Amaç ve Kapsam
Bu Yönetmeliğin amacı, 545 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile değişik Ödünç Para Verme İşleri Hakkında 30.9.1983 tarihli ve 90 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre, ikrazatçılık faaliyetine ilişkin izin belgesi verilmesinde aranacak şartlar ile ikrazatçıların faaliyet ve çalışma esaslarını belirlemektir.
İkrazatçılık Faaliyetinde Bulunabilmek İçin Aranacak Şartlar
İkrazatçılık yapmak isteyen gerçek kişilerin;
a) 35 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ek ve değişiklikleri uyarınca haklarında tasfiye kararı alınmamış olması,
b) Müflis veya konkordato talep etmiş olmamaları,
c) Vadesi dolduğu halde ödenmemiş ihtilafsız vergi borçları bulunmaması,
d) Ağır hapis veya 5 yıldan fazla hapis yahut zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüzkızartıcı suçlardan mahkûmiyetlerinin bulunmaması ve vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı hüküm giymiş olmamaları,
e) En az 20 milyar Lira sermaye bulundurmaları,
gerekir.
Faaliyet İzni İçin İstenen Bilgi ve Belgeler
İkrazatçılık yapmak isteyen gerçek kişiler, aşağıda belirtilen bilgi ve belgelerle birlikte faaliyet izni almak üzere Hazine Müsteşarlığına başvururlar:
a) 35 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ek ve değişiklikleri uyarınca haklarında tasfiye kararı alınmamış olduklarına,
b) Müflis veya konkordato talep etmemiş olduklarına,
c) Vadesi dolduğu halde ödenmemiş ihtilafsız vergi borçları bulunmadığına,
d) Ağır hapis veya 5 yıldan fazla hapis yahut zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüzkızartıcı suçlardan mahkumiyetlerinin bulunmaması ve vergi kaçakçılığı veya vergi kaçakçılığına teşebbüs suçlarından dolayı hüküm giymiş olmadıklarına,
dair ilgili mercilerden alınan belgeler,
e) Nüfus kağıdı örneği, ikametgah ilmühaberi, ayrıntılı özgeçmişleri,
f) Ek(1)’de yer alan örneğe uygun olarak doldurulacak beyanname,
g) Ek(2)’de yer alan örneğe uygun olarak doldurulacak tanıtım formu.
İzin
Müracaatları Hazine Müsteşarlığınca uygun görülenlere “İkrazatçılık Faaliyeti İzin Belgesi” ile onaylı beyanname verilir. İzin belgesi ve onaylı beyanname izin tarihini takiben 30 gün içinde ticaret siciline tescil ve ilan ettirilir.
Aleniyet
İkrazatçılar kendilerine verilen izin belgesi ile onaylı beyanname örneğini işyerlerinde halkın görebileceği bir yere asmak zorundadırlar.
İkrazatçıların Yapamayacakları İşler
İkrazatçılar,
a) Ana faaliyet konuları dışında başka işle iştigal edemezler,
b) Mevduat veya her ne ad altında olursa olsun bir ivaz karşılığı para toplayamazlar, ilan ve reklamlarında mevduat topladıkları izlenimi veren bir ifade kullanamazlar,
c) 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde sermaye piyasası faaliyetinde bulunamazlar,
d) Faaliyetlerini sürdürmek amacıyla bankalar dahil her türlü kaynaktan borçlanamazlar ve bu fonları ödünç para verme işlerinde kullanamazlar,
e) Ödünç para vermeye yetkili olmayan kişi ve kurumların ödünç para verme işlemlerine aracılık edemezler.
Faaliyet İzninin İptali
Bu Yönetmeliğin, 6 ncı maddesindeki yasaklara aykırı hareket edenler ve 2 inci maddesinde belirtilen nitelikleri kaybedenler ile 4 üncü maddede belirtilen süre içerisinde Ticaret Siciline tescil yaptırmayanların faaliyet izinleri iptal edilir.
Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı işlem yaptığı tespit edilenler ile bu yönetmelik hükümlerine göre istenilen bilgi ve belgeleri zamanında göndermeyenlere, bu durumlarını düzeltmeleri için üç aya kadar süre verilir; bu süre içinde durumlarını düzeltmeyenlerin faaliyetleri bir ay süreyle geçici olarak durdurulur. Bir yıl içinde faaliyetleri iki kez geçici olarak durdurulan ikrazatçıların faaliyet izinleri iptal edilir.
Faaliyet izinleri iptal edilenlere yeniden izin verilmez.
Ödünç Sözleşmesi
Yönetmelik hükümlerine göre faaliyet izni verilen ikrazatçıların müşterileri ile yapacakları ödünç para verme işlemleri için sözleşme düzenlemeleri zorunludur.
Ödünç sözleşmelerinde asgari şu hususların yer alması gerekir:
a) Ödünç verilen tutar, vade, faiz oranı, geri ödeme tablosu, gecikme faizi,
b) Toplu ya da erken ödeme durumunda uygulanacak iskonto oranı,
c) Geri ödemeye ilişkin kambiyo senetlerinin adedi, vade tarihi ve numarası,
d) Varsa kefil, teminat veya ipoteğe ilişkin bilgiler,
Ödünç sözleşmesi iki nüsha olarak düzenlenir; bir nüshası ödünç alana verilir, diğer nüsha ise ikrazatçılar tarafından saklanır.
Ödünç sözleşmesi müteselsil sıra numarası taşır ve Maliye Bakanlığınca kabul edilen matbaalarda bastırılır.
Aracılık Sözleşmesi
İkrazatçıların ödünç para verme işlerine aracılık işlemleri, ödünç vermeye yetkili gerçek veya tüzel kişiler ile ikrazatçı ve ödünç alan ile ikrazatçı arasında yapılacak sözleşmelere dayandırılmak zorundadır.
Sözleşmelerde ikrazatçı tarafından alınacak ücret, komisyon ya da diğer menfaatler gösterilir.
Defter ve Kayıtlar
İkrazatçılar, Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanunun tutulmasını zorunlu kıldığı defterlerin yanısıra, doğrudan yaptıkları veya aracılık ettikleri her bir ödünç para verme işleminin tutar, vade, faiz oranı, getiri ve varsa teminatlarıyla kaydedileceği özel bir defter tutmak zorundadırlar.
İkrazatçılar, müşterileri ile yapacakları ödünç para verme işlemleri için düzenledikleri ödünç sözleşmelerini ve aracılık sözleşmelerini usulüne uygun olarak saklamak zorundadırlar.
Bilgi Verme
İkrazatçılar,
a) Sermayesinde, bağlı olduğu vergi dairesinde, vergi numarasında, işyeri adresinde, ruhsat numarasında, ticaret sicil numarası ve kayıt tarihindeki değişiklikleri 1 ay içerisinde,
b) Yıllık işlemlerine ilişkin Ek(3)’de yer alan örneğe uygun olarak doldurulacak tabloyu ertesi yılın Şubat ayı sonuna kadar,
Hazine Müsteşarlığına gönderirler.
Denetim
İkrazatçıların faaliyetleri, Maliye Bakanlığı ile Hazine Müsteşarlığınca denetlenir.
İkrazatçılar, denetim elemanlarınca istenecek her türlü bilgiyi vermek, defter ve belgelerini ibraz etmek ve incelemeye hazır tutmak zorundadırlar.
Kaldırılan Hükümler
Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığının 6.1.1984 tarih ve 18273(Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan No. 1 Ödünç Para Verme İşleri Hakkında 90 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye İlişkin Tebliği yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük
Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Bu Yönetmelik hükümlerini Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.