EN
TR
Karar No: 75935942-050.01.04-[01/231]
Karar Tarihi: 28.12.2020
Kararın Konusu: Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar’ın (Bağımsızlık Standartları Dâhil) Türkiye Denetim Standartlarında Yaptığı Değişikliklerin Yayımlanması
660 sayılı KHK’nın 9’uncu maddesi uyarınca; uluslararası standartlara uyum sağlamak üzere, Uluslararası Bağımsız Denetim ve Güvence Denetimi Standartları Kurulu (IAASB) tarafından “The Conforming Amendments to the IAASB’s International Standards as a Residt of the Revised IESBA Code” başlığıyla yayımlanan değişikliklerin mevzuata kazandırılması amacıyla; Kalite Kontrol Standardı (KKS) 1 Finansal Tabloların Bağımsız Denetim ve Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri ve İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Kuruluşları ve Bağımsız Denetçiler İçin Kalite Kontrol, Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 200 Bağımsız Denetçinin Genel Amaçları ve Bağımsız Denetimin Bağımsız Denetim Standartlarına Uygun Olarak Yürütülmesi, Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 220 Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Kalite Kontrol, Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 240 Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Bağımsız Denetçinin Hileye İlişkin Sorumlulukları, Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 250 Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Mevzuatın Dikkate Alınması, Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 260 Üst Yönetimden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişim, Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 600 Özel Hususlar-Topluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetimi (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil), Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 700 Finansal Tablolara İlişkin Görüş Oluşturma ve Raporlama, Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 720 Bağımsız Denetçinin Diğer Bilgilere İlişkin Sorumlulukları, Sınırlı Bağımsız Denetim Standardı (SBDS) 2400 Tarihî Finansal Tabloların Sınırlı Bağımsız Denetimi, Güvence Denetimi Standardı (GDS) 3000 Tarihî Finansal Bilgilerin Bağımsız Denetimi veya Sınırlı Bağımsız Denetimi Dışındaki Güvence Denetimleri, Güvence Denetimi Standardı (GDS) 3402 Hizmet Kuruluşundaki Kontrollere İlişkin Güvence Raporları, İlgili Hizmetler Standardı (İHS) 4410 Finansal Bilgileri Derleme İşi’nde yapılan değişikliklerin yayımlanmasına karar verilmiştir.
Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar’ın (Bağımsızlık Standartları Dâhil) Türkiye Denetim Standartlarında Yaptığı Değişiklikler
(KKS 1, BDS 200, BDS 220, BDS 240, BDS 250, BDS 260, BDS 600, BDS 700, BDS 720, SBDS 2400, GDS 3000, GDS 3402, İHS 4410)
Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar’da (Bağımsızlık Standartları Dâhil) yapılan değişiklik sonucunda KKS 1, BDS 200, BDS 220, BDS 240, BDS 250, BDS 260, BDS 600, BDS 700, BDS 720, SBDS 2400, GDS 3000, GDS 3402, İHS 4410’un ilgili paragraflarında aşağıda belirtilen şekilde değişiklikler yapılmıştır. Söz konusu değişiklikler, 01/01/2021 tarihinde veya sonrasında başlayacak hesap dönemlerinin denetiminde uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Kalite Kontrol Standardı (KKS) 1 Finansal Tabloların Bağımsız Denetim ve Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri ve İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Kuruluşları ve Bağımsız Denetçiler İçin Kalite Kontrol’ün;
1) 12 (ı) paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
12(ı). Etik hükümler: Denetim ekibinin ve denetimin kalitesini gözden geçiren kişinin finansal tabloların bağımsız denetimini veya sınırlı bağımsız denetimini ya da diğer güvence denetimlerini veya ilgili hizmetleri yürütürken tabi olduğu, Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar’da (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) yer alan hükümler ile mevzuatta yer alan daha kısıtlayıcı diğer hükümlerdir.
2) 21 (b) paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
21(b). Bağımsızlığa yönelik tehditleri belirlemesini, belirlediği tehditlerin kabul edilebilir bir düzeyde olup olmadığını değerlendirmesini, tehditlerin kabul edilebilir bir düzeyde olmaması durumunda ise tehdit oluşturan durumları ortadan kaldırmak, tehditleri kabul edilebilir bir düzeye indirmek için önlemler almak veya mevzuatla izin verilmesi hâlinde denetimden çekilmek suretiyle tehditleri ele almasını,
3) 25 (a) paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
25(a). Aynı kıdemli personelin bir güvence denetiminde uzun süre görev aldığı durumlarda işletmeyle olan uzun süreli ilişkiden kaynaklanan -kabul edilebilir düzeyin üstünde- tehdit oluşturan durumları ortadan kaldırmaya gerek olup olmadığının belirlenmesine yönelik veya söz konusu tehdidin azaltılması için önlemlerin alınmasına yönelik kıstaslar içeren ve
4) A7 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A7. Etik Kurallar aşağıda yer alan temel etik ilkeleri belirler:
(a) Dürüstlük,
(b) Tarafsızlık,
(c) Mesleki yeterlik ve özen,
(ç) Sır saklama ve
(d) Mesleğe uygun davranış.
Temel etik ilkeler, denetçiden beklenen standart davranışı belirler.
5) A8 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A8. Etik Kurallar, denetçinin temel etik ilkelere uyumu engelleyen tehditleri belirlerken, değerlendirirken ve ele alırken uygulaması gereken yaklaşımı belirleyen bir kavramsal çerçeve sunar. Bağımsız denetim, sınırlı bağımsız denetim ve diğer güvence denetimleri söz konusu olduğunda Etik Kurallar; kavramsal çerçevenin, bu denetimlerle ilgili bağımsızlığa yönelik tehditlere uygulanmasıyla oluşturulan Bağımsızlık Standartlarını belirler.
6) A9 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A9. Temel ilkeler özellikle;
• Denetim şirketindeki liderlik,
• Mesleki eğitim ve öğretim,
• İzleme ve
• İhlaller söz konusu olduğunda gerekenlerin yapılması süreci,
vasıtasıyla güçlendirilir.
7) A11 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A11. Yazılı taahhüt, basılı veya elektronik biçimde alınabilir. Denetim şirketi, taahhüt almak ve bir ihlale işaret eden bilgiler üzerine uygun adımları atmak suretiyle bağımsızlığa verdiği önemi ortaya koyar ve personel açısından konunun güncel ve göz önünde olmasını sağlar.
8) A12 paragrafı ve başlığı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
İşletmeyle Olan Uzun Süreli İlişki (Bkz.: 25 inci paragraf)
A12. Etik Kurallar, kişinin aşağıdakilerle olan uzun süreli ilişkisi sonucu doğabilecek tehdidi ele alır:
• İşletme ve işletme faaliyetleri,
• İşletmenin kıdemli yöneticileri veya
• Güvence denetimlerinde dayanak denetim konusu ve denetime konu bilgi,
9) A13 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A13. Etik Kurallar, kişinin güvence denetiminde uzun süre yer alması durumunda ortaya çıkabilecek tehdidin düzeyinin değerlendirilmesiyle ilgili etkenlere yönelik örnekler içerir. Etik Kurallar ayrıca, tehditlerin ele alınmasına yönelik adımlara ilişkin aşağıdakiler gibi örnekler içerir:
• Kişinin rotasyona tabi tutularak denetim ekibinden çıkarılmasıyla tehdidin ortadan kaldırılması veya
• Tehdidin kabul edilebilir bir düzeye indirilebilmesi için önlemler alınması (örneğin, düzenli olarak denetimin kalitesine yönelik bağımsız iç veya dış gözden geçirmenin yapılması).
10) A14 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A14. Etik Kurallar, belirli denetimlere yönelik olarak, sorumlu denetçinin, denetimin kalitesini gözden geçiren kişinin ve diğer kilit denetçilerin rotasyona tabi tutulmasını zorunlu kılar. Mevzuat, daha kısa sürelerde rotasyona tabi tutulmayı gerektirebilir.
Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 200 Bağımsız Denetçinin Genel Amaçları ve Bağımsız Denetimin Bağımsız Denetim Standartlarına Uygun Olarak Yiirütülmesi’nin;
1) A16 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A16. Denetçi finansal tabloların denetiminde, bağımsızlıkla ilgili olanlar dâhil, etik hükümlere tabidir. Etik hükümler genellikle, Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) ile mevzuatta yer alan daha kısıtlayıcı diğer hükümlerden oluşur.
2) A17 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A17. Etik Kurallar, aşağıda yer alan temel etik ilkeleri belirler:
(a) Dürüstlük,
(b) Tarafsızlık,
(c) Mesleki yeterlik ve özen,
(ç) Sır saklama ve
(d) Mesleğe uygun davranış,
Temel etik ilkeler, denetçiden beklenen standart davranışı belirler.
Etik Kurallar, denetçinin temel etik ilkelere uyumu engelleyen tehditleri belirlerken, değerlendirirken ve ele alırken uygulaması gereken yaklaşımı belirleyen bir kavramsal çerçeve sunar. Bağımsız denetim, sınırlı bağımsız denetim ve diğer güvence denetimleri söz konusu olduğunda Etik Kurallar; kavramsal çerçevenin, bu denetimlerle ilgili bağımsızlığa yönelik tehditlere uygulanmasıyla oluşturulan Bağımsızlık Standartlarını belirler.
3) A19 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A19. Kalite Kontrol Standardı 1 (KKS 1)9 veya en az KKS 1’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer düzenlemeler10, denetim şirketinin denetimler açısından kendi kalite kontrol sistemini oluşturma ve sürdürme sorumluğunu ele alır. KKS 1 denetim şirketinin, kendisinin ve personelinin bağımsızlıkla ilgili olanlar dâhil etik hükümlere uyduklarına dair makul güvence sağlamayı amaçlayan politika ve prosedürler oluşturma sorumluluğunu düzenler.11 BDS 220 sorumlu denetçinin etik hükümlere ilişkin sorumluluklarını düzenler. Bu sorumluluklar, sorumlu denetçinin;
- Gözlem ve gerektiğinde sorgulamalar yapmak suretiyle denetim ekibi üyelerinin etik hükümleri ihlal ettiklerini gösteren durumlara karşı dikkatli olmasını,
- Denetim ekibi üyelerinin etik hükümleri ihlal ettiklerini gösteren hususların dikkatini çekmesi hâlinde atılacak uygun adımlara karar vermesini ve
- Yürütülen denetim için geçerli olan bağımsızlık hükümlerine uyulup uyulmadığı konusunda bir sonuca ulaşmasını,
zorunlu tutar.12 BDS 220’ye uygun olarak, denetim ekibi, denetim şirketi veya diğer taraflarca sağlanan bilgiler aksini göstermediği sürece söz konusu denetim için geçerli olan kalite kontrol prosedürlerine ilişkin sorumluluklarını yerine getirirken, denetim şirketinin kalite kontrol sistemine güvenir.
9 KKS 1, “Finansal Tabloların Bağımsız Denetim ve Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri ve İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Kuruluşları ve Bağımsız Denetçiler İçin Kalite Kontrol”
10 BDS 220, “Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Kalite Kontrol” 2 nci paragraf
11 KKS 1, 20-25 inci paragraflar
12 BDS 220, 9-12 nci paragraflar
Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 220 Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Kalite Kontrol’ün;
1) 7 (h) paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
7 (h). Etik hükümler: Denetim ekibinin ve denetimin kalitesini gözden geçiren kişinin finansal tabloların bağımsız denetimini yürütürken tabi olduğu, Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar’da (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) yer alan hükümler ile mevzuatta yer alan daha kısıtlayıcı diğer hükümlerdir.
2) 9 uncu paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
9. Sorumlu denetçi, denetim boyunca gözlem ve gerektiğinde sorgulamalar yapmak suretiyle denetim ekibi üyelerinin etik hükümleri ihlal ettiklerini gösteren durumlara karşı her zaman dikkatli olur (Bkz.: A4-A5 paragrafları).
3) 10 uncu paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
10. Denetim şirketinin kalite kontrol sistemi aracılığıyla veya başka bir şekilde, denetim ekibi üyelerinin etik hükümleri ihlal ettiklerini gösteren hususların dikkatini çekmesi durumunda sorumlu denetçi, denetim şirketindeki diğer kişilerle istişare ederek atılacak adımlara karar verir (Bkz.: A5 paragrafı).
4) 11 (c) paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
11 (c). Belirlenen tehditlerin kabul edilebilir bir düzeyde olup olmadığını değerlendirir.
5) 11 (ç) paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
11 (ç). Kabul edilebilir bir düzeyde olmayan tehditleri ele almak için; tehdit oluşturan durumları ortadan kaldırmak, tehditleri kabul edilebilir bir düzeye indiren önlemler almak veya mevzuatla izin verilmesi hâlinde denetimden çekilmek suretiyle gerekli adımları atar. Sorumlu denetçi, gerekli adımların atılabilmesi için sorunun çözümüne engel teşkil eden hususları derhâl denetim şirketine bildirir (Bkz.: A6-A7 paragrafları).
6) A4 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A4. Etik Kurallar aşağıda yer alan temel etik ilkeleri belirler:
(a) Dürüstlük,
(b) Tarafsızlık,
(c) Mesleki yeterlik ve özen,
(ç) Sır saklama,
(d) Mesleğe uygun davranış.
Temel etik ilkeler, denetçiden beklenen standart davranışı belirler.
7) A6 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A6. Sorumlu denetçi, denetime ilişkin bağımsızlığa yönelik kabul edilebilir bir düzeyde olmayan bir tehdit tespit edebi lir. Bu durumda sorumlu denetçi, 11(ç) paragrafı uyarınca, söz konusu tehditler karşısında atılacak uygun adımları belirlemek için şirket içindeki ilgili kişi veya kişilere bu hususu bildirir. Bu adımlar, tehdit oluşturan durumların ortadan kaldırılmasını, tehditleri kabul edilebilir bir düzeye indirmek için önlemler alınmasını ya da mevzuatla izin verilmesi hâlinde denetimden çekilmeyi içerebilir.
8) A9 paragrafındaki 7 ve 8 no’lu dipnotlar aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A9. “7. Etik Kurallar, A320.8 paragrafı
8. Etik Kurallar, A360.22 ve A360.23 paragrafları”
Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 240 Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Bağımsız Denetçinin Hileye İlişkin Sorumlulukları’nın;
1) A6 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A6. Mevzuat ve etik hükümler, denetçinin ilave prosedürler uygulamasını ve ilave adımlar atmasını gerektirebilir. Örneğin, Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) denetçinin tespit edilen veya şüphelenilen aykırılıklara karşılık vermek için adım atmasını ve ilave adımların gerekip gerekmediğini belirlemesini gerektirir. Bu tür adımlar, tespit edilen veya şüphelenilen aykırılıkların -topluluk sorumlu denetçisi, topluluğa bağlı birim denetçisi veya topluluğa bağlı bir birimde topluluk finansal tablolarının denetimi dışında başka bir denetim faaliyeti yürüten denetçiler dâhil- topluluk içerisindeki diğer denetçilere bildirilmesini kapsayabilir.15
15 Etik Kurallar, 360.16 ve 360,18 U1 paragrafları
Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 250 Finansal Tabloların Bağımsız Denetiminde Mevzuatın Dikkate Alınması’nın;
1) A8 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A8. Mevzuat ve etik hükümler, denetçinin ilave prosedürler uygulamasını ve ilave adımlar atmasını gerektirebilir. Örneğin, Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) denetçinin tespit edilen veya şüphelenilen aykırılıklara karşılık vermek için adım atmasını ve ilave adımların gerekip gerekmediğini belirlemesini gerektirir. Bu tür adımlar, tespit edilen veya şüphelenilen aykırılıkların - topluluk sorumlu denetçisi, topluluğa bağlı birim denetçisi veya topluluğa bağlı bir birimde topluluk finansal tablolarının denetimi dışında başka bir denetim faaliyeti yürüten denetçiler, dâhil- topluluk içerisindeki diğer denetçilere bildirilmesini kapsayabilir.11
11 Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar, 360.16 ve 360.18 U1 paragrafları
2) A30 paragrafındaki 17 ve 18 no’lu dipnotlar aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A30. “17. Etik Kurallar, 360.21 U1 ve 360.25 U1-A360.27 paragrafları
18. Etik Kurallar, A114.1-114.1 U1 ve A360.26 paragrafları”
3) A36 paragrafındaki 19 no’lu dipnot aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A36. “19. Etik Kurallar, A360.28 paragrafı”
Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 260 Üst Yönetimden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişim’in;
1) 17 (a)(ii) paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
17(a)(ii). Kabul edilebilir bir düzeyde olmayan bağımsızlığa yönelik tehditlere ilişkin, tehdit oluşturan durumları ortadan kaldırmak veya tehditleri kabul edilebilir bir düzeye indirmek için önlemler almak dâhil, tehditleri ele almaya yönelik atılan adımlar (Bkz.: A29-A32 paragrafları).
2) A30 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A30. İlişkiler ve diğer hususlar ile kabul edilebilir bir düzeyde olmayan bağımsızlığa yönelik tehditlerin nasıl ele alındığı hakkındaki bildirimler, denetimin şartlarına göre farklılık gösterir ve genellikle bağımsızlığa ilişkin tehditleri, bu tehditleri azaltan ve tehdit oluşturan durumları ortadan kaldıran önlemleri içerir.
3) A31 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A31. Bağımsızlık yükümlülüğüne ilişkin ihlallerin tespit edildiği durumlarda, üst yönetimden sorumlu olanlara yapılacak özel bildirimler etik hükümlerle ya da mevzuatla, belirlenebilir. Örneğin, Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) herhangi bir ihlalin ve bu ihlale karşı denetim şirketinin attığı adımların ya da aldığı önlemlerin yazılı olarak üst yönetimden sorumlu olanlara bildirilmesini zorunlu kılar.25
25 Etik Kurallar, A400.80-A400.82 ve A400.84 paragrafları
4) A49 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A49. Denetim boyunca zamanında kurulan iletişim, üst yönetimden sorumlu olanlar ile denetçi arasında karşılıklı sağlam bir diyalogun oluşmasına katkıda bulunur. Bununla birlikte iletişime yönelik uygun zamanlama, denetimin şartlarına göre farklılık gösterir. Bu şartlar, konunun önemini, niteliğini ve üst yönetimden sorumlu olanlar tarafından atılması beklenen adımları içerir. Örneğin:
• Planlama konularıyla ilgili bildirimler, çoğunlukla denetimin ilk safhasında; ilk kez yapılan bir denetimde ise denetimin şartları üzerinde mutabakata varılması sürecinin bir parçası olarak yapılabilir.
• Denetim sırasında karşılaşılan önemli bir zorluğun üstesinden gelinmesi konusunda üst yönetimden sorumlu olanların denetçiye yardımcı olabileceği veya bu zorluğun denetçinin olumlu görüş dışında bir görüş vermesine sebep olma ihtimalinin bulunduğu durumlarda, söz konusu zorluğun ortaya çıkar çıkmaz bildirilmesi uygun olabilir. Benzer şekilde denetçi, tespit ettiği önemli iç kontrol eksikliklerini ortaya çıkar çıkmaz, BDS 265 uyarınca yazılı olarak bildirmeden önce, üst yönetimden sorumlu olanlara sözlü olarak bildirebilir.26
• BDS 701’in uygulandığı durumlarda, denetimin planlanan kapsamı ve zamanlaması müzakere edilirken denetçi, kilit denetim konuları hakkındaki ilk izlenimlerini bildirebilir (Bkz.: A13 paragrafı). Ayrıca denetçi önemli denetim bulgularını bildirirken, bu konuları daha ayrıntılı müzakere etmek için daha sık iletişimde bulunabilir.
• Bağımsızlığa ilişkin tehditler ve kabul edilebilir bir düzeyde olmayan bağımsızlığa yönelik tehditlerin nasıl ele alınacağı hakkında önemli yargılara varıldığı zaman (örneğin, denetim dışı hizmetlerin sağlanacağı bir sözleşmenin kabulü) ve nihai görüşme sırasında bağımsızlıkla ilgili bildirimlerde bulunmak uygun olabilir.
• İşletmenin muhasebe uygulamalarının nitel yönleri hakkındaki denetçi görüşleri de dâhil olmak üzere, denetim bulgularına ilişkin bildirimler de nihai görüşmenin bir parçası olabilir.
• Genel ve özel amaçlı fınansal tabloların birlikte denetlenmesi durumunda, bildirimlerin zamanlamasının koordine edilmesi uygun olabilir.
26 BDS 265, 9 ve A1 4 paragrafları
Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 600 Özel Hususlar-Topluluk Finansal Tablolarının Bağımsız Denetiminin (Topluluğa Bağlı Birim Denetçilerinin Çalışmaları Dâhil);
1) Ek 1’inde aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
Ek 1
(Bkz.: A19 paragrafı)
Topluluk Denetim Ekibinin Topluluk Denetim Görüşüne Dayanak Teşkil Edecek Yeterli ve Uygun Denetim Kanıtı Elde Edememesi Durumunda Düzenlenecek Denetçi Raporuna İlişkin Örnek [TTK’ya göre uyarlanmamıştır]
Bu örnek denetçi raporunda aşağıdaki durumlar varsayılmıştır:
• Borsada işlem görmeyen bir işletmenin gerçeğe uygun sunum çerçevesine uygun olarak hazırlanmış tam set konsolide finansal tablolarının bağımsız denetimi yapılmıştır. Söz konusu denetim, bir topluluk denetimidir (diğer bir ifadeyle, BDS 600’ün hükümleri uygulanmıştır).
• Konsolide finansal tablolar, işletme yönetimi tarafından Türkiye Muhasebe Standartlarına (genel amaçlı bir çerçeveye) uygun olarak hazırlanmıştır.
• Denetim sözleşmesinin şartları, yönetimin konsolide finansal tablolara ilişkin BDS 210’da tanımlanan sorumluluğunu yansıtmaktadır.
• Özkaynak yöntemiyle muhasebeleştirilen önemli bir birimle ilgili olarak (toplam varlıkların 60 milyon TL olduğu finansal durum tablosuna, 15 milyon TL olarak alınmıştır), birimin muhasebe kayıtlarına, yönetimine veya denetçisine ulaşılamaması nedeniyle topluluk denetim ekibi tarafından yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilememektedir.
• Topluluk denetim ekibi, ilgili denetçi raporu dâhil, birime ait 31 Aralık 20X1 tarihli denetlenmiş finansal tabloları okumuş ve birime ilişkin olarak topluluk yönetimi tarafından tutulan ilgili finansal bilgileri dikkate almıştır.
• Topluluk sorumlu denetçisinin yargısına göre, yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilememesinin topluluk finansal tabloları üzerindeki etkisi önemlidir, ancak yaygın değildir.1
• Denetimde uyulan etik hükümler; Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar’dan (Bağımsızlık Standartları Dâhil) oluşmaktadır.*
• Elde edilen denetim kanıtlarına dayanarak denetçi, BDS 5702 uyarınca işletmenin sürekliliğini devam ettirme kabiliyetine ilişkin ciddi şüphe oluşturabilecek olay veya şartlarla ilgili önemli bir belirsizliğin mevcut olmadığı sonucuna varmıştır.
• Denetçinin, BDS 7013’e uygun olarak kilit denetim konularını bildirme zorunluluğu bulunmamaktadır.**
• Denetçi; diğer bilgilerin tamamını denetçi raporu tarihinden önce elde etmiş ve finansal tablolara ilişkin sınırlı olumlu görüş verilmesine sebep olan hususun diğer bilgileri de etkilediği sonucuna varmıştır. Diğer bilgiler için ayrı bir raporlama yapılmamaktadır.**
• Konsolide finansal tabloların hazırlanmasından sorumlu olanlar ile gözetiminden sorumlu olanlar farklı kişilerdir.
• Konsolide finansal tabloların denetimine ek olarak, denetçinin, mevzuatla zorunlu tutulan diğer raporlama sorumlulukları da bulunmaktadır.
1 Topluluk sorumlu denetçisinin yargısına göre, yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilememesinin topluluk finansal tabloları üzerindeki etkisi önemli ve yaygın ise, topluluk sorumlu denetçisi BDS 705 uyarınca görüş vermekten kaçınacaktır.
* Türkiye uygulamasında; denetimde uyulan etik hükümler, mevzuatta yer alan denetimle ilgili etik hükümler ile Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallardan (Bağımsızlık Standartları Dâhil) oluşmaktadır.
2 BDS 570, “İşletmenin Sürekliliği”
3 BDS 701, “Kilit Denetim Konularının Bağımsız Denetçi Raporunda Bildirilmesi”
** Bu varsayımlar Türkiye uygulaması açısından geçerli değildir.
BAĞIMSIZ DENETÇİ RAPORU
ABC Şirketi Hissedarlarına [veya Uygun Olan Muhatap]
Konsolide Finansal Tabloların Bağımsız Denetimi4
Sınırlı Olumlu Görüş
ABC Şirketi ile bağlı ortaklıklarının (Topluluk) 31 Aralık 20XY tarihli konsolide finansal durum tablosu ile aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait; konsolide kâr veya zarar ve diğer kapsamlı gelir tablosu, konsolide özkaynak değişim tablosu ve konsolide nakit akış tablosu ile önemli muhasebe politikalarının özeti de dâhil olmak üzere konsolide finansal tablo dipnotlarından oluşan konsolide finansal tablolarını denetlemiş bulunuyoruz.
Görüşümüze göre aşağıda “Sınırlı Olumlu Görüşün Dayanağı” bölümünde açıklanan hususun muhtemel etkileri hariç olmak üzere, konsolide finansal tablolar Topluluğun 31 Aralık 20XY tarihindeki konsolide finansal durumunu ve aynı tarihte sona eren döneme ilişkin konsolide finansal performansını ve konsolide nakit akışlarını Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun olarak tüm önemli yönleriyle gerçeğe uygun bir biçimde sunmaktadır (veya... doğru ve gerçeğe uygun bir görünüm sağlamaktadır).
Sınırlı Olumlu Görüşün Dayanağı
Topluluğun yıl içinde edinerek özkaynak yöntemiyle muhasebeleştirdiği ve yurt dışı iştirak niteliği taşıyan XYZ Şirketindeki yatırımı, 31 Aralık 20XY tarihli konsolide finansal durum tablosunda (...) TL olarak gösterilmiştir. ABC Şirketinin XYZ Şirketinin net kârındaki payı olan (...) TL ABC Şirketinin aynı tarihte sona eren hesap dönemine ait gelirine dâhil edilmiştir. XYZ Şirketinin finansal bilgilerine, yönetimine ve denetçilerine erişmemize izin verilmemesi sebebiyle, ABC Şirketinin 31 Aralık 20XY tarihi itibarıyla XYZ Şirketindeki yatırımının defter değeri ve ABC Şirketinin, XYZ Şirketinin ilgili hesap dönemine ait net kârındaki payı hakkında tarafımızca yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilememiştir, Buna bağlı olarak, bu tutarlarda herhangi bir düzeltme yapılmasının gerekip gerekmediği tespit edilememiştir.
Yaptığımız bağımsız denetim, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayımlanan Türkiye Denetim Standartlarının bir parçası olan Bağımsız Denetim Standartlarına (BDS’lere) uygun olarak yürütülmüştür. Bu Standartlar kapsamındaki sorumluluklarımız, raporumuzun Bağımsız Denetçinin Konsolide Finansal Tabloların Bağımsız Denetimine İlişkin Sorumlulukları bölümünde ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. KGK tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar’a (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) uygun olarak Topluluktan bağımsız olduğumuzu beyan ederiz. Etik Kurallar ve mevzuat kapsamındaki etiğe ilişkin diğer sorumluluklar da tarafımızca yerine getirilmiştir. Bağımsız denetim sırasında elde ettiğimiz bağımsız denetim kanıtlarının, sınırlı olumlu görüşümüzün oluşturulması için yeterli ve uygun bir dayanak oluşturduğuna inanıyoruz.
Diğer Bilgiler [veya uygun hâllerde “Finansal Tablolar ile Bu Tablolara İlişkin Bağımsız Denetçi Raporu Dışındaki Bilgiler” gibi bir başlık]
[BDS 7205’de yer alan raporlama hükümlerine uygun olarak yapılan raporlama - Bkz: BDS 720 Ek 2’de yer alan Örnek 6. Örnek 6 ’da yer verilen diğer bilgiler bölümünün son paragrafı, diğer bilgileri de etkileyen ve sınırlı olumlu görüş verilmesine sebep olan özel hususu açıklayacak/tanımlayacak şekilde uyarlanacaktır.]
Yönetim ve Üst Yönetimden Sorumlu Olanların Konsolide Finansal Tablolara İlişkin Sorumlulukları6
[BDS 7007’e uygun olarak yapılan raporlama - Bkz: BDS 700’de yer alan Örnek 2]
Bağımsız Denetçinin Konsolide Finansal Tabloların Bağımsız Denetimine İlişkin Sorumlulukları
[BDS 700’e uygun olarak yapılan raporlama - Bkz: BDS 700’de yer alan Örnek 2 Borsada işlem gören işletmelerin denetimlerine yönelik yer verilmesi gereken son iki paragraf dâhil edilmeyecektir.]
Mevzuattan Kaynaklanan Diğer Yükümlülükler
[BDS 700’e uygun olarak yapılan raporlama -Bkz.: BDS 700’de yer alan Örnek 2]
Bu bağımsız denetimi yürütüp sonuçlandıran sorumlu denetçi [adı, soyadı]’dır.
[Bağımsız Denetçi Raporu Tarihi]
[Bağımsız Denetçinin İmzası]8
[Sorumlu Denetçinin Adı, Soyadı]
[Bağımsız Denetçinin Adresi]
Topluluk sorumlu denetçisinin yargısına göre, yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilememesinin topluluk finansal tabloları üzerindeki etkisinin önemli ve yaygın olması durumunda, topluluk sorumlu denetçisi BDS 705 uyarınca görüş vermekten kaçınacaktır.
4 Mevzuattan Kaynaklanan Diğer Yükümlülükler” ikinci alt başlığının kullanılmasının gerekmediği durumlarda, “Konsolide Finansal Tabloların Bağımsız Denetimi” alt başlığının kullanılmasına gerek yoktur.
5 BDS 720, “Bağımsız Denetçinin Diğer Bilgilere İlişkin Sorumlulukları”
6 Bu örnek denetçi raporlarının genelinde kullanılan yönetim ve üst yönetimden sorumlu olanlar ifadelerinin bazı durumlarda mevzuata uygun diğer bir ifade ile değiştirilmesine gerek duyulabilir.
7 BDS 700, “Finansal Tablolara İlişkin Görüş Oluşturma ve Raporlama”
8 Bağımsız denetçinin mührü ve varsa mevzuatın gerektirdiği diğer hususlara bu bölümde yer verilir.
Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 700 Finansal Tablolara İlişkin Görüş Oluşturma Ve Raporlama’nın;
1) 28 (c) paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
28(c). Denetçinin etik hükümler uyarınca, denetimini yaptığı işletmeden bağımsız olduğu ve etiğe ilişkin diğer sorumluluklarını bu hükümlere uygun olarak yerine getirdiği açıklanır. Bu açıklamada, denetimin yapıldığı ülkedeki etik hükümlerin kaynağına ve/veya Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar’a (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) atıfta bulunulur (Bkz.: A34-A39 paragrafları),
2) 40 (b) paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
40(b). Borsada işlem gören işletmeler ile Kurum tarafından belirlenen işletmelerin finansal tablolarının denetimleriyle ilgili olarak, denetçinin bağımsızlığa ilişkin etik hükümlere uygunluk sağladığını bildirdiği ve bağımsızlık üzerinde etkisi olduğu düşünülebilecek tüm ilişkileri ve diğer hususları ve -varsa- tehditleri ortadan kaldırmak için atılan adımları veya alınan önlemleri üst yönetimden sorumlu olanlara ilettiği belirtilir ve
3) A34 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A34. Denetimin yapıldığı ülkedeki etik hükümlerin kaynağının belirtilmesi, denetimde tabi olunan bu hükümlere ilişkin şeffaflığı artırır. BDS 200; etik hükümlerin, genellikle Etik Kurallar ile mevzuatta yer alan daha kısıtlayıcı diğer hükümlerden oluştuğunu açıklar.27 Etik hükümlerin Etik Kuralları da içermesi durumunda, bu Kurallara atıfta bulunulabilir. Etik Kuralların denetimle ilgili etik hükümlerin tamamını kapsaması hâlinde ise, etik hükümlerin kaynağının belirtilmesine gerek yoktur.
27 BDS 200, A16 paragrafı
4) Ek’inde aşağıdaki değişiklik yapılmıştır:
Bağımsız Denetim Standardı (BDS) 720 Bağımsız Denetçinin Diğer Bilgilere İlişkin Sorumlulukları’nın;
1) 4 üncü paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
4. Bu BDS denetçinin;
- Önemli düzeyde yanlış veya yanıltıcı beyan içerdiğini,
- Dikkatsizce sunulmuş beyan veya bilgi içerdiğini veya
- Gerekli bilgileri göz ardı ettiğini veya gizlediğini, dolayısıyla yanıltıcı mahiyette olduğunu,
düşündüğü bilgilerle bilerek ilişkilendirilmemesini gerektiren etik hükümlere3 uymasında da yardımcı olabilir.
3 Kurum tarafından yayımlanan “Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar (Bağımsızlık Standartları Dâhil)” (Etik Kurallar), A111.2 paragrafı
2) A38 paragrafındaki 13 no’lu dipnot aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A38. “13 Etik Kurallar, A111.2 paragrafı”
Sınırlı Bağımsız Denetim Standardı (SBDS) 2400 Tarihi Finansal Tabloların Sınırlı Bağımsız Denetimi’nin;
1) 17 (d) paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
17(d). Etik hükümler: Sınırlı denetim sürecinde denetim ekibinin tabi olduğu, Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar’da (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) yer alan finansal tabloların sınırlı denetimine ilişkin hükümler ile mevzuatta yer alan daha kısıtlayıcı diğer hükümlerdir.
2) 27 nci paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
27. Sorumlu denetçi, sınırlı denetim boyunca gözlem ve gerektiğinde sorgulamalar yapmak suretiyle denetim ekibi üyelerinin etik hükümleri ihlal ettiklerini gösteren durumlara karşı her zaman dikkatli olur. Denetim şirketinin kalite kontrol sistemi aracılığıyla veya başka bir şekilde, denetim ekibi üyelerinin etik hükümleri ihlal ettiklerini gösteren hususların dikkatini çekmesi durumunda sorumlu denetçi, denetim şirketindeki diğer kişilerle istişare ederek atılacak adımlara karar verir.
3) A15 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A15. Etik Kurallar aşağıda yer alan temel etik ilkeleri belirler:
(a) Dürüstlük,
(b) Tarafsızlık,
(c) Mesleki yeterlik ve özen,
(ç) Sır saklama ve
(d) Mesleğe uygun davranış.
Temel etik ilkeler, denetçiden beklenen standart davranışı belirler.
Etik Kurallar, denetçinin temel etik ilkelere uyumu engelleyen tehditleri belirlerken, değerlendirirken ve ele alırken uygulaması gereken yaklaşımı belirleyen bir kavramsal çerçeve sunar. Bağımsız denetim, sınırlı bağımsız denetim ve diğer güvence denetimleri söz konusu olduğunda Etik Kurallar; kavramsal çerçevenin, bu denetimlerle ilgili bağımsızlığa yönelik tehditlere uygulanmasıyla oluşturulan Bağımsızlık Standartlarını belirler.
4) A88 paragrafındaki 11 no’lu dipnot aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A88. “11. Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar (Bağımsızlık Standartları Dâhil), A360.31-360.35.U1 paragrafları”
5) A95 paragrafındaki 12 ve 13 no’lu dipnotlar aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir;
A95. “12. Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar (Bağımsızlık Standartları Dâhil), A360.36-360.36. U3 paragrafları
13. Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar (Bağımsızlık Standartları Dâhil), A114.1, 114.1.U1 ve A360.37 paragrafları”
Güvence Denetimi Standardı (GDS) 3000 Tarihî Finansal Bilgilerin Bağımsız Denetimi veya Sınırlı Bağımsız Denetimi Dışındaki Güvence Denetimleri’nin;
1) 3 (a) paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
3(a). Denetim ekibi üyelerinin ve denetimin kalitesini gözden geçiren kişinin (böyle bir kişinin görevlendirilmiş olduğu denetimlerde) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (Kurum) tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar’ın (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) güvence denetimleriyle ilgili hükümlerine veya en az Etik Kurallarda öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer düzenlemelere tabi olduğu ve (Bkz.: A30-A34 paragrafları)
2) 34 üncü paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
34. Sorumlu denetçi, denetim süresince gözlem ve gerektiğinde sorgulamalar yapmak suretiyle denetim ekibi üyelerinin etik hükümleri ihlal ettiklerini gösteren durumlara karşı her zaman dikkatli olur. Denetim şirketinin kalite kontrol sistemi aracılığıyla veya başka bir şekilde, denetim ekibi üyelerinin etik hükümleri ihlal ettiklerini gösteren hususların dikkatini çekmesi durumunda sorumlu denetçi, denetim şirketindeki diğer kişilerle istişare ederek atılacak adımlara karar verir.
3) A30 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A30. Etik Kurallar aşağıda yer alan, temel etik ilkeleri belirler:
(a) Dürüstlük,
(b) Tarafsızlık,
(c) Mesleki yeterlik ve özen,
(ç) Sır saklama ve
(d) Mesleğe uygun davranış.
Temel etik ilkeler, denetçiden beklenen standart davranışı belirler.
4) A31 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A31. Etik Kurallar, denetçinin aşağıdakiler dâhil temel etik ilkelere uygun şekilde tehditleri ele alırken uygulaması gereken yaklaşımı belirleyen bir kavramsal çerçeve sunar:
(a) Temel ilkelere uyumu engelleyen tehditleri belirlemek. Tehditler, aşağıdaki sınıflardan bir veya birkaçının kapsamına girer:
(i) Kişisel çıkar,
(ii) Kendi kendini denetleme,
(iii) Taraf tutma,
(iv) Yakınlık ve
(v) Yıldırma.
(b) Belirlenen tehditlerin kabul edilebilir bir düzeyde olup olmadığını değerlendirmek ve
(c) Temel etik ilkelere uyumu engellediği belirlenen tehditlerin kabul edilebilir bir düzeyde olmaması durumunda, tehdit oluşturan durumları ortadan kaldırmak, tehditleri kabul edilebilir bir düzeye indirmek için önlemler almak veya mevzuatla izin verilmesi hâlinde denetimden çekilmek suretiyle tehditleri ele almak.
5) A32 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A32. Etik Kurallar aşağıdakileri içeren çeşitli konularda ana hükümler ve uygulama hükümleri düzenler:
• Çıkar çatışmaları,
• Denetçinin görevlendirilmesi,
• İkinci görüşler,
• Ücretler ve diğer menfaatler,
• Hediyeler ve ağırlanma dâhil, teşvikler,
• Emanet olarak tutulan müşteri varlıkları ve
• Mevzuata aykırılıklara karşılıklar verilmesi.
6) A33 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A33. Etik Kurallar Bağımsızlık Standartlarını da içerir. Etik Kurallar bağımsızlığı, hem esasta hem de şekilde bağımsızlığı kapsayacak biçimde tanımlar. Bağımsızlık, güvence sonucunun herhangi bir etki altında kalınmadan oluşturulabilmesini temin eder. Bağımsızlık; dürüst davranabilmeyi, tarafsız olmayı ve mesleki şüpheciliğin sürdürülmesini sağlar. Etik Kurallarda yer alan Bağımsızlık Standartları örneğin aşağıdakileri içerir:
• Ücretler,
• Hediyeler ve ağırlanma,
• Fiili hukuki ihtilaflar ve hukuki ihtilaf tehditleri,
• Finansal çıkarlar,
• Krediler ve garantiler,
• İş ilişkileri,
• Ailevi ve kişisel ilişkiler,
• Güvence müşterisine yakın zamanda verilen hizmetler,
• Güvence müşterisinin yöneticisi veya yetkilisi olarak hizmet verilmesi,
• Güvence müşterisi tarafından istihdam,
• Personelin güvence müşterisiyle uzun süreli ilişkisi,
• Güvence müşterisine güvence dışı hizmetlerin sunulması ve
• Kullanım ve dağıtım konusunda sınırlama içeren raporlar.
7) A34 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A34. Diğer yasal düzenlemelerle getirilen yükümlülükler; A30-A33 paragraflarında atıfta bulunulan tüm hususları ele aldıklarında ve Etik Kuralların güvence denetimleriyle ilgili olarak öngörülen hükümlerinin amaçlarına ulaşılmasını sağlayan yükümlülükler getirdiklerinde, en az Etik Kurallarda öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevada olarak nitelendirilir.
8) A68 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A68. Kurum tarafından yayımlanan Etik Kurallar iş ekibinin, hizmetleri yürütmek için gerekli yetkinliğe sahip olmadığı veya bu yetkinliği elde edemediği durumda oluşan ve mesleki yeterlik ve özen ilkesine uyumu engelleyen kişisel çıkar tehdidine yönelik yükümlülükler içerir ve bu hususa ilişkin rehberlik sağlar.4 Denetçi bildirilen güvence sonucundan tek başına sorumludur ve uzman çalışmasından faydalanmış olması bu sorumluluğu azaltmaz. Bununla birlikte, bu GDS’ye uyarak faydalandığı uzmanın çalışmasını kullanması ve kendi amaçları açısından bu çalışmanın yeterli olduğu sonucuna varması durumunda, denetçi söz konusu uzmanın uzmanlık alanına ilişkin bulguları veya ulaştığı sonuçları uygun kanıt olarak kabul edilebilir.
4 Etik Kurallar, 320.3 U3 paragraf
9) A102 paragrafındaki 7 no’lu dipnot aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A102. “7. Etik Kurallar, A360.31-360.35 U1 paragrafları”
10) A128 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A128. Tarafsızlığa yönelik tehditlerin kabul edilebilir bir düzeyde olup olmadığının değerlendirilmesi, uzmanın denetimdeki görevine ve çalışmasının denetim bağlamındaki önemine bağlı olabilir. Bazı durumlarda tehdit oluşturan durumları ortadan kaldırmak veya tehditleri kabul edilebilir bir düzeye indirmek için önlemler almak mümkün olmayabilir. Bu hususa örnek olarak, denetçinin faydalandığı uzman olarak önerilen uzmanın, denetime konu bilgilerin hazırlanmasında önemli rol oynamış bir kişi olması verilebilir.
11) A173 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A173. Güvence raporundaki etik hükümlere uygunluğa ilişkin örnek bir ifade aşağıda yer almaktadır:
Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu tarafından yayımlanan ve dürüstlük, tarafsızlık, mesleki yeterlik ve özen, sır saklama ve mesleğe uygun davranış temel ilkeleri üzerine bina edilmiş olan Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar’daki (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) bağımsızlık hükümlerine ve diğer etik hükümlere uygun davranmış bulunmaktayız.
12) A195 paragrafındaki 8 no’u dipnot aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A195. “8. Etik Kurallar, A360.36-A360.37 paragrafları”
13) A198 paragrafındaki 9 no’lu dipnot aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A198. “9. Etik Kurallar, A114.1, 114.1 U1 ve A360.37 paragrafları”
14) A199 paragrafındaki 10 no’lu dipnot aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A199. “10. Etik Kurallar, A360.39 U1 paragrafı”
Güvence Denetimi Standardı (GDS) 3402 Hizmet Kuruluşundaki Kontrollere İlişkin Güvence Raporları
1) 6 ncı paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
6. GDS 3000’e uyum, diğer hususların yanı sıra denetçinin Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler için Etik Kurallar’ın (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) güvence denetimleriyle ilgili hükümlerine veya en az Etik Kurallarda öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer düzenlemelere uymasını gerektirir.5 Aynı zamanda denetçinin KKS 1’i6 veya en az Kalite Kontrol Standardı 1 (KKS 1)’de öngörülen yükümlülükleri karşılayacak muhtevadaki diğer mevzuat hükümlerini uygulayan, denetim şirketinin (denetim şirketi tanımı denetim üstlenen bir bağımsız denetçiyi de içerir.) bir üyesi olmasını gerektirir.
5 GDS 3000, 3(a), 20 ve 34 üncü paragraflar
6 GDS 3000, 3(b) ve 31(a) paragrafları. KKS 1, “Finansal Tabloların Bağımsız Denetim ve Sınırlı Bağımsız Denetimleri ile Diğer Güvence Denetimleri ve İlgili Hizmetleri Yürüten Bağımsız Denetim Kuruluşları ve Bağımsız Denetçiler için Kalite Kontrol”
2) A5 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A5. Hizmet kuruluşu denetçisi Etik Kurallar’da yer alan Bağımsızlık Standartları’nın ilgili bağımsızlık hükümlerine ve mevzuatta yer alan daha kısıtlayıcı diğer hükümlere tabidir. Etik Kurallar, bu GDS uyarınca bir denetim yürütülürken hizmet kuruluşu denetçisinin, her bir hizmet alan işletmeden bağımsız olmasını gerektirmez.
3) A44 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A44. Etik Kurallar, bir hizmet kuruluşu denetçisinin;
(a) Önemli düzeyde yanlış veya yanıltıcı beyan içerdiğini,
(b) Dikkatsizce sunulmuş beyan veya bilgi içerdiğini veya
(c) Gerekli bilgileri göz ardı ettiğini veya gizlediğini, dolayısıyla yanıltıcı mahiyette olduğunu,14
düşündüğü bilgilerle ilişkilendirilmemesini gerektirir. Hizmet kuruluşunun sistem tanımını ve hizmet kuruluşu denetçisinin güvence raporunu içeren bir belgede yer alan diğer bilgilerin, kurtarma planları veya acil durum planları gibi geleceğe yönelik bilgileri veya hizmet kuruluşu denetçisinin güvence raporunda belirlenen sapmaları ele alacak sistemde değişiklik planları ya da makul şekilde doğrulanamayan tanıtıcı mahiyetteki iddiaları içermesi durumunda, hizmet kuruluşu denetçisi bu bilgilerin çıkarılmasını veya düzeltilmesini talep edebilir.
14 Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar, A111.2 paragrafı
4) A53 paragrafındaki 17 no’lu dipnot aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A53. “17. Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar, A360.31-A360.35 U1 paragrafları”
5) Ek 2’si aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
İlgili Hizmetler Standardı (İHS) 4410 Finansal Bilgileri Derleme İşi’nin;
1) 17 (d) paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
17(d). Etik hükümler: İş ekibinin finansal bilgileri derleme işini yürütürken tabi olduğu, Kurum tarafından yayımlanan Bağımsız Denetçiler İçin Etik Kurallar’da (Bağımsızlık Standartları Dâhil) (Etik Kurallar) yer alan hükümler ile mevzuatta yer alan daha kısıtlayıcı diğer hükümlerdir (Bkz.: A21 paragrafı).
2) 23 (b) (iii) paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
23(b)(iii). İş ekibi üyelerinin ilgili etik hükümleri ihlal ettiklerine ilişkin göstergelere karşı dikkatli olunması ve iş ekibi üyelerinin etik hükümleri ihlal ettiklerini işaret eden hususların sorumlu denetçinin dikkatini çekmesi hâlinde yapılacak uygun işlemin belirlenmesi (Bkz.: A32 paragrafı),
3) A19 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A19. Etik Kurallar, aşağıda yer alan temel etik ilkeleri belirler:
(a) Dürüstlük,
(b) Tarafsızlık,
(c) Mesleki yeterlik ve özen,
(ç) Sır saklama ve
(d) Mesleğe uygun davranış.
Temel etik ilkeler denetçiden beklenen standart davranışı belirler.
Etik Kurallar, denetçinin temel etik ilkelere uyumu engelleyen tehditleri belirlerken, değerlendirirken ve ele alırken uygulaması gereken yaklaşımı belirleyen bir kavramsal çerçeve sunar. Bağımsız denetim, sınırlı bağımsız denetim ve diğer güvence denetimleri söz konusu olduğunda Etik Kurallar; kavramsal çerçevenin, bu denetimlerle ilgili bağımsızlığa yönelik tehditlere uygulanmasıyla oluşturulan Bağımsızlık Standartlarını belirler.
4) A20 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A20. Etik Kurallar6 kapsamında dürüstlük ilkesinin uygulanması sırasında denetçinin, bilgilerin;
(a) Önemli düzeyde yanlış veya yanıltıcı beyan içerdiğini,
(b) Dikkatsizce sunulmuş beyan veya bilgi içerdiğini veya
(c) Gerekli bilgileri göz ardı ettiğini veya gizlediğini, dolayısıyla yanıltıcı mahiyette olduğunu,
düşündüğü durumlarda, bu bilgileri içeren raporlar, beyannameler, yazışmalar veya diğer bilgiler ile bilerek ilişkilendirilmemesi gerekir. Denetçinin, bu tür bilgilerle ilişkilendirildiğini fark etmesi durumunda, söz konusu ilişkilendirmeyi sonlandırmak için Etik Kurallar uyarınca gerekli adımları atması zorunludur.
6 Etik Kurallar, A111.2 paragrafı
5) A21 paragrafı aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A21. Etik Kurallar’da yer alan Bağımsızlık Standartları finansal bilgileri derleme işlerine uygulanmazken, mevzuat, bağımsızlıkla ilgili hükümler veya açıklamaya ilişkin kurallar belirleyebilir.
6) A22 paragrafındaki 7 no’lu dipnot aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A22. “7. Etik Kurallar, A360.36 ve A360.37 paragrafları”
7) A25 paragrafındaki 8 nolu dipnot aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A25. “8. Etik Kurallar, A114.1, 114.1.U1 ve A360.37 paragrafları”
8) A26 paragrafındaki 9 nolu dipnot aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
A26. “9. Etik Kurallar, 360.39.U1 paragrafı”
9) Ek 1’i aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir:
