SHT-HELİPORT Heliport Yapım ve İşletim Esasları Talimatı

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar, Kısaltmalar ve Semboller

Amaç

(1) Bu Talimatın amacı, heliportlarda uygulanması gereken emniyet standartları ile ilgili usul ve esasları belirlemektir.

Kapsam

(1) Bu Talimat, heliportları işleten işletmeciler ile bu heliportlar ve çevresinde uygulanması gereken emniyet standartlarına dair usul ve esasları kapsar.

Dayanak

(1) Bu Talimat, 10/11/2005 tarihli ve 5431 sayılı Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 11 inci maddesine ve 03/05/2017 tarihli ve 30055 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Heliport Yapım ve İşletim Yönetmeliği (SHY- 14B)’nin 7 nci maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar ve kısaltmalar

(1) Bu Talimat ve eklerinde geçen tanımlardan;

a) Başlangıç noktası: Başka miktarların hesaplanmasına yönelik bir referans veya esas niteliğinde olabilecek herhangi bir miktar veya miktarlar setini,

b) Bütünlük (havacılık verileri): Bir havacılık bilgisinin ve onun değerinin, oluşumundan veya resmi olarak değiştirilmesinden bu yana kaybolmadığında veya değiştirilmediğine ilişkin bir güvence derecesini,

c) Bütünlük sınıflandırması (havacılık verileri): Bozulmuş veri kullanımından kaynaklanan potansiyel riske dayanan sınıflandırmayı,

ç) Dinamik yük taşıyıcı yüzey: Acil durumda üzerinde konan helikopterin oluşturduğu yükü destekleme kabiliyeti bulunan yüzeyi,

d) Doğruluk: Öngörülen veya ölçülen değer ile gerçek değer arasındaki uygunluk derecesini,

e) Dönüşsel artıklık kontrolü: Veri kaybı veya değişikliğine karşı bir güvence seviyesi sağlayan verinin dijital olarak ifade edilmesine uygulanan matematiksel bir algoritmayı,

f) Değer terimi (D): Rotor(lar) döner vaziyetteyken, ana rotor ucu yol düzleminin en ön konumundan kuyruk rotor ucu yol düzleminin veya helikopter iskeletinin en arka konumuna kadar ölçülen, helikopterin en büyük genel ebadını,

g) Elipsoit yükseklik (Geodetik yükseklik): Söz konusu noktanın içinden elipsoit dış dikme boyunca ölçülen, referans elipsoit ile ilgili yüksekliği,

ğ) Emniyet alanı: Hava seyrüsefer amaçlı gerekli olanlar dışında, mânialardan arındırılmış olan FATO’yu çevreleyen bir heliport üzerinde bulunan ve kazaen FATO’dan sapan helikopterlerin hasar görme riskini azaltmayı amaçlayan belirli bir alanı,

h) Gemi üzeri heliport: Sadece helikopter operasyonları için tasarlanmış, özel olarak yapılmış olan heliportlar ile özel olarak bu görev için tasarlanmamış olan ancak helikopteri kaldırma kapasitesine sahip bir gemi üzerindeki alandan yararlanılan heliportları,

ı) Geodetik başlangıç noktası: Global referans sistemi/çerçevesi bakımından yerel referans sisteminin yerinin ve yönünün tanımlanması için gerekli minimum parametreler setini,

i) Geoid: Kıtalar boyunca kesintisiz olarak uzanan, düzeltilmemiş ortalama deniz seviyesine (MSL) rastlayan, Dünyanın çekim alanındaki eşit potansiyelli yüzeyi,

j) Helidek: Petrol veya gaz işlemek amacıyla kullanılan arama ve/veya üretim birimi gibi yüzen veya kıyıdan uzakta sabit bir yapı üzerinde bulunan bir heliportu,

k) Helikopter aşma sahası: Performans sınıfı 1'de işletilen bir helikopterin üzerinde hızlanarak belirli bir yüksekliğe ulaşabileceği, elverişli bir alan olarak seçilmiş ve/veya hazırlanmış olan arazi veya su üzerindeki belirli bir alanı,

l) Helikopter hava taksiyolu: Helikopterlerin havada taksi yapması için yüzey üzerinde tespit edilmiş olan belirli bir yolu,

m) Helikopter park yeri: Bir helikopterin park edilmesine ve yerde taksi yapma işlemlerinin tamamlandığı veya havada taksi yapma işlemlerinin öngörüldüğü durumlarda, helikopterin konmasına ve havalanmasına olanak veren bir hava aracı park yerini,

n) Helikopter taksi güzergâhı: Helikopterlerin heliportun bir bölümünden başka bir bölümüne hareket etmesi için tespit edilmiş olan hava veya yer taksiyolunu,

o) Helikopter yer taksiyolu: Tekerlekli iniş takımları bulunan helikopterlerin yerdeki hareketini sağlamaya yönelik yer taksiyolunu,

ö) Heliport: Tamamen veya kısmen helikopterlerin gelişi, kalkışı ve yüzey hareketi için kullanılması öngörülen, bir yapı üzerindeki tanımlanmış bir alan veya bir havaalanını,

p) Heliport rakımı: En yüksek FATO noktasının rakımını,

r) İstasyon sapması: VOR istasyonunun ayarlandığı anda belirlenen, VOR’un sıfır derece radyali ile gerçek kuzey arasındaki bir hiza değişimini,

s) Kalkıştan Vazgeçme alanı: Performans sınıfı I’de işletilen helikopterlerin vazgeçilen bir kalkışı tamamlaması için heliport üzerinde belirlenmiş olan elverişli alanı,

ş) Konma ve havalanma alanı (TLOF): Helikopterin üzerine konabileceği veya üzerinden havalanabileceği alanı,

t) Koruma alanı: Helikopterlerin, emniyetli manevra yapabilmesi için diğer cisimlerden, FATO'dan, diğer taksi güzergâhlarından ve helikopter park yerlerinden ayrılmasını sağlayan, taksi güzergâhı içerisinde ve helikopter park yeri çevresindeki alanı,

u) Mânia: Hava araçlarının yüzey hareketi için öngörülen bir alanda bulunan veya uçuş halindeki hava araçlarının korunması için öngörülen belirli bir yüzey üzerinde uzanan veya bu tanımlanmış yüzeylerin dışında duran ve hava seyrüseferine bir tehlike olarak tayin edilmiş olan tüm sabit (gerek geçici gerekse daimi) ve hareketli cisimler veya bunların parçalarını,

ü) Miladi Takvim: Genel olarak kullanılan takvim; tropik yıla Rumi takvimden daha çok yaklaşan bir yılı tanımlamak üzere ilk olarak 1582’de kullanılan ve normal yıllarda 365 gün ve artık yıllarda 366 gün bulunan, bir yıl ardışık on iki aya bölünmüş zaman dilimini,

v) Ortometrik yükseklik: Genel olarak bir MSL yüksekliği olarak gösterilen, bir noktanın geoide göre yüksekliğini,

y) Pist tipi FATO: Şekil itibariyle piste benzer özelliklere sahip olan FATO’yu,

z) Point-in-space (PinS) görerek iniş segmenti: Helikopter PinS yaklaşma prosedürünün MAPt'den PinS "görerek ilerleme" prosedürüne ait iniş yerine kadar olan bölümünü,

aa) Point-in-space yaklaşma (PinS): Point-in-space (uzay noktası) yaklaşma, GNSS'ye dayanan ve sadece helikopter için tasarlanmış olan bir yaklaşma prosedürünü,

bb) Son yaklaşma ve kalkış alanı (FATO): Havada asılı kalmaya veya inişe yönelik yaklaşma manevrasının son aşamasının üzerinde tamamlandığı ve kalkış manevrasının başlatıldığı belirli bir alanı,

cc) Statik yük taşıyıcı yüzey: Üzerinde bulunan bir helikopterin ağırlığını kaldırma kapasitesi bulunan yüzeyi,

çç) Takvim: Temporal pozisyonun tanımlanmasına yönelik esası bir günlük bir çözünürlükle sağlayan aralıklı temporal referans sistemini,

dd) Veri kalitesi: Sağlanan verilerin, doğruluk, çözünürlük ve bütünlük bakımından veri kullanıcısının ihtiyaçlarını karşıladığına ilişkin bir güven derecesi veya düzeyi,

ee) Vinçle kaldırma alanı: Personelin veya malzemelerin helikopter vasıtasıyla bir gemiye veya bir gemiden transferi için sağlanan alanı,

ff) Yer seviyesi heliport: Arazi üzerinde veya su yüzeyindeki bir yapı üzerinde bulunan bir heliportu,

gg) Yükseltilmiş heliport: Arazi üzerindeki yükseltilmiş bir yapı üzerine konumlanmış heliportu,

ifade eder.

(2) Bu Talimat ve eklerinde geçen kısaltmalardan;

a) AIP: Havacılık bilgi yayını,

b) APAPI: Kısaltılmış hassas yaklaşma yolu göstergesini,

c) ASPSL: Parçalı noktasal ışık kaynağı düzeneklerini,

ç) ATS: Hava trafik hizmetlerini,

d) cd: Kandelayı,

e) cm: Santimetreyi,

f) FATO: Son yaklaşma ve kalkış alanını,

g) Ft: Foot’u,

ğ) GNSS: Küresel seyrüsefer uydu sistemini,

h) HAPI: Helikopter yaklaşma yolu göstergesini,

ı) HFM: Helikopter uçuş el kitabını,

i) Hz: Hertz’i,

j) ICAO: Uluslararası sivil havacılık örgütünü,

k) kg: Kilogramı,

l) Km/h: Kilometre/saati,

m) LP: Işıldayan panoyu,

n) m: Metreyi,

o) MAPt: Pas geçme noktasını,

ö) MTOM: Azami kalkış ağırlığını,

p) OFS: Mâniadan arındırılmış sektörü,

r) PAPI: Hassas yaklaşma yolu göstergesini,

s) R/T: Radyotelefon veya telsiz haberleşmelerini,

ş) RTODAH: Mevcut kalkıştan vazgeçe mesafesini,

t) MSL: Ortalama deniz seviyesini,

u) s: Saniyeyi,

ü) SHT-EĞİTİM/HAD: 24/04/2013 tarihli Havaalanları Dairesi Eğitim Talimatını,

v) SHT-HES: 09/06/2016 tarihli Havaalanı Emniyet Standartları Talimatını,

y) SHT-SMS/HAD: 07/02/2012 tarihli Havaalanlarında Emniyet Yönetim Sisteminin Uygulanmasına İlişkin Talimatı,

z) TLOF: Konma ve havalanma alanını,

aa) t: Ton (1000 kg)u,

bb) TODAH: Mevcut kalkış mesafesini,

cc) UCW: İniş takımı genişliğini,

çç) VSS: Görerek iniş segmenti yüzeyini,

dd) WGS-84: Dünya Geodetik Sistemi - 1984’ü,

ifade eder.

Semboller

(1) Bu Talimat ve eklerinde geçen semboller, karşılarında yazılı tanımlarda belirtilen anlamda kullanılmıştır.

İKİNCİ BÖLÜM

Genel Esaslar

Ortak referans sistemleri

(1) Dünya Geodetik Sistemi -1984 (WGS-84) yatay referans sistemi olarak, yerçekimine ilişkin yüksekliğin (irtifanın) geoid olarak bilinen bir yüzeye ilişkisini veren MSL başlangıç noktası dikey referans sistemi olarak kullanılır.

Zaman için referans sistemi

(1) Miladi takvim ve UTC, Türkiye AIP'sinin GEN 2.1.2 bölümünde farklı bir şekilde belirtilmedikçe zaman için referans sistemi olarak kullanılır.

Emniyet Standartları

(1) Yalnızca iç hat hava trafiğine açık heliportlar için Ek 1’de yer alan emniyet standartları uygulanır.

(2) Uluslararası ve iç hathava trafiğine açık heliportlar için Ek 2’de yer alan emniyet standartları uygulanır.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Geçiş süreci

(1) Bu Talimatın yürürlüğe girdiği tarihten önce Genel Müdürlükçe heliport işletme ruhsatı verilmiş ve heliport işletme ruhsatı iptal edilmemiş olan heliport işletmecileri, işlettikleri heliportlar için, bu Talimatın yürürlüğe girdiği tarih itibariyle en geç 1 yıl içerisinde bu Talimat hükümlerine uyum sağlar.

Yürürlükten kaldırılan mevzuat

(1) 14/11/2016 tarihli Heliport Yapım ve İşletim Esaslarına İlişkin Talimat (SHT-HELİPORT) yürürlükten kaldırılmıştır.

Yürürlük

(1) Bu Talimat yayımı tarihinde yürürlüğegirer.

Yürütme

(1) Bu Talimat hükümlerini Sivil Havacılık Genel Müdürü yürütür.