75935942-050.01.04-[01/13747] Kalite Yönetim Projesinden Kaynaklı Olarak Bağımsız Denetim Standartlarında ve Diğer Bazı Standartlarda Yapılan Değişiklikler

Karar No: 75935942-050.01.04-[01/13747]

Karar Tarihi: 20/12/2022

Konu: Kalite Yönetim Standartları ve İlgili Standart Değişikliklerinin Yayımlanması

660 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 9’uncu maddesi uyarınca; uluslararası standartlara uyum sağlanmasını teminen, Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence Denetimi Standartları Kurulu (IAASB) tarafından;

- ISQM 1, Quality Management for Firms that Perform Audits or Reviews of Financial Statements, or Other Assurance or Related Services Engagements,

- ISQM 2, Engagement Quality Reviews,

- ISA 220 (Revised), Quality Management for an Audit of Financial Statements,

- Conforming Amendments to ISAs and IAASB’s Other Standards as a Result of Quality Management Project,

- Conforming and Consequential Amendments to the IAASB’s Other Standards as a Result of the New and Revised Quality Management Standards başlıklarıyla yayımlanan Standartların ve diğer ilgili Standartlarda yapılan değişikliklerin mevzuata kazandırılması amacıyla;

- KYS 1, Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Şirketleri İçin Kalite Yönetimi,

- KYS 2, Denetimin Kalitesinin Gözden Geçirilmesi,

- BDS 220 (Revize), Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Kalite Yönetimi,

- Kalite Yönetim Projesinden Kaynaklı Olarak Bağımsız Denetim Standartlarında Yapılan Değişiklikler ve

- Kalite Yönetim Projesinden Kaynaklı Olarak Diğer Bazı Standartlarda Yapılan Değişikliklerin

yayımlanmasına karar verilmiştir.

Kalite Yönetim Projesinden Kaynaklı Olarak Bağımsız Denetim Standartlarında Yapılan Değişiklikler

Kalite Yönetim projesinden kaynaklı olarak Standartlarda yapılan değişiklikler; silinen metinlerde üzeri çizili olarak, yeni eklenen metinlerde ise altı çizili olarak gösterilmiştir. Yeni eklenen paragraflar (BDS 300, A8A gibi) söz konusu Standardın ana metnine teselsül ettirilerek işlenecektir. Dipnot numaraları, ilgili Standartta yer alan dipnotların sıralamasına uygun bir şekilde numaralandırılacaktır.

BDS 200

BAĞIMSIZ DENETÇİNİN GENEL AMAÇLARI VE BAĞIMSIZ DENETİMİN BAĞIMSIZ DENETİM STANDARTLARINA UYGUN OLARAK YÜRÜTÜLMESİ

Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama

Finansal Tabloların Denetimine İlişkin Etik Hükümler (Bkz.: 14 üncü paragraf)

A20. Kalite Kontrol Standardı 1 (KKS 1) veya en az KKS l’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer düzenlemeler, denetim şirketinin denetimler açısından kendi kalite kontrol sistemini oluşturma ve sürdürme sorumluğunu ele alır. KKS 1 denetim şirketinin,-kendisinin ve personelinin bağımsızlıkla ilgili olanlar dâhil etik hükümlere uyduklarına dair makul güvence sağlamayı amaçlayan politika ve prosedürler oluşturma sorumluluğunu düzenler. BDS 220 sorumlu denetçinin etik hükümlere ilişkin sorumluluklarını düzenler. Bu sorumluluklar, sorumlu denetçinin;

Gözlem ve gerektiğinde sorgulamalar yapmak suretiyle denetim ekibi üyelerinin etik hükümleri ihlal ettiklerini-gösteren durumlara karşı dikkatli olmasını,

Denetim ekibi üyelerinin hükümleri ihlal ettiklerini gösteren-hususların dikkatini çekmesi hâlinde atılacak uygun adımlara karar vermesini ve

Yürütülen denetim için geçerli olan bağımsızlık hükümlerine uyulup uyulmadığı konusunda bir sonuca ulaşmasını,

zorunlu tutar. BDS 220’ye uygun olarak, denetim ekibi, denetim şirketi veya diğer taraflarca sağlanan bilgiler aksini göstermediği sürece söz konusu denetim için geçerli olan kalite kontrol prosedürlerine ilişkin sorumluluklarını yerine getirirken, denetim şirketinin kalite kontrol sistemine güvenir.

Kalite Yönetim Standardı 1⁸⁸ (KYS 1) veya en az KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer düzenlemeler.⁸⁹ denetim şirketinin:

- Denetim şirketi ve personelinin sorumluluklarım mesleki standartlara ve mevzuat hükümlerine uygun olarak yerine getirdiğine ve

⁸⁸ KYS 1 Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Şirketleri İçin Kalite Yönetimi

⁸⁹ BDS 220 (Revize) Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Kalite Yönetimi Kontrol, 3 üncü paragraf

- Denetim veya hizmetleri söz konusu standartlara ve mevzuat hükümlerine uygun yürüttüğüne,

dair makul güvence sağlayan bir kalite yönetim sistemi tasarlama, yürütme ve uygulamaya ilişkin sorumluluklarını düzenler. KYS 1; kalite yönetim sisteminin bir parçası olarak denetim şirketinin, sorumlulukların etik hükümlere -bağımsızlıkla ilgili olanlar dâhil- uygun olarak yerine getirilmesine yönelik olarak kalite hedefleri oluşturmasını zorunlu kılar. BDS 220 (Revize), sorumlu denetçinin, bağımsızlıkla ilgili olanlar dâhil, etik hükümlere ilişkin sorumluluklarını düzenler. BDS 220 (Revize) ayrıca denetim ekibinin; denetim düzeyinde kalitenin yönetilmesi ve kaliteye ulaşılmasında, denetim şirketinin politika veya prosedürlerini ne zaman esas alabileceğini de açıklar.

Mesleki Muhakeme (Bkz.: 16 ncı paragraf)

A28. Herhangi bir durumda mesleki muhakemenin kullanılması, denetçi tarafından bilinen durum ve gerçeklere bağlıdır. Denetim sırasında ortaya çıkan zor veya ihtilaflı konularda, örneğin BDS 220 (Revize)’nin^93ˍ gerektirdiği gibi, denetim ekibinin hem kendi içinde hem de şirket içi veya dışındaki uygun seviyedeki diğer taraflarla hem denetim ekibi içinde hem de denetim ekibi ile diğer kişiler (denetim şirketi içinden veya dışından uygun kademedeki kişiler) arasında istişare yapılması, denetçinin bilgiye dayalı ve makul yargılara varmasına yardımcı olur.

Yeterli ve Uygun Denetim Kanıtı ve Denetim Riski (Bkz.: 5 ve 17 nci paragraflar)

Denetim Kanıtlarının Yeterliliği ve Uygunluğu

A31. Denetim kanıtları, denetçinin görüş ve raporunun desteklenmesi için gereklidir. Denetim kanıtları yapı olarak kümülatiftir ve öncelikle denetim sırasında uygulanan denetim prosedürlerinden elde edilir. Bununla birlikte denetim kanıtları, daha önce yürütülen denetimlerden (denetçinin bir önceki denetimden bu yana, bilgilerin cari denetimle olan ilgisini etkileyebilecek değişikliklerin olup olmadığına karar vermesi şartıyla)⁹⁴ veya müşteri ilişkisinin veya sözleşmenin kabulü veya devam ettirilmesi sırasında denetim şirketi tarafından elde edilen bilgiler denetim şirketinin müşteri ilişkisinin kurulması ve devam ettirilmesine ilişkin kalite kontrol prosedürleri gibi diğer kaynaklardan elde edilen bilgileri de içerebilir. İşletme içindeki ve dışındaki diğer kaynakların yanı sıra, işletmenin muhasebe kayıtları da önemli bir denetim kanıtı kaynağıdır. Ayrıca, denetim kanıtı olarak kullanılabilecek bilgiler, işletme tarafından istihdam edilmiş veya görevlendirilmiş bir uzman tarafından hazırlanmış olabilir. Denetim kanıtı, yönetim beyanlarını destekleyen ve doğrulayan bilgiler ile bu beyanlarla çelişen her türlü bilgiyi kapsar. Ayrıca, bazı hâllerde bilginin bulunmaması durumu da (örneğin, yönetimin talep edilen bir konuda gerekli açıklamada bulunmayı reddetmesi) denetçi tarafından kullanılır ve böylelikle bu durum bir denetim kanıtı teşkil eder.

90 KYS 1,29 uncu paragraf

91 BDS 220 (Revize), 16-21 inci paragraflar

92 BDS 220 (Revize), A10 paragrafı

93 BDS 220 (Revize). 18 inci 35 inci paragraf

94 BDS 315 ‘Önemli Yanlışlık’ Risklerinin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi, 16 ncı paragraf

Denetçi görüşünün oluşturulmasına yönelik denetçi çalışmalarının büyük bir bölümünü, denetim kanıtlarının elde edilmesi ve değerlendirilmesi oluşturur.

Denetimin BDS’lere Uygun Olarak Yürütülmesi

BDS’lerin İçeriği (Bkz.: 19 uncu paragraf)

A67. Bir BDS’de, “Tanımlar” başlıklı ayrı bir bölüm olabilir. Bu bölümde, kullanılan bazı terimlerin BDS’lerin amaçlan doğrultusunda belirtilen anlamlarına ilişkin açıklamalar yer alır. Bunlar, BDS’nin tutarlı bir şekilde yorumlanmasına ve uygulanmasına yardımcı olmak amacıyla sunulmaktadır. Ancak bu durum mevzuatta veya başka bir şekilde, diğer amaçlarla oluşturulmuş tanımları geçersiz kılmaz. Bu terimler, aksi belirtilmediği sürece, tüm BDS’lerde aynı anlamlarda kullanılır. Kurum tarafından yayımlanan Kalite Kontrol Yönetimi, Bağımsız Denetim, Sınırlı Bağımsız Denetim, Diğer Güvence Denetimleri ve İlgili Hizmetler Standartlarına yönelik Terimler Sözlüğü, BDS’lerde tanımlanan terimleri içerir. Terimler Sözlüğünde ayrıca, BDS’lerin ortak ve tutarlı biçimde yorumlanmasına yardımcı olmak amacıyla bu BDS’lerde geçen diğer terimlerin açıklamalarına da yer verilmiştir.

...

• İşe alma ve eğitim programları aracılığıyla elde edilen yeterlik ve kabiliyet.

• Tarafsızlık. İç uzmanlar, bağımsızlık ile alakalı olanlar dâhil, ilgili etik hükümlere tabidir.

• Uzmanın çalışmasının yeterliliğine ilişkin olarak denetçinin yaptığı değerlendirme. Örneğin, denetim şirketinin eğitim programları, sahip oldukları uzmanlık ile denetim süreci arasındaki ilişki hakkında, iç uzmanlara yeterli bilgi sağlayabilir. Bu eğitime ve iç-uzmanların-çalışmalarının kapsamının belirlenmesine yönelik kurallar gibi denetim şirketinin diğer süreçlerine güven duyulması; Bu eğitimin esas alınması; denetçinin, uzmanın çalışmasının yeterliliğine ilişkin değerlendirmesinde kullandığı prosedürlerin niteliğini, zamanlamasını ve kapsamını etkileyebilir.

• İzleme süreçleri aracılığıyla mevzuata uygunluğun sağlanması.

• Uzmanla yapılan anlaşma.

Bu tür bir güven, denetçinin bu BDS hükümlerini yerine getirme sorumluluğunu azaltmaz. Denetçinin denetim şirketinin politika veya prosedürlerini esas alıp almayacağına karar verirken dikkate alacağı hususlar BDS 220 (Revize)’de belirtilmiştir.¹⁴⁹ Politika veya prosedürlerin esas alınması, denetçinin bu BDS hükümlerini yerine getirme sorumluluğunu azaltmaz.

¹⁴⁷ BDS 220 4 üncü paragrafı

¹⁴⁸ BDS 220 (Revize), A4 paragrafı

¹⁴⁹ BDS 220 (Revize), 4(b) ve A10 paragrafları

...

A15. Uzmanın yeterliği, kabiliyeti ve tarafsızlığına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibi çeşitli kaynaklardan elde edilebilir:

• ...

• Denetim şirketinin kalite yönetim sistemi kontrol politika ve prosedürleri (Bakınız: A11-A13 paragrafları).

...

A26. Denetçi ile uzman arasında yazılı anlaşma bulunmadığı durumlarda, anlaşmanın kanıtını içerebilecek hususlara aşağıdakiler örnek olarak verilebilir:

• Planlama notları veya denetim programı gibi ilgili çalışma kâğıtları.

• Denetim şirketinin politika ve prosedürleri. Uzmanın, iç uzman olması hâlinde, söz konusu-uzmanın tabi olduğu-oluşturulmuş politika ve prosedürler, uzmanın çalışmasıyla ilgili belirli politika ve prosedürleri içerebilir. Denetçinin çalışma kâğıtlarındaki belgelendirmenin kapsamı bu-politika ve prosedürlerin niteliğine bağlıdır. Denetim şirketinin kalite yönetim sisteminin politika veya prosedürleri. Uzmanın iç uzman olması hâlinde, denetim şirketinin kalite yönetim sistemi, uzmanın çalışmasıyla ilgili politika veya prosedürleri içerebilir. Denetçinin çalışma kâğıtlarındaki belgelendirmenin kapsamı bu politika veya prosedürlerin niteliğine bağlıdır. Örneğin denetim şirketinde uzman çalışmasının kullanıldığı durumları kapsayan ayrıntılı kurallar bulunması hâlinde, denetçinin bu hususa ilişkin çalışma kâğıdı hazırlaması gerekli olmayabilir.

...

BDS 700

FİNANSAL TABLOLARA İLİŞKİN GÖRÜŞ OLUŞTURMA VE RAPORLAMA

...

Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama

...

Sorumlu Denetçinin Adı (Bkz.: 46-46T paragrafları)

A61. KKS 1¹⁵⁰’de, denetim şirketinin, denetimin mesleki standartlar ile yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmesine ilişkin makul güvence sağlayacak politika ve prosedürler oluşturması zorunlu kılınmıştır. Söz konusu KKS 1 hükümlerine rağmen denetçi raporunda sorumlu denetçinin adına yer verilmesiyle, borsada işlem gören işletmelerin finansal tablolarına ilişkin-denetçi raporunun kullanıcılarına yönelik daha fazla şeffaflığın sağlanması amaçlanmıştır. KYS 1¹⁵¹ uyarınca denetim şirketinin amacı;

• Denetim şirketi ve personelinin, sorumluluklarını mesleki standartlara ve mevzuat hükümlerine uygun olarak yerine getirdiği ve denetimi söz konusu standartlara ve mevzuat hükümlerine uygun yürüttüğü ve

• Denetim şirketi (sorumlu denetçi) tarafından düzenlenen raporların içinde bulunulan şartlara uygun olduğu

hususlarında kendisine makul güvence sağlayan bir kalite yönetim sistemi tasarlamak, uygulamak ve sistemin işleyişini sağlamaktır.

KYS 1’in söz konusu amacına rağmen denetçi raporunda sorumlu denetçinin adına yer verilmesiyle, borsada işlem gören işletmelerin finansal tablolarına ilişkin denetçi raporunun kullanıcılarına yönelik daha fazla şeffaflığın sağlanması amaçlanmıştır.

¹⁵⁰ KKS 1, “Finansal Tabloların Bağımsız Denetimi ve Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Kontrol”, 32 nci paragraf

¹⁵¹ KYS 1 Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Şirketleri İçin Kalite Yönetimi, 14 üncü paragraf

...

BDS 701

KİLİT DENETİM KONULARININ BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORUNDA BİLDİRİLMESİ

...

Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama

...

A15. Bazı BDS’ler üst yönetimden sorumlu olanlara ve diğer taraflara denetçinin azami düzeyde dikkat ettiği alanlarla ilgili olabilecek özel bildirimler yapmasını gerektirir. Örneğin:

• ...

• BDS 220 (Revize) sorumlu denetçinin, zor veya ihtilaflı konularda, denetim şirketinin politika veya prosedürlerine göre istişare gerektiren konularda¹⁵² ve sorumlu denetçinin mesleki muhakemesine göre istişare gerektiren diğer konularda gerekli istişareleri yapmasına yönelik yükümlülükler içerir. Örneğin denetçi, önemli teknik bir konuyu denetim şirketinin içinden veya dışından kişilerle istişare etmiş olabilir ve bu da konunun kilit denetim konusu olduğunun göstergesi sayılabilir. Sorumlu denetçinin ayrıca, diğer konuların yanında, denetim sırasında ortaya çıkan önemli konuları hususları ve önemli muhakemeleri denetimin kalitesini kaliteyi gözden geçiren kişiyle kişilerle müzakere etmesi gerekir.¹⁵³

¹⁵² BDS 220 (Revize) Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Kalite Yönetimi Kontrol, 18 inci paragraf 35 inci paragraf

¹⁵³ BDS 220 (Revize), 19 uncu paragraf 36 ncı paragraf

A63. Denetçinin, raporunda bildirilecek kilit denetim konularının bulunmadığına karar vermesi durumunda 17(b) paragrafındaki üst yönetimden sorumlu olanlarla iletişim kurma yükümlülüğü, denetçinin denetimi ve ortaya çıkabilecek önemli konuları iyi bilen diğer kişilerle (örneğin, atanmışsa, denetimin kalitesini kaliteyi gözden geçiren kişiyle) daha fazla müzakerede bulunmasına fırsat verebilir. Bu müzakereler, denetçinin kilit denetim konusu bulunmadığına ilişkin kararını yeniden değerlendirmesini sağlayabilir.

...

BDS 720

BAĞIMSIZ DENETÇİNİN DİĞER BİLGİLERE İLİŞKİN SORUMLULUKLARI

...

Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama

...

A24. BDS 220¹⁵⁴ uyarınca sorumlu denetçi, denetimin mesleki standartlar ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yönlendirilmesi, gözetimi ve yürütülmesi hususunda sorumluluğu üstlenmek zorundadır. BDS 220 (Revize) uyarınca sorumlu denetçi; denetim ekibi üyelerinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile ekip üyelerinin çalışmalarının gözden geçirilmesi sorumluluğunu üstlenmek¹⁵⁵ ve yönlendirme, gözetim ve gözden geçirmenin nitelik, zamanlama ve kapsamının denetim şirketinin politika veya prosedürleri, mesleki standartlar ve yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygun olarak planlandığına ve yürütüldüğüne karar vermek¹⁵⁶ zorundadır. BDS 720 bağlamında, 14 [14T] ve 15 inci paragraflarda yer alan yükümlülükleri yerine getirecek uygun denetim ekibi üyeleri belirlenirken göz önünde bulundurulabilecek faktörler arasında aşağıdakiler yer alır:

• ...

¹⁵⁴ BDS 220, “Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Kalite Kontrol”, 15(a) paragrafı

¹⁵⁵ BDS 220 (Revize) Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Kalite Yönetimi, 29-30 uncu paragraflar

¹⁵⁶ BDS 220 (Revize), 30(a) paragrafı

YÜRÜRLÜK TARİHİ

Kalite Yönetim Projesinden Kaynaklı Olarak Bağımsız Denetim Standartlarında Yapılan Değişiklikler, Kalite Yönetim Standardı 1 Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Şirketleri İçin Kalite Yönetimi ile aynı tarihte yürürlüğe girer.

Kalite Yönetim Projesinden Kaynaklı Olarak Diğer Bazı Standartlarda Yapılan Değişiklikler

Kalite Yönetim projesinden kaynaklı olarak Standartlarda yapılan değişiklikler; silinen metinlerde üzeri çizili olarak, yeni eklenen metinlerde ise altı çizili olarak gösterilmiştir. Yeni eklenen paragraflar söz konusu Standardın ana metnine teselsül ettirilerek işlenecektir. Dipnot numaraları, ilgili Standartta yer alan dipnotların sıralamasına uygun bir şekilde numaralandırılacaktır.

Tanımlar

SBDS 2400

TARİHÎ FİNANSAL TABLOLARIN SINIRLI BAĞIMSIZ DENETİMİ

Giriş

KKS KYS 1¹⁵⁷ ile İlişki

4. Kalite kontrol yönetim sistemleri, ve politikaları veya prosedürleri denetim şirketinin sorumluluğundadır. KKS KYS 1, denetim şirketlerinin yürüttüğü finansal tabloların sınırlı denetimleri için de geçerlidir.¹⁵⁸ Bu SBDS’nin sınırlı denetimler düzeyindeki kalite kontrole yönetimine ilişkin hükümleri, denetim şirketinin KKS KYS 1’e veya en az KKS KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer düzenlemelere tabi olduğu ön kabulüne dayanarak düzenlenmiştir (Bkz.: A3-A5 paragrafları).

¹⁵⁷ Kalite Kontrol Yönetim Standardı 1 Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Kuruluşları Şirketleri ve Bağımsız Denetçiler İçin Kalite Kontrol Yönetimi

¹⁵⁸ KKS KYS 1, 4 üncü 5 inci paragraf

17. ...

(d) Etik hükümler: Sınırlı denetim sürecinde denetim ekibinin tabi olduğu, Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler İçin Etile Kurallar’da (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) yer alan finansal tabloların sınırlı denetimine ilişkin hükümler ile mevzuatta yer alan daha kısıtlayıcı diğer hükümlerdir. Finansal tabloların sınırlı bağımsız denetimlerine ilişkin olarak denetçinin tabi olduğu mesleki etik ilkeler ve hükümlerdir. Etik hükümler; finansal tabloların sınırlı bağımsız denetimlerine ilişkin olarak, Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar’da (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) yer alan hükümler ile mevzuatta yer alan daha kısıtlayıcı diğer hükümlerden oluşur.

...

Ana Hükümler

Sınırlı Denetim Düzeyinde Kalite Kontrol Yönetimi

24. Sorumlu denetçi, yapılan işin şartlarına uygun olacak şekilde, yeterli zaman dâhil olmak üzere, güvence denetimine ilişkin beceri ve teknikler ile finansal raporlama konusunda yetkinliğe yetkinlik ve kabiliyete sahip olmalıdır (Bkz.: A26 paragrafı).

25. Sorumlu denetçi aşağıdaki hususlara ilişkin genel sorumluluğu üstlenir (Bkz.: A27-A30 paragrafları):

(a) Görevlendirildiği her bir sınırlı denetimin genel kalitesi Görevlendirilen her bir sınırlı denetimin kalitesinin yönetilmesi ve kaliteye ulaşılması ve denetim boyunca yeterli ve uygun bir şekilde söz konusu denetimde yer alınması,

(b) Sınırlı denetimin mesleki standartlar ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yönlendirilmesi, gözetimi, planlanması ve yürütülmesi (Bkz.: A31 paragrafı),

(c) Denetçinin sınırlı denetim raporunun içinde bulunulan şartlara uygun olması,

(ç) Sınırlı denetimin, aşağıdakiler dâhil, denetim şirketinin kalite kontrol politikalarına yönetim politika veya prosedürlerine uygun olarak yürütülmesi:

(i) Müşteri ilişkisinin ve sınırlı denetim sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesiyle ilgili uygun prosedürlerin şirket politika veya prosedürlerinin takip edildiğine ve -sorumlu denetçinin yönetimin dürüst olmadığı sonucuna varmasına sebep olacak herhangi bir bilginin bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi dâhil bu konuda varılan sonuçların uygun olduğuna ikna olunması (Bkz.: A32-A33 paragrafları).

(iA) Denetimin niteliği ve içinde bulunduğu şartları, denetim şirketinin politika veya prosedürlerini ve denetim esnasında meydana gelebilen her türlü değişikliği dikkate alarak, denetimin yürütülmesi için yeterli ve uygun kaynakların denetim ekibine zamanında tahsis edildiğine veya kullanımına hazır tutulduğuna karar verilmesi.

(ii) Aşağıdakilerin gerçekleştirilmesi için denetim ekibinin tamamının (toplu olarak), güvence denetimlerine ilişkin beceri ve teknikler ile finansal raporlama konusunda uzmanlık dâhil uzmanlığın yanı sıra, yeterli zaman dâhil olmak üzere, uygun yetkinlik ve kabiliyete sahip olduğuna ikna olunması:

a. Sınırlı denetimin, mesleki standartlar ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmesi ve

b. Düzenlenecek raporun içinde bulunulan şartlara uygun olması.

(iii) Sınırlı denetime ilişkin uygun belgelendirmenin yapılması ve muhafaza edilmesi için sorumluluğun üstlenilmesi.

(iv) KYS 1 veya denetim şirketinin politika veya prosedürleri uyarınca kalitenin gözden geçirilmesi zorunlu olduğunda, gözden geçirme tamamlanıncaya kadar rapora tarih verilmemesi.

Etik Hükümlere Uyum

27. Sorumlu denetçi, sınırlı denetim boyunca gözlem ve gerektiğinde sorgulamalar yapmak suretiyle denetim ekibi üyelerinin etik hükümleri ihlal ettiklerini gösteren durumlara karşı her zaman dikkatli olur. Denetim şirketinin kalite kontrol yönetim sistemi aracılığıyla veya başka bir şekilde, denetim ekibi üyelerinin etik hükümleri ihlal ettiklerini gösteren hususların dikkatini çekmesi durumunda sorumlu denetçi, denetim şirketindeki diğer kişilerle istişare ederek atılacak adımlara karar verir.

İzleme ve Düzeltme

28. Denetim şirketi açısından etkin bir kalite kontrol sistemi, kalite-kontrol sistemine ilişkin politika ve prosedürlerin yerinde ve yeterli olduğuna ve etkin şekilde işlediğine dair denetim şirketine makul güvence sağlamak için oluşturulmuş bir izleme süreci içerir. Denetim şirketinin kalite yönetim sistemi, aşağıdakileri gerçekleştirmek amacıyla, bir izleme ve düzeltme süreci oluşturulmasını içerir:

(a) Denetim şirketine; kalite yönetim sisteminin tasarımı, uygulanması ve işleyişi hakkında ihtiyaca uygun, güvenilir ve zamanında bilgi sağlamak.

(b) Tespit edilen eksikliklerin zamanında düzeltilmesini teminen eksikliklere karşılık vermek için uygun adımlar atmak.

Sorumlu denetçi, denetim şirketi tarafından ve -varsa- denetim ağına dâhil diğer şirketler tarafından ortaya konan en son bilgilerle desteklenen bildirilen ve denetim şirketinin izleme ve düzeltme sürecinden elde edilen sonuçları bilgileri ve bu bilgilerde belirtilen eksikliklerin bilgilerin sınırlı denetimi etkileyip etkileyemeyeceğini mütalaa eder.

Belgelendirme

...

94. Denetçi, uygulanan prosedürlerin niteliği, zamanlaması ve kapsamını bu SBDS hükümlerine uygun olarak belgelendirirken:

(a) Çalışmayı kimin yürüttüğünü ve ilgili çalışmanın tamamlandığı tarihi ve

(b) Denetimin kalitesinin kontrolü yönetimi açısından yürütülen çalışmayı kimin gözden geçirdiğini, ilgili gözden geçirmenin tarih ve kapsamını, kayıt altına alır.

Açıklayıcı Hükümler ve Uygulama

Kapsam

...

KKS KYS’ler ile İlişki (Bkz.: 4 üncü paragraf)

A3. KKS KYS 1, denetim şirketinin, sınırlı denetim dâhil güvence denetimlerine yönelik kendi kalite kontrol sistemini kurma ve bu sistemin devamlılığını sağlama sorumluluğunu sınırlı bağımsız denetimler dâhil, güvence denetimlerine ilişkin kalite yönetim sistemi tasarlama, uygulama ve sistemin işleyişini sağlama sorumluluklarını düzenler.¹⁵⁹ KYS 1 ayrıca, denetim şirketinin, kalitesi gözden geçirilmesi gereken denetimlere yönelik politika veya prosedürler oluşturma sorumluluklarını da düzenler.¹⁶⁰ KYS 2, kaliteyi gözden geçiren kişinin atanması, liyakati ve söz konusu gözden geçirmenin yürütülmesi ve belgelendirilmesine ilişkin hususları düzenler.¹⁶¹ Bu sorumluluklar denetim şirketinin aşağıdakileri-oluşturmasına yöneliktir:

• Kalite kontrol sistemi ve

• Kalite kontrol sisteminin amacına ulaşması için gerekli politikalar ve bu politikalara uygunluğun sağlanması ve izlenmesi için şirket prosedürleri. Söz konusu politika ve prosedürler, aşağıdaki hususların her birini ele alır:

o Denetim şirketi bünyesinde kaliteye ilişkin liderlik sorumlulukları.

o Etik-hükümler.

o Müşteri ilişkisinin ve denetim sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesi.

o İnsan kaynakları.

o Denetimin yürütülmesi.

o İzleme

Bir kalite yönetim sistemi aşağıdaki sekiz unsurdan oluşur:¹⁶²

(a) Denetim şirketinin risk değerlendirme süreci,

(b) Üst yönetim ve liderlik yapısı,

(c) Etik hükümler,

(ç) Müşteri ilişkisinin ve belirli bir sözleşmenin kabulü ve devam ettirilmesi,

(d) Denetimin veya hizmetin yürütülmesi,

(e) Kaynaklar,

(f) Bilgi ve iletişim,

(g) İzleme ve düzeltme süreci.

Denetim şirketi veya mevzuat, kalite yönetim sisteminin unsurlarını açıklamak için farklı terminoloji veya çerçeveler kullanabilir.

¹⁵⁹ KYS 1, 1 inci paragraf

¹⁶⁰ KYS 1, 2(a) paragrafı

¹⁶¹ KYS 1, 2(b) paragrafı

¹⁶² KYS 1, 6 ncı paragraf

A4. KKS KYS 1 uyarınca denetim şirketinin amacı; sınırlı bağımsız denetimler dâhil, güvence denetimlerine ilişkin olarak;

(a) Denetim şirketinin ve personelinin, mesleki standartlara ve yürürlükteki mevzuat hükümlerine uyduğuna ve

(b) Denetim şirketi veya sorumlu denetçi tarafından düzenlenen raporların, içinde bulunulan şartlara uygun olduğuna, ilişkin kendisine makul güvence sağlayan bir kalite kontrol sistemi kurmak ve bu sistemin devamlılığını sağlamaktır.

(a) Denetim şirketi ve personelinin; sorumluluklarını mesleki standartlara ve mevzuat hükümlerine uygun olarak yerine getirdiği ve denetimi söz konusu standartlara ve mevzuat hükümlerine uygun yürüttüğü ve

(b) Denetim şirketi (sorumlu denetçi) tarafından düzenlenen raporların içinde bulunulan şartlara uygun olduğu

hususlarında kendisine makul güvence sağlayan bir kalite yönetim sistemi tasarlamak, uygulamak ve sistemin işleyişini sağlamaktır.¹⁶³

¹⁶³ KKS 1, 11 inci paragraf KYS 1, 14 üncü paragraf

A5. Kalite kontrol yönetim sisteminin kurulmasına ve bu sistemin devamlılığının sağlanmasına tasarlanması, uygulanması ve işleyişinin sağlanmasına ilişkin olarak denetim şirketinin sorumluluklarını ele alan diğer düzenlemeler, asgari düzeyde; A3 paragrafında belirtilen unsurların tamamını ele aldığında ve KKS 1’de yer alan hükümlerin amaçlarına ulaşılması KYS 1’in amacına ulaşması konusunda denetim şirketine yükümlülükler getirdiğinde, söz konusu düzenlemelerin KKS KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevada olduğu kabul edilir.

A27. Denetim ekipleri, denetim şirketinin kalite kontrol yönetim sistemi kapsamında ilgili denetim için geçerli olan kalite kontrol şirket politika veya prosedürlerini uygulamakla ve denetim şirketinin kalite kontrol sisteminin bağımsızlığa ilişkin bölümünün işlerliğini sağlamak amacıyla denetim şirketine gerekli bilgileri sağlamakla sınırlı bağımsız denetimden elde edilen ve denetim şirketinin politika veya prosedürleri uyarınca kalite yönetim sistemini desteklemek amacıyla bildirilmesi gereken bilgileri denetim şirketine bildirmekle sorumludur.

A28. Sorumlu denetçi, her bir sınırlı denetimin genel kalitesine denetimde kalitenin yönetilmesi ve kaliteye ulaşılmasına ilişkin genel sorumluluğu üstlenirken, atacağı adımlar ile denetim ekibinin diğer üyelerine vereceği mesajlarda, bir sınırlı denetimin yürütülmesinde kalitenin esas olduğunu ve sınırlı denetimin kalitesi açısından:

(a) Denetim çalışmalarının mesleki standartlar ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmesinin önemini,

(b) Denetim şirketinin kalite kontrol yönetim politika ve veya prosedürlerine uyumun önemini,

(c) İçinde bulunulan şartlara uygun bir rapor düzenlenmesinin önemini ve

(ç) Denetim ekibinin hiçbir korku ve baskı olmaksızın endişelerini dile getirebilmesinin önemini,

vurgular.

A29. Denetim ekipleri, denetim şirketi veya başka tarafların sağladığı bilgiler aksini göstermediği sürece denetim şirketinin kalite kontrol sistemine güvenebilir. Örneğin; Denetim ekibi genellikle aşağıdaki durumlar hariç olmak üzere, denetim şirketinin kalite yönetim sistemini esas alabilir:

• Denetim ekibinin bilgisi veya uygulama tecrübesinin, denetim şirketinin politika veya prosedürlerinin denetimin nitelik ve içinde bulunduğu şartları etkin bir biçimde ele almadığını göstermesi veya

• Bu politika veya prosedürlerin etkinliği hakkında denetim şirketi veya diğer tarafların sağladığı bilgilerin aksine işaret etmesi.

Örneğin, denetim ekibi aşağıdakilere ilgili olarak denetim şirketinin kalite yönetim sistemini esas alabilir:

• İşe alma ve eğitime yönelik prosedürler aracılığıyla personelin yetkinliğinin sağlandığı yetkinlik ve kabiliyetinin sağlanması,

• Bağımsızlık hakkında toplanan ve iletilen ilgili bilgilere göre bağımsızlığın korunduğu korunması,

• Müşteri ilişkisinin ve sınırlı denetim sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesine yönelik sistemler denetim şirketinin politika veya prosedürleri aracılığıyla müşteri ilişkisinin devam ettirildiği, ettirilmesi,

• İzleme süreci aracılığıyla mevzuat hükümlerine uygunluğun sağlandığı, sağlanması.

hususlarında denetim şirketinin kalite kontrol sistemine güvenebilir. Sorumlu denetçi, denetim şirketinin kalite kontrol yönetim sisteminde belirlenen ve sınırlı denetimi etkileyebilecek eksiklikleri¹⁶⁴ değerlendirirken, denetim şirketinin söz konusu eksiklikleri düzeltmek amacıyla aldığı tedbirleri ele almak amacıyla yerine getirdiği düzeltici adımları dikkate alabilir.

¹⁶⁴ KYS 1, 16(a) paragrafı

A30. Denetim şirketinin kalite kontrol yönetim sisteminde bir eksiklik bulunması, tek başına, sınırlı denetimin mesleki standartlar ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmediği veya denetçi raporunun içinde bulunulan şartlara uygun olmadığı sonucuna varılması için dayanak teşkil etmeyebilir.

Denetim Ekiplerinin Görevlendirilmesi (Bkz.: 25(b) paragrafı)

A31. Sorumlu denetçi, bir bütün olarak denetim ekibinden beklenen uygun yetkinlik ve kabiliyetleri değerlendirirken denetim ekibinin;

• Uygun eğitim ve denetimlere katılım yoluyla benzer nitelik ve karmaşıklıktaki sınırlı denetimlerde elde ettiği bilgisini ve uygulama tecrübesini,

(...)

• Denetim şirketinin kalite kontrol yönetim politika ve veya prosedürlerini kavrayışını ve bunlara benzer diğer hususları dikkate alır.

Müşteri İlişkisinin ve Sınırlı Denetim Sözleşmesinin Kabulü ve Devam Ettirilmesi (Bkz.: 25(ç)(i) paragrafı)

A32. KKS 1, denetim şirketinin;

- Yeni bir müşteri ile denetim ilişkisi kurmadan önce,

- Mevcut bir müşteriye denetim hizmeti vermeye devam edip etmeme kararı verirken,

- Mevcut bir müşteriden yeni bir denetim işini kabul edip etmemeyi değerlendirirken, şartlara göre gerekli gördüğü her türlü bilgiyi elde etmesini zorunlu kılar. KYS 1¹⁶⁵; denetim şirketinin, müşteri ilişkisinin ve sınırlı denetim sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesine yönelik olarak kalite hedefleri oluşturmasını zorunlu kılar. Aşağıdakileri de içerebilen bilgiler, müşteri ilişkisinin ve sınırlı denetim sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesinin ettirilmesiyle ilgili denetim şirketinin politika veya prosedürlerinin uygulandığına ve bu konuda varılan sonuçların uygun olup olmadığının belirlenmesinde sorumlu denetçiye yardımcı olur:

• İşletmenin büyük pay sahiplerinin, kilit yöneticilerinin ve üst yönetimden sorumlu olanların dürüstlüğü ve

• Mevcut veya önceki sınırlı denetimler sırasında ortaya çıkan önemli konular ile bu konuların müşteri ilişkisinin devam ettirilmesine etkileri.

¹⁶⁵ KYS 1, 30 uncu paragraf

Müşteri İlişkisinin ve Sınırlı Denetim Sözleşmesinin Kabulü ve Devam Ettirilmesi (Bkz.: 29 uncu paragraf)

A34. Denetçinin, müşteri ilişkisinin ve sınırlı denetimin kabulü ve devam ettirilmesine ve bağımsızlık dâhil etik hükümlere ilişkin yaptığı değerlendirmeler, duruma ve şartlardaki değişikliklere göre sınırlı denetim boyunca devam eder. Müşteri ilişkisinin ve sınırlı denetimin kabulü ve devam ettirilmesine ve bağımsızlık dâhil etik hükümlerin değerlendirilmesine ilişkin başlangıç prosedürlerinin cari denetimin başında uygulanması, denetime ilişkin diğer önemli faaliyetlerin gerçekleştirilmesinden önce denetçinin alacağı kararlara ve atacağı adımlara yardımcı olur.

Belgelendirme

Denetime İlişkin Belgelendirmenin Zamanlaması (Bkz.: 93 üncü paragraf)

A151. KKS 1, denetim şirketinin, nihai denetim dosyalarının birleştirilmesi işleminin zamanında tamamlanması-ihtiyacını-karşılayacak-şekilde-süre-sınırlamaları belirlemesini gerektirir. KYS 1, denetim şirketinin; çalışma kâğıtlarının rapor tarihinden sonra zamanında birleştirilmesine ilişkin bir kalite hedefi oluşturmasını zorunlu kılar.

...

GDS 3000

TARİHÎ FİNANSAL BİLGİLERİN BAĞIMSIZ DENETİMİ VEYA SINIRLI BAĞIMSIZ DENETİMİ DIŞINDAKİ GÜVENCE DENETİMLERİ

Giriş

...

3. ...

(a) ...

(b) Denetimi yürüten denetçinin, Kalite Kontrol Yönetim Standardı 1¹⁶⁶’i (KKS KYS 1) veya denetim şirketinin kalite kontrol yönetim sistemine ilişkin sorumluluğu açısından en az KKS KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer mevzuat hükümlerini uygulayan bir denetim şirketinin (denetim şirketi tanımı denetim üstlenen bağımsız denetçiyi de içerir) üyesi olduğu, (Bkz.: A61-A66 paragrafları)

ön kabullerine dayanır.

¹⁶⁶ Kalite Kontrol Yönetim Standardı 1 Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Kuruluşları Şirketleri ve Bağımsız Denetçiler İçin Kalite Kontrol Yönetimi

4. Güvence denetimi yürüten denetim şirketlerindeki kalite kontrol yönetim ve bağımsızlık hükümleri dâhil olmak üzere etik ilkelere uygunluk sağlanması, kamu yararının bir gereği olup yüksek düzeyde kaliteli güvence denetimlerinin ayrılmaz bir parçasıdır. Denetçiler bu tür hükümlere yabancı değillerdir. Yetkin bir denetçinin bu GDS’ye veya diğer GDS’lere uymayı seçmesi durumunda, bir önceki paragrafta yer aldığı üzere bu GDS’nin ön kabuller içerdiğini bilmesi önemlidir.

12. ....

(ç) Denetim ekibi: Denetimi yürüten sorumlu denetçi, bağımsız denetçiler ve diğer personel ile denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket tarafından görevlendirilen, denetimle ilgili prosedürleri uygulayan diğer kişilerdir. Denetim şirketi veya denetim ağma dâhil şirket tarafından şirket dışından görevlendirilen uzmanlar (dış uzman) bu ekibe dâhil değildir. Denetim veya hizmeti yürüten sorumlu denetçi, bağımsız denetçiler ve diğer personel ile denetim veya hizmetle ilgili prosedürleri uygulayan diğer kişilerdir. Dış uzman bu ekibe dâhil değildir.

(...)

(r) Sorumlu denetçi: Denetimden, denetimin yürütülmesinden ve denetim şirketi adına düzenlenen güvence raporundan sorumlu olan ve Kurumun onayı alınmak suretiyle görevlendirilmiş denetim şirketi yöneticisi veya şirketteki başka bir denetçidir. Denetim üstlenen bağımsız denetçiler GDS’lerin uygulanmasında sorumlu denetçi olarak kabul edilir. Denetim şirketi tarafından atanan, denetim veya hizmetten, denetim veya hizmetin yürütülmesinden ve denetim şirketi adına düzenlenen güvence raporundan sorumlu olan ve Kurumun onayı alınmak suretiyle görevlendirilmiş denetim şirketi yöneticisi, şirketteki başka bir denetçi veya denetim üstlenen bağımsız denetçidir. İlgili durumlarda “sorumlu denetçi” terimi kamu sektöründeki eşdeğerini ifade eder.

....

21. Sorumlu denetçi, müşteri ilişkisinin ve güvence sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesiyle ilgili uygun prosedürlerin şirket politika veya prosedürlerinin denetim şirketi tarafından uygulandığına ikna olur ve bu konuda varılan sonuçların uygun olduğunu belirler.

Müşteri İlişkisinin ve Sözleşmenin Kabulü ve Devam Ettirilmesi

....

22. Denetçi yalnızca aşağıdaki durumlarda güvence sözleşmesini kabul eder veya devam ettirir (Bkz.: A30-A34 paragrafları):

...

(b) Denetçinin, denetimi yürütecek kişilerin tamamının (toplu olarak), denetimi yürütmek için yeterli zaman dâhil olmak üzere, uygun yetkinlik ve kabiliyete sahip olduğundan emin olması (Bkz.: 32 nci paragraf) ve

23. Sorumlu denetçi, önceden öğrenilmiş olması hâlinde müşteri ilişkisini veya belirli bir sözleşmeyi kabul etmeden veya devam ettirmeden önce denetim şirketinin denetim sözleşmesini reddetmesine sebep olabilecek bir bilgiyi edindiği durumda, kendisinin ve denetim şirketinin gerekli adımları atabilmesi için konuyu derhâl denetim şirketine bildirir.

Kalite Kontrol Yönetimi

Sorumlu Denetçinin Özellikleri

31. Sorumlu denetçinin:

(a) KKS KYS 1’i veya asgari olarak KKS KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer düzenlemeleri uygulayan bir denetim şirketinin mensubu olması gerekir (Bkz.: A60-A66 paragrafları),

Denetim Kaynakları

(aa) Denetimin niteliği ve içinde bulunduğu şartları, denetim şirketinin politika veya prosedürlerini ve denetim esnasında meydana gelebilen her türlü değişikliği dikkate alarak, denetimin yürütülmesi için yeterli ve uygun kaynakların denetim ekibine zamanında tahsis edildiğine veya kullanımına hazır tutulduğuna karar vermesi gerekir,

...

Denetim Ekibinin Görevlendirilmesi

32. Sorumlu denetçi (A69 paragrafı):

(a) Denetimi yürütecek kişilerin tamamının, aşağıdakileri yapmak için -yeterli zaman dâhil- uygun gerekli yetkinliğe ve kabiliyete sahip olduğuna ikna olur (Bkz.: A70-A71 paragrafları):

...

Sorumlu Denetçinin Sorumlulukları

33. Sorumlu denetçi, denetimin genel kalitesine denetim kalitesinin yönetilmesine ve kaliteye ulaşılmasına ve denetim boyunca yeterli ve uygun bir şekilde söz konusu denetimde yer almasına ilişkin genel sorumluluğu üstlenir. Bu husus aşağıdaki sorumlulukları da içerir:

(a) Müşteri ilişkisinin ve denetim güvence sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesine ilişkin uygun prosedürlerin uygulanması, şirket politika veya prosedürlerinin uygulandığı konusunda ikna olunması,

(b) Denetimin, (denetim ekibi üyelerinin uygun yönlendirme ve gözetim gözetimi dâhil) mesleki standartlar ve mevzuat hükümlerine uygun olarak planlanması ve yürütülmesi,

(c) Denetim şirketinin gözden geçirme politika ve veya prosedürleri uyarınca gözden geçirmelerin yapılması ve denetime ilişkin belgelendirmelerin güvence raporu tarihinde ya da öncesinde gözden geçirilmesi (Bkz.: A74 paragrafı),

(...)

34. Sorumlu denetçi, denetim süresince gözlem ve gerektiğinde sorgulamalar yapmak suretiyle denetim ekibi üyelerinin etik hükümleri ihlal ettiklerini gösteren durumlara karşı her zaman dikkatli olur. Denetim şirketinin kalite kontrol yönetim sistemi aracılığıyla veya başka bir şekilde, denetim ekibi üyelerinin etik hükümleri ihlal ettiklerini gösteren hususların dikkatini çekmesi durumunda sorumlu denetçi, denetim şirketindeki diğer kişilerle istişare ederek atılacak adımlara karar verir.

35. Sorumlu denetçi, denetim şirketi tarafından ve -varsa- denetim ağına dâhil diğer şirketler tarafından ortaya koyulan en son bilgilerle-desteklenen bildirilen ve denetim şirketinin izleme ve düzeltme sürecinden elde edilen sonuçları bilgileri ve bu bilgilerde belirtilen eksikliklerin bilgilerin güvence denetimini etkileyip etkileyemeyeceğini mütalaa eder.

Denetimin Kalitesine Yönelik Gözden Geçirme Kalitesinin Gözden Geçirilmesi

36. KYS 1 veya denetim şirketinin politika veya prosedürleri uyarınca denetimin kalitesinin gözden geçirilmesi zorunlu olduğunda, sorumlu denetçi denetim sırasında ortaya çıkan önemli konuları ve önemli muhakemeleri kaliteyi gözden geçiren kişiyle müzakere eder ve söz konusu gözden geçirme tamamlanıncaya kadar güvence raporuna tarih vermez.¹⁶⁷

Mevzuatın denetimin kalitesine yönelik gözden geçirmenin yapılmasını gerekli kıldığı veya denetim şirketinin böyle bir gözden-geçirme-yapılmasının gerektiğine karar verdiği denetimlerde, varsa;

(a) Sorumlu denetçi, denetim sırasında ortaya çıkan önemli hususların, denetimin kalitesini gözden-geçiren kişiyle mütalaa edilmesi sorumluluğunu üstlenir ve söz konusu gözden geçirme tamamlanıncaya kadar- güvence raporuna tarih vermez ve

(b) Denetimin kalitesini gözden geçiren kişi, denetim ekibi tarafından varılan önemli yargılar ile-güvence-raporunun oluşturulması sırasında ulaşılan sonuçları tarafsız bir şekilde değerlendirir. Bu değerlendirme aşağıdakileri içerir. (Bkz.: A75 paragrafı):

(i) Önemli hususların sorumlu denetçiyle müzakere edilmesi,

(ii) Denetime konu bilgilerin ve önerilen güvence raporunun gözden geçirilmesi,

(iii)-Denetim ekibinin vardığı-önemli yargılar ile ulaştığı sonuçlara ilişkin seçilen-çalışma kâğıtlarının gözden geçirilmesi ve

(iv) Güvence raporu oluşturulurken ulaşılan sonuçların ve önerilen güvence raporunun uygun olup-olmadığının değerlendirilmesi.

¹⁶⁷ KYS 2 Denetimin Kalitesinin Gözden Geçirilmesi

Güvence Raporunun Hazırlanması

Güvence Raporunun İçeriği

69. Güvence raporu, asgari olarak aşağıdaki temel unsurları içerir:

...

(ğ) Denetçinin faaliyet gösterdiği denetim şirketinin, KKS KYS 1’i veya en az KKS KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer mevzuat hükümlerini uyguladığına ilişkin bir açıklama (Bkz.: A172 paragrafı).

...

(k) Güvence raporunun tarihi. Güvence raporu; işletmedeki yetkili kişilerin denetime konu bilgilere ilişkin sorumluluklarını üstlendiklerini beyan ettiklerine dair kanıtlar dâhil, denetçinin ulaştığı sonuca dayanak oluşturan kanıtları elde ettiği tarihten önce olamaz Güvence raporuna, aşağıdakilerden önceki bir tarih verilemez:

(i) İşletmedeki yetkili kişilerin denetime konu bilgilere ilişkin sorumluluklarını üstlendiklerini beyan ettiklerine dair kanıtlar dâhil, denetçinin ulaştığı sonuca dayanak oluşturan kanıtları elde ettiği tarih ve

(ii) KYS 1 veya denetim şirketinin politika veya prosedürleri uyarınca denetimin kalitesinin gözden geçirilmesi zorunlu olduğunda, söz konusu gözden geçirmenin tamamlandığı tarih (Bkz.: A185 paragrafı).

Kalite Kontrol Yönetimi

Denetçiler (Bkz.: 20, 31(a)-(b) paragrafları)

A60. Bu GDS, denetçiler tarafından üstlenilen güvence denetimlerinin kalitesini sağlamaya yönelik alınan bir dizi önlem çerçevesinde düzenlenmiştir. Bu önlemler aşağıdakileri içerir:

• Eğitim ve deneyim asgari şartları gibi denetçi olabilmek için gereken yetkinlik hükümleri ile sürekli mesleki gelişim hükümleri.

• Denetim şirketi bünyesinde uygulanan kalite yönetim sistemi kalite kontrol politika ve prosedürleri. KKS KYS 1, denetçilerin denetim şirketlerinin yürüttükleri tüm güvence denetimleri ve ilgili hizmetler için geçerlidir.

• Dürüstlük, tarafsızlık, mesleki yeterlik ve özen, sır saklama ve mesleğe uygun davranış ilkeleri üzerine kurulu ayrıntılı bağımsızlık hükümlerini de içeren kapsamlı Etik Kurallar.

Denetim Şirketi Düzeyinde Kalite Kontrol Yönetimi (Bkz.: 3(b), 31(a) paragrafları)

A61. KYS 1; denetim şirketinin, güvence denetimlerine ilişkin kalite yönetim sistemi tasarlama, uygulama ve sistemin işleyişini sağlama sorumluluklarını düzenler.¹⁶⁸ KYS 1; denetim şirketinin, sorumlulukların etik hükümlere -bağımsızlıkla ilgili olanlar dâhil- uygun olarak yerine getirilmesine yönelik olarak kalite hedefleri oluşturma sorumluluğunu düzenler. KYS 1 ayrıca, denetim şirketinin, kalitesi gözden geçirilmesi gereken denetimlere yönelik politika veya prosedürler oluşturma sorumluluklarını da düzenler.¹⁶⁹ KYS 2; kaliteyi gözden geçiren kişinin atanması, liyakati ve söz konusu gözden geçirmenin yürütülmesi ve belgelendirilmesine ilişkin hususları düzenler.¹⁷⁰ KKS 1, denetim şirketinin güvence denetimleri açısından kendi kalite kontrol-yönetim sistemini oluşturma ve sürdürme sorumluğunu ele alır. KKS KYS 1; denetim şirketinin, kendisinin ve personelinin bağımsızlıkla ilgili-olanlar dâhil, ilgili etik hükümlere uyduklarına dair-makul güvence sağlamayı amaçlayan politika ve prosedürler oluşturma sorumluluğunu düzenler. KKS KYS 1’e uygunluk, diğer hususların yanı sıra denetim şirketinin, aşağıdaki unsurların her birini ele alan politika ve prosedürler içeren bir kalite kontrol yönetim sistemi kurmasını ve bu sistemin devamlılığını sağlamasını ve politika ve prosedürlerini yazılı hâle-getirerek şirket personeline bildirmesini gerekli kılar:

(a) Denetim şirketi bünyesinde kaliteye ilişkin liderlik sorumlulukları,

(b) Etik hükümler,

(c) Müşteri ilişkisinin ve denetim-sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesi,

(ç) İnsan kaynakları,

(d) Denetimin yürütülmesi ve

(e) İzleme.

Bir kalite yönetim sistemi aşağıdaki sekiz unsurdan oluşur:¹⁷¹

(a) Denetim şirketinin risk değerlendirme süreci,

(b) Üst yönetim ve liderlik yapısı,

(c) Etik hükümler,

(ç) Müşteri ilişkisinin ve belirli bir sözleşmenin kabulü ve devam ettirilmesi,

(d) Denetim veya hizmetin yürütülmesi,

(e) Kaynaklar,

(f) Bilgi ve iletişim,

(g) İzleme ve düzeltme süreci.

Denetim şirketi veya mevzuat, kalite yönetim sisteminin unsurlarını açıklamak için farklı terminoloji veya çerçeveler kullanabilir.

¹⁶⁸ KYS 1, 1 inci paragraf

¹⁶⁹ KYS 1, 2(a) paragrafı

¹⁷⁰ KYS 1, 2(b) paragrafı

¹⁷¹ KYS 1, 6 ncı paragraf

A62. Kalite kontrol yönetim sisteminin kurulmasına ve bu sistemin devamlılığının sağlanmasına tasarlanması, uygulanması ve işleyişinin sağlanmasına ilişkin denetim şirketinin sorumluluklarını ele alan diğer düzenlemeler asgari düzeyde, Bu-paragrafta belirtilen unsurların tamamını ele aldığında ve KKS KYS 1’de yer alan hükümlerin amaçlarına ulaşılmasını sağlayacak şekilde KYS 1’in amacına ulaşması konusunda denetim şirketine yükümlülükler getirdiğinde, söz konusu düzenlemelerin KKS KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevada olduğu kabul edilir.

A63. Sorumlu denetçinin, her bir denetimin genel kalitesine-ilişkin genel sorumluluğu üstlenmesi bağlamında atacağı adımlar ile denetim ekibinin diğer üyelerine vereceği mesajlarda, güvence denetiminin yürütülmesinde kalitenin vazgeçilmez olduğu ve güvence denetiminin kalitesi açısından:

(a) Denetim çalışmalarının mesleki standartlar ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmesinin önemi,

(b) Denetim şirketinin kalite kontrol politika ve veya prosedürlerine uyumunun önemi,

(c) İçinde bulunulan şartlara uygun bir rapor düzenlenmesinin örnek

(ç) Denetim ekibinin hiçbir korku ve baskı olmaksızın endişelerini dile getirebilmesinin önemi,

vurgulanır.

Sorumlu denetçi, her bir denetimde kalitenin yönetilmesi ve kaliteye ulaşılmasına ve denetim boyunca yeterli ve uygun bir şekilde söz konusu denetimde yer almasına ilişkin genel sorumluluğu üstlenirken, atacağı adımlar ile denetim ekibinin diğer üyelerine vereceği mesajlarda, bir güvence denetiminin yürütülmesinde kalitenin esas olduğunu ve güvence denetiminin kalitesi açısından:

(a) Denetim çalışmalarının mesleki standartlar ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmesinin önemini,

(b) Denetim şirketinin kalite yönetim politika veya prosedürlerine uyumun önemini,

(c) İçinde bulunulan şartlara uygun bir rapor düzenlenmesinin önemini ve

(ç) Denetim ekibinin hiçbir korku ve baskı olmaksızın endişelerini dile getirebilmesinin önemini,

vurgular.

A64. Etkin bir kalite-kontrol sistemi, kalite kontrol sistemine ilişkin politika ve prosedürlerin yerinde ve yeterli olduğuna ve etkin şekilde işlediğine dair denetim şirketine makul güvence sağlamak için oluşturulmuş bir izleme süreci içerir. Denetim şirketinin kalite yönetim sistemi, aşağıdakileri gerçekleştirmek amacıyla, bir izleme ve düzeltme süreci oluşturulmasını içerir:

(a) Denetim şirketine; kalite yönetim sisteminin tasarımı, uygulanması ve işleyişi hakkında ihtiyaca uygun, güvenilir ve zamanında bilgi sağlamak.

(b) Tespit edilen eksikliklerin zamanında düzeltilmesini teminen eksikliklere karşılık vermek için uygun adımlar atmak.

A65. Denetim ekibi, denetim şirketi veya başka tarafların sağladığı bilgiler aksini göstermediği sürece, denetim şirketinin kalite kontrol yönetim-sistemine güvenebilir. Örneğin, denetim ekibi: Denetim ekibi genellikle aşağıdaki durumlar hariç olmak üzere, denetim şirketinin kalite yönetim sistemini esas alabilir:

• Denetim ekibinin bilgisi veya uygulama tecrübesinin, denetim şirketinin politika veya prosedürlerinin denetimin nitelik ve içinde bulunduğu şartları etkin bir biçimde ele almadığını göstermesi veya

• Bu politika veya prosedürlerin etkinliği hakkında denetim şirketi veya diğer tarafların sağladığı bilgilerin aksine işaret etmesi.

Örneğin, denetim ekibi aşağıdakilere ilgili olarak denetim şirketinin kalite yönetim sistemini esas alabilir:

(a) İşe almaya ve eğitime yönelik prosedürler aracılığıyla personelin yetkinliğinin sağlandığı yetkinlik ve kabiliyetinin sağlanması,

(b) Bağımsızlık hakkında toplanan ve iletilen ilgili bilgilere göre bağımsızlığın korunduğu korunması,

(c) Müşteri ilişkisinin ve güvence sözleşmesinin kurulması kabulü ve devam ettirilmesine yönelik sistemler denetim şirketinin politika veya prosedürleri aracılığıyla müşteri ilişkisinin devam ettirilmesi,

(ç) İzleme süreci aracılığıyla mevzuat hükümlerine uyum uygunluğun sağlanması.

hususlarında denetim şirketinin kalite kontrol yönetim sistemine güvenebilir. Sorumlu denetçi, denetim şirketinin kalite kontrol sistemine yönelik yönetim sisteminde belirlenen ve güvence denetimini etkileyebilecek eksiklikleri¹⁷² değerlendirirken, denetim şirketinin söz konusu eksiklikleri düzeltmek için aldığı önlemleri göz önünde bulundurabilir. ele almak amacıyla yerine getirdiği düzeltici adımları dikkate alabilir.

¹⁷² KYS 1, 16(a) paragrafı

A66. Denetim şirketinin kalite kontrol yönetim sisteminde bir eksiklik bulunması, tek başına, güvence denetiminin mesleki standartlar ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmediği veya denetçi raporunun içinde bulunulan şartlara uygun olmadığı sonucuna varılması için dayanak teşkil etmeyebilir.

Denetim Ekibinin Görevlendirilmesi

Denetim Kaynakları

Toplu Olarak (Kolektif) Yetkinlik ve Kabiliyet (Bkz.: 32 nci paragraf)

A69. KKS 1, denetim şirketinin, müşteri ilişkisinin ve denetim sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesine yönelik olarak ancak; denetimin yürütülmesi konusunda yetkin olması ile zaman ve kaynaklar dâhil denetimi yürütmek için gerekli beceri ve kabiliyete sahip olması durumunda denetimi üstleneceğine veya ilişkiyi devam ettireceğine ilişkin kendisine makul güvence sağlayan politika ve prosedürler oluşturmasını gerekli kılar.¹⁷³ KYS 1; denetim şirketinin, müşteri ilişkisinin ve güvence sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesine yönelik olarak kalite hedefleri oluşturmasını zorunlu kılar. Kalite hedefleri; denetim şirketinin, denetimi mesleki standartlara ve mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütebilme kabiliyetine dayalı olarak, müşteri ilişkisini veya denetim sözleşmesini kabul edip etmeme veya devam ettirip ettirmemeye ilişkin muhakemelerinin uygunluğunu ele alır.¹⁷⁴

¹⁷³ KKS 1, 26 ncı paragraf

¹⁷⁴ KYS 1, 30(a)(ii) ve A72 paragrafları

Gözden Geçirme Sorumlulukları (Bkz.: 33(c) paragrafı)

A74. KKS KYS 1 uyarınca denetim şirketi, denetim ekiplerinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesinin niteliği, zamanlaması ve kapsamını ele alan bir kalite hedefi oluşturmak zorundadır. Ayrıca KYS 1, daha az deneyimli ekip üyeleri tarafından yapılan çalışmaların daha deneyimli denetim ekibi üyeleri tarafından yönlendirilmesi, gözetilmesi ve gözden geçirilmesi esasına dayanılarak söz konusu yönlendirme, gözetim ve gözden geçirmenin planlanmasını gerektirmektedir. gözden geçirme sorumluluğuna ilişkin politika ve prosedürleri, daha deneyimli denetim ekibi üyelerinin, daha az deneyimli ekip üyeleri tarafından yapılan çalışmaları gözden geçirmesi esasına dayanarak belirlenir.¹⁷⁵

¹⁷⁵ KKS 1, 33 üncü paragraf KYS 1, 31(b) paragrafı

Denetimin Kalitesine Yönelik Gözden Geçirme Kalitesinin Gözden Geçirilmesi (Bkz.: 36(b) paragrafı)

A75. Denetimin kalitesine yönelik gözden geçirme kalitesinin gözden geçirilmesi kapsamında dikkate alınabilecek diğer hususlar aşağıdakileri içerir:

(a) ...

Denetimin Planlanması ve Yürütülmesi

Denetimin Planlanması (Bkz.: 40 ıncı paragraf)

A86. Planlama süreci; sorumlu denetçiyi, denetim ekibinin diğer kilit üyelerini ve faydalanılan tüm önemli dış uzmanları da içine alacak şekilde denetimin kapsamına, yoğunlaşılacak hususlara, denetimin zamanlamasına ve yürütülmesine ilişkin genel bir stratejinin oluşturulması ile uygulanacak prosedürlerin niteliği, zamanlaması ve kapsamını ve bunların seçilme gerekçelerine ilişkin detaylı yaklaşım içeren bir denetim planını içerir. Yeterli bir planlama; denetimin önemli alanlarına gerekli özenin gösterilmesine, olası sorunların zamanında tespit edilmesine ve denetimin, etkin ve verimli bir biçimde yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenmesine ve yönetilmesine yardımcı olur. Yeterli planlama aynı zamanda, işleri denetim ekibi üyelerine doğru bir şekilde tahsis etme konusunda denetçiye yardımcı olur ve çalışmaların yönlendirilmesini, gözetimini ve gözden geçirilmesini ekip üyelerinin yönlendirilmesini, gözetimini ve çalışmalarının gözden geçirilmesini kolaylaştırır. Bundan başka, -varsa- diğer denetçiler ve uzmanlar tarafından yapılan çalışmaların koordinasyonunun sağlanmasına yardımcı olur. Planlama faaliyetlerinin niteliği ve kapsamı, dayanak denetim konusunun ve kıstasların karmaşıklığı gibi denetimin içinde bulunduğu şartlara göre farklılık gösterir. Göz önünde bulundurulabilecek temel hususlara ilişkin örnekler aşağıdakileri içerir:

Denetçinin Faydalandığı Uzmanın Denetime Dâhil Olması Durumunda Yapılacak Değerlendirmeler

Prosedürlerin Niteliği, Zamanlaması ve Kapsamı (Bkz.: 52 nci paragraf)

A121. Güvence çalışmasının bir kısmının denetçinin faydalandığı bir veya daha fazla uzman tarafından yürütülmesi durumunda, uzman çalışmasına ilişkin prosedürlerin niteliği, zamanlaması ve kapsamı belirlenirken genel olarak aşağıdaki hususlar mütalaa edilir (Bkz.: A70 paragrafı):

...

(d) Uzmanın, denetçinin denetim şirketinin kalite kontrol yönetim politika ve veya prosedürlerine tabi olup olmadığı (Bkz.: A124-A125 paragrafları).

Denetim şirketinin kalite kontrol yönetim politika ve veya prosedürleri

A124. Denetçinin faydalandığı iç uzman, denetim şirketinin yöneticisi veya geçici olanlar dâhil çalışanı olabilir ve bundan dolayı söz konusu şirketin KKS KYS 1 veya en az KKS KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer düzenlemelere uygun olan kalite kontrol yönetim politika ve veya prosedürlerine tabi olabilir. Ayrıca iç uzman, denetim şirketiyle ortak kalite kontrol yönetim politika ve veya prosedürlerini paylaşan denetim ağına dâhil bir şirketin yöneticisi veya geçici olanlar dâhil çalışanı olabilir. Denetçinin faydalandığı dış uzman, denetim ekibinin üyesi değildir. , bu nedenle KKS KYS 1 uyarınca kalite kontrol politika ve prosedürlerine tabi değildir.

A125. Denetim ekipleri; denetim şirketi veya diğer taraflarca sunulan bilgiler aksini göstermediği sürece denetim şirketinin kalite kontrol sistemine güvenebilir. Denetim ekibi genellikle denetim şirketinin kalite yönetim sistemini esas alabilir. Bu durumun güvenin boyutu şartlara göre farklılık gösterir ve aşağıdaki hususlarla bağlantılı olarak denetçinin prosedürlerinin niteliği, zamanlaması ve kapsamını etkileyebilir:

...

• Uzmanın çalışmasının yeterliliğine ilişkin olarak denetçinin yaptığı değerlendirme. Örneğin, denetim şirketinin eğitim programları, sahip oldukları uzmanlık ile kanıt toplama süreci arasındaki ilişki hakkında iç uzmanlara yeterli bilgi sağlayabilir. Bu eğitime eğitimin ve iç uzmanların çalışmalarının kapsamının belirlenmesine yönelik kurallar gibi denetim şirketinin diğer süreçlerinin esas alınması süreçlerine güven duyulması; denetçinin, uzmanın çalışmasının yeterliliğine ilişkin değerlendirmesinde kullandığı prosedürlerin niteliği, zamanlaması ve kapsamını etkileyebilir.

• Denetim şirketinin izleme ve düzeltme süreçleri aracılığıyla mevzuata uygunluğun sağlanması.

• Uzmanla yapılan anlaşma.

Bu tür bir esas alma durumu güven, denetçinin bu GDS hükümlerini yerine getirme sorumluluğunu azaltmaz.

...

Uzmanın Yetkinliği, Kabiliyeti ve Tarafsızlığı (Bkz.: 52(a) paragrafı)

A126. Uzmanın yetkinliği, kabiliyeti ve tarafsızlığına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibi çeşitli kaynaklardan elde edilebilir:

...

• Denetim şirketinin kalite kontrol yönetim politika ve veya prosedürleri (Bkz.: A124-A125 paragrafları).

Güvence Sonucunun Oluşturulması

Kanıtların Yeterli ve Uygun Olması (Bkz.: 12(1), 64 üncü paragraflar)

A147. Kanıtlar, denetçinin ulaştığı sonucun ve güvence raporunun desteklenmesi için gereklidir. Kanıtlar, yapı olarak kümülatiftir ve öncelikle denetim sırasında uygulanan prosedürlerden elde edilir. Bununla birlikte kanıtlar, daha önce yürütülen denetimlerden (denetçinin bir önceki denetimden bu yana, bilgilerin cari denetimle olan ilgisini etkileyebilecek değişikliklerin olup olmadığına karar vermesi şartıyla) veya denetim şirketinin müşteri ilişkisinin ve güvence sözleşmesinin kabulü kurulması ve devam ettirilmesine ilişkin kalite kontrol politika veya prosedürleri gibi diğer kaynaklardan elde edilen bilgileri de içerebilir. Kanıtlar, ...

Kapsam Kısıtlamaları (Bkz.: 26 ve 66 ncı paragraflar)

A156. Bir kapsam kısıtlaması aşağıdaki hususlardan kaynaklanabilir:

...

(c) Sorumlu taraf, ölçüm veya değerlendirmeyi yapan taraf veya denetimi yaptıran tarafın denetçi üzerinde uyguladığı -denetçinin şartlara göre önemli olduğunu düşündüğü bir prosedürü uygulamasının engellenmesi gibi- kısıtlamalar. Bu tür kısıtlamaların denetim üzerinde -denetçinin güvence denetimi riski ile müşteri ilişkisi ve güvence denetim sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesine ilişkin değerlendirmelerine yönelik etkiler gibi- farklı etkileri olabilir.

Geçerli Kalite Kontrol Yönetim Hükümleri (Bkz.: 69(ğ) paragrafı)

A172. Güvence raporundaki geçerli kalite kontrol yönetim hükümlerine ilişkin örnek bir ifade aşağıda yer almaktadır:

Denetim şirketi, Kalite Kontrol Standardı 1 hükümlerini uygulamakta ve-bu doğrultuda etik hükümler, mesleki standartlar ve geçerli mevzuat hükümlerine uygunluk-konusunda yazılı politika ve prosedürler dâhil, kapsamlı bir kalite kontrol sistemi sürdürmektedir.

Denetim şirketi; etik hükümlere, mesleki standartlara ve mevzuat hükümlerine uygunluk sağlamaya ilişkin politika veya prosedürler dâhil olmak üzere, bir kalite yönetim sistemi tasarlamayı, uygulamayı ve sistemin işleyişini sağlamayı zorunlu kılan Kalite Yönetim Standardı 1 hükümlerini uygulamaktadır.

Çalışma Kâğıtlarının Nihai Denetim Dosyasında Birleştirilmesi

A205. KKS KYS 1 (veya en az KKS KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer düzenlemeler) denetim şirketlerinin, çalışma kâğıtlarının nihai denetim dosyasında birleştirilmesi işlemini zamanında tamamlamalarına yönelik politika ve prosedürler çalışma kâğıtlarının rapor tarihinden sonra zamanında birleştirilmesine ilişkin bir kalite hedefi oluşturmalarını gerektirir.¹⁷⁶ Çalışma kâğıtlarının nihai denetim dosyasında birleştirilmesi işleminin tamamlanması için uygun süre genellikle, güvence raporu tarihinden itibaren en fazla altmış gündür.¹⁷⁷

¹⁷⁶ KKS 1, 45 inci paragraf KYS 1, 31(f) paragrafı

¹⁷⁷ KKS 1, A54 paragrafı KYS 1, A83 paragrafı

A207. KKS KYS 1 (veya en az KKS KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer düzenlemeler) denetim şirketlerinin, çalışma kâğıtlarını saklamalarına yönelik politika ve prosedürler ihtiyaçlarını karşılamak ve mevzuata, etik hükümlere veya mesleki standartlara uygunluk sağlamak için çalışma kâğıtlarını gerekli şekilde saklamak ve muhafaza etmek üzere bir kalite hedefi oluşturmalarını gerektirir.¹⁷⁸ Güvence denetimleri için çalışma kâğıtlarını saklama süresi, normalde güvence raporu tarihinden başlamak üzere Kurum tarafından belirlenen süreden daha kısa olamaz.¹⁷⁹

¹⁷⁸ KKS 1, 47 nci paragraf KYS 1, 31(f) paragrafı

¹⁷⁹ KKS 1, A61 paragrafı KYS 1, A85 paragrafı

...

GDS 3402

HİZMET KURULUŞUNDAKİ KONTROLLERE İLİŞKİN GÜVENCE RAPORLARI

6. GDS 3000’e uyum, diğer hususların yanı sıra denetçinin Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar’ın (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) güvence denetimleriyle ilgili hükümlerine veya en az Etik Kurallarda öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer düzenlemelere uymasını gerektirir.¹⁸⁰ Aynı zamanda denetçinin KKS KYS 1¹⁸¹’i veya en az Kalite Kontrol Yönetim Standardı 1 (KKS KYS 1)’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer mevzuat hükümlerini uygulayan, denetim şirketinin (denetim şirketi tanımı denetim üstlenen bir bağımsız denetçiyi de içerir.) bir üyesi olmasını gerektirir.

¹⁸⁰ GDS 3000, 3(a), 20 ve 34 üncü paragraflar

¹⁸¹ GDS 3000, 3(b) ve 31(a) paragrafları. KKS KYS 1 Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Kuruluşları Şirketleri ve Bağımsız Denetçiler İçin Kalite Kontrol Yönetimi

50. Hizmet kuruluşu denetçisi, çalışma kâğıtlarını bir denetim dosyasında birleştirir ve hizmet kuruluşu denetçisinin güvence raporu tarihinden sonra nihai denetim dosyasının oluşturulmasına ilişkin idari süreci zamanında tamamlar.¹⁸²

¹⁸² KKS KYS 1, A54-A55 A83-A85 paragrafları daha fazla rehberlik sağlamaktadır.

Hizmet Kuruluşu Denetçisinin Güvence Raporunu Hazırlaması

Hizmet Kuruluşu Denetçisinin Güvence Raporunun İçeriği

53. Hizmet kuruluşu denetçisinin güvence raporu, asgari olarak aşağıdaki temel unsurları içerir (Bkz.: A47 paragrafı):

...

(g) Denetçinin faaliyet gösterdiği denetim şirketinin, KKS KYS 1’i veya en az KKS KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer mevzuat hükümlerini uyguladığına ilişkin bir açıklama.

...

(k) Hizmet kuruluşu denetçisinin görüşünü dayandırdığı kanıtları elde ettiği tarihten daha erken olmamak kaydıyla, denetçinin güvence raporunun tarihi. Güvence raporuna aşağıdakilerden önceki bir tarih verilemez:

(i) Hizmet kuruluşu denetçisinin görüşünü dayandırdığı kanıtları elde ettiği tarih ve

(ii) KYS 1 veya denetim şirketinin politika veya prosedürleri uyarınca denetimin kalitesinin gözden geçirilmesi zorunlu olduğunda, söz konusu gözden geçirmenin tamamlandığı tarih.

...

Belgelendirme (Bkz.: 51 inci paragraf)

A46. KKS KYS 1 (veya en az KKS KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer mevzuat hükümleri) denetim şirketlerinin, çalışma kâğıtlarının nihai denetim dosyasında birleştirme işlemini zamanında tamamlamalarına yönelik politika ve prosedürler çalışma kâğıtlarının rapor tarihinden sonra zamanında birleştirilmesine ilişkin bir kalite hedefi oluşturmalarını gerektirir.¹⁸³ Çalışma kâğıtlarının nihai denetim dosyasında birleştirilmesi işleminin tamamlanması için uygun süre hizmet kuruluşu denetçisi raporu tarihinden itibaren en fazla altmış gündür.¹⁸⁴

¹⁸³ KKS 1, 45 inci paragraf KYS 1, 31(f) paragrafı

¹⁸⁴ KKS 1, A54 paragrafı KYS 1, A83 paragrafı

Ek 2

Örnek 1: 2 nci Tip Hizmet Kuruluşu Denetçisinin Güvence Raporu

Bağımsızlığımız ve Kalite Kontrol Yönetimi

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan, dürüstlük, tarafsızlık, mesleki yeterlik ve özen, sır saklama ve mesleğe uygun davranıştan oluşan temel ilkelere dayanan, Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar’ın (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) bağımsızlık ve diğer etik hükümlere uymaktayız.

Denetim şirketimiz; Kalite Kontrol Standardı 1¹⁸⁵’i uygulamakta ve dolayısıyla etik hükümlere, mesleki standartlara ve mevzuat hükümlerine uygunluk sağlandığına dair-belgelendirilmiş politika ve prosedürleri içeren-kapsamlı bir kalite kontrol yönetim sisteminin devamlılığını sağlamaktadır.

Denetim şirketi; etik hükümlere, mesleki standartlara ve mevzuat hükümlerine uygunluk sağlamaya ilişkin politika veya prosedürler dâhil olmak üzere, bir kalite yönetim sistemi tasarlamayı, uygulamayı ve sistemin işleyişini sağlamayı zorunlu kılan Kalite Yönetim Standardı 1¹⁸⁶ hükümlerini uygulamaktadır.

Örnek 2: 1 inci Tip Hizmet Kuruluşu Denetçisinin Güvence Raporu

Bağımsızlığımız ve Kalite Kontrol Yönetimi

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan, dürüstlük, tarafsızlık, mesleki yeterlik ve özen, sır saklama ve mesleğe uygun davranıştan oluşan temel ilkelere dayanan, Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar’ın (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) bağımsızlık ve diğer etik hükümlere uymaktayız.

Denetim şirketi; Kalite Kontrol Yönetim Standardı 1’i uygulamakta ve dolayısıyla etik hükümlere, mesleki standartlara ve mevzuat hükümlerine uyduğuna dair belgelendirilmiş politika ve prosedürleri içeren kapsamlı bir kalite kontrol yönetim-sisteminin devamlılığını sağlamaktadır.

Denetim şirketi; etik hükümlere, mesleki standartlara ve mevzuat hükümlerine uygunluk sağlamaya ilişkin politika veya prosedürler dâhil olmak üzere, bir kalite yönetim sistemi tasarlamayı, uygulamayı ve sistemin işleyişini sağlamayı zorunlu kılan Kalite Yönetim Standardı 1¹⁸⁷ hükümlerini uygulamaktadır.

¹⁸⁵ KKS KYS 1 Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Kuruluşları Şirketleri ve Bağımsız Denetçiler İçin Kalite Kontrol Yönetimi

¹⁸⁶ KYS 1 Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Şirketleri İçin Kalite Yönetimi

¹⁸⁷ KYS 1 Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Şirketleri İçin Kalite Yönetimi

...

GDS 3420

BİR İZAHNAMEDE YER ALAN PROFORMA FİNANSAL BİLGİLERİN DERLENMESİNE İLİŞKİN RAPORLAMA YAPMAK ÜZERE ÜSTLENİLEN GÜVENCE DENETİMLERİ

8. GDS 3000’e uygunluk, diğer hususların yanı sıra denetçinin Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler için Etik Kuralların (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) güvence denetimleriyle ilgili hükümlerine veya en az Etik Kurallarda öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer düzenlemelere uymasını gerektirir.¹⁸⁸ Aynı zamanda sorumlu denetçinin KKS KYS 1¹⁸⁹’i veya en az KKS KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer mevzuat hükümlerini uygulayan, denetim şirketinin (Denetim şirketi tanımı tek başına faaliyet gösteren bir bağımsız denetçiyi de içerir.) bir üyesi olmasını gerektirir.

¹⁸⁸ GDS 3000, 3(a), 20 ve 34 üncü paragraflar

¹⁸⁹ GDS 3000, 3(b) ve 31(a) paragrafları. KKS KYS 1 Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Kuruluşları Şirketleri ve Bağımsız Denetçiler İçin Kalite Kontrol Yönetimi

35. Denetçi raporu, asgari aşağıdaki temel unsurları içerir (Bakınız: A57 paragrafı):

...

(f) Denetçinin şirketinin KKS KYS 1’i veya en az KKS KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer mevzuat hükümlerini uyguladığına ilişkin bir açıklama,

...

Ek

Olumlu Görüş İçeren Denetçi Raporu Örneği

...

Bağımsızlığımız ve Kalite Kontrol Yönetimi

Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan, dürüstlük, tarafsızlık, mesleki yeterlik ve özen, sır saklama ve mesleğe uygun davranıştan oluşan temel ilkelere dayanan, Bağımsız Denetçiler için Etik Kuralların (Bağımsızlık Standartları Dâhil) bağımsızlık ve diğer etik hükümlerine uygunluk sağlamaktayız.

Denetim şirketimiz; Kalite Kontrol Yönetim Standardı 1 ¹⁹⁰’i uygulamakta ve dolayısıyla etik hükümlere, mesleki standartlara ve yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygunluk sağlandığına dair belgelendirilmiş politika ve prosedürleri içeren kapsamlı bir kalite kontrol yönetim sisteminin devamlılığını sağlamaktadır.

Denetim şirketi; etik hükümlere, mesleki standartlara ve mevzuat hükümlerine uygunluk sağlamaya ilişkin politika veya prosedürler dâhil olmak üzere, bir kalite yönetim sistemi tasarlamayı, uygulamayı ve sistemin işleyişini sağlamayı zorunlu kılan Kalite Yönetim Standardı 1¹⁹¹ hükümlerini uygulamaktadır.

¹⁹⁰ KKS 1 KYS 1, Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Kuruluşları Şirketleri ve Bağımsız Denetçiler İçin Kalite Kontrol Yönetimi

¹⁹¹ KYS 1, Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Şirketleri İçin Kalite Yönetimi

...

İHS 4410

FİNANSAL BİLGİLERİ DERLEME İŞİ

Giriş

Kapsam

Kalite Kontrol Yönetim Standardı 1(KKS KYS 1)¹⁹² ile İlişki

4. Kalite kontrol yönetim sistemleri, politika ve prosedürleri denetim şirketinin sorumluluğundadır. KKS KYS 1, denetim şirketlerinin yürüttüğü derleme işleri için de geçerlidir.¹⁹³ Bu İHS’nin derleme işi düzeyindeki kalite kontrole yönetimine ilişkin hükümleri, denetim şirketinin KKS KYS 1’e veya en az KKS KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer düzenlemelere tabi olduğu ön kabulüne dayanarak düzenlenmiştir (Bkz.: A6-A11 paragrafları).

¹⁹² KKS KYS 1 Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Kuruluşları Şirketleri ve Bağımsız Denetçiler İçin Kalite Kontrol Yönetimi

¹⁹³ KKS KYS 1, 4 üncü 5 inci paragraf

Tanımlar

17. Terimler Sözlüğü¹⁹⁴ bu İHS’de tanımlanan terimleri içerir. Terimler Sözlüğünde ayrıca bu İHS’de geçen diğer terimlerin ortak ve tutarlı biçimde yorumlanmasına yardımcı olmak amacıyla bu terimlere ilişkin açıklamalara da yer verilmiştir. Aşağıdaki terimler bu İHS’de, karşılarında belirtilen anlamlarıyla kullanılmıştır:

...

(b) İş ekibi: İşi yürüten sorumlu denetçi ve personel ile denetçiler ve diğer çalışanlar ile denetim şirketi veya denetim-ağına dâhil şirket tarafından görevlendirilen, personel işle ilgili prosedürleri uygulayan diğer kişilerdir. Denetim şirketi veya denetim ağına dâhil şirket tarafından şirket dışından görevlendirilen uzmanlar (dış uzman) bu ekibe dâhil değildir. Dış uzman bu ekibe dâhil değildir.

...

(d) Etik hükümler: İş ekibinin finansal bilgileri derleme işini yürütürken tabi olduğu, Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar’da (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) yer alan hükümler ile mevzuatta yer alan daha kısıtlayıcı diğer hükümlerdir. Finansal bilgileri derleme işine ilişkin olarak iş ekibinin tabi olduğu mesleki etik ilkeler ve hükümlerdir. Etik hükümler; Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar’da (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) yer alan hükümler ile mevzuatta yer alan daha kısıtlayıcı diğer hükümlerden oluşur. (Bkz.: A21 paragrafı).

(e) Sorumlu denetçi: Finansal bilgileri derleme işinden, söz konusu işin yürütülmesinden ve denetim şirketi adına düzenlenen rapordan sorumlu olan ve Kurumdan onay almış denetim şirketi yöneticisi veya şirket tarafından atanmış şirketteki başka bir denetçidir.

¹⁹⁴ Kurum tarafından yayımlanan Kalite Yönetim Kontrol, Bağımsız Denetim, Sınırlı Bağımsız Denetim, Diğer Güvence Denetimleri ve İlgili Hizmetler Standartlarına yönelik Terimler Sözlüğü

...

Finansal Bilgileri Derleme İşine İlişkin Kalite Kontrol

23. Sorumlu denetçi, aşağıdaki hususlara ilişkin genel sorumluluğu üstlenir:

(a) Görevlendirildiği her bir finansal bilgileri derleme işinin genel kalitesi Görevlendirilen her bir finansal bilgileri derleme işinin kalitesinin yönetilmesi ve kaliteye ulaşılması ve denetim boyunca yeterli ve uygun bir şekilde söz konusu denetimde ver alınması ve

(b) İşin, aşağıdakiler aracılığıyla denetim şirketinin kalite kontrol politika ve prosedürlerine yönetim politika veya prosedürlerine uygun olarak yürütülmesi (Bkz.: A30 paragrafı):

(i) Müşteri ilişkisinin ve finansal bilgileri derleme sözleşmesinin sözleşmenin kabulü ve devam ettirilmesine ilişkin uygun prosedürlerin şirket politika veya prosedürlerinin takip edilmesi (Bkz.: A31 paragrafı),

(iA) İşin nitelik ve içinde bulunduğu şartlar, denetim şirketinin politika veya prosedürleri ve iş esnasında meydana gelebilen her türlü değişiklik dikkate alınarak, işin yürütülmesi için yeterli ve uygun kaynakların iş ekibine zamanında tahsis edildiğine veya kullanımına hazır tutulduğuna karar verilmesi.

(ii) İş ekibinin tamamının, yeterli zaman dâhil olmak üzere, finansal bilgileri derleme işinin yürütülmesine ilişkin uygun yetkinlik ve kabiliyete sahip olduğundan emin olunması,

(iii) İş ekibi üyelerinin ilgili etik hükümleri ihlal ettiklerine ilişkin göstergelere karşı dikkatli olunması ve iş ekibi üyelerinin etik hükümleri ihlal ettiklerini işaret eden hususların sorumlu denetçinin dikkatini çekmesi hâlinde yapılacak uygun işlemin belirlenmesi (Bkz.: A32 paragrafı),

(iv) İş ekibi üyelerinin yönlendirilmesi ve gözetimi ile çalışmalarının gözden geçirilmesi ve finansal bilgileri derleme işinin, mesleki standartlar ve yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmesi, yönlendirilmesi ve gözetimi ile yürütülmesi ve

(v) Derleme işine ilişkin uygun belgelendirmenin yapılması ve çalışma kâğıtlarının birleştirilmesi, gerekli şekilde saklanması sürdürülmesi ve muhafaza edilmesi için sorumluluğun üstlenilmesi ve

(vi) KYS 1 veya denetim şirketinin politika veya prosedürleri uyarınca kalitenin gözden geçirilmesi zorunlu olduğunda, söz konusu gözden geçirme tamamlanıncaya kadar rapora tarih verilmemesi.¹⁹⁵

¹⁹⁵ KYS 2 Denetimin Kalitesinin Gözden Geçirilmesi

Müteakip İşler

26. Birbirini takip eden dönemlerde derleme işi yapılması durumunda denetçi, denetim şirketinin müşteri ilişkisi veya iş ile ilgili muhakemelerindeki değişiklikler dâhil, işin kabul edilmesi sırasında değerlendirilen hususlardaki değişiklikler dâhil, sözleşme şartlarının içinde bulunulan durum ve gerçeklere göre revize edilmesinin gerekli olup olmadığını ve sözleşmenin mevcut şartlarının yönetime hatırlatılmasına ihtiyaç olup olmadığını değerlendirir (Bkz.: A45 paragrafı).

Rapor

40. Finansal bilgileri derleme işine ilişkin rapor yazılı olarak düzenlenir ve aşağıdaki unsurları içerir (Bkz.: A62-A63, A69 A70 paragrafları):

...

KKS 1 KYS’ler ile İlişki (Bkz.: 4 üncü paragraf)

A6. KKS 1 denetim şirketinin, finansal bilgileri derleme işleri dâhil, ilgili hizmetlere yönelik kalite kontrol sistemini kurma ve bu sistemin devamlılığını sağlama sorumluluğunu düzenler. Bu sorumluluklar denetim şirketinin aşağıdakileri oluşturmasına yöneliktir. KYS 1, denetim şirketinin, finansal bilgileri derleme işleri dâhil, ilgili hizmetlere ilişkin kalite yönetim sistemi tasarlama, uygulama ve sistemin işleyişini sağlama sorumluluklarını düzenler. ¹⁹⁶ KYS 1 ayrıca, denetim şirketinin, kalitesi gözden geçirilmesi gereken hizmetlere yönelik politika veya prosedürler oluşturma sorumluluklarını da düzenler.¹⁹⁷ KYS 2, kaliteyi gözden geçiren kişinin atanması, liyakati ve söz konusu gözden geçirmenin yürütülmesi ve belgelendirilmesine ilişkin hususları düzenler.¹⁹⁸:

• Kalite kontrol sistemi ve

• Kalite kontrol sisteminin amacına ulaşması için şirketin tasarladığı politikalar ile bu politikalara uyum sağlanmasına ve izlenmesine ilişkin şirket prosedürleri.

¹⁹⁶ KYS 1, 1 inci paragraf

¹⁹⁷ KYS 1, 2(a) paragrafı

¹⁹⁸ KYS 1, 2(b) paragrafı

A7. KKS 1’e göre denetim şirketinin amacı aşağıdaki hususlara ilişkin makul güvence sağlayan bir kalite kontrol sistemi kurmak ve bu sistemin devamlılığını sağlamaktır: KYS 1 uyarınca denetim şirketinin amacı; finansal bilgileri derleme işleri dâhil, ilgili hizmetlere ilişkin olarak,

(a) Denetim şirketinin ve personelinin, mesleki standartlar ile mevzuat hükümlerine uyduğu ve

(b) Denetim şirketi veya sorumlu denetçi tarafından düzenlenen raporların, içinde bulunulan şartlara uygun olduğu.¹⁹⁹

(a) Denetim şirketi ve personelinin, sorumluluklarını mesleki standartlara ve mevzuat hükümlerine uygun olarak yerine getirdiği ve işi söz konusu standartlara ve mevzuat hükümlerine uygun yürüttüğü ve

(b) Denetim şirketi (sorumlu denetçi) tarafından düzenlenen raporların içinde bulunulan şartlara uygun olduğu

hususlarında kendisine makul güvence sağlayan bir kalite yönetim sistemi tasarlamak, uygulamak ve işleyişini sağlamaktır.²⁰⁰

¹⁹⁹ KKS KYS 1, 11 inci paragraf

²⁰⁰ KKS 1, 11 inci paragraf KYS 1, 14 üncü paragraf

A8. Bazı ülkelerde finansal bilgileri derleme işleriyle ilgili olarak KKS KYS 1’in uygulanmasına yönelik bir mevzuat bulunmayabilir ve bu ülkelerde derleme işlerini yürüten denetim şirketleri için kalite kontrole yönelik yükümlülükler getirilmiş olabilir. Bu İHS’nin derleme işine yönelik kalite kontrolle yönetimiyle ilgili hükümleri; söz konusu ülkede kalite kontrole yönetimine ilişkin getirilen yükümlülüklerin, asgari olarak KKS KYS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevada olduğu ön kabulüne dayanır. Söz konusu hükümler; KKS 1’de yer alan hükümlerin amaçlarına ulaşılması konusunda denetim şirketine aşağıdaki unsurların her birini ele alan politika ve prosedürleri içeren bir kalite kontrol sistemi oluşturma zorunluluğunu da içeren bir yükümlülük getirdiğinde KYS 1’in hükümlerini ele aldığında ve KYS 1’in amacına ulaşması konusunda denetim şirketine yükümlülükler getirdiğinde, bu ön kabul şartı sağlanmış olur. Tüm bu hususların yanı sıra KYS 1 ile uygunluk sağlanması, denetim şirketinin kalite yönetim sisteminin aşağıdaki sekiz unsurdan oluşmasını gerektirir:²⁰¹

• Denetim şirketi bünyesinde kaliteye ilişkin liderlik sorumlulukları,

• Etik hükümler,

• Müşteri ilişkisinin ve sözleşmenin kabulü ve devam ettirilmesi,

• İnsan kaynakları,

• İşin yürütülmesi ve

• İzleme,

• Denetim şirketinin risk değerlendirme süreci,

• Üst yönetim ve liderlik yapısı,

• Etik hükümler.

• Müşteri ilişkisinin ve belirli bir sözleşmenin kabulü ve devam ettirilmesi,

• Denetim veya hizmetin yürütülmesi,

• Kaynaklar,

• Bilgi ve iletişim,

• İzleme ve düzeltme süreci.

201 KYS 1, 6 ncı paragraf

A10. İş ekipleri, denetim şirketi veya diğer tarafların sunduğu bilgiler aksini göstermediği sürece denetim şirketinin kalite kontrol yönetim sistemine güvenebilir. Örneğin iş ekipleri; İş ekibi genellikle aşağıdaki durumlar hariç olmak üzere, denetim şirketinin kalite yönetim sistemini esas alabilir:

• İş ekibinin bilgisi veya uygulama tecrübesinin, denetim şirketinin politika veya prosedürlerinin işin nitelik ve içinde bulunduğu şartları etkin bir biçimde ele almadığını göstermesi veya

• Bu politika veya prosedürlerin etkinliği hakkında denetim şirketi veya diğer tarafların sağladığı bilgilerin aksine işaret etmesi.

Örneğin, iş ekibi aşağıdakilere ilgili olarak denetim şirketinin kalite yönetim sistemini esas alabilir:

• İşe almaya ve eğitime yönelik prosedürler aracılığıyla personelin yetkinliğinin yetkinlik ve kabiliyetinin sağlanması,

• Müşteri ilişkisinin kurulması ve devam-ettirilmesine yönelik sistemler aracılığıyla müşteri ilişkisinin devam ettirilmesi Müşteri ilişkisinin ve finansal bilgileri derleme sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesine yönelik denetim şirketinin politika veya prosedürleri aracılığıyla müşteri ilişkisinin devam ettirilmesi,

• İzleme süreci aracılığıyla mevzuat hükümlerine uyum uygunluğun sağlanması,

hususlarında denetim şirketinin kalite kontrol yönetim sistemine güvenebilir. Kalite kontrol yönetim sisteminde belirlenen, finansal bilgileri derleme işini etkileyebilecek eksiklikleri dikkate alırken sorumlu denetçi, ilgili durumu düzeltmek amacıyla denetim şirketi tarafından alınan önlemlerin finansal bilgileri derleme işi bağlamında yeterli olup olmadığını göz önünde bulundurabilir. Sorumlu denetçi, denetim şirketinin kalite yönetim sisteminde belirlenen ve güvence denetimini etkileyebilecek eksiklikleri²⁰² değerlendirirken, denetim şirketinin söz konusu eksiklikleri ele almak amacıyla yerine getirdiği düzeltici adımları dikkate alabilir.

²⁰² KYS 1, 16(a) paragrafı

A11. Denetim şirketinin kalite kontrol yönetim sisteminde bir eksiklik bulunması, tek başına, finansal bilgileri derleme işinin mesleki standartlar ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmediği veya raporun içinde bulunulan şartlara uygun olmadığı sonucuna varılması için dayanak teşkil etmeyebilir.

Finansal Bilgileri Derleme İşine İlişkin Kalite Kontrol Yönetimi (Bkz.: 23 (b) paragrafı)

A30. Sorumlu denetçi, her bir işin genel kalitesine ilişkin sorumluluğu üstlenmesi bağlamında, atacağı adımlar ile denetim ekibinin diğer üyelerine vereceği mesajlarda, işin kalitesi açısından:

(a) Çalışmaların mesleki standartlar-ile-yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmesinin,

(b) Denetim şirketinin kalite kontrol-politika ve prosedürlerine uyum-sağlanmasının ve

(c) Raporun-bu İHS’ye uygun-olarak düzenlenmesinin,

önemini vurgular.

Sorumlu denetçi, her bir işte kalitenin yönetilmesi ve kaliteye ulaşılmasına ilişkin genel sorumluluğu üstlenirken, atacağı adımlar ile iş ekibinin diğer üyelerine vereceği mesajlarda, finansal bilgileri derleme işinin yürütülmesinde kalitenin esas olduğunu ve işin kalitesi açısından:

(a) Çalışmaların mesleki standartlar ile mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülmesinin önemini,

(b) Denetim şirketinin kalite yönetim politika veya prosedürlerine uyumun önemini,

(c) Raporun bu İHS’ye uygun olarak düzenlenmesinin önemini ve

vurgular.

Müşteri İlişkisinin ve Derleme Sözleşmesinin Kabulü ve Devam Ettirilmesi (Bkz.: 23(b)(i) paragrafı)

A31. KKS 1, denetim şirketinin;

- Yeni bir müşteriyle iş ilişkisi kurmadan önce,

- Mevcut bir müşteriye-hizmet vermeye devam edip etmeme kararı verirken ve

- Mevcut bir müşteriden yeni bir işi kabul edip etmemeyi değerlendirirken,

şartlara göre gerekli gördüğü her türlü bilgiyi elde etmesini zorunlu kılar. Müşteri ilişkisinin ve derleme sözleşmesinin kabulü ve devam ettirilmesi açısından ulaşılan sonuçların uygun olup olmadığının belirlenmesinde sorumlu denetçiye yardımcı olan bilgiler arasında işletmenin büyük pay sahiplerinin, kilit yöneticilerinin ve üst yönetimden sorumlu olanların dürüstlüğüne ilişkin bilgiler yer alır. Sorumlu denetçinin, işin uygun bir şekilde yürütülmesini etkileyebilecek derecede yönetimin dürüstlüğünden şüphelenmesi için bir sebebin bulunması durumunda, işin kabul edilmesi uygun olmayabilir. KYS 1; denetim şirketinin, müşteri ilişkisinin veya sözleşmenin kabul edilip edilmemesi veya devam ettirilip ettirilmesine yönelik muhakemelerinin uygunluğunu ele alan kalite hedefleri oluşturmasını zorunlu kılar. Söz konusu muhakemeler; finansal bilgileri derleme işinin niteliği ve şartları ile bu tür muhakemeleri desteklemek için yeterli olan- müşterinin (yönetim ve -uygun hâllerde- üst yönetimden sorumlu olanlar dâhil) dürüstlüğü ve etik değerleri hakkında elde edilen bilgilere dayanmaktadır.

İşin Yürütülmesi Sırasında Etik Hükümlere Uyum (Bkz.: 23(b)(iii) paragrafı)

A32. KKS 1, denetim şirketinin kendisinin ve personelinin etik hükümlere uyduklarına dair makul güvence sağlamayı amaçlayan politika ve prosedürler oluşturma sorumluluğunu düzenler. KYS 1; denetim şirketinin, sorumlulukların etik hükümlere uygun olarak yerine getirilmesine yönelik olarak kalite hedefleri oluşturma sorumluluğunu düzenler. Bu İHS sorumlu denetçinin, denetim ekibinin etik hükümlere uymasıyla ilgili sorumluluklarını belirler.²⁰³

²⁰³ KYS 1, 29 uncu paragraf

...

YÜRÜRLÜK TARİHİ

Kalite Yönetim Projesinden Kaynaklı Olarak Diğer Bazı Standartlarda Yapılan Değişiklikler, Kalite Yönetim Standardı 1 Finansal Tabloların Bağımsız Denetim veya Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri veya İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Şirketleri İçin Kalite Yönetimi ile aynı tarihte yürürlüğe girer.