SHT-21 Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyonu Talimatı

T.C. ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç

(1) Bu Talimatın amacı, 20/08/2013 tarih ve 28741 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyon Yönetmeliği (SHY-21)'nin uygulanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

(1) Bu Talimat, Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyon Yönetmeliği'ne (SHY-21) uygun şekilde her türlü sivil hava aracı ve/veya ürün, parça ve cihazın uçuşa elverişlilik ve çevresel sertifikasyonunu, tasarım ve üretim organizasyonlarını, bu organizasyonlarda görev yapan yönetici ve ilgili personeli kapsar.

Dayanak

(1) Bu Talimat, 14/10/1983 tarihli ve 2920 sayılı Türk Sivil Havacılık Kanununa, 15/07/2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ve 20/08/2013 tarihli ve 28741 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyon Yönetmeliğine (SHY-21) dayanılarak hazırlanmıştır.

AB mevzuatına uyum

(1) Bu Talimat; her türlü sivil hava aracı ve/veya ürün, parça ve cihazın uçuşa elverişlilik ve çevresel sertifikasyonu, tasarım ve üretim organizasyonları ile bu organizasyonlarda görev yapan yönetici ve ilgili personelin yetkilendirilmesine ilişkin kuralları belirleyen (AB) 748/2012 sayılı ve 3 Ağustos 2012 tarihli Komisyon Tüzüğünü revize eden 2022/1253 sayılı ve 19 Temmuz 2022 tarihli Komisyon Tüzüğü ile EASA tarafından yayımlanan 2022/021/R sayılı ve 16 Aralık 2022 tarihli İcra Direktörü kararı esas alınarak AB mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

(1) Bu Talimatta geçen;

a) AMC (Acceptable Means of Compliance): EASA tarafından yayınlanan ve sağlanması zorunlu olan gerekliliklerin kabul edilebilir uygulama usul ve esaslarını,

b) AMOC (Alternative Method of Compliance): Alternatif kabul edilebilir yöntemleri,

c) APU (Auxilary Power Unit): Yardımcı Güç Ünitesi'ni,

ç) CS (Certification Specification): Sertifikasyon Şartnamesi'ni,

d) Çevresel sertifikasyon: Ürün, parça veya cihazın, Şikago Konvansiyonunun çevresel şartlar (gürültü, emisyon vb.) konulu Ek-16 hükümlerinin geçerli gereksinimlerine uyumunu onaylama şeklini,

e) EASA (European Union Aviation Safety Ageny): Avrupa Birliği Havacılık Emniyet Ajansı'nı,

f) ELA1 sınıf hava aracı (Avrupa hafif hava aracı):

1) Azami kalkış kütlesi (MTOM) 1200 kg veya altında olan, karmaşık motorlu hava aracı olarak sınıflandırılmayan hava aracını,

2) Azami kalkış kütlesi (MTOM) 1200 kg veya altında olan planör (sailplane) veya motorlu planörü (powered sailplane),

3) Azami tasarım kaldırma gazı veya sıcak hava hacmi, sıcak hava balonları için 3400 m3'ün, gaz balonları için 1050 m3'ün, bağlı gaz balonları için 300 m3'ün üzerinde olmayan balonu,

4) Azami dört kişi alacak şekilde tasarlanmış, azami tasarım kaldırma gazı veya sıcak hava hacmi, sıcak hava zeplinleri (hot air airship) için 3400 m3'ün ve gaz zeplinleri (gas airship) için 1000 m3'ün üzerinde olmayan zeplini.

g) ELA2 sınıf hava aracı:

1) Azami kalkış kütlesi (MTOM) 2000 kg veya altında olan, karmaşık motorlu hava aracı olarak sınıflandırılmayan hava aracını,

2) Azami kalkış kütlesi (MTOM) 2000 kg veya altında olan planör (sailplane) veya motorlu planörü (powered sailplane),

3) Balonu;

4) Sıcak hava ile çalışan hava gemisini;

5) %3 azami statik ağırlık, vektörel olmayan itki (geri itki hariç), yapısı, kontrol sistemi ve balon bölme sistemi geleneksel ve basit tasarımlı, güç destekli olmayan kontroller gibi karakteristik özelliklere sahip gaz hava gemisi,

6) Döner kanatlı çok hafif hava aracını (Very Light Rotorcraft).

ğ) Genel Müdür: Sivil Havacılık Genel Müdürü'nü,

h) Genel Müdürlük: Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nü,

ı) GM (Guidance Material): EASA tarafından Part-21 konusunda yayımlanan kurallar için rehber dokümanı,

i) Gürültü sertifikası: Ürün, parça veya cihazın, Şikago Sözleşmesinin çevresel şartlar (gürültü, emisyon vb.) konulu Ek-16 hükümlerinin geçerli gereksinimlerine uyumunu teyit eden belgeyi,

j) Hava aracı: Havalanabilen ve havada seyredebilme kabiliyetine sahip her türlü aracı,

k) Hava gemisi: Havadan daha hafif ve kumanda edilebilen motorlu hava aracı veya zeplini,

l) ICAO (International Civil Aviation Organization): Uluslararası Sivil Havacılık Teşkilatı'nı,

m) İlave tip sertifikası: Ürün tip sertifikasından farklı olarak, tip sertifikası sahibi dışındaki organizasyon tarafından, ürün üzerinde yapılan modifikasyonların onayı için ülke otoritesi tarafından verilen belgeyi,

n) JARUS (Joint Authorities for Rulemaking of Unmanned Systems): İnsansız hava aracı sistemlerine yönelik ulusal otoritelere tavsiye niteliğinde regülasyon hazırlayan, EASA ve EUROCONTROL ile birlikte Türkiye dahil ulusal otorite uzmanları desteğiyle faaliyet gösteren çatı organizasyonu,

o) Karmaşık motorlu hava aracı:

1) Azami Kalkış Kütlesi (MTOM) 5700 kg ve üzerinde olan veya azami yolcu koltuk kapasitesi on dokuzdan fazla olan veya iki pilot veya üzeri pilotla uçuş için sertifikalandırılmış olan veya turbo jet motor veya motorlara sahip olan veya birden fazla turbo prop motora sahip uçakları veya,

2) Azami Kalkış Kütlesi (MTOM) 3175 kg ve üzerinde olan veya azami yolcu koltuk kapasitesi dokuzdan fazla olan veya iki pilot veya üzeri pilotla uçuş için sertifikalandırılmış olan helikopterleri veya,

3) Tilt rotor hava araçlarını.

ö) Kuruluş (Organizasyon): Bir gerçek kişi, tüzel kişi veya tüzel kişiliğin bir parçasını,

p) LSA (Light Sport Aircraft): Aşağıdaki özelliklerin tümüne sahip olan hafif spor uçağı:

1) Azami kalkış kütlesi (MTOM) 600 kg'ın üzerinde olmayan,

2) İniş konfigürasyonundaki (VS0) azami havada tutunabilme hızı, hava aracının belgelendirilmiş azami kalkış kütlesinde ve en kritik kütle merkezinde Kalibre Edilmiş Hava Hızı (CAS) cinsinden 45 knot'ın üzerinde olmayan,

3) Pilot dâhil olmak üzere, en fazla iki kişilik azami koltuk kapasitesine sahip,

4) Pervaneli, türbin olmayan tek motorlu,

5) Basınçlandırılmamış kabine sahip hava aracı,

r) Mutabakat mektubu: Her bir ürün, parça veya cihazın uygulanabilir tasarım verilerine uygunluğunu ve emniyetli kullanım için elverişli durumda olduğunu gösteren, ÜOO olmayan organizasyon ile Genel Müdürlük arasında mutabık kalındığını belirten mektubu,

s) Onaylayıcı personel: Üretim sonrasında hava aracı veya komponentin üretim çıkışından ve servise verilmesinden sorumlu olan personeli,

t) Operasyonel Uygunluk Verisi (Operational Suitability Data - OSD), aşağıdakilerin tamamını içeren, bir hava aracı tip sertifikası, tahditli tip sertifikası ya da ilave tip sertifikasının parçası olan veriyi:

1) Tip yetkisinin belirlenmesi de dahil pilot tip yetkilendirmesi eğitimi için minimum müfredat,

2) Simülatörlerin objektif kalifikasyonunu destekleyen hava aracı validasyon kaynak verisinin ya da ara kalifikasyonu destekleyen geçici verinin kapsamının tanımı,

3) Tip yetkisinin belirlenmesi de dahil bakım onaylayıcı personel tip yetkilendirmesi eğitimi için minimum müfredat,

4) Kabin ekibi için tip ya da varyant belirlenmesi ve söz konusu tipe özel veri,

5) Temel asgari teçhizat listesi.

u) Otorite: ICAO üyesi ülkelerin sivil havacılık organizasyonlarından sorumlu kurumu,

ü) Özel uçuş izni belgesi: Uygulanabilir uçuşa elverişlilik gereksinimlerini karşılamayan veya karşıladığı gösterilmemiş olan ama belirli koşullar altında emniyetli uçuş yapma kabiliyeti olan hava aracının uçuşu için düzenlenen belgeyi,

v) Parça ve cihaz: Haberleşme donanımları dâhil bir hava aracını uçuşta kontrol etmekte kullanılan veya kullanılması amaçlanan her türlü alet, gösterge, ekipman, mekanizma, parça, donanım veya yazılımı ile gövde, motor veya pervanenin bir parçası olan veya hava aracını yerde manevra yaptırmakta kullanılan ekipmanları,

y) Sertifikasyon: Ürün, parça veya cihazın, organizasyonların veya personelin SHY-21 Yönetmeliği veya ilgili Talimatların hükümleri dâhil geçerli gereksinmelerine uyumunun onaylanma şeklini,

z) Sertifikasyon programı: Tasarımı ya da üretilmesi planlanan hava aracı/komponent için belirlenmiş sertifikasyon şartnamelerine uyum yöntemi, sertifikasyon temeli, eşdeğer emniyet seviyesinin sağlanması, proje geçmişi ve kullanılacak kaynakları, belirlenmiş yol/yöntemi, altyüklenici bilgileri, sertifikasyon takvimi, üretimin planlanması ve kontrolü, ekipman kontrolü gibi konuları içeren ve Genel Müdürlüğe sunulması gereken dokümanı,

aa) Sertifikasyon şartnameleri: Hava aracı ve/veya komponentin tasarım, malzeme, imal ekipmanı ve bakımı konusunda uyulması gereken asgari standartların tümünü,

bb) Seviye 1 Bulgu: bu Talimata aykırı olan, emniyet standardını düşüren ve uçuş emniyetini doğrudan ciddi olarak etkileyen bulguyu,

cc) Seviye 2 Bulgu: uçuş emniyetini doğrudan etkilemeyen, ancak bu Talimatta belirtilen koşulların tamamının veya bir kısmının kaybedildiğinin tespit edildiği Seviye 1 olarak değerlendirilmeyen bulguyu,

çç) SHY-21: 20/08/2013 tarihli ve 28741 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyonu Yönetmeliği'ni,

dd) SHY-21 Yönetmeliği kapsamında sertifika veya onay sahibi: Tip sertifikası, tahditli tip sertifikası, ilave tip sertifikası, TR-TSO yetkilendirmesi, büyük tamir tasarım onayı veya bu Talimat kapsamında yayımlanmış ilgili herhangi bir onay sahibi,

ee) SHY-CA: 05/11/2022 tarih ve 32004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sürekli Uçuşa Elverişlilik Yönetmeliği’ni,

ff) SHT-FCL: 08/06/2017 tarihinde yayımlanan Uçuş Ekibi Lisanslandırma Talimatı'nı,

gg) SHT-İHA: 22/02/2016 tarihinde yayımlanan İnsansız Hava Aracı Sistemleri Talimatı’nı,

ğğ) SHT-OPS: 01/10/2020 tarihinde yayımlanan Uçuş Operasyonlarına Yönelik Usul ve Esaslar Talimatı'nı,

hh) Sportif Havacılık: Şahısların bireysel olarak ya da topluluklar, dernekler, vakıflar veya federasyonlar aracılığıyla organize şekilde yürüttükleri, rekreasyon amacıyla gerçekleştirilen havacılık faaliyetlerini,

ıı) Sürekli Uçuşa Elverişlilik Talimatı (ICA): Hava aracı ve/veya komponentin uçuşa elverişliliğinin sürekliliğinin sağlanması amacıyla tasarım sahibi tarafından belirlenmiş özel bakım talimatlarını,

ii) Şikago Sözleşmesi: Şikago'da 7/12/1944 tarihinde akit ve imza edilmiş olan Milletlerarası Sivil Havacılık Anlaşması ile Sivil Havacılık Geçici Sözleşmesi ve Bunların Eklerinin Onanması Hakkında 05/06/1945 tarihli ve 4749 sayılı Kanun ile onanmış olan Sözleşmeyi,

jj) Tasarım performans beyanı (TPB): Üretilen TR-TSO elemanının tasarımı ile performansı arasındaki ilişkiyi gösteren ve üreticisi tarafından verilen beyanı,

kk) Tip sertifikası: Hava aracı, motor veya pervane için tasarım kriterlerine ve uçuşa elverişlilik kurallarına uygunluğu belirleyen, tip tasarımını, teknik özellikleri ile işletme limitlerini içeren ve tasarımın gerçekleştirildiği ülke otoritesi tarafından verilen belgeyi,

ll) TOO: Tasarım Organizasyon Onayı'nı,

mm) TPA: Türk Parça Onayı'nı,

nn) TR-TSO: Türk Teknik Standart Usulleri'ni,

oo) TR-TSO elemanı: Türk Teknik Standart Usulleri kapsamındaki parça ve cihazı,

öö) Türk hava sahası: Türkiye Cumhuriyetinin egemenliği altındaki ülke ile Türk karasuları üzerindeki sahayı,

pp) Uçuşa elverişlilik çıkış dokümanı (Airworthiness Release Document): Onaylı üretim organizasyonu tarafından hava aracı, motor, pervane veya bunlara ait parçaların uçuşa elverişli olduğuna dair verilen belgeyi,

rr) Uçuşa elverişlilik direktifi: Hava aracı, motor, aviyonik veya diğer sistemlerle ilgili emniyetsiz bir durumun olduğunu ve mutlaka düzeltilmesi gerektiğini tip sertifikasına haiz hava araçlarının sahiplerine ve/veya işletmecilerine bildiren özel talimatı,

ss) Uçuşa elverişlilik sertifikası: Hava aracının uçuşta emniyetsizliğe neden olabilecek bir özelliği bulunmadığını, onaylı tip tasarımına uygun olduğunu ve bakım, tamir ve değişikliklerin sicil kaydı yapılan ülke kurallarına uygun olduğunu teyit eden belgeyi,

şş) Uçuşa elverişlilik sınırlamaları (Airworthiness Limitations): Hava aracı ya da komponentin üreticisi tarafından konulmuş, komponentin hava aracından belirli bir zaman içerisinde sökülmesini belirleyen kısıtlamaları,

tt) Uçuşa Elverişlilik Tasarım Standartları (Airworthiness Design Standards): Hava aracı tasarımından bağımsız olan sertifikasyon şartnamelerini temel alarak, tasarıma bağlı gereklilikleri de kapsayacak şekilde oluşturulan, sonuç olarak tip sertifikası ya da tahditli tip sertifikası ya da ilave tip sertifikası yayımlanmasına yönelik gereklilikleri ifade eder.

uu) Ürün: Hava aracı, motor veya pervaneyi, üü) ÜOO: Üretim Organizasyon Onayı'nı,

vv) Uygunluk beyanı (Statement of Conformity): Ürün, parça veya cihazın onaylı tasarımına ve emniyetli kullanıma uygun olduğunu gösteren belgeyi,

yy) VTOL (Vertical Take-Off And Landing) Hava Aracı: Yolcu taşımak üzere sahip olduğu kaldırma/itme üniteleri kullanılarak motorlu kaldırma ve kontrol sağlayan, dikey kalkış ve iniş (VTOL) kabiliyeti olan hava aracını,

zz) Yenileştirme (Overhaul): Hava aracının ve hava aracı parçasının işlevsel ömrünü arttırmak için onaylanmış standartlara uygun olarak tetkik edilmesini ve parça değiştirilmesi ile restorasyonunu,

aaa) Yönetici Personel: Genel Müdürlüğün, uygunluğunu ilgili mevzuat kapsamında gerçekleştirilen değerlendirme sonrası kabul ettiği ve bu Talimat gerekliliklerini yerine getirmekten sorumlu olan yöneticiyi,

ifade eder.

(2) Bu Talimatta belirtilmeyen tanımlar ve kısaltmalar için 2920 sayılı Kanun, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, SHY-21 Yönetmeliği ve ülkemizin üyesi bulunduğu ICAO, EASA ve JARUS tarafından yayımlanan dokümanlarda belirtilen tanımlar ve kısaltmalar ile Genel Müdürlük tarafından yayımlanan diğer sivil havacılık mevzuatlarında belirtilen tanımlar ve kısaltmalar esas alınır.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Hususlar

Uygulama esasları

(1) Bu Talimatta yer alan hükümlerle ilgili eklerde bulunan kuralların uygulanması zorunludur. Ayrıca, EASA tarafından yayımlanan Part-21 AMC ve GM'de yer alan hususlar uygun olarak kabul edilir. Part-21 AMC ve GM'de yer almayan diğer yöntemler ya da yer alan yöntemlerden farklılıklar arz eden hususlar Genel Müdürlük değerlendirmesine ve onayına tabidir. Söz konusu yeni ve farklı yöntemler için yapılan değerlendirme ve onay işlemleri Genel Müdürlükçe ayrıca kayıt altına alınır.

Genel hükümler

(1) SHY-21 Yönetmeliğine uygun olarak yayımlanan sertifika için başvuru şartları, sertifika sahibinin hak ve yükümlülükleri, her türlü olay, arıza ve hataların incelenmesi ve Genel Müdürlüğe rapor edilmesi, Uçuşa Elverişlilik Direktiflerinin yayımlanması ve tasarım-üretim arasındaki koordinasyonu düzenleyen genel hükümler bu Talimatın Ek-1 Altbölüm A’sında yer almaktadır.

Tip sertifikaları ve tahditli tip sertifikaları

(1) Tip Sertifikaları ve Tahditli Tip Sertifikalarının yayımlanması, kabiliyet gösterimi, tip sertifikasyon temeli, tip tasarımı, testler, el kitapları ve onay ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 Altbölüm B’sinde yer almaktadır.

Tip sertifikaları ve tahditli tip sertifikalarına yapılacak değişiklikler

(1) Tip Sertifikaları ve Tahditli Tip Sertifikalarına yapılacak değişiklikler, değişikliklerin sınıflandırılması, sürekli uçuşa elverişlilik talimatları ve onay ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 Altbölüm D’sinde yer almaktadır.

İlave tip sertifikaları

(1) İlave Tip Sertifikalarının yayımlanması, uyum ve kabiliyet gösterimi, el kitapları ve onay ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 Altbölüm D’sinde düzenlenmektedir.

Üretim organizasyon onayı olmadan üretim

(1) Üretim organizasyonu olmadan üretim yapılması, mutabakat mektubunun şartları, testler ve üretim yapan organizasyonların görev ve sorumlulukları ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 Altbölüm F’sinde yer almaktadır.

Üretim organizasyon onayı

(1) Üretim Organizasyon Onayı'nın yayımlanması, organizasyon yapısı, kalite sistemi, el kitabı, imtiyazlar ve onay gereksinimleri ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 Altbölüm G’sinde yer almaktadır.

(2) Tasarım organizasyonu ve üretim organizasyonu arasında uygulanabilir/onaylı tasarım verisine göre üretimin gerçekleştirilmesi için ihtiyaç duyulan süreçleri, prosedürleri ve formları belirleyen, Tasarım Organizasyonu - Üretim Organizasyonu Anlaşması çerçevesinde, çalışma usul ve esaslarının belirlenmesi kaydıyla EASA tarafından yetkilendirilen tasarım organizasyonlarından alınan uygulanabilir/onaylı veriler üretim faaliyetlerinde kullanılabilir.

Uçuşa elverişlilik ve tahditli uçuşa elverişlilik sertifikaları

(1) Uçuşa Elverişlilik ve Tahditli Uçuşa Elverişlilik Sertifikalarının yayımlanması ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 Altbölüm H’sinde yer almaktadır.

Gürültü sertifikaları

(1) Gürültü Sertifikalarının yayımlanması ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 Altbölüm I’sında yer almaktadır.

Tasarım organizasyon onayı

(1) Tasarım Organizasyon Onayı'nın yayımlanması, organizasyon yapısı, tasarım güvence sistemi, el kitabı, imtiyazlar ve onay gereksinimleri ile ilgili konular bu Talimatın Ek- 1 Altbölüm J’sinde yer almaktadır.

Parça ve cihaz

(1) Parça ve cihazın onayı ve montaj işlemi için servise verilmesi ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 Altbölüm K’sında yer almaktadır.

Tamirler

(1) Tamir tasarımı, tamirlerin sınıflandırılması, tamir parçalarının üretilmesi, tamirin uygulanması ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 Altbölüm M’sinde yer almaktadır.

TR-TSO Türk Teknik Standart Usulleri

(1) TR-TSO yetkilendirmesinin yayımlanması, tasarım-performans beyanı, tasarım değişiklikleri, TR-TSO yetkilendirmesi sahibinin yükümlülükleri ve imtiyazları ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 Altbölüm O’sunda yer almaktadır.

Özel uçuş izni

(1) Özel Uçuş İzni Belgesinin yayımlanması, Uçuş Koşulları onayı, Özel Uçuş İzni Belge Sahibinin yükümlülükleri ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 Altbölüm P’sinde yer almaktadır.

Ürün, parça ve cihazın tanımlanması

(1) Ürün, parça ve cihazın tanımlanması, verilerin saklanması, TR-TSO elemanı ve kritik parçaların tanımlanması ile ilgili konular bu Talimatın Ek-1 Altbölüm Q’sunda yer almaktadır.

Genel Müdürlük düzenlemeleri

(1) Sertifikasyon şartnameleri, özel koşullar, sertifikasyon temeli, dahil olma seviyesi, yetkilendirme süreçleri ve verilen yetkilerin gözetimi ile ilgili düzenlemeler bu Talimatın Ek-1 Bölüm B’sinde yer almaktadır.

Sertifika ve formlar

(1) Bu Talimat kapsamında kullanılacak formlar, denetim kontrol listeleri, verilecek onay belgeleri ve sertifikaların isimleri bu Talimatın Ek-2'sinde düzenlenmiştir. Bu dokümanların güncel nüshaları Genel Müdürlük resmi internet sayfasında yayımlanır.

Diğer hususlar

(1) Bu Talimat kapsamında yürütülecek faaliyetlerde kullanılacak “Uçuşa Elverişlilik İçin Temel Gereksinimler” bu Talimatın Ek-3’ünde; “Ürünlerle İlgili Çevresel Uyum Gösterme İçin Temel Gereksinimler” bu Talimatın Ek-4’ünde; “Uçuş Test Kategorileri ve İlgili Uçuş Test Ekibi Nitelikleri” bu Talimatın Ek-5’inde düzenlenmiştir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yurtdışındaki organizasyonların yetkilendirilmesi

(1) Yurt dışında bulunan organizasyonların bu Talimat kapsamındaki onay talepleri, Genel Müdürlük tarafından değerlendirmeye alınır. Gerekli görülmesi halinde yerinde denetim ve inceleme yapılarak, bu Talimatla istenen gerekliliklerin sağlanıp sağlanmadığı tespit edilir. Genel Müdürlük bu başvuruyu kabul etmeden önce organizasyonun onay belgesine olan ihtiyacının doğruluğunu inceleme hakkını saklı tutar.

İdari yaptırımlar

(1) Bu Talimatta belirtilen kurallara uymayan organizasyona ve ilgili personele 2920 sayılı Kanunun 143’üncü Maddesine göre işlem yapılır.

(2) SHY-21 Yönetmeliği'ne göre sertifika veya onay sahibi organizasyonlara aşağıdaki belirtilen durumlarda idari yaptırımlar uygulanır:

a) SHY-21 Yönetmeliği 10 uncu Maddesi kapsamında yapılan denetimde bu Talimata aykırı olan, emniyet standardını düşüren ve uçuş emniyetini doğrudan ciddi olarak etkileyen ve Seviye 1 bulgu olarak değerlendirilebilecek önemli bir yetersizlik veya kusur tespit edilmesi ve tespit tarihinden itibaren 21 iş günü içerisinde organizasyonun ilgili düzeltici faaliyeti gerçekleştirememesi halinde uygunsuzluğun etki alanı dikkate alınarak sertifikanın, organizasyon onayının, uçuş izninin, anlaşma mektubunun, yönetici personel onayının, tümünde veya bir kısmında eksiklik giderilinceye kadar sınırlama yapılır, askıya alınır veya eksiklik giderilmezse ilgili onaylar iptal edilir.

b) SHY-21 Yönetmeliği 10 uncu maddesi kapsamında yapılan denetimde uçuş emniyetini doğrudan etkilemeyen, ancak bu Talimatta belirtilen koşulların tamamının veya bir kısmının kaybedildiğinin tespit edilmesi ve Seviye 2 bulgu olarak değerlendirilmesi halinde organizasyona en fazla üç ay süre verilerek eksikliklerin tamamlanması istenir. Ancak, tespit edilen eksikliklerden bu süre içerisinde giderilmesi mümkün olmayanların, verilen süre bitiminden en az 10 gün önce Genel Müdürlüğün uygun göreceği bir iş planı sunulması halinde, organizasyona ek olarak en fazla üç ay süre verilir. Verilen süre içerisinde eksiklikleri tamamlamayan organizasyonun, konuyla ilgili faaliyetleri, ilgili bulgu için yapılacak düzeltici işlemin Genel Müdürlük tarafından kabul edilmesine kadar durdurulur.

c) Genel Müdürlük, bu Talimat Ek-1 madde 21.A.181(a) veya 21.A.211(a)'da belirtilen koşullardan bazılarının karşılanmadığının kanıtlanması üzerine bir uçuşa elverişlilik sertifikası veya gürültü sertifikasını eksiklik giderilinceye kadar askıya alabilir veya eksikliğin giderilemeyeceğinin anlaşılması durumunda iptal edebilir.

d) Bu Talimat kapsamında Tasarım Organizasyonu Onay Sertifikası, Onay Koşulları altında bu Talimat Ek-1 21.A.263(c) Maddesi 6. ve 7. alt maddelerinde belirtilen imtiyazlara sahip organizasyonların bu imtiyazları kullandığı durumda; planlanan söz konusu uçuşun gerçekleşmesinden en az 3 iş günü öncesinde uçuş izni veya uçuş koşulları belgeleri ile bu belgelerde referans verilen tüm dokümanları Genel Müdürlüğe göndermemiş olması durumunda söz konusu organizasyona idari yaptırım uygulanır.

(3) Organizasyon yetkisinin askıya alınması veya iptal edilmesi durumunda yetki belgesi, sorumlu yönetici personel onay formları ve organizasyon onay sayfasının asıllarını Genel Müdürlüğe iade etmeyen organizasyonun sorumlu müdürü en az iki yıl süreyle başka ilgili bir organizasyonda yönetici personel olarak görev yapamaz.

(4) Bu Talimat gerekliliklerine aykırı faaliyet yaptığı tespit edilen yönetici personelin yeterliliği Genel Müdürlük tarafından değerlendirilir. Gerçekleştirilen değerlendirme sonucu Talimata kasıtlı olarak aykırı hareket ettiği tespit edilen ya da yönetici personel gereklerini sağlamadığı tespit edilen yönetici personel en az iki yıl süreyle başka ilgili bir organizasyonda yönetici personel olarak görev yapamaz.

(5) Bu Talimat kapsamında yetkilendirilen organizasyonlarda yönetici personel olarak görev yapan personel sayısında eksiklik olması durumunda; organizasyon, en fazla 45 gün içerisinde atama yaparak Genel Müdürlüğe Yönetici Personel Onayı başvurusunda bulunur. Organizasyon, tanınan sürede atama yapamaması halinde, makul sebeplerini Genel Müdürlüğe bildirerek ek süre talebinde bulunabilir. Genel Müdürlük talebi yerinde görürse sürenin bitiminden başlamak üzere, bir defaya mahsus 45 gün ek süre verir. Organizasyon tarafından ek süre sonunda da gerekli yönetici personel ataması yapılamazsa; organizasyon yetkisi, eksiklik giderilinceye kadar, ataması yapılamayan yönetici personelin görev alanı da dikkate alınarak kısmen veya tamamen askıya alınır. Eksiklikler giderildikten sonra askıya alınan yetkiler geri verilir.

Yürürlükten kaldırılan mevzuat

(1) Bu Talimatın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 25/11/2013 tarihli Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyonu Talimatı yürürlükten kalkar. 25/11/2013 tarihli Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyonu Talimatı'na yapılan atıflar bu Talimata yapılmış sayılır.

Geçiş süreci

(1) 25/11/2013 tarihli Hava Aracı ve İlgili Ürün, Parça ve Cihazın Uçuşa Elverişlilik ve Çevresel Sertifikasyonu Talimatı kapsamında düzenlenmiş geçerli onay belgesine sahip olan bir tasarım veya üretim organizasyonunun, bu Talimatın yürürlüğe girmesi ile birlikte gerekli hale gelen yükümlülüklere ilişkin bulgular için düzeltici faaliyetleri 30/10/2025 tarihine kadar tamamlaması gerekmektedir.

Yürürlük

(1) Bu Talimat yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

(1) Bu Talimat hükümlerini Sivil Havacılık Genel Müdürü yürütür.