EN
TR
FAST-TR Karekod Geçiş Hükümleri
FAST katılımcılarının, bu belgede yer alan kurallara uyumu kapsamında;
(1) En geç 30.06.2021 tarihine kadar kişiden kişiye ödemelerde sunulan karekodun üretilerek FAST ödemesi kabul etmeye ve karekodun okunarak FAST ödemesi başlatabilmeye yönelik altyapıyı hazır hale getirmesi,
(2) 30.06.2021 tarihine kadar işyeri tarafından sunulan uzun ve kısa karekodun okunarak FAST ödemesi başlatabilme imkânı sunmaya yönelik altyapıyı hazır hale getirmesi,
(3) Yönetmelik’in Geçici Madde 1 ikinci fıkrası kapsamında, anlaşmalı oldukları iş yerlerinde FAST katılımcısından dinamik doğrulama hizmeti alınan işyeri ödemesi için uzun veya kısa karekodun üretilerek FAST ödemesi kabul etmeye olanak sağlayan altyapıyı 30.06.2021 tarihinden itibaren başlayarak en geç 31.12.2021 tarihine kadar hazır hale getirmesi
zorunludur. TCMB, bu süreleri uzatmaya yetkilidir.
Önemli Not: İşyeri ödemeleri kapsamında uygulanacak komisyonlar 30.06.2021 tarihi itibariyle devreye alınacaktır.
1. Giriş
Ortak kurallar ve bir dil oluşturarak ödemeler ekosistemi içerisinde yer alan aktörler arasında birlikte çalışabilirliği sağlamak, yenilikçi girişimleri desteklemek ve bu sayede ödeme hizmetlerinde karekod kullanımının yaygınlaştırılmasına katkı sunmak amacıyla hazırlanan “Ödeme Hizmetlerinde TR Karekodun Üretilmesi ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik” (Yönetmelik) ve bu Yönetmeliğin eki olan “TR Karekod İlke ve Kuralları” belgesi 21 Ağustos 2020 tarihli ve 31220 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.
TR Karekod’un FAST Sistemi aracılığıyla gerçekleşecek işlemlerde kullanılmasına ilişkin detaylı teknik ilke ve kurallarını içeren bu doküman, Ödeme Hizmetlerinde TR Karekodun Üretilmesi Ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik ile TR Karekod İlke ve Kurallar belgesi baz alınarak oluşturulmuştur.
FAST Sistemi aracılığıyla gerçekleştirilecek karekodlu ödeme akışları FAST Sistemi İşletim Kuralları’nda tanımlanan ve detaylarına FAST Sistemi Referans Belgesi’nde yer verilen Katman Servisler niteliğinde olup, FAST Sistemi katılımcılarının Katman Servislerin tabi olduğu kurallara uyma yükümlülüğü bulunmaktadır.
2. Kapsam ve Dayanak
Yönetmelik ve yönetmeliğin eki olan TR Karekod İlke ve Kurallar belgesine uyumlu olarak oluşturulan bu belgede, işyerleri tarafından sunulan (ing. merchant-presented) ve kişiden kişiye ödemelerde sunulan karekod kullanım modellerine uygun olarak FAST Sistemi aracılığıyla gerçekleştirilen ödemelerin iş akışları verilmekte ve her iki kullanım modeli için FAST Sistemi ödemelerine ilişkin TR Karekod veri organizasyonu tanımlanmaktadır.
Bu belgede yer alan ilke ve kurallar kapsamında, karekod teknolojisinin özellikleri, veri nesnelerinin kodlanması, veri tipleri ve biçimleri, kullanılan iş modeline göre karekod veri organizasyonu ve veri nesnelerinin özellikleri için TR Karekod İlke ve Kuralları belgesinde yer alan tanımlar kullanılmıştır.
Bu belge, Yönetmelik’in 6 ncı maddesinin birinci fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.
3. Tanım ve Kısaltmalar
Bu belge kapsamında;
Alıcı: Ödeme işlemine konu fonun ulaşması istenen gerçek veya tüzel kişiyi, Alan Katılımcı: FAST’a gönderilen bir mesajı alan katılımcıyı,
BKM: Bankalararası Kart Merkezi Anonim Şirketini,
Dinamik Doğrulama: Dinamik karekod kullanılarak başlatılan ödeme işleminde, alıcı isim/ünvan ve hesap numarası ile tutar gibi işleme özel bazı bilgilerin alan katılımcı tarafından işlem anında çevrim içi olarak doğrulanmasını,
Dinamik karekod: Kullanılacak ödeme işlemine özel olarak üretilen ve tek kullanımlık olan karekodu, EMVCo: American Express, Discover, JCB, Mastercard, UnionPay ve Visa’dan oluşan birliği,
FAST: TCMB tarafından işletilen Fonların Anlık ve Sürekli Transferi Sistemini,
FAST - TR Karekod: FAST aracılığıyla gerçekleşecek ödeme işlemlerinde kullanılacak TR Karekodu,
Gönderen: Kendi ödeme hesabından veya ödeme hesabı bulunmaksızın ödeme emri veren gerçek veya tüzel kişiyi,
Gönderen Katılımcı: İşlenmek üzere bir mesajı FAST’a ileten katılımcıyı,
İşyeri: Ödeme hizmeti sağlayıcısı ile yaptığı sözleşme çerçevesinde, bir mal veya hizmet bedeline ilişkin FAST ödemesinin bu belge kapsamında üretilmiş karekodlar kullanılarak yapılmasını alıcı taraf olarak kabul eden gerçek veya tüzel kişileri,
İşyeri Kayıt Sistemi: TR Karekod ile yapılan ödeme işlemlerine ilişkin süreçlerin kolaylaştırılması ve ödemeler alanında dolandırıcılık ve kötü niyetli kullanım faaliyetlerinin önlenmesi amacıyla, BKM nezdinde elektronik ödeme kabul eden iş yerleri ile ilgili bilgilerin tutulduğu sistemini,
İşyeri tarafından sunulan karekod: Müşterilerin, işyeri tarafından sunulan karekodu, kullandıkları uygulama aracılığı ile okuması ve ödeme işlemini başlatması esasına dayanan karekod modelini,
Kanun: 20/6/2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanunu,
Karekod: Tarama usulü ile ödeme işlemlerinde kullanılmak üzere oluşturulan; alfa nümerik verileri, karakterleri ve simgeleri depolayan, bakana göre sol alt köşede, sol üst köşede ve sağ üst köşede üç kare desen işaretleyiciden oluşan ve kare siyah-beyaz noktalar ya da pikseller şeklinde siyah ve beyaz modüllere sahip iki boyutlu kodu,
Karekod üretici kodu: TR Karekod üretebilmek için gerekli kodu,
Karekod Yönlendirme Sistemi (KYS): Karekodların ve içeriğinde yer alan bilgilerin ödeme hizmeti sağlayıcılar arasında transfer edilmesini sağlayan yapıyı,
Katılımcı: FAST’a doğrudan mesaj gönderip alabilen ödeme hizmeti sağlayıcısını,
Kısa Karekod: Ödeme işlemi için gerekli tüm verinin depolanamadığı durumda kullanılan sınırlı veri içeriğine sahip karekodu,
Kişiden kişiye ödemelerde sunulan karekod: Kişiler arası (ing. P2P, person-to-person) ödeme işlemlerinde, ödemenin alıcısına ait hesap bilgilerinin göndericiye aktarılması amacıyla alıcı tarafından sunulan karekod modeli,
Müşteri: İşyerinin sunduğu mal ve hizmet bedeline ilişkin ödemeyi işyerine ileten gerçek veya tüzel kişileri,
Ödeme hizmeti: Kanunun 12 nci maddesinde belirtilen hizmetleri,
Ödeme hizmeti sağlayıcısı: Kanun’un 13 üncü maddesinde belirtilen kuruluşları,
Ödeme işlemi: Gönderen veya alıcının talimatı üzerine gerçekleştirilen fon yatırma, aktarma veya çekme faaliyetini,
TCMB: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Anonim Şirketini,
TR Karekod: TR Karekod İlke ve Kuralları Dokümanında yer alan usul ve esaslara göre oluşturulan ve Kanun kapsamındaki ödemelerde kullanılabilecek olan karekodu,
Statik Doğrulama: Statik karekod kullanılarak başlatılan ödeme işleminde, alıcı isim/ünvan ve hesap numarası ile işyeri ve karekoda özel bazı bilgilerin alan katılımcı tarafından işlem anında çevrim içi olarak doğrulanmasını,
Statik karekod: İçeriği sabit olan ve birden fazla işlemde kullanılabilen karekodu,
Yönetmelik: Ödeme Hizmetlerinde TR Karekodun Üretilmesi Ve Kullanılması Hakkında Yönetmeliği ifade etmektedir.
4. Genel İlkeler
1) FAST - TR Karekod ile yapılan ödeme işlemleri iki temel kullanım senaryosu altında sınıflandırılmaktadır:
a. İşyeri ödemeleri: Ticari faaliyet kapsamında mal ve hizmet alımı karşılığında gerçekleşen ödemeler.
i. FAST katılımcısından dinamik doğrulama hizmet alınan işyeri ödemeleri
ii. FAST katılımcısından statik doğrulama hizmet alınan işyeri ödemeleri
b. Kişiden Kişiye Ödemeler: Kişiden kişiye ödemelerde sunulan karekod modeli kullanılarak yapılan ödemeler
2) Karekod’da yer alan tüm alanların FAST Sisteminde karşılıkları mevcut olan alanlara uygun veri yapısı ile taşınması gerekmektedir.
3) FAST Sisteminde hem statik hem dinamik karekod akışları desteklenmekle beraber, dinamik doğrulama hizmeti alınan işyeri ödemeleri mutlaka alışveriş işlemine özel olarak üretilmiş tekil referans numarası eşliğinde dinamik karekod kullanılarak, statik doğrulama hizmeti alınan işyeri ödemeleri ise karekoda özel olarak üretilmiş tekil referans numarası eşliğinde gerçekleştirilmelidir.
4) İşyeri ödemelerinin diğer ödemelerden ayırt edilmesinde ve buna bağlı olarak FAST ücret ve komisyonlarını belirlemede temel alınacak olan veri alanı Karekod Akış Türü (Alan Kodu: 30/02) olup, oluşturulan karekoda bu alanın doğru bir şekilde yansıtılmasından alan katılımcı, bu alanın değiştirilmeden FAST mesajlarına taşınmasından ise gönderen katılımcı sorumludur.
5) FAST - TR Karekod ile yapılacak işyeri ödemelerinde alan katılımcı (işyerine ödeme hizmeti sağlayan katılımcı), FAST sistemi üzerinden gelen ödemeyi mutlaka karekod doğrulamasından geçirmek ve doğrulamadan geçemeyen ödemeleri uygun ret kodu ile reddetmek zorundadır.
6) FAST - TR Karekod kullanılarak yapılacak ödemelerde ödeme hizmeti sağlayıcıları başta olmak üzere tüm taraflar, Kanun ve ilgili diğer mevzuattan kaynaklanan ve bu dokümanda ayrıca belirtilmeyen diğer tüm yükümlülüklerini yerine getirmekle yükümlü olmaya devam eder.
7) FAST katılımcılarının bu doküman kapsamındaki karekodlu FAST ödemelerini yapabilmesi için TCMB tarafından belirlenecek test senaryolarını başarılı bir şekilde gerçekleştirmiş olması gerekmektedir.
5. FAST Sistemi İçin Karekod Kullanım Modelleri
FAST-TR Karekod akışları işyeri ödemeleri ve kişiden kişiye ödemeler olmak üzere iki farklı başlık altında ele alınmaktadır.
5.1. İşyeri Ödemeleri
İşyeri ödemeleri, FAST katılımcısından dinamik doğrulama hizmeti alınan ve statik doğrulama hizmeti alınan işyeri ödemesi olmak üzere iki farklı senaryoda gerçekleşebilmektedir.
5.1.1. FAST Katılımcısından Dinamik Doğrulama Hizmeti Alınan İşyeri Ödemesi
FAST katılımcısından dinamik doğrulama hizmeti alınan işyerleri ödemelerinde FAST - TR Karekod akışları Uzun Karekod ve Kısa Karekod olmak üzere iki farklı akıştan oluşmaktadır.
5.1.1.1 İşyeri Tarafından Sunulan Uzun Karekod Akışı
0. Alan katılımcı, işyerinin çevrim içi talebi üzerine satın alma işlemine özel bir karekod oluşturur. Oluşturulan karekodun daha sonraki aşamalarda alan katılımcı tarafından doğrulanması gerektiğinden, karekod içerisinde doğrulamanın yapılacağı aşağıdaki alanların bulunması ve katılımcı sistemine kaydedilmesi gerekir:
a. Karekod referans numarası,
b. İşyeri hesap adı/ünvanı,
c. İşyeri hesap numarası,
d. Tutar,
e. Son geçerlilik zamanı,
f. Karekod Akış Türü = 01
1. İşyeri, karekod gösteren bir cihaz (sanal/fiziki POS, yazarkasa vb.) aracılığıyla oluşturulan karekodu gösterir.
2. Müşteri, uygulaması aracılığıyla karekodu tarar ve karekod birden fazla ödeme akışını (Kredi Kartı, FAST, vb.) destekliyor ise ödeme yöntemi olarak FAST ödemesini ve ödemenin yapılacağı hesabı seçer.
3. Müşteri, satın alma işlemine onay vererek ödeme talimatını gönderen katılımcıya gönderir.
4. Gönderen katılımcı, müşterisinin bakiyesini ve diğer gerekli kontrolleri yaparak anlık ödeme mesajını oluşturur ve FAST’a iletir.
5. FAST, mesaj üzerinde kontrollerini gerçekleştirerek işlemi fon ayrımını gerçekleştirmek üzere sıraya yerleştirir ve mesajı alan katılımcıya yönlendirir.
6. Alan katılımcı, gelen mesaj doğrultusunda ödemenin alıcısı işyeri hesabına aktarılmasına yönelik karekod doğrulamasını aşağıdaki alanlara göre yaparak FAST’a teyit (T01) mesajını gönderir:
a. Karekod referans numarası,
b. İşyeri hesap adı/unvanı,
c. İşyeri hesap numarası,
d. Tutar,
e. Son geçerlilik zamanı,
f. Karekod Akış Türü = 01,
7. T01 mesajını alan FAST, gerekli kontrolleri yaparak, mutabakat sürecini başlatır ve alan katılımcı ile gönderen katılımcıya T02 sonuç bildirim mesajlarını iletir.
8. Alan katılımcı işyerini, gönderen katılımcı ise müşterisini işlemin sonucuna dair anlık bilgilendirir.
5.1.1.2 İşyeri Tarafından Sunulan Kısa Karekod (KK) Akışı
Kısa karekod (KK) uygulaması, işyeri tarafından sunulan ancak uzun karekod kullanımının mümkün olmadığı cihazlarda (örneğin, eski nesil POS cihazları), ödeme işlemi için gerekli tüm verinin depolanamadığı durumda kullanılabilecek bir modeldir.
Kısa karekod iş akışında, üretilen karekod içerisinde ödeme işlemine ait bilgiler yerine karekod üreticisi tarafından (alan katılımcı) oluşturulan tekil bir referans numarası ve özet bilgi bulunmaktadır. Kısa karekodu uygulaması ile tarayan müşteri, gönderen katılımcı aracılığı ile alan katılımcıdan bu referans numarası kullanılarak ödemeye esas bilgileri elde etmekte ve bu aşamadan sonra asıl ödeme işlemini başlatmaktadır.
0. Alan Katılımcı, işyerinin çevrim içi talebi üzerine satın alma işlemine özel bir kısa karekod (KK) oluşturur. İşlem daha sonraki aşamalarda Alan Katılımcı tarafından doğrulanması gerektiğinden doğrulamanın yapılacağı aşağıdaki alanların katılımcı sistemine kaydedilmesi gerekir:
a. Karekod referans numarası,
b. İşyeri hesap adı/unvanı,
c. İşyeri hesap numarası,
d. Tutar,
e. Son geçerlilik zamanı,
f. Karekod Akış Türü = 01,
1. İşyeri, karekod gösteren cihaz (sanal/fiziki POS, yazarkasa, vb.) aracılığıyla oluşturulan karekodu gösterir.
2. Müşteri, uygulaması aracılığıyla karekodu tarar ve mobil uygulama, otomatik olarak KK bilgilerini gönderen katılımcıya iletir.
3. Gönderen katılımcı, KK içerisinde yer alan referans bilgisini Karekod Yönlendirme Servisi (KYS) aracılığıyla alan katılımcıya gönderir.
4. Alan katılımcı, referans başta olmak üzere KK’da yer alan bilgileri doğrular, ödeme ve işyeri bilgilerini oluşturarak KYS aracılığıyla gönderen katılımcıya iletir.
5. Gönderen katılımcı, ödemeye ve işyerine ilişkin maskelenmiş bilgiler ile beraber işlemi müşterinin onayına sunar.
6. Müşteri, uygulamasında ödemeye ilişkin bilgileri kontrol ederek onaylar ve asıl ödeme başlatma talimatını gönderen katılımcıya iletir.
7. Gönderen katılımcı, ödeme talebini, müşterisinin bakiyesini ve diğer gerekli kontrolleri yaparak ödeme mesajını oluşturur ve FAST’a iletir.
8. FAST, mesaj üzerinde kontrollerini gerçekleştirerek işlemi fon ayrımını gerçekleştirmek üzere sıraya yerleştirir ve mesajı alan katılımcıya yönlendirir.
9. Alan katılımcı, gelen mesaj doğrultusunda ödemenin alıcısı işyeri hesabına aktarılmasına yönelik karekod doğrulamasını aşağıdaki alanlara göre yaparak FAST’a teyit (T01) mesajını gönderir:
a. Karekod referans numarası,
b. İşyeri hesap adı/unvanı,
c. İşyeri hesap numarası,
d. Tutar,
e. Son geçerlilik zamanı,
f. Karekod Akış Türü = 01,
10. T01 mesajını alan FAST, gerekli kontrolleri yaparak, mutabakat sürecini başlatır ve alan katılımcı ile gönderen katılımcıya T02 sonuç bildirim mesajlarını iletir.
11. Alan katılımcı işyerini, gönderen katılımcı ise müşterisini işlemin sonucuna dair anlık bilgilendirir.
5.1.2. FAST Katılımcısından Statik Doğrulama Hizmeti Alınan İşyeri Ödemesi
FAST katılımcısından statik doğrulama hizmeti alınan iş yerlerine yapılan ve FAST aracılığıyla gerçekleşecek ödemelerde kullanılacak FAST - TR Karekod ile ilgili iş akışı aşağıdaki şekilde olacaktır:
1. İşyeri, daha önceden FAST katılımcısından almış olduğu ve içerisinde işyeri ve ödeme bilgilerinin olduğu statik karekodu müşterisine gösterir. Bu akışta gösterilen karekodun ödeme anında alan katılımcı tarafından doğrulanması gerektiğinden karekod içerisinde aşağıdaki bilgilerin yer alması ve FAST katılımcısının bu bilgileri sistemine kaydetmiş olması gerekmektedir:
a. Karekod Referans Numarası
b. İşyeri hesap adı/unvanı,
c. İşyeri hesap numarası,
d. Tutar [İsteğe Bağlı]
e. Son geçerlilik zamanı [İsteğe Bağlı]
f. Karekod Akış Türü ‘02’ olmalıdır.
2. Müşteri, uygulaması aracılığı ile gösterilen karekodu tarayarak, ödemeye ve işyerine ait bilgileri görür. Müşteri, eğer karekod içinde tutar yoksa tutar bilgisini girer.
3. Müşteri, ödemeyi onaylayarak gönderen katılımcıya iletir.
4. Gönderen katılımcı, ödeme talebini, müşterisinin bakiyesini ve diğer gerekli kontrolleri yaparak ödeme mesajını oluşturur ve FAST’a iletir.
5. FAST, mesaj üzerinde kontrollerini gerçekleştirerek işlemi fon ayrımını gerçekleştirmek üzere sıraya yerleştirir ve mesajı alan katılımcıya yönlendirir.
6. Alan katılımcı, gelen mesaj doğrultusunda ödemenin alıcısı işyeri hesabına aktarılmasına yönelik karekod doğrulamasını aşağıdaki alanlara göre yaparak FAST’a teyit (T01) mesajını gönderir:
a. Karekod Referans Numarası
b. İşyeri hesap adı/unvanı,
c. İşyeri hesap numarası,
d. Tutar [Karekod oluşturulurken tutar girilmişse doğrulanır]
e. Son geçerlilik zamanı [Karekod oluşturulurken bu alan girilmişse kontrol edilir]
f. Karekod Akış Türü ‘02’
7. T01 mesajını alan FAST, gerekli kontrolleri yaparak, mutabakat sürecini başlatır ve alan katılımcı ile gönderen katılımcıya T02 sonuç bildirim mesajlarını iletir.
8. Alan katılımcı işyerini, gönderen katılımcı ise müşterisini işlemin sonucuna dair anlık bilgilendirir.
5.2. Kişiden Kişiye Ödemeler
1. Alıcı, oluşturulan statik veya dinamik karekodu Gönderene gösterir. Bu akışta Karekod Akış Türü ‘03’ olmalıdır.
2. Gönderen, uygulaması aracılığı ile gösterilen karekodu tarayarak, ödemeye ve alıcıya ait bilgileri maskeli olarak görür.
3. Gönderen, eğer tutar girilmemişse ödemenin tutarını girer ve ödemeyi onaylayarak gönderen katılımcıya iletir.
4. Gönderen katılımcı, gerekli kontrolleri yaparak anlık ödeme mesajını oluşturur ve FAST’a iletir.
5. FAST, mesaj üzerinde kontrollerini gerçekleştirerek işlemi fon ayrımını gerçekleştirmek üzere sıraya yerleştirir ve mesajı alan katılımcıya yönlendirir.
6. Alan katılımcı, gelen mesaj doğrultusunda ödemenin alıcı hesabına aktarılmasına yönelik FAST İşletim Kurallarında yer alan gerekli doğrulama ve kontrolleri yaparak FAST’a teyit (T01) mesajını gönderir.
7. T01 mesajını alan FAST, gerekli kontrolleri yaparak, mutabakat sürecini başlatır ve alan katılımcı ile gönderen katılımcıya T02 sonuç bildirim mesajlarını iletir.
8. Alan katılımcı alıcıyı ve gönderen katılımcı ise göndereni işlemin sonucuna dair anlık olarak bilgilendirir.
6. FAST-TR Karekod Belirtimleri
6.1. Karekod Veri Organizasyonu ve Adlandırma Kuralları
Bir karekod içerisindeki veriler, nesneler halinde bir ağaç yapısında ve bu yapının kök3 kısmının altında düzenlenmiş olup basit veri nesneleri ve veri şablonu nesneleri olmak üzere temel olarak iki sınıfa ayrılmaktadır. Basit veri nesneleri; tarih, tutar, referans numarası gibi tek bir bilgiyi saklayabilirken veri şablonu nesneleri bir veya daha fazla basit veri nesnesi ve başka veri şablonu nesnelerini içerebilmektedir (Şekil)4.
Karekod Veri Yapısı Organizasyonu Karekod içerisindeki her bir nesne, üç bölümden oluşan bir veri yapısına sahiptir:
• Alan kodu: “00” ile “99” arasında, iki rakamdan oluşmakta ve nesnenin kimliğini belirtmektedir. Bir karekod içerisinde tüm alan adları kök seviyesinde veya yer aldığı veri şablonu içerisinde tekil bir değere sahiptir. Örneğin, kök altındaki “01” alan koduyla belirtilen nesne ile “62” alan koduna sahip bir veri şablonu altındaki “01” alan kodu ile belirtilen nesne birbirinden farklı verileri işaret etmektedir.
• Uzunluk: Nesneye ait veri değerinin karakter cinsinden uzunluğunu belirten ve “01” ile “99” arasında bir değere sahip iki basamaklı sayıdır.
• Veri değeri: En az bir karakter ve en çok 99 karakter uzunluğundaki verinin değeridir.
Örnek:
Alan kodu “02”, uzunluğu “08” ve veri değeri “20200530” olan bir nesne, “020820200530” biçiminde gösterilir.
Karekod içerisinde yer alan nesnelerin veri değeri aşağıdaki veri tiplerini desteklemektedir:
• Karakter Dizgisi (K): UTF-85 karakter kodlamasına uygun olarak oluşturulmuş karakterleri içeren veri tipidir.
• Özel Alfa Nümerik (ÖAN): ‘0’-‘9’ arasındaki rakamları, alfabedeki harfleri ve noktalama işaretlerini içeren veri tipidir. Karakter Dizgisi veri tipinin bir alt kümesidir.
• Nümerik (N): ‘0’-‘9’ arasındaki rakamları içeren veri tipidir. Özel Alfa Nümerik veri tipinin bir alt kümesidir.
Karekod veri organizasyonu içerisinde nesnelerin bulunma durumları için aşağıda belirtilen gösterim kullanılmaktadır:
• Zorunlu (Z): İlgili veri nesnesi karekodda her zaman bulunmalıdır.
• İsteğe Bağlı (İ): İlgili veri nesnesinin karekodda bulunması isteğe bağlıdır.
• Koşullu (K): İlgili veri nesnesinin karekodda bulunması birtakım koşullara bağlıdır. Örneğin, iki veri nesnesinden sadece birisinin karekodda yer alması isteniyorsa bu nesnelerin bulunma durumları koşullu olarak belirtilmektedir. Gerekli koşul bilgisi ilgili nesnelerin açıklamalarında yer almaktadır.
Karekodun ilk veri nesnesi olan Karekod Biçim Göstergesi, karekodun kullanım modeline uygun türünü ve bu doğrultuda geri kalan verinin yapısını, gösterimini ve sürümünü belirtmektedir. Uygulamalar, karekodda ilk olarak bu nesneyi okuyarak tüm veriyi ayrıştırırlar.
Bu bölümde, FAST aracılığıyla gerçekleşecek ödemelerde kullanılacak işyeri tarafından sunulan ve kişiden kişiye ödemelerde sunulan karekod kullanım modelleri için karekod veri yapılarının tanımları verilmektedir.
3 Herhangi bir veri şablonunun altında yer almayan nesne.
4 İlgili bilgiler Yönetmelik eki olan, “TR Karekod İlke ve Kuralları” belgesinden alınmıştır.
5 UTF-8 (8-bit Unicode Transformation Format), evrensel olarak mevcut tüm karakterlerin 1’den 4’e kadar değişken adette bayt kullanarak gösterimini sağlayan genel standardın adıdır.
6.1.1. İşyeri Tarafından Sunulan Uzun Karekod Yapısı
Aşağıdaki tabloda FAST için düzenlenmiş işyeri tarafından sunulan uzun karekod veri organizasyonu ve ilgili alanların anlık ödeme mesajındaki taşınacağı alan karşılıkları gösterilmekte olup, söz konusu veri yapısı Bölüm 5.1.1.1 ve Bölüm 5.1.2’ de verilen akışlarda kullanılır.
Örnek:
Düz Metin Değer:
00020101021230920016TR.GOV.TCMB.FAST0126TR1234567890123456789012340202012032E20 0C014A30EFCDC7E9F379CE0766A684910002341567250163993942332851791519100021002040 010030823451017040202052312345678901234567890ABC061220072915305907122007291630 5952045499530394954120000000150505802TR5908ABC GIDA6008İSTANBUL61053410062750111TLK0123040502129031250750000306AVMSTR04102315 634123061005188941110802096304513B
Karekod:
6.1.2. İşyeri Tarafından Sunulan Kısa Karekod Yapısı
Aşağıdaki tabloda FAST için düzenlenmiş işyeri tarafından sunulan kısa karekod veri organizasyonu ve ilgili alanların anlık ödeme mesajındaki taşınacağı alan karşılıkları gösterilmekte olup, söz konusu veri yapısı Bölüm 5.1.1.2 verilen akışta kullanılır.
Örnek:
Düz Metin Değer:
970010REF666777888E7054DBB31781D7A15F5043372E802C55BFD
Karekod:
6 Her iki ödeme sistemin de işyeri ve işyeri bankası tarafından desteklendiği, müşterinin bu ödeme sistemleri arasında seçim yapabileceği kısa karekod göstergesidir.
6.1.3. Kişiden Kişiye Ödeme Karekod Yapısı
Aşağıdaki tabloda FAST için düzenlenmiş kişiden kişiye ödeme karekod veri organizasyonu ve ilgili alanların anlık ödeme mesajındaki taşınacağı alan karşılıkları gösterilmekte olup, söz konusu veri yapısı Bölüm 5.2’de verilen akışta kullanılır.
Düz Metin Değeri:
750210010212020400100310RFR2345101061220052914015907122005301401595412000000015 05061460126TR1234567890123456789012340712HASAN YILDIZ1002032032F93CC13E3E6410C1BADEEAF349E09A565016399394233285179163047CE6
Karekod:
7. Örnek Karekod Doğrulama Senaryoları
Bu bölümde, FAST Katılımcısından Dinamik Doğrulama Hizmeti Alan İşyeri Ödemesi (Bölüm 5.1.1) akışlarındaki çevrim içi doğrulamalara ilişkin örnek senaryolar incelenmektedir.
Aşağıdaki senaryoların tümünde F-Bankasından çevrim içi hizmet alan ABC Kafesi’ne 100 ₺ ödeme yapmak isteyen Z-Bankası müşterisi Esat Koç’un karekod ile ödeme yapacağı varsayılmaktadır.
Bu kapsamda, F-Bankası ABC Kafesinin talebi üzerine aşağıdaki temel bilgileri içeren karekodu oluşturur ve sistemine kaydeder:
Esat Koç Z-Bankası mobil uygulaması ile gösterilen karekodu okur ve ekranında ödemeye ilişkin bilgileri görerek FAST ödemesini ve ödemenin yapılacağı hesabı seçerek ödemeyi onaylar.
Akışın bu adımına kadar olan kısmı tüm senaryolarda ortak olup, yalnızca devam eden adımlar farklılık gösterecektir.
7.1. Olumlu Doğrulama ile Sonuçlanan Karekod Ödemesi Senaryosu
Z-Bankası, aşağıdaki temel bilgileri içeren A01 anlık ödeme mesajını oluşturur ve FAST’ a iletir:
FAST, A01 mesajını F-Bankası’na iletir. F-Bankası, gelen A01 mesajındaki temel bilgileri işlemin başında kaydettiği bilgiler ile karşılaştırır:
F-Bankası’nda kaydedilen bilgiler ile FAST’tan gelen A01 mesajındaki ilgili alanlar ile karekod doğrulanır. (Doğrulama amacıyla güvenlik özet değeri (Hash) de kullanılabilir.)
F-Bankası olumlu T01 mesajını FAST’a iletir.
FAST, mutabakatı gerçekleştirerek, F-Bankası ve Z-Bankası’na olumlu sonuç bildirimini gönderir. Bankalar müşterilerini bilgilendirir.
7.2. Karekod Akış Türü Hatalı Olarak Girilen Karekod Ödemesi Senaryosu
Z-Bankası, aşağıdaki temel bilgileri içeren A01 anlık ödeme mesajını oluşturur ve FAST’a iletir:
FAST, A01 mesajını F-Bankası’na iletir. F-Bankası, gelen A01 mesajındaki temel bilgileri işlemin başında kaydettiği bilgiler ile karşılaştırır:
F-Bankası’nda kaydedilen bilgiler ile FAST’tan gelen A01 mesajındaki ilgili alanlar ile karekod doğrulanır.
F-Bankasının sisteminde kayıtlı olan Karekod Akış Türü ile A01 mesajında yer alan Karekod Akış Türü eşit olmadığı için F-Bankası olumsuz (karekod doğrulanamadı) T01 mesajını FAST’a iletir.
FAST, F-Bankası ve Z-Bankası’na olumsuz sonuç bildirimini gönderir. Bankalar müşterilerini bilgilendirir.
7.3. Alıcı Bilgileri Yanlış Olarak Girilen Karekod Ödemesi Senaryosu
Z-Bankası, aşağıdaki temel bilgileri içeren A01 anlık ödeme mesajını oluşturur ve FAST’a iletir:
FAST, A01 mesajını F-Bankası’na iletir. F-Bankası, gelen A01 mesajındaki temel bilgileri işlemin başında kaydettiği bilgiler ile karşılaştırır:
Gelen A01 mesajının Karekod Akış Türü 01 olduğu için, F-Bankası’nda kaydedilen bilgiler ile FAST’tan gelen A01 mesajındaki ilgili alanlar ile karekod doğrulanır.
F-Bankasının sisteminde ilgili Karekod referans numarası ile eşleşmiş İşyeri adı ile A01 mesajında yer alan AlAd alanı aynı olmadığı için F-Bankası olumsuz (karekod doğrulanamadı) T01 mesajını FAST’a iletir.
FAST, F-Bankası ve Z-Bankası’na olumsuz sonuç bildirimini gönderir. Bankalar müşterilerini bilgilendirir.
8. Referanslar
• ISO 3166-1 alpha 2:Codes for the representation of names of countries and their subdivisions-Part 1: Country codes, using two-letter country codes.
• ISO 4217: Codes for the representation of currencies and funds
• ISO 18245:2003:Retail financial services - Merchant category codes
• FAST Sistemi İşletim Kuralları
• FAST Sistemi Referans Belgesi
• Ödeme Hizmetlerinde TR Karekodun Üretilmesi Ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik
• TR Karekod İlke ve Kuralları
