8/5631 Hudut Bölgeleri Uçuş Yönetmeliği

İlişik «Hudut Bölgeleri Uçuş Yönetmeliği» nin yürürlüğe konulması; Milli Savunma Bakanlığının 12/10/1982 tarihli ve KANUN: 1982/480/BD sayılı yazısı üzerine, Bakanlar Kurulunca 8/11/1982 tarihinde kararlaştırılmıştır.

Hudut Bölgeleri Uçuş Yönetmeliği

Amaç

Sulh zamanında komşu ülkeler hava sahasının TÜRK ve TÜRKİYE'deki yabancı hava araçları tarafından ihlâl edilmelerini önlemektir.

Kapsam

Bu Yönetmelik,

a) Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Harita Genel Müdürlüğüne;

b) Ulaştırma Bakanlığından tescilli muhtelif özel ve resmi kuruluşlara;

c) Türk Hava Kurumuna;

d) Geçici bir süre için Türkiye’de kalmalarına müsaade edilen yabancı devletlere;

ait askeri ve sivil hava araçlarının; kontrol sahaları ve hava yolları hariç Türk Hava Sahasındaki hareket tarzlarını kapsar. Hava savunma ve arama kurtarma görevleri yapan hava araçları kapsam dışındadır.

Sorumluluk

a) Bu yönetmeliğin uygulanmasında Genelkurmay Başkanlığı, Kara, Deniz, Hava Kuvvetleri Komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğü ile emrinde her türlü hava aracı bulunduran Birlik Komutanlığı, özel ve Resmî Kurumlar ile bizzat hava aracını kullanan personel,

b) Yönetmeliğin uygulanmasını denetlemek ve takip etmekten ise Genelkurmay Başkanlığı adına Hava Kuvvetleri Komutanlığı sorumludur.

Tanımlar

a) Hudut Hattı:

(1) Karada: taraf devletler arasında anlaşmalarla tespit edilen ve hususi işaretlerle belli edilen hattır.

(2) Denizde; kara sularının dış hattır.

b) Uçuş Malumat Bölgesi (FIR-Flight Information Region) ve FIR Hattı:

İçerisinde uçuş malumat ve ikaz hizmetinin verildiği boyutları belirlenmiş hava sahasına FIR, bu sahanın hudutlarına da FIR hattı denir.

c) Hükümran Hava Sahası:

Devletin hükümranlığı altında bulunan arazi ile ona bitişik karasularının üstünde bulunan ve yerden/denizden sınırsız irtifaya kadar uzanan saha, devletin hükümran hava sahasıdır.

d) Tampon Bölge (Buffer Zone):

(1) Karada; kara hudut hattı ile bu hatta azami yaklaşma müsaadesi verilen hat arasında kalan uçuş bölgesidir.

(2) Denizlerde; komşu devlet karasuları hattı ile bu hatta azami yaklaşma müsaadesi verilen hat arasında kalan uçuş bölgesidir.

e) Havayolu:

Millî ve Uluslararası maksatlarla kullanılmak üzere TÜRKİYE tarafından tespit edilen, 10 Deniz mili genişliğinde üzerinde kontrollu uçuşların yapılabildiği ve AIP esaslarına uygun olarak uçulması gereken, yere nazaran belirli bir irtifadan itibaren, üst tavanı belirlenmemiş ise sınırsız irtifaya kadar uzanan hava koridorudur.

f) Kontrol Sahası:

Arz sathı üzerinde belirli bir yükseklikten itibaren yukarıya doğru uzanan kontrollu bir hava sahasıdır.

g) Kara Suları:

Devletin kara ülkesi ve iç sularına bitişik olan ve devletin egemenliğine tabi olan deniz alanıdır.

h) Uluslararası sular:

Ülkelerin karasuları dışında kalan deniz sahalarıdır.

i) Hava Savunma Teşhis Bölgesi (ADIZ - Air Defence Identification Zone):

Milli Güvenlik veya hava savunma araçlarıyla, boyutları yetkili otoriter tarafından belirlenen ve ilân edilen; içersinde uçakların müsbet teşhis zorunluğu olan hava sahasıdır.

j) Tahditli Bölge:

Devletin kara ülkesi ya da karasuları üstünde bulunan ve ilgili makamlarca üzerinde uçulması şartlara bağlanmış sahalardır.

k) Tehlikeli Bölge:

Belirli zamanlarda tehlikeli faaliyetlerin icra edildiği sahalardır.

Tampon bölge uçuş limitleri (kontrol sahaları ve havayolları hariç)

a) Türk Hava Araçları:

Komşu ülkelerle saptanmış, ilgili tahditleri EK-A'da özet olarak gösterilen hudut anlaşma ve protokollerinde aksine bir limit yoksa;

(1) Karada;

a) Jet ve Pervaneli Uçaklar; her irtifada komşu ülkelerin kara hudut hattına jet uçakları 20 Km. (10.8 Deniz Mili), pervaneli uçaklar 10 Km. (5.4 Deniz Mili)’den,

b) Helikopterler; komşu ülke kara hudut hattına 1 Km. (0.54 Deniz Mili)'den.

daha fazla yaklaşamazlar.

(2) Denizde;

Uluslararası hukukun açık denizler üzerindeki hava sahalarının bütün ülkelerin kullanımına açık oluşu prensibini dikkate alarak bütün TÜRK Hava araçları diğer ülkelerin karasularına kadar uçuş yapabilirler. Diğer ülke karasularına giremezler. Karasularının genişliği ilgili Bakanlık, Komutanlık ve kuruluşlarca ayrıca yayınlanır.

b) Yabancı Hava Araçları:

(1) TÜRK-SOVYET- İRAN kara hududunda; RİZE-ERZURUM-VAN-BAŞKALE, 3720 K, 44.00 D hattının doğusuna,

(2) TÜRK-BULGAR-YUNANİSTAN kara hududunda; ÇANAKKALE-ORTAKÖY-ÇORLU-TERKOS GÖLÜ hattının batısına,

(3) Diğer komşu devlet kara hudutlarına 40 Km. (21.6 Deniz Mili) KARADENİZ, EGE ve AKDENİZ'de TÜRK karasuları hattına 10 Km. (5.4 Deniz Mili)'den fazla yaklaşamazlar.

Özel uçuş müsaade yetkisi

a) Her tip hava aracı (Hava Savunma ve Arama Kurtarma görevleri hariç) 5 inci maddede limitleri belirtilen tampon bölge içersinde müsaadesiz uçamaz. Ancak, bu bölgelerde uçuş mecburiyeti olduğunda;

(1) Tampon bölge içersinde yapılacak milli askeri uçuşlar için izin vermeyi Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, Hava Kuvvetleri Komutanlığı ve Jandarma Genel Komutanlığı kendi uçakları için yetkilidirler ve bu yetkilerini gerektiğinde Ordu Komutanlığı, Donanma Komutanlığı ve Taktik Hava Kuvvet Komutanlığına devredebilirler. Yapılacak uçuş en kısa zamanda Genelkurmay Başkanlığına ve hava savunma koordinasyonu yönünden de Hava Kuvvetleri Komutanlığına bildirilir.

(2) Diğer uçuşlar için, uçuş yapacak hava aracının sahip olduğu makam, yapacağı uçuşun maksadını belirtmek suretiyle Genelkurmay Başkanlığından özel izin alır. Genelkurmay Başkanlığı bu yetkiyi Hava Kuvvetleri Komutanlığına devredebilir. Bu takdirde Hava Kuvvetleri Komutanlığı verdiği izinlerden Genelkurmay Başkanlığına zamanında bilgi verir.

(3) Alınacak izinlerden sonra yapılacak uçuşlar; komşu ülkelerle yapılmış ikili anlaşmalar, mütekabiliyet esasları ve Genelkurmay Başkanlığının gerektiğinde koyacağı ve yayınlayacağı özel tahditlere uygun olmalıdır.

b) Uçuş müsaade istekleri EK-B müracaat formuna uygun olarak yapılır.

c) Tampon Bölgede uçuş için müracaat süresi:

(1) Milli ve müttefik ülkelerle müştereken yapılacak tatbikatlar esnasında icra edilecek uçuş faaliyetleri tampon bölge içine giriyor ve bu durum Genelkurmay Başkanlığının yıllık tatbikat direktifinde (TATPROG) belirtiliyor ise bu uçuşlar için özel izne gerek yoktur. Bu direktifte yer almayan plânlı ve plansız tatbikatlar için önceden izin alınır.

(2) Zirai mücadele, MTA, KADASTRO, havadan fotoğraf çekimi ve diğer maksatlar için yapılacak uçuşlar için asgari 20 gün önceden Genelkurmay Başkanlığından izin alınır. Müsaade verilen uçuşların detaylı programından bir kopya Hava Kuvvetleri Komutanlığına gönderilir.

(3) Müsaade edilen uçuşlar Dışişleri ve içişleri Bakanlıklarına bildirilir.

Özel uçuş izni verilirken, dikkate alınacak hususlar

a) Türk Hava araçları için:

(1) Trafik kontrol merkezleri veya radar ile asgari bir kanaldan telsiz irtibatı yapabilecek muhabere teçhizatı ile varsa TFF/BIF cihazlarının faal olması,

(2) Asgari bir adet S/S cihazı,

(3) Teknik limitler içinde faal olan ana ve yedek pusulaların bulunması zorunludur.

(4) (1), (2) ve (3) acil bendlerdeki seyrüsefer cihazlarına sahip olmayan, zirai mücadele ve havadan fotoğraf çekimi için kullanılan uçaklara tampon bölge içinde uçma müsaadesi verilmesi zorunluluğu görüldüğünde; aşağıdaki hususlar uygulanır.

(a) Uçuş yapılmak üzere sonuçlandırılmış yerde bir hava birliği var ise uçak pilotu uçuş plânının bir kopyasını bu birlik yetkilisine vererek en yakın Bölge Harekat Merkezi (BHM)’ne ulaştırılmasını ister.

(b) Bölge Harekat Merkezinde bulunan Sivil Savunma görevlisi bu bilgilerin bölgede İçişleri Bakanlığına ait ilgili mülki amirlere ulaştırılmasından sorumlu olur.

(c) Uçuş yapılacak bölgede herhangi bir hava birliği yok ise yapılacak uçuştan asgari 24 saat önce en yakın kaza merkezindeki mülki amire veya askerî birliğe müracaat ederek yapacağı uçuş hakkında detaylı bir uçuş plânı verir.

Uçuş plânını alan mülki ve askeri makam, bu uçuş plânını en seri vasıta ile uçuş başlamadan önce, en yakın Bölge Harekât Merkezi (BHM)'ne ulaştırır. Hava şartları ve diğer sebeblerle uçulmadığı hallerde aynı kanallardan ilgili BHM'lerin uçuş başlama saatlerinden önce bilgi verir.

(d) 35 Meridyenin batısı BHM-1 (Tel: ESKİŞEHİR PTT: 11449'dan Başkontrolör), doğusu SHM-2 (Tel: DİYARBAKIR PTT: 11360'dan 430 Başkontrolör) sahasıdır.

b) Yabancı hava araçları için:

(1) Tatbikat maksadı ile tampon bölgeye girecek irtibat, lojistik, ulaştırma araçları ile bölgede yapılması Genelkurmay Başkanlığının tatbikat direktifinde belirtilen (TATPROG) görevlerde mevcut uçuş müsaade usulleri ile tatbikat harekât emirlerinde belirtilen esaslar uygulanarak uçuş yapılabilir.

(2) Tatbikat dışı yapılacak her nevi uçuşlar için Genelkurmay Başkanlığından özel izin alınır. Genelkurmay Başkanlığı gerek gördüğünde, bölgeyi iyi tanıyan tam yetkili, lisan bilir pilot veya seyrüseferci bir Türk Subayının uçuş boyunca uçakta bulundurulmasını, Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanlıkları ile Jandarma Genel Komutanlığından isteyebilir. Bu durumlarda yabancı hava araçları görevli TÜRK personelini uçağa almadan hiçbir suretle kalkış yapamaz.

Uçuş şartı ve radar kontrolu

Tampon bölge içinde uçacak hava araçları mümkün olan bütün hallerde görerek (VFR) meteorolojik şartlarında (VMC) ve pozitif radar kontrolunda bulunurlar.

Tampon

Tampon bölge içerisinde yapılacak bütün uçuşlar (Tatbikat uçuşları hariç), yer gözetleme postaları tarafından bir hudut olayı olarak değerlendirilip ilgili talimatlar gereğince rapor edilir.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

Bu Yönetmelik 4 Nisan 1972 tarihli ve 7/4190 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan «Hudut Bölgeleri Uçuş Yönetmeliği» ile ek ve değişikliklerini yürürlükten kaldırır.

Yürürlük

Bu Yönetmelik yayınlandığı tarihte yürürlüğe girer. Gerektiğinde hudut bölgelerinin tümünde veya bazılarında yürütülmesi Genelkurmay Başkanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulu Kararıyla ertelenebilir.

Yürütme

Bu Yönetmeliği Bakanlar Kurulu yürütür.