Sıra No: 4 Gümrük Genel Tebliği (Uluslararası Anlaşmalar)

Türkiye ile Avrupa Topluluğu arasında tarım ürünleri ticaretine ilişkin 1/98 sayılı Türkiye-AT Ortaklık Konseyi Kararı eki menşe kurallarına ilişkin Protokol 3 ün uygulanmasına dair usul ve esaslar 26.4.2002 tarihli ve 24737 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan “Türkiye ile Avrupa Topluluğu Arasında Tarım Ürünleri Ticaretine İlişkin Menşe İspat Belgeleri Yönetmeliği’nde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile değiştirilmiş bulunan "Türkiye ile Avrupa Topluluğu Arasında Tarım Ürünleri Ticaretine İlişkin Menşe İspat Belgeleri Yönetmeliği” ile düzenlenmiştir.

Söz konusu Yönetmeliğin ikinci kısmının "menşeli ürün kavramının tanımı ve şartları" başlıklı birinci bölümü, Türkiye ile Avrupa Topluluğu arasındaki tarım ürünleri ticaretinde esas alınacak menşe kurallarına açıklık getirmektedir.

Topluluğa yönelik tarım ürünleri ihracatımızda, Türkiye ile Avrupa Topluluğu Arasında Tarım Ürünleri Ticaretine İlişkin Menşe İspat Belgeleri Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri çerçevesinde, söz konusu ürünlerin Türkiye menşeli olmaları halinde Yönetmeliğin 15 inci maddesi çerçevesinde menşe ispat belgeleri düzenlenebilmekte ve dolayısıyla bu ürünler Topluluğa ithalat esnasında tercihli rejimden faydalanabilmektedir.

Bu itibarla, Avrupa Topluluğu ve Türkiye için hassas bir konu olan tarım ürünleri ticaretinde, ilgili Yönetmelik çerçevesinde, gerek menşe kurallarının uygulanması konusunda, gerekse, söz konusu ürünlerin Topluluğa ithali esnasında tercihli rejimden faydalanılabilmesi için menşe ispat belgesi düzenlenmesi konusunda azami dikkat sarf edilmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede, Avrupa Topluluğuna tarım ürünü ihracatı yapan tüm firmaların "hammadde ithalatı - depolama (depolar arası nakil dahil) - üretime sevk - imalat - elde edilen ürün - ihracat" bağlantısını kuracak defter ve kayıt düzenini yerleştirmeleri gerekmektedir. Söz konusu kayıtlarda kullanılan verimlilik oranına da yer verilmesi zorunludur. Verimlilik oranı, belli miktardaki ürünün işlenmesi sonucunda elde edilen işlem görmüş ürünlerin miktarını veya yüzde oranını ifade eder.

Bahsi geçen Menşe İspat Belgeleri kapsamında EUR.1 Dolaşım Sertifikasının düzenlenmesi esnasında aşağıda belirtilen şekilde işlem yapılması uygun bulunmuştur.

I- Avrupa Birliğine Yönelik Balık ve Balık Konservesi İhracatı

Avrupa Topluluğu’na yapılan balık ve balık konservesi ihracatında, "Türkiye ile Avrupa Topluluğu Arasında Tarım Ürünleri Ticaretine İlişkin Menşe İspat Belgeleri Yönetmeliği"nin ilgili hükümleri saklı kalmak üzere aşağıda belirtilen şekilde işlem yapılması uygun bulunmuştur.

İhracatçı bağlı bulunduğu odadan başvuru formu ve EUR.1 Dolaşım Sertifikasını temin ederek doldurur. İhracatçı tarafından doldurulan EUR.1 Dolaşım Sertifikasının beyaz renkli nüshalarından biri ilgili odaca arşivlenir, kalan 4 nüsha (biri beyaz üzerine yeşil meneviş zeminli üçü beyaz olan 4 nüshalık takım) ilgili odaca tasdik edilmeksizin vize işlemi için doğrudan ihracatın yapılacağı gümrük idaresine sunulur. Gümrük idaresince gerekli kontrollerin yapılmasını müteakip sertifika vize edilir. Gümrük idaresi dolaşım sertifikasının yeşil meneviş zeminli olan aslını ithalatçı ülke gümrük idaresine sunulmak üzere, beyaz nüshalardan birini saklanmak üzere ihracatçıya verir ve beyaz nüshalardan birini idarede alıkoyarak kalan diğer beyaz nüshayı fiili ihracı takip eden ilk işgünü içinde ilgili odaya gönderir. Odaca satışı yapılan dolaşım belgeleri ile gümrük idaresince gönderilen belgelerin çakıştırılması işlemi ilgili odaca tamamlanır ve sonucundan 3 aylık raporlar halinde Gümrükler Genel Müdürlüğüne bilgi verilir.

İhracatçılar, yukarıda bahsedilen Yönetmeliğin 18 inci maddesi gereğince aynı Yönetmeliğin III Numaralı ekinde yer alan Başvuru Formunun arka yüzünde bulunan "İhracatçı Beyanı" kısmını eksiksiz olarak doldurur. İhracatçı, Başvuru Formu ve eki ile eşyanın ilgili Yönetmelik çerçevesinde Türkiye menşeli olduğuna dair tevsik edici bilgi ve belgeler kapsamında aşağıda sıralanan belgeleri Gümrük İdarelerine ibraz eder.

a) İhracata konu eşyanın bünyesinde daha önceden Avrupa Topluluğu’ndan veya diğer ülkelerden ithal edilmiş balıkların kullanılmış olması halinde, söz konusu ithalata ait gümrük beyannamesinin bir örneği,

b) Topluluktan yapılan ithalat işlemlerinde Menşe İspat Belgesi ibraz edilmiş ise, söz konusu belgenin bir örneği,

c) İhraç konusu eşyanın bünyesinde kullanılan balıklara ait alış faturalarının bir örneği,

d) İhraç konusu eşyanın bünyesinde kullanılan balıkların fabrikada muhafazası esnasında, söz konusu balığın Türkiye veya Avrupa Topluluğu menşeli ya da üçüncü ülke menşeli olduğuna dair ayrı soğuk odalarda tutulması gerektiğinden, bu odalara eşya giriş çıkış kayıtlarının oda numaraları ile birlikte işlendiği defterlerin ilgili sayfalarının birer örneği,

e) İhracata konu balık konservesinin bünyesinde daha önce Avrupa Topluluğu’ndan ithal edilmiş veya yurt içinden temin edilmiş olan balıkların kullanılması halinde, bunlara ilişkin giriş beyannamesinin mükellef nüshası veya müstahsil makbuzları üzerinde gerekli düşümün yapılmış ve çıkış beyannamesi tescil sayı ve tarihi belirtilmiş bir örneği.

İlgili gümrük idaresi, Menşe İspat Belgesi tanzimi esnasında yukarıda belirtilen belgeleri ihracata ait diğer belgelerle birlikte inceleyerek gerekli işlemleri tamamlar. Söz konusu belgeler, düzenlenen Menşe İspat Belgelerinin eki olarak dosyalanır ve muhafaza edilir.

II- Avrupa Birliğine Yönelik Diğer Tarım Ürünleri İhracatı

Balık ve balık konservesi haricindeki diğer tarım ürünleri ihracatında aşağıda belirtilen şekilde işlem yapılacaktır.

İhracatçı tarafından bağlı bulunduğu odadan temin edilerek doldurulan başvuru formları ve EUR.1 Dolaşım Sertifikaları gerekli kontrollerin yapılmasını müteakip ilgili odaca tasdik edilir. Sertifikanın beyaz renkli dört nüshası oda memuru tarafından imza ve oda mührü ile tasdik edilir. Biri beyaz üzerine yeşil meneviş zeminli dördü beyaz olan beş nüshalık takım halindeki dolaşım sertifikasının beyaz renkli nüshalarından biri alıkonularak diğerleri ihraç işleminin yapılacağı gümrük idaresine vize ettirilmek üzere ihracatçıya verilir.

Gerekli kontrollerin yapılmasını müteakip gümrük idaresince sertifika vize edilir. Gümrük idareleri dolaşım sertifikasının yeşil meneviş zeminli olan aslını ithalatçı ülke gümrük idaresine sunulmak üzere ve beyaz nüshalardan birini saklanmak üzere ihracatçıya verir ve beyaz nüshalardan birini idarede alıkoyarak kalan diğer beyaz nüshayı fiili ihracatı takip eden ilk işgünü içinde ilgili odaya gönderir. Odaca satışı yapılan dolaşım belgeleri ile gümrük idaresince gönderilen belgelerin çakıştırılması işlemi ilgili odaca tamamlanır ve sonucundan 3 aylık raporlar halinde Gümrükler Genel Müdürlüğüne bilgi verilir.

İhracatçılar, yukarıda bahsedilen Yönetmeliğin 18 inci maddesi gereğince aynı Yönetmeliğin III Numaralı ekinde yer alan Başvuru Formunun arka yüzünde bulunan "İhracatçı Beyanı" kısmını eksiksiz olarak ve aşağıda belirtilen bilgileri içerecek şekilde doldurur.

a) "Eşyanın bu koşullara uygunluğunu sağlayan şartların aşağıda belirtildiği gibi geliştiğini izah" başlıklı kısımda yer alan bilgiler.

1) Eşya, Yönetmeliğin 5 inci maddesi çerçevesinde tamamen Türkiye’de elde edilmiş ise buna ilişkin bilgi.

2) Eşya tamamen Türkiye’de elde edilmiş değilse, ancak içerdiği üçüncü ülke menşeli girdiler, Yönetmeliğin 6 ncı maddesi çerçevesinde yeterli işlem ve işçilik gördüyse, kullanılan üçüncü ülke menşeli girdilere ve Yönetmeliğin II Numaralı ekinde yer alan kurallar çerçevesinde bu girdiler üzerinde yapılan işlem ve işçilik, ayrıca verimlilik oranına ilişkin bilgiler.

3) Eşyanın üretiminde Yönetmeliğin 4 üncü maddesi çerçevesinde Avrupa Topluluğu menşeli girdiler kullanılmış ise, bu girdiler üzerinde yapılan işlem ve işçilik, ayrıca verimlilik oranına ilişkin bilgi (üretime dahil olan Topluluk menşeli girdiler, ancak 7 nci maddenin (a) bendinde atıfta bulunulanların ötesinde bir işçilik veya işlemden geçmiş olmaları şartıyla yeterli işçilik veya işlemden geçmiş olma şartına tabi değildir).

Bu bölümde ihracata konu eşyanın üretiminde hangi girdiler kullanıldığı, söz konusu girdilerin nereden temin edildiği ve bu girdiler üzerinde Yönetmeliğin II Numaralı eki çerçevesinde yapılan işlemler eksiksiz olarak belirtilir.

b) "Aşağıdaki destekleyici belgeleri ibraz" başlıklı bölüme, başvuru formuna eklenen belgelerin listesi yazılır. Yönetmeliğin 19 uncu maddesi gereğince Başvuru Formuna eklenmesi gereken belgeler aşağıda belirtilmiştir.

1) Tamamen Türkiye’de elde edilmiş ürünler için söz konusu ürünlerin teminine ilişkin müstahsil makbuzu, fatura, borsa tescil beyannamesi gibi belgeler,

2) Topluluk veya üçüncü ülke menşeli girdiler kullanılarak üretilen ürünler için söz konusu girdilerin ithalatına ilişkin belgeler (giriş beyannamesi, Topluluktan yapılan ithalat için EUR 1 Dolaşım Sertifikası gibi),

3) Dahilde İşleme İzin Belgesi kapsamında üçüncü ülkelerden ithalat yapılmış ise, Dahilde İşleme İzin Belgesi ve telafi edici verginin ödendiğine dair makbuzun örneği,

4) Üretici firmaya ilişkin kapasite raporu.

İhracatçı, Başvuru Formu ve ekinde yer alan belgeleri gümrük idaresinin herhangi bir zamandaki talebi halinde ibraz edecektir.

Aynı ürünün ihracatını sık sık aynı gümrükten yapan, aynı Ticaret veya Sanayi Odasına sık sık Dolaşım Sertifikası tasdik ettiren firmaların kapasite raporlarını oda ve gümrük idaresine bir defa vermeleri yeterli olacak ve diğer ihracat işlemlerinde bu rapor dikkate alınacaktır.

Avrupa Topluluğu’na yapılacak tarım ürünleri ihracatında düzenlenecek Menşe İspat Belgelerinin işbu Tebliğde yer alan esaslara uygunluğunun tespiti amacıyla, gerekli görülen firmalar ve ürün grupları için ilgili Ticaret ve Sanayi Odaları ve firmaların her türlü defter ve belgeleri, Gümrük Müsteşarlığı'nca belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde incelenir.

Bu Tebliğde yer almayan hususlar hakkında 4458 Sayılı Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği hükümleri ve genel hükümler uygulanır.

28.12.2001 tarihli ve 24624 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 3 Sıra Numaralı Uluslararası Anlaşmalar Gümrük Genel Tebliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Bu Tebliğ hükümlerini Gümrük Müsteşarlığı'nın bağlı bulunduğu Bakan yürütür.