EN
TR
T.C. ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI
Karayolları Genel Müdürlüğü
Program ve İzleme Dairesi Başkanlığı
İÇ GENELGE
2025/3
I- Giriş
Bu genelge ile 3194 sayılı İmar Kanunu ve Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinde farklı tarihlerde yapılan değişiklikler dikkate alınarak; İmar planlarının hazırlanması, revizyonu, tadilatı, onama sürecinde verilecek görüşler ile yapılacak işlemleri ve 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 19 uncu maddesi kapsamında yapılacak işlemlerde uygulama birliği sağlanması amaçlanmaktadır.
II- Mevzuatlar
1- 25/6/2010 tarihli 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun,
2- 3/5/1985 tarihli 3194 sayılı İmar Kanunu,
3- 7/1/2006 tarihli ve 26046 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan “Plân Yapımını Yükümlenecek Müelliflerin Yeterliliği Hakkında Yönetmelik”,
4- 14/6/2014 tarihli ve 29030 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan “Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği”,
5- 4/4/1990 tarihli 3621 sayılı Kıyı Kanunu,
6- 3/8/1990 tarihli ve 20594 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan “Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik”,
7- 6/1/1982 tarihli 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu,
8- 10/10/2006 tarihli ve 26315 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan “Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmelik”,
9- 4/11/1983 tarihli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu,
10- 13/10/1983 tarihli 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu,
11- 15/5/1997 tarihli ve 22990 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan “Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmelik”,
ve benzeri mevzuat hükümleri.
III- Karayolu Güzergâhlarının Planlara İşlenmesi ve Plan Tadilatı
1- 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 19 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca İdaremizce hazırlanan karayolu güzergâhlarına ve bunların değişikliklerine ilişkin imar planlarının (kesinleşmiş kamulaştırma sınırlarına göre) hazırlatılarak yürürlükteki imar planlarına (çevre düzeni, nazım, uygulama, mevzii ve benzeri) işlenmek üzere belediye veya ilgili kurum ve kuruluşlara gönderilmesi;
a- Proje güzergâhının imarlı kesimlerinden geçen kısmı için proje aşamasında kılavuz plan üzerinden belediye veya ilgili kurum ve kuruluşlardan görüş alınması,
b- Kadastral durum, imar altlıkları ve benzeri kriterler göz önünde bulundurulmadan hazırlanan güzergâh projesi ve bu projede gösterilen sınırlara göre yapılacak plan tadilatlarında yaşanabilecek sorunların önlenebilmesi açısından, kesinleşmiş kamulaştırma sınırları sonrasında meclis kararının alınması ve akabinde 19 uncu maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarının uygulanması, kamulaştırma işlemlerinin daha kısa sürede tamamlanması açısından yol güzergâh planlarının kesinleşmesine yönelik olarak belediye veya ilgili kurum ve kuruluşların görüşüne sunulması,
c- Belediye veya ilgili kurum ve kuruluşları karayolu güzergâhlarına ilişkin söz konusu planlara varsa itirazlarını en geç 30 gün içinde bildirmesi, itiraz edilmemişse güzergâh planların ilgili kurum veya kuruluşlar açısından imar planına esas olmak üzere kesinleşmiş sayılacağı,
ç- İmarlı kesimde proje çalışmalarına paralel olarak kamulaştırma planlarının hazırlanması ve kamulaştırma sınırlarının imarlı kesimlerde öncelikli olarak kesinleştirilmesi, İmar plan tadilatının hızlı şekilde sonuçlanması yeknesaklığın sağlanması açısından koordinasyonlu yürütülmesi,
2- 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 19 uncu maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrası gereği belediye veya ilgili kurum ve kuruluşlarca çeşitli nedenlerle yürürlükteki imar planlarına işlenmeyen veya 60 günlük yasal süresi içinde işlem tesis edilmeyen güzergâh planlarına esas imar planı (mevzii imar planları dahil) tadilatlarının hazırlatılması ve onayı;
a- Karayolu güzergâhının büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde imar planında kalması halinde; nazım imar plan tadilatının büyükşehir belediyesince, uygulama imar plan tadilatının ise ilçe belediyesince onaylanması, büyükşehir olmayan illerde; belediye ve mücavir alan sınırları içerisinde belediyelerce, dışında ise il özel idarelerince onaylanması sürecinin takip edilerek sonuçlandırılması,
b- Kesinleşen karayolu güzergâh planlarına göre imar plan tadilatının 60 günlük yasal süresi içinde ilgili belediyesince hazırlatılacağı ve onaylanacağı durumlarda, onay ve askı sürecinin takip edilerek sonuçlandırılması,
c- İlgili belediyesince hazırlatılamayacağı ancak İdaremizce hazırlatılacak planların belediyelerince onaylanacağı durumlarda, belediyesine gönderilmesi ve onay sürecinin takip edilmesi,
ç- Belediyesince onaylanmayacağının söz konusu olduğu durumlarda tadilat planlarının hazırlanarak resen onaylanmak üzere Bakanlığa sunulmak üzere Genel Müdürlüğe gönderilmesi ve takibinin yapılması,
3- Kesinleşen karayolu güzergâhında, imarlı kesimde imar planı tadilatı, kıyı alanı ve korunan alanlarda ise imar planının yapımına esas verilerin araştırılması;
a- Yürürlükte olan mevcut imar planı ile birlikte; hâlihazır harita, batimetrik, hidrografik, oşinografik, jeolojik ve jeoteknik etüt altlıklarının ilgili kurum veya kuruluştan sorulması,
b- Plana esas jeolojik ve jeoteknik etüt altlıkların olmaması veya yeterli görülmemesi (karayolu güzergâh projesi yapımı esnasında kullanılan etüt raporları dahil) halinde planların hazırlanması esnasında jeolojik ve jeoteknik etüt raporlarının hazırlatılması ve onaylatılması,
4- Planlama aşamasında; “Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği” hükümleri uyarınca alınması gereken kurum görüşlerine ilişkin olarak; güzergâhın projesi için, güzergâhın geçtiği alanın konumu dikkate alınarak (tarihi, kültürel, doğal sit ve benzeri koruma alanları; orman, milli park, su havzaları, tarım alanları, kıyılar ve benzeri alanlar) ilgili kurum ve kuruluşlardan İdaremizce alınmış kurum görüşleri ile birlikte ihtiyaç duyulması halinde bu görüşler güncellenerek veya gerekli görülen diğer kamu kurum ve kuruluşlarının da görüşleri alınarak onay merciine sunulması,
IV- Kamulaştırma İşlemine Başlama Kararı
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun 6 ncı maddesi gereği imarlı kesimlerde Kamulaştırma İşlemine Başlama Kararı alınmasında;
a- Uygulama imar planı dışında üst ölçekli (nazım, çevre düzeni, mevzi) planlara göre Kamulaştırma İşlemine Başlama Kararı talebinde bulunulmaması,
b- Kamulaştırma İşlemine Başlama Kararı talebine; onaylı imar plan paftaları (kamulaştırma koridoru meri planlara uyumlu ve değişiklik gerektirmiyorsa mevcut onaylı imar planları, uyumlu değilse gerekli imar plan değişiklikleri yapılarak veya yaptırılarak onaylatılmış imar planları), sayısal verileri, belediye meclis kararı ve planların kesinleştiğini bildirir belgenin eklenmesi,
c- Mevzii imar planı bulunan alanlarda kamulaştırma planında ve cetvel kısmında “mevzii imar planı var” ibaresi belirtmesi yapılarak Kamu Yararı Kararı talebinde bulunulması,
ç- Kamulaştırma Planı bütünlüğünün bozulmaması bakımından Kamulaştırma İşlemine Başlama Kararına esas planın ayrı tanzim edilmesi ile birlikte, Kamu Yararı Kararına esas planda da imarlı kesimin ayrı bir fölye olarak gösterilmesi ve planda belirtme yapılması,
d- Kamulaştırma planının imarlı kesiminde şehir plancısının paraf ve ismi ile birlikte “görülmüştür” ibaresinin, imar plan paftasının lejant ve plan notlarını içeren kısmına ise antet açılarak “kamulaştırma planlarına uygunluğu değerlendirilmiştir.” ifadesinin eklenmesi,
V- Belediye veya Kamu Kurum ve Kuruluşlarca Yapılan Plan, Plan Tadilatı
6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun 19 uncu maddesinin dördüncü fıkrası “Kesinleşen imar planlarında karayolu ve çevresine ilişkin daha sonra yapılacak her türlü ilave, değişiklik ve diğer çalışmalarda, trafik ve karayolu güvenliği açısından Genel Müdürlüğün görüşü alınır. Bu plana ilişkin değişiklikler hakkında ilgili mevzuatına göre ilan süresinin başladığı tarihte Genel Müdürlüğe bilgi verilir.’’ hükmünü, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26’ncı maddesinin altıncı fıkrasının (d) bendi ise “İmar planlarında Karayolları Genel Müdürlüğünün sorumluluğunda olan karayollarında yapılacak her türlü değişiklikte bu Kuruluştan alınacak görüşe uyulur.” hükmünü içermektedir. Bu kapsamda;
1- İmar planına esas bilgi, belge ve görüş taleplerinde öncelikle talep sahibi yetkisinin kontrol edilmesi gerekmektedir. Mülk sahibi olsa dahi özel şahısların taleplerine görüş bildirilmeyeceği, mevzuata göre yetki sadece kamu, kurum ve kuruluşları ve bunların yetkilendirebileceği şirketler ile plan müelliflerine verilmiş olduğundan;
a- Kamu kurum ve kuruluşlarca görevlendirilen şirketler olması durumunda öncelikle ilgili bakanlık ya da başkanlıktan almış olduğu yetkilendirme belgesinin olması,
b- Plan müellifi olması durumunda ise; yapmış olduğu sözleşme (vekaletname) ile sözleşme sahibinin mülk sahibi olduğunu gösterir belgenin olması,
2- Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 8 inci maddesinin ikinci fıkrası ‘‘Kurum ve kuruluşlar, görüşlerini en geç otuz gün içerisinde bildirmek zorundadır. Görüş bildirilmesi için etüt ve analiz gibi uzun süreli çalışma yapılması gereken hallerde ilgili kamu kurum ve kuruluşlarının talebi üzerine otuz günü geçmemek üzere ilave süre verilir. Bu süre içerisinde görüş bildirilmediği takdirde plan hakkında olumsuz bir görüşün bulunmadığı kabul edilir.” hükmünü içermekte olup, kurum görüşünün ilgili birimler (Etüt Proje ve Çevre, Trafik Güvenliği, İşletmeler, Taşınmazlar Dairesi Başkanlıkları) ile koordinasyon sağlanarak yasal süre içerisinde bildirilmesi,
3- İmar planını hazırlayan belediye veya kamu kurum ve kuruluşu ile koordineli bir biçimde plan sürecinin yürütülmesi suretiyle idaremiz mülkiyetinde ve tasarrufunda bulunan taşınmazlara getirilecek kullanım kararlarının belirlenmesi,
4- İmar planı veya tadilatlarının İdaremiz görüşüne sunulması veya askı sürecinde titizlikle incelenerek;
a- Karayolu güzergâhının olması halinde projesine ve kamulaştırma sınırlarına uygun olup olmadığı ile birlikte 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile buna bağlı Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine riayet edilip edilmediği,
b- İdaremiz mülkiyetinde ve kullanımında olan taşınmazlar (bölge, şube, bakımevi, şantiye, depo, konkasör, ocak ve benzeri tesis sahaları) ile yol yapım ve emniyet sahalarının; Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ile 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanunun ilgili maddeleri dikkate alınmadan, kullanım amaçlarının değiştirilerek farklı tür kullanımlarda (yeşil alan, park, rekreasyon, spor alanı, millet bahçesi, pazar yeri, ve benzeri) planlanıp planlanmadığı,
c- Kamu İdarelerine Ait Taşınmazların Tahsis ve Devri Hakkında Yönetmeliğin tahsis ve devirde öncelik başlıklı 23’üncü maddesinde tahsis işlemlerinde öncelikli olarak kurumların tahsis amaçlarının imar planı kullanım kararlarına uygunluğu önem arz etmekte olduğundan, İdaremize tahsisli Maliye Hazinesine ait taşınmazların tahsis amacına uygun planlanıp planlanmadığı,
ç- Yapılaşmanın bulunmadığı veya yoğun olmadığı kesimlerde; mevcut proje değerleri dışında, ileride yapılabilecek; yol genişletmeleri, bölünmüş yol projeleri veya yol standartlarının yükseltilmesi gibi durumlar göz önünde bulundurularak belirlenen kamulaştırma sınırının imar planına işlenmesinin sağlanması,
d- “Kamulaştırma Sınırı” olarak tanımlanan sınırın “Karayolu Sınır Çizgisi” olarak belirtilmesi, imar planlarına Yol Kenarı Koruma Kuşağı (YKK) olarak işlenmesinin sağlanması,
e- Hazırlanan imar plan ve tadilatlarında İdaremiz sorumluluğunda bulunan tünel güzergâhı ve etkileşim alanında kalan taşınmazlar olması halinde; planda güzergâhın gösterilmesi ile birlikte etkilenen taşınmazlar üzerinde yapılması planlanan iş, işlemler ve uygulamalar (yapılaşma, ruhsat, geçiş izni ve benzeri) için İdaremiz görüşü doğrultusunda işlem yürütülmesi gerektiğinin ilgili kuruma görüşte bildirilmesi ve bu hususun plan notlarına işlenmesinin sağlanması,
f- Karayolu güzergâhı projesine ve kamulaştırma sınırı çizgisine uygun olarak hazırlanan imar planına göre karayoluna cepheli taşınmazlara yapılması planlanan; yapılaşma, ruhsat, geçiş izni, cins değişikliği ve benzeri işlemler için (imar planı ile karayoluna cepheli parsel oluşmasına rağmen parselden veya parselin bitişiğinde bulunan fiilen kamuya kazandırılmamış, kamulaştırma işlemi tamamlanmamış taşınmaz/taşınmazların olması söz konusu olabileceğinden) İdaremiz görüşü alınmadan işlem tesis edilmemesi gerektiğinin kurum görüşümüz ile birlikte bildirilmesi,
g- İmar planlarının hazırlanması sürecinde İdaremizin görüşü alınmadan veya görüş alınmasına rağmen bu doğrultuda hazırlanmayan imar planı ve değişikliklerinde; İdaremiz aleyhine getirilen kararların iptaline ilişkin olarak, öncelikle ilgili belediye veya kamu kurum ve kuruluştan talepte bulunulması, askı aşamasında haberdar olunan plan kararları için de 1 aylık askı süresinde itirazların yapılması, aksi halde yasal yollara başvurulacağının da ilgili kurum ve kuruluşa bildirilmesi,
h- İmar planı ve değişikliklerinde idaremizce tespit edilen aleyhe olan hususlara yönelik yapılan itirazlara 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda belirtilen süre içerisinde düzenleme yapılmaması halinde yasal süre içerisinde hukuki sürecin başlatılması,
hususlarının imar plan ve tadilatlarının hazırlanması ve görüş verilmesi sürecinde dikkate alınması gerekmektedir.
Bu genelgenin yayımı tarihi itibariyle 15/2012, 2012/19, 2014/2 ve 2016/E.11 sayılı İç Genelgeler yürürlükten kaldırılmıştır.
Uygulamaların bu esaslar dahilinde yürütülmesi hususunda;
Bilgilerini ve gereğini rica ederim.
