zorunlu personel sayısına ek olarak her 10 engelli birey için ilave bir personel çalıştırılabilir.

(5) Bakıcı personelin hastanede refakatçi olarak görevlendirilmesi halinde, bu süre zarfında merkezde görev yapıyor olarak kabul edilir.

Merkezde çalıştırılacak personel için gerekli şartlar ve belgeler

(1) Merkezde çalıştırılacak personel için aşağıdaki belgeler istenir:

a) Personelin çalışma talebine ilişkin dilekçe.

b) Türk vatandaşları için Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, yabancı uyruklular için pasaport numarası ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca düzenlenen 28/7/2016 tarihli ve 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca düzenlenmiş çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti.

c) Öğrenim durumunu gösterir belge.

ç) İş sağlığı ve güvenliği sağlık raporu.

d) Adli sicil ve arşiv kaydına ilişkin beyanı.

e) Özgeçmişini içeren yazılı beyanı.

f) Kurucu ile personel arasında yapılacak iş sözleşmesi,

g) Emekli olan ve kamu görevinden ayrılmış olanlar için hizmet belgesi.

(2) Merkezde çalıştırılacak personelin 35 inci maddenin birinci fıkrasının (c) ve (ç) bentlerinde yer alan suç ve cezalardan hüküm almamış olması gerekir.

(3) Bakanlık, merkezde çalıştırılacak personelin mesleki yeterliliğine ilişkin ilave düzenleme yapabilir.

Çalıştırılacak personel için yapılacak işlemler

(1) Merkezde çalıştırılacak personel için aşağıdaki işlemler yapılır:

a) Merkezde çalıştırılacak personel için istenilen belgelerin asıllarının ibraz edilmesi şartıyla suretleri iki nüsha halinde il müdürlüğüne teslim edilir.

b) İl müdürlüğünce belgeler incelenerek uygun olanlara BMYS üzerinden beş iş günü içinde çalışma onayı verilir. Onay süreci başlayan personel için eksik personel çalıştırmadan dolayı ceza verilemez.

c) Personelin belgeleri aslının görüldüğüne dair onayı veren personelce imzalanır. Çalışma onayının bir nüshası il müdürlüğünde merkeze ilişkin oluşturulan dosyada muhafaza edilir, diğer nüsha merkeze gönderilir.

ç) Çalışma onayı verilen personel için merkez tarafından fotoğraflı kimlik kartı düzenlenir. Kimlik kartında personelin adı, soyadı, görevi, göreve başlayış tarihi ve nüfus bilgileri yer alır. Kimlik kartı il müdürü tarafından imzalanır ve mühürlenir. Merkezde görevli tüm personel kimlik kartını görevi süresince görünür bir şekilde üzerinde taşır.

d) Çalışma onayı verilmeyen ve onay verilme süreci başlamayan personel merkezde çalıştırılamaz.

e) Personel, sadece çalışma onayında belirtilen merkez ya da şube de onayda belirtilen kadroda görev yapar.

f) Merkezde çalışacak olan personel ile merkez arasında iş sözleşmesi yapılır.

g) Personelin sigortalı işe giriş bildirgeleri, merkez tarafından sosyal güvenlik il müdürlüğüne bildirilir, il müdürlüğü tarafından bu husus denetlenir.

Merkez personeli tarafından suç işlenmesi

(1) Merkeze kabul edilen engelli bireylere karşı ihmal veya istismarı görülen, suç işleyen ya da suçu gizleyen merkez personeli hakkında merkez tarafından il müdürlüğüne bilgi verilmek zorundadır. Suç işleyen personel hakkında merkez tarafından bilgi verilmesi, bu durumun il müdürlüğü yetkililerince tespit edilmesi veya bu konuda ihbar ve şikâyet gelmesi durumunda il müdürlüğünce yapılan değerlendirme sonucunda ivedilikle adli ve idari soruşturma başlatılır. Suç işlediği şikayetiyle il müdürlüğüne bildirilen personelin, iş sözleşmesi askıya alınabilir. Hakkında takipsizlik veya beraat kararı verilen personel görevine dönebilir.

Personelin izni ve görevden ayrılması

(1) Merkezdeki zorunlu personelin görevden ayrılması halinde yerine yeni personel istihdam edilmesi zorunludur.

(2) Merkezden ayrılan, vefat eden, görevine son verilen, yıllık veya sağlık iznine ayrılan personel aynı gün içinde, hafta sonu veya resmî tatillere denk gelmesi halinde ise takip eden ilk iş gününde il müdürlüğüne bildirilir.

(3) Merkezden ayrılan, vefat eden, görevine son verilen çalıştırılması zorunlu personelin yerine personel istihdam edilmesi için merkeze 15 gün süre verilir. İl müdürlüğü tarafından onay verilen personelin 3 iş gününde göreve başlaması ve takip eden günde il müdürlüğüne bildirilmesi gerekir. Bu sürede kendisi göreve başlamayan personelin, takip eden günde merkez tarafından il müdürlüğüne bildirimi yapılır. Bu durumda merkeze, bir defaya mahsus olmak üzere 3 iş günü ilave süre verilir. Verilen süreler sonunda personel istihdamını sağlamayan merkeze idari para cezası uygulanır.

(4) Personelin yıllık, mazeret ya da sağlık izni için doldurulan izin formu sorumlu müdür tarafından onaylanır.

(5) İzin formu, merkezin gelen evrak kayıt defterine tarih ve sayı verilerek kaydedilir ve personelin dosyasında on yıl süreyle muhafaza edilir.

(6) Ödemeye esas belgeler içinde yer alan personel listesinde, izinli olan personel belirtilir.

(7) Meslek personeli ve sağlık personeli yasal izinlerini aşağıdaki usul ve esaslara göre kullanır:

a) Yıllık izin, mazeret izni ve sağlık izni kullanan personelin yerine aynı statüdeki diğer personel vekalet eder ve izin kullanan personel eksik personel sayılmaz. Bir personel sadece bir personelin yerine vekalet edebilir.

b) İzne ayrılan personelin yerine vekaleten bakacak personelin bulunmaması durumunda merkezin işleyişini aksatmamak amacıyla, yıllık izinde 18 iş günü içinde, mazeret ve sağlık izninde ise 30 iş günü içinde yeni personel istihdamı zorunludur.

(8) 12 kişinin üzerinde engelli bakılan merkezde çalıştırılan bakıcı personel sayısı; yıllık izin, mazeret izni, sağlık izni, haftalık izin gibi kanuni izinlerini kullanan veya refakatçi olarak görevlendirilen personel dâhil olmak üzere, merkezde bakılan engelli birey sayısının üçte birinden az olamaz. Hesaplamada küsuratlı sayılar bir üst sayıya tamamlanır.

(9) Merkezde görevli bakıcı personele 4857 sayılı Kanun hükümleri uyarınca fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yaptırabilir. Bu kapsamda yapılacak çalışmalarda 4857 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinde belirtilen çalışma süresine uyulmak zorundadır.

Hizmet içi eğitim ve kalite standartları

(1) Merkezde sunulan hizmetin kalitesini arttırmak amacıyla çalışan personele yönelik hizmet içi eğitim verilir. Yeni başlayan personel için göreve başladığı tarihten itibaren 3 ay içerisinde en az 10 saatlik iş yeri uyum eğitimleri düzenlenir. Merkezde istihdam edilen personele her yıl asgari 10 saatlik hizmet içi eğitim verilmesi zorunludur. Söz konusu eğitimlerde Bakanlık tarafından belirlenen hizmet içi eğitim programları uygulanır. Hizmet içi eğitim programının bir örneği dosyada muhafaza edilir.

(2) Bakanlık tarafından belirlenen bakım hizmetleri kalite standartları (BHKS) Merkezler tarafından uygulanır.

(3) Yılda en az bir kez olmak üzere il müdürlüğü tarafından, il müdürlüğünde merkez hizmetlerinden sorumlu idari personel ile merkez idari ve meslek personelinin katılımı ile rehberlik ve eğitim programı düzenlenebilir.

Stajyer öğrenci uygulaması

(1) Üniversitelerin psikoloji, psikolojik danışmanlık, sosyal hizmetler, çocuk gelişimi, fizyoterapi, ergoterapi, dil ve konuşma terapisi, gerontoloji ve hemşirelik alanlarında lisans veya lisans üstü öğrenim gören öğrenciler ile ön lisans ve lise düzeyinde çocuk gelişimi ve eğitimi, hasta ve yaşlı hizmetleri, sağlık hizmetleri alanında personel yetiştiren okullarda öğrenim gören öğrencilerden merkezde staj yapmak isteyenler, bölüm veya okulundan alınan staj yapmak istediği alanı ve süreyi belirten bir yazı ile il müdürlüğüne başvurur. İl müdürlüğü, talebi uygun görmesi halinde merkeze bildirir. Talebin merkez tarafından da uygun görülmesi halinde stajyer öğrencinin meslek ya da sağlık personeli ile birlikte gözlem ve uygulama yapmasına izin verilir. Stajyer öğrenci tek başına uygulama yapamaz, meslek personeli ile sağlık personelinin yerine istihdam edilemez. Öğrencinin stajının bittiği, il müdürlüğüne bildirilir.

Personele ilişkin bildirimler

(1) Merkezde istihdam edilen personelin işe başlayışları, işten ayrılışları, izinleri, raporları, ünvanları, sigorta giriş ve çıkış bildirgeleri, aldıkları eğitimler, stajyer öğrenci uygulamaları gibi işlemlerin, işlemi takip eden gün itibarıyla BMYS üzerinden girişi yapılır.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Merkezin Çalışma Gün ve Saatleri, Defter, Dosya ve Evrak İşleri

Merkezin çalışma gün ve saatleri

(1) Gündüzlü hizmet veren merkezler haftanın altı günü mesai saatleri içinde, yatılı hizmet veren merkezler ise milli ve dini bayramlar ve resmî tatil günleri de dahil olmak üzere yedi gün yirmi dört saat esasına göre çalışır.

(2) Özel bakım merkezlerinde sunulacak yatılı bakım hizmetinin tatil günleri dâhil haftanın yedi günü verilmesi esastır. Gündüzlü bakım merkezlerinde sunulacak sekiz saatlik tam gün, dört saatlik yarım gün ve gündüzlü veya yatılı bakım merkezlerinde istihdam edilen bakıcı personel tarafından engelli bireyin ikametgâhında sunulacak günde üç saatlik evde bakıma destek hizmetlerinin haftanın altı günü, dini ve millî bayramlar hariç olmak üzere verilmesi esastır.

(3) Gündüzlü veya yatılı bakım merkezlerinde istihdam edilen bakıcı personel tarafından engelli bireyin ikametgâhında günde üçer saatten en çok üç engelli bireye evde bakıma destek hizmeti verilebilir. Ancak, bir bakıcı personelin haftalık toplam çalışma süresi, yıllık fazla çalışma süresi dahilinde yaptırılacak fazla çalışmalar hariç, 4857 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinde belirtilen çalışma süresini geçemez ve bakım hizmetleri ücretlerinin ödenmesinde, haftalık çalışma sürelerine uyulup uyulmadığı takip edilir. Bakıcı personele fazla çalışma yaptırılmasından dolayı Bakanlık tarafından ilave bakım ücreti ödenmez.

Merkezde bulunması gereken defter ve dosyalar

(1) Merkezde aşağıdaki defter ve dosyaların bulundurulması zorunludur:

a) Gelen evrak kayıt defteri.

b) Giden evrak kayıt defteri.

c) Zimmet defteri.

ç) Kütük defteri.

d) Denetleme defteri.

e) Nöbet defteri.

f) Grup izleme defteri.

g) İlaç takip defteri.

ğ) Emanet hesabı (kasa) defteri.

h) Giysi defteri.

ı) Her engelli birey için, içinde ilk kabul belgeleri, bireysel bakım ve rehabilitasyon planları, diğer tutanak ve çizelge gibi belgelerin bulunduğu dosya ile sağlık bilgilerinin yer aldığı dosya.

i) Engelli bireylerin devam çizelgeleri ve personelin çalışma programını gösteren çizelgelerin bulunduğu engelli birey ve personel takip dosyaları.

j) Personelin özlük ve sağlık dosyaları.

k) Ziyaretçi defteri.

l) Mesleki çalışma kayıt defteri.

m) Harçlık defteri.

(2) Merkezde kullanılan defterler il müdürlüğü tarafından her sayfaya numara verilerek ve tasdiklenerek kullanılır.

(3) Merkez, hizmet verilmeye başlanmasından itibaren tutulan kayıtları ve engelli bireylere ait dosyaları on yıl süre ile muhafaza etmek zorundadır. Merkezin yazışmalarında başlıklı kâğıt ve kaşe kullanılması zorunludur.

(4) Engellinin başka bir merkeze nakli halinde kişisel dosya ve sağlık dosyasının aslı nakil olduğu merkeze teslim edilir. Onaylı bir örneği merkezde muhafaza edilir.

İl müdürlüğüne gönderilecek belgeler

(1) Merkez tarafından her ayın onuncu gününe kadar engelli birey listesi, personel listesi, yemek listesi, muhtasar ve prim hizmet beyannamesinin bir örneği ile merkezde istihdam edilen tüm personelin sosyal güvenliklerinin sağlandığına ilişkin aylık prim ve prime ilişkin borçlarının olmadığına ya da borcu bulunmakla birlikte 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre tecil edildiğine ve taksitlendirildiğine ya da özel kanunlara göre yapılandırıldığına ilişkin belge il müdürlüğüne gönderilir.

(2) Gerekli görüldüğü takdirde birinci fıkrada sayılan belgeler BMYS’ye yüklenir.