EN
TR
BİRİNCİ KISIM
Genel Esaslar
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç ve Kapsam
Amaç
Bu Kanunun amacı, karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlamak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemektir.
Kapsam
Bu Kanun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsar.
Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa;
a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile,
b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da,
Bu Kanun hükümleri uygulanır.
İKİNCİ BÖLÜM
Tanımlar
Tanımlar
Bu Kanunda kullanılan terimlerin tanımları aşağıda gösterilmiştir.
Trafik: Yayaların hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hal ve hareketleridir.
Karayolu: Trafik için, kamunun, yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır.
Karayolu yapısı: Karayolunun kendisi ile karayolunun üstünde, yanında, altında veya yukarısındaki; ada, ayırıcı, otokorkuluk, istinat duvarı, köprü, tünel, menfez ve benzeri yapılardır.
Mülk: Devlete, kamuya, gerçek ya da tüzelkişilere ait olan taşınmaz mallardır.
Karayolu çizgisi: Kamulaştırılmış, kamuya terk veya tahsil edilmiş karayolunda; mülkle olan sınır çizgisi,
Diğer karayollarında; yarmada, şevden sonra hendek varsa hendek dış kenarı, hendek yoksa şev üst kenarı, dolguda şev etek çizgisi,
Yaya yolu ayrılmış karayolunda ise yaya yolunun mülkle birleştiği çizgidir.
İki yönlü karayolu: Taşıt yolunun her iki yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.
Tek yönlü karayolu: Taşıt yolunun yalnız bir yöndeki taşıt trafiği için kullanıldığı karayoludur.
Bölünmüş karayolu: Bir yöndeki trafiğe ait taşıt yolunun bir ayırıcı ile belirli şekilde diğer taşıt yolundan ayrılması ile meydana gelen karayoludur.
Erişme kontrollü karayolu (otoyol - ekspresyol): Özellikle transit trafiğe tahsis edilen, belirli yerler ve şartlar dışında giriş ve çıkışın yasaklandığı, yaya, hayvan ve motorsuz araçların giremediği, ancak, izin verilen motorlu araçların yararlandığı ve trafiğin özel kontrola tabi tutulduğu karayoludur.
Geçiş yolu: Araçların bir mülke girip çıkması için yapılmış olan yolun, karayolu üzerinde bulunan kısmıdır.
Bağlantı yolu: Bir kavşak yakınında karayolu taşıt yollarının birbirine bağlanmasını sağlayan, kavşak alanı dışında kalan ve bir yönlü trafiğe ayrılmış olan karayolu kısmıdır.
Anayol: Anatrafiğe açık olan ve bunu kesen kara yolundaki trafiğin, bu yolu geçerken veya bu yola girerken, ilk geçiş hakkını vermesi gerektiği işaretlerle belirlenmiş karayoludur.
Tali yol: Genel olarak üzerindeki trafik yoğunluğu bakımından, bağlandığı yoldan daha az önemde olan yoldur.
Taşıt yolu (Kaplama): Karayolunun genel olarak taşıt trafiğince kullanılan kısmıdır.
Yaya yolu (Yaya kaldırımı): Karayolunun, taşıt yolu kenarı ile gerçek veya tüzelkişilere ait mülkler arasında kalan ve yalnız yayaların kullanımına ayrılmış olan kısmıdır.
Bisiklet yolu: Karayolunun, sadece bisikletlilerin kullanmalarına ayrılan kısmıdır.
Yaya geçidi: Taşıt yolunda, yayaların güvenli geçebilmelerini sağlamak üzere, trafik işaretleri ile belirlenmiş alandır.
Kavşak: İki veya daha fazla karayolunun kesişmesi veya birleşmesi ile oluşan ortak alandır.
Banket: Yaya yolu ayrılmamış karayolunda, taşıt yolu kenarı ile şev başı veya hendek iç üst kenarı arasında kalan ve olağan olarak yayaların ve hayvanların kullanacağı, zorunlu hallerde de araçların faydalanabileceği kısımdır.
Şerit: Taşıtların bir dizi halinde güvenle seyredebilmeleri için taşıt yolunun ayrılmış bir bölümüdür.
Alt geçit: Karayolunun diğer bir karayolu veya demiryolunu alttan geçmesini sağlayan yapıdır.
Üst geçit: Karayolunun, diğer bir karayolu veya demiryolunu üstten geçmesini sağlayan yapıdır.
Demiryolu geçidi (Hemzemin geçit): Karayolu ile demiryolunun aynı seviyede kesiştiği bariyerli veya bariyersiz geçitlerdir.
Okul geçidi: Genel olarak okul öncesi, ilköğretim ve orta dereceli okulların çevresinde özellikle öğrencilerin geçmesi için taşıt yolunda ayrılmış ve bir trafik işareti ile belirlenmiş alandır.
Ada: Yayaların geçme ve durmalarına, taşıtlardan inip binmelerine yarayan, trafik akımım düzenleme ve trafik güvenliğini sağlama amacı ile yapılmış olan, araçlarını bulunamayacağı, koruyucu tertibatla belirlenmiş bölüm ve alanlardır.
Ayırıcı: Taşıt yollarını veya yol bölümlerini birbirinden ayıran bir taraftaki taşıtların diğer tarafa geçmesini engelleyen veya zorlaştıran karayolu yapısı, trafik tertibatı veya gereçtir.
Park yeri: Araçların park etmesi için kullanılan açık veya kapalı alandır.
Karayolu üzeri park yeri: Taşıt yolundaki veya buna bitişik alanlardaki park yeridir.
Karayolu dışı park yeri: Karayolu sınır çizgisi dışında olan ve bir geçiş yolu veya servis yolu ile taşıt yoluna bağlanan park yeridir.
Otomobil: Yapısı itibariyle, sürücüsünden başka en çok yedi oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.
Minibüs: Yapısı itibariyle, sürücüsünden başka sekiz ila on oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır.
Kamyonet: İzin verilebilen azami yüklü ağırlığı 3 500 Kg'ı geçmeyen ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.
Kamyon: İzin verilebilen azamî yüklü ağırlığı 3 500 Kg'dan fazla olan ve yük taşımak için imal edilmiş motorlu taşıttır.
Otobüs: Yapısı itibariyle sürücüsünden başka en az onbir oturma yeri olan ve insan taşımak için imal edilmiş bulunan motorlu taşıttır. Troleybüsler de bu sınıfa girer.
Çekici: Römork ve yan römorkları çekmek için imal edilmiş olan ve yük taşımayan motorlu taşıttır.
Arazi taşıtı: Karayollarında yolca veya yük taşıyabilecek şekilde imal edilmiş olmakla beraber bütün tekerlekleri motordan güç alan veya alabilen motorlu taşıtlardır.
Özel amaçlı taşıt: Özel amaçla veya eşya taşımak için imal edilmiş olan ve itfaiye, cankurtaran, cenaze. radyo, sinema, televizyon, kütüphane, araştırma araçları ile bozuk veya hasara uğramış taşıt ve araçları çekmek veya taşımak, kaldırmak gibi özel işlerde kullanılan motorlu araçtır.
Kamu hizmeti taşıtı: Kamu hizmeti için yük veya yolcu taşıması yapan bütün taşıtlardır.
Römork: Motorlu araçla çekilen insan veya yük taşmak için imal edilmiş motorsuz taşıttır.
Yan römork: Bir kısmı motorlu taşıt veya araç üzerine oturan, taşıdığı yükün ve kendi ağırlığının bir kısmı motorlu araç tarafından taşınan römorkdur.
Hafif römork: Azami yüklü ağırlığı 750 Kg'ı geçmeyen römork veya yarı römorkdur.
Motosiklet: İki veya üç tekerlekli sepetli veya sepetsiz motorlu araçlardır. Bunlardan karoserisi yük taşıyabilecek şekilde sandıklı veya özel biçimde yapılmış olan ve yolcu taşımalarında kullanılmayan üç tekerlekli motosikletlere yük motosikleti (triportör) denir.
Bisiklet: En çok üç tekerleği olan ve üzerinde bulunan insanın adale gücü ile pedal veya el ile tekerleği döndürülmek suretiyle hareket eden ve yolcu taşımalarında kullanılmayan motorsuz taşıtlardır.
Motorlu bisiklet: Silindir hacmi 50 santimetre küpü geçmeyen, içten patlamalı motorla donatılmış ve imal hızı saatte 50 Km'den az olan bisiklettir.
Lastik tekerlekli traktör: Belirli şartlarda römork ve yan römork çekebilen, ancak ticarî amaçla taşımada kullanılmayan tarım araçlarıdır.
İş makineleri: Paletli veya madeni tekerlekli traktör, biçer-döver ve yol inşa makineleri ile benzeri tarım, sanayi, bayındırlık, millî savunma ile çeşitli kuruluşların iş ve hizmetlerinde kullanılan ve karayolunda insan, hayvan ve yük taşımasında kullanılmayan araçlardır.
Tramvay: Genellikle yerleşim birimleri içinde insan taşımasında kullanılan, karayolunda tekerlekleri raylar üzerinde hareket eden ve hareket gücünü dışarıdan sağlayan taşıttır.
Okul taşıtı: Genel olarak okul öncesi, ilköğretim ve orta dereceli okulların öğrencileri ile sadece gözetici ve hizmetlilerin taşınmalarında kullanılan taşıttır.
Taşıt katarı: Karayolunda bir birim olarak seyretmek üzere birbirine bağlanmış taşıtlardır.
Araç: Karayolunda kullanılabilen motorlu, motorsuz ve özel amaçlı taşıtlar ile iş makineleri ve lastik tekerlekli traktörlerin genel adıdır.
Taşıt: Karayolunda insan, hayvan ve yük taşımaya yarayan araçlardır. Bunlardan makine gücü ile yürütülenlere "motorlu taşıt" insan ve hayvan gücü ile yürütülenlere "motorsuz taşıt" denir.
Sürücü: Karayolunda bir aracı veya taşıtı süren, hayvan veya hayvan sürülerini sevk ve idare eden kişidir.
Araç sahibi: Araç için adına yetkili idarece tescil belgesi verilmiş veya sahiplik veya satış belgesi düzenlenmiş kişidir.
İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır.
Yolcu: Aracı kullanan sürücü ile hizmetliler dışında araçta bulunan kişilerdir.
Hizmetli: Araçlarda, sürücü hariç, araç veya taşıma hizmetlerinde süreli veya süresiz çalışan kişiler ile iş makinelerinde sürücüden gayri kişilerdir.
Durak: Kamu hizmeti yapan yolcu taşıtlarının yolcu veya hizmetlileri bindirmek, indirmek için durakladıkları işaretlerle belirlenmiş yerdir.
Garaj: Araçların, genellikle uzun süre durmaları için kullanılan bakım veya servisinin de yapılabileceği kapalı veya açık olan yerlerdir.
Terminal: İnsan veya eşya taşımalarında, araçların indirme, bindirme, yükleme, boşaltma, aktarma yaptıkları ve ayrıca bilet satışı ile bekleme, haberleşme, şehir ulaşımı ve benzeri hizmetlerin de sağlandığı yerdir.
Servis İstasyonu: Araçların bakım onarım ve servislerinin yapıldığı açık veya kapalı yerdir.
Akaryakıt istasyonu: Araçların esas itibariyle akaryakıt, yağ ve basınçlı hava gibi ihtiyaçlarının sağlandıı yerdir.
Muayene istasyonu: Araçların niteliklerini tespit ve kontrol edebilecek cihaz ve personeli bulunan ve teknik kontrolü yapılan yerdir.
Trafik kazası: Karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma ve zararla sonuçlanmış olan olaydır.
Durma: Her türlü trafik zorunlulukları nedeni ile aracın durdurulmasıdır.
Duraklama: Trafik zorunlulukları dışında araçların, insan indirmek ve bindirmek, eşya yüklemek, boşaltmak veya beklemek amacı ile kısa bir süre için durdurulmasıdır.
Park etme: Araçların, durma ve duraklaması gereken haller dışında bırakılmasıdır.
Geçiş hakkı: Yayaların ve araç kullananların diğer yaya ve araç kullananlara göre, yolu kullanmak sırasındaki öncelik hakkıdır.
Geçiş üstünlüğü: Görev sırasında, belirli araç sürücülerinin can ve mal güvenliğini tehlikeye sokmamak şartı ile trafik kısıtlama veya yasaklarına bağlı olmamalarıdır.
Taşıma sınırı (Kapasite): Bir aracın güvenle taşıyabileceği en çok yük ağırlığı veya yolcu sayısıdır.
Gabari: Araçların, yüklü veya yüksüz olarak karayolunda güvenli seyirlerini temin amacı ile uzunluk, genişlik ve yüksekliklerini belirleyen ölçülerdir.
Azami ağırlık: Taşıtın güvenle taşıyabileceği azami yükle birlikte ağırlığıdır.
Yüksüz ağırlık: Üzerinde insan veya eşya (yük) bulunmayan ve akaryakıt deposu dolu olan bir aracın taşınması zorunlu alet, edevat ve donatımı ile birlikte toplam ağırlığıdır.
Yüklü ağırlık: Bir taşıtın yüksüz ağırlığı ile taşımakta olduğu sürücü, hizmetli, yolcu ve eşyanın toplam ağırlığıdır.
Dingil ağırlığı: Araçlarda aynı dingile bağlı tekerleklerden karayolu yapısına aktarılan ağırlıktır.
Azami dingil ağırlığı: Araçların karayolu yapılarından güvenle ve yapıya zarar vermeden geçebilmeleri için saptanan dingil ağırlığıdır.
Azami toplam ağırlık: Araçların karayolu yapılarından güvenle ve yapıya zarar vermeden geçebilmeleri için saptanan toplam ağırlıktır.
Trafik işaretleri: Trafiği düzenleme amacı ile kullanılan işaret levhaları, ışıklı ve sesli işaretler, yer işaretlemeleri ile trafik zabıtası veya diğer yetkililerin trafiği yönetmek için yaptıkları hareketlerdir.
İşaret levhası: Sabit veya taşınabilir bir mesnet üzerine yerleştirilmiş ve üzerindeki sembol, renk ve yazı ile özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan trafik tertibatıdır.
Işıklı ve sesli işaretler: Trafiği düzenlemede kullanılan ışıklı ve sesli, sabit veya taşınabilir, elle kumanda edilebilen veya otomatik çalışan, üzerinde çeşitli renk, şekil, sembol, yazı bulunan ve belirli yanma süresi olan, ışık veya sesle özet bir talimatın aktarılmasını sağlayan trafik tertibatıdır.
İşaretleme: Taşıt yolu ile bordür, ada, ayırıcı, otokorkuluk gibi karayolu elemanları üzerindeki çeşitli renkte çizgi, şekil, sembol, yazı ve yansıtıcı ve benzerleri ile özel bir talimatın aktarılmasını sağlayan tertibattır.
Trafikten men: Trafik zabıtasınca, bu Kanunda belirtilen hallerde araçla ilgili belgelerin alınması ve aracın belirli bir yere çekilerek trafikten alıkonulmasıdır.
Bu Kanunun uygulaması ile ilgili diğer tanım ve terimler yönetmelikte gösterilir.
İKİNCİ KISIM
Kuruluşlar, Komisyonlar, Görev ve Yetkileri
Görevli kuruluşlar
Bu Kanunla ve trafik hizmetleri konusunda diğer kanunlarla verilen görevler;
a) İçişleri Bakanlığınca,
b) Bu Kanunla yetkili kılınan diğer bakanlık, kuruluş ve belediyelerce, İçişleri Bakanlığı ile işbirliği içinde.
Yürütülür.
Emniyet Genel Müdürlüğünün, merkez, bölge, il ve ilçe trajik kuruluşları, görev ve yetkileri
Emniyet Genel Müdürlüğünün trafik kuruluşları ile bu kuruluşların görev ve yetkileri Şunlardır:
a) Kuruluş:
Bu Kanunla Emniyet Genel Müdürlüğüne verilen görevler, bu Genel Müdürlüğün merkez, bölge, il ve ilçe trafik zabıtası kuruluşlarınca yürütülür.
Araçlara ve sürücülere ait işlemleri yapmak, plaka ve belgelerini vermek ve bu amaca yönelik hizmetleri yürütmek üzere her ilde ve gerekli görülen ilçelerde tescil şube veya büroları kurulur.
Tescil şube veya bürolarında emniyet hizmetleri sınıfı personelinden ayrı olarak teşkilat ve kadrolarında gösterilen sayıda genel idare ve teknik hizmetler sınıfın da personel ile sözleşmeli personel çalıştırılabilir.
b) Görev ve yetkiler:
1. Araçları, bu Kanuna göre araçlarda bulundurulması gerekli belge ve gereçleri, sürücüleri ve bunlara ait belgeleri, sürücülerin ve karayolunu kullanan diğer kişilerin kurallara uyup uymadığını, trafik düzenlemelerinin ve çeşitli tesislerin bu Kanun hükümlerine uygun olup olmadığını denetlemek,
2. Duran ve akan trafiği düzenlemek ve yönetmek,
3. Bu Kanunla kendisine verilen görev ve yetki sınırı içinde karayolundan faydalananların trafik eğitimini yapmak, yaptırmak,
4. El koyduğu trafik kazalarında trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek,
5. Trafik suçu işleyenler hakkında tutanak düzenlemek, gerekli işlemleri yapmak ve takip etmek,
6. Trafik kazası neticesinde hastalanan veya yaralananların bakımlarını sağlayacak tedbirlerin süratle alınmasına yardımcı olmak ve yakınlarına haber vermek,
7. Araçların tescil işlemlerini yaparak belge ve plakalarını vermek,
8. Sürücülerin sınavlarını yapmak ve belgelerini vermek,
9. Ülke çapında taşıtların ve sürücülerin sicillerini tutmak, teknik ve hukuki değişikliklerini işlemek, ista- tistikî bilgileri toplamak ve değerlendirmek,
10. Trafik kazalarının oluş nedenleri ile ilgili tüm unsurları kapsayan istatistik verileri ve bilgilerini toplamak, değerlendirmek, sonuçlarına göre gereken önlemlerin alınmasını sağlamak ve ilgili kuruluşlara teklifte bulunmak,
11. Ayrıca bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
Trafik kuruluşlarının, çalışma şekil ve şartları, görevlendirilecek personelin nitelikleri, seçimi, çalışma usulleri, görev, yetki ve sorumluluklarına ait esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir.
Trafik zabıtasının görev ve yetki sınırı ile genel zabıtanın trajik hizmetlerini yürütmeye, ilişkin yetkisi
Trafik zabıtası ve genel zabıtanın görev ve yetki sınırı;
a) Trafik zabıtası:
Trafik zabıtasının asli görevi trafik hizmetlerini yürütmektir.
Trafik zabıtası görevi sırasında karşılaştığı acil ve zorunlu hallerde genel zabıta görevi yapmakla da yetkilidir.
Mülki idare amirlerince, emniyet ve asayiş bakımından zorunlu görülen haller dışında, trafik zabıtasına genel zabıta görevi verilemez, araç, gereç ve özel teçhizatı trafik hizmetleri dışında kullanılamaz.
b) Genel Zabıta (Polis ve Jandarma):
Trafik zabıtasının bulunmadığı veya yeterli olmadığı yerlerde polis; polisin ve trafik teşkilatının görev alanı dışında kalan yerlerde de Jandarma, yönetmelikte belirtilen esas ve şartlara uygun olarak trafiği düzenlemeye ve trafik suçlarına el koymaya görevli ve yetkilidir.
Gerekli görülen yerlerde ve hallerde, yönetmelikle belirtilen esas ve şartlara uygun olarak, mülki idare amirinin isteği ve garnizon komutanının uygun görmesi üzerine merkez komutanlıklarına geçici alarak trafiği düzenleme yetkisi verilebilir.
Karayolları Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri
Karayolları Genel Müdürlüğünün bu Kanunla ilgili görev ve yetkileri şunlardır:
a) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında can ve mal güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemleri almak ve aldırmak,
b) Tüm karayollarındaki işaretleme standartlarını tespit etmek, yayınlamak ve kontrol etmek,
c) Bu Kanunla kendisine verilen görev ve yetki sınırı içinde, karayolundan faydalananların trafik eğitimini yapmak veya yaptırmak,
d) Trafik ve araç tekniğine ait görüş bildirmek, karayolu güvenliğini ilgilendiren konulardaki projeleri incelemek ve onaylamak,
e) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında, İçişleri Bakanlığının uygun görüşü alınmak sureliyle, yönetmelikte belirlenen hız sınırlarının üstünde veya altında hız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
f) Trafik kazalarının oluş nedenlerine göre verileri hazırlamak ve karayollarında gerekli önleyici teknik tedbirleri almak,
g) Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında trafik güvenliğini ilgilendiren kavşak, durak yeri, aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesisleri yapmak, yaptırtmak veya diğer kuruluşlarca hazırlanan projeleri tetkik ve uygun olanları tasdik etmek,
h) Yetkili birimlerce veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kaza analizi sonucu, altyapı ve yolun fizikî yapısı ile işaretlemeye dayalı kaza sebeplen göz önünde bulundurularak önerilen gerekli önlemleri almak,
i) Araçların ağırlık kontrollerini yapmak ve aykırı görülen hususlar hakkında suç veya ceza tutanağı düzenlemek,
j) Tescile bağlı araçların muayenelerini yapmak veya yaptırmak ve bu Kanunun 13 ve 35 inci madde hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında suç tutanağı düzenlemek,
k) Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmaktır.
Karayolları Genel Müdürlüğü bu görev ve yetkileri Trafik Fen Heyeti birimi vasıtası ile yerine getirir.
Ulaştırma, Tarım ve Orman, Sağlık ve Sosyal Yardım bakanlıklarının görev ve yetkileri
Ulaştırma, Tarım ve Orman, Sağlık ve Sosyal Yardım bakanlıklarının görev ve yetkileri şunlardır:
a) Ulaştırma Bakanlığının ilgili birimleri, bu Kanun ile ilgili kanunlar ve bunlara göre çıkarılmış yönetmeliklerle verilen görevleri yapar.
b) Tarım ve Orman Bakanlığının ilgili birimleri, yapım ve bakımından sorumlu olduğu orman yollarında, bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılmış yönetmelik hükümlerine göre, trafik güvenliği yönünden düzenleme ve işaretlemeleri yaparak gerekli önlemleri alır.
c) Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının ilgili birimleri, karayollarında ilk yardım, yaralı taşınması ve âcil yardım ve tedavi konularında gerekli önlemleri alır ve yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapar.
Köy İşleri ve Kooperatifler Bakanlığının görev ve yetkileri
Bu Kanuna göre Köy İşleri ve Kooperatifler Bakanlığı Yol, Su, Elektrik İşleri Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır;
Yapım ve bakımından sorumlu bulunduğu karayollarında (köy yollarında);
a) Can ve mal güvenliği yönünden gerekli düzenleme ve işaretlemeleri yaparak önlemler almak ve aldırmak,
b) İçişleri Bakanlığından uygun görüş almak suretiyle yönetmelikte belirlenen hız sınırlarının üstünde veya altında hız sınırları belirlemek ve işaretlemek,
e) Yol güvenliğini ilgilendiren konularda; kavşak, durak yeri, aydınlatma, yol dışı park yerleri ve benzeri tesislerin projelerini incelemek ve gerekenleri onaylamak,
d) Yetkili birimlerince veya trafik zabıtasınca tespit edilen trafik kaza analizi sonucu altyapı ve yolun fizikî yapısı ile işaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önünde bulundurularak gerekli önlemleri almaktır.
Bu Kanunla ve bu Kanuna göre çıkarılmış olan yönetmeliklerde trafikle ilgili verilen görevleri yapmaktır.
Belediyelerin trafiğe ilişkin görev ve yetkileri
Belediyelerin trafikle ilgili görev ve yetkileri şunlardır:
Mahalli trafik zabıtası ile işbirliği yapılarak;
a) Şehiriçi karayolu yapısını trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak.
b) İl ve ilçe trafik komisyonlarının aldığı kararlara uygun olarak trafik düzenlemeleri ile ilgili şehiriçi trafik akım programları yapmak, gerekli görülen yol ve kavşakları düzenlemek sinyalize etmek ve işaretlemek,
c) Açık ve kapalı park yerleri, alt ve üst geçitler yapmak, yaptırmak, açmak veya açtırmak,
d) Trafik düzen ve güvenliği ile ilgili her çeşit işaretlerin yapılmasını ve yerlerine konulmasını, yer işaretlemelerinin çizilmesini ve devamlılığını sağlamak,
e) Şehiriçi yollarda her türlü yapım, onarım ve altyapı tesisleri çalışmalarında, trafik düzen ve güvenliğini sağlayacak önlemleri almak aktırmak ve denetlemek,
f) Çocuk trafik eğitim parkları yapmak ve yapılmasına izin vermek,
g) Yetkili birimlerince veya trafik zabıtasında tespit edilen trafik kaza analizi sonucu, altyapı ve yolun fizikî yapısı ile işaretlemeye dayalı kaza sebepleri göz önünde bulundurularak, önerilen gerekli önlemleri almak,
h) Yaya ve taşıt yollarında yayalar ve araçların hareketlerini zorlaştıran her türlü engeli ortadan kaldırmak,
i) Sürücü eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasına izin vermek,
j) Şehir içi karayolu yapısında trafik için tehlike teşkil edecek muvakkat veya sabit engelleri gündüz ve gece kolayca görülebilecek şekilde işaretlemektir.
İl merkezlerinde ve İçişleri Bakanlığının tespit edeceği belediye teşkilatı bulunan diğer yerlerde belediye başkanlıklarınca trafik hizmet birimleri kurulur ve yukarıdaki görevler bu birimler eliyle yürütülür.
Trafik Danışma ve Eğitim Komisyonu
Trafik Danışma ve Eğitim Komisyonu kuruluş, görev ve yetkileri;
Trafik mevzuatı, eğitimi ve trafik ile ilgili diğer konuları inceleyerek görüş bildirmek, önerilerde bulunmak ve istişari mahiyette kararlar almak üzere İçişleri Bakanlığında, İçişleri Bakanlığı Müsteşarı veya Müsteşar Yardımcısının başkanlığında Genelkurmay Başkanlığı, Adalet, Millî Savunma, Maliye, Millî Eğitim, Bayındırlık, Ticaret, Sağlık ve Sosyal Yardım, Ulaştırma, Tarım ve Orman, Çalışma, Sanayi ve Teknoloji, Kültür ve Turizm, İmar ve İskân, Köy İşleri ve Kooperatifler, Sosyal Güvenlik bakanlıkları ile Jandarma Genel Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü, Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu, Türkiye Trafik Kazaları Yardım Vakfı ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonundan birer üyenin ve Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenecek bir trafik kürsüsü öğretim üyesinin katılması ile oluşan "Trafik Danışma ve Eğitim Komisyonu" kurulur.
Bu komisyona gerektiğinde görüşleri alınmak üzere, gündemle ilgili diğer bakanlık, üniversite, kurum ve kuruluş temsilcileri çağırılabilir.
Komisyon, yılda en az iki defa toplanır. İçişleri Bakanlığınca olağanüstü olarak da her zaman toplantıya çağrılabilir.
Komisyonca alınan kararlar ilgili bakanlık ve kuruluşlara gönderilir. Bunların uygulanmasının izlenmesi ve gerekli koordinasyon İçişleri Bakanlığınca sağlanır. Bu kararlar ilgili bakanlıklarca da değerlendirilerek uygun görülenler hakkında gereken işlemler yapılır.
Bu komisyonun sekretarya hizmetleri Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından yürütülür.
İl ve ilçe trafik komisyonları
İl ve ilçe trafik komisyonlarının kuruluş, görev ve yetkileri:
a) Kuruluş:
Bu Kanun hükümlerinin uygulanmasında mahalli ihtiyaç ve şartlara göre; trafik güvenliğini ve düzenini sağlamak amacı ile illerde valinin veya vali yardımcısının başkanlığında; garnizon komutanlığı, il jandarma alay komutanlığı, emniyet, trafik, karayolları, ulaştırma, il imar müdürlüğü kuruluşlarının ve il belediyeleri ile gerektiğinde mahalli şoförler ve otomobilciler derneğinin birer teknik veya uzman temsilcisinden oluşan "İl Trafik Komisyonu",
İlçelerde de, trafik güvenliği ve düzeniyle ilgili ön karar almak üzere kaymakamın başkanlığında, belediye başkanı, ilçe jandarma birlik komutanı ile emniyet âmiri veya komiseri ve varsa ilçe trafik birim amirinden oluşan "İlçe Trafik Komisyonu",
Kurulur.
İlçe Trafik Komisyonunun kararları, İl Trafik Komisyonunca incelenip vali tarafından onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.
Komisyonlara, gerektiğinde kendi konularında görüşleri alınmak üzere oy hakkı olmaksızın diğer kurulu; temsilleri de çağrılabilir.
Komisyonlar, üye tam sayısının salt çoğunluğu ile toplanır.
Kararlar mevcudun çoğunluğu ile alınır. Oy eşitliği halinde, başkanın oy kullanıldığı yöndeki görüş de ilgili kararlar geçirlidir.
İl Trafik Komisyonu kararları valinin onayı ile yürürlüğe girer.
b) Görev ve yetkileri:
İl ve ilçe trafik komisyonlarının görev ve yetkileri şunlardır:
Belediye sınırları içinde:
1. Karayollarında, gerekli hal ve yerlerde en çok' ve en az hız limitine göre yeniden hız sınırlarını belirlemek,
2. Karayollarının bir kısmının veya tamamının yoldan faydalananların bir kısmına veya tamamına kapatılmasına, park edilecek yerler ile zaman ve süresinin ve araçların geliş ve gidiş yollarının ve yollara konulacak trafik işaretlerinin yerlerinin belirlenmesine karar vermek,
3. Karayolu taşımacılığına ilişkin mevzuat bükümleri saklı kalmak üzere, belediyelerce trafik düzeni ve güvenliği yönünden zorunlu görülerek teklif edilmesi halinde, ticarî amaçla çalıştırılacak yolcu taşıtlarının çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek,
4. Yapı ve tesislerle ilgili olarak 13 inci madde gereğince belediyelerden gelen teklifleri, trafik güvenliği yönünden inceleyerek karar vermek,
5. Bu Kanunla ve bu Kanun gereğince çıkarılan yönetmeliklere göre görev verilen diğer konularda karar vermek.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Karayolu Trafik Güvenliği, Trafik İşaretleri, Yapı ve Tesisler Karayolu trafik güvenliği
Karayolu trafik güvenliği
Karayolunun yapım ve bakımı ile görevli ve sorumlu bütün kuruluşlar karayolu yapışım, trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlüdürler.
Çeşitli kışı, kurum ve kuruluşlar, karayolu yapısında yapacakları ve esasları yönetmelikte belirtilen çalışmalarda:
a) Yolun yapım ve bakımı ile görevli kuruluştan izin almak,
b) Çalışmaları, gerekli önlemleri alarak, aldırarak ve devamlılığını sağlayarak, trafik akımım ve güvenliğini bozmayacak tarzda yapmak,
c) Zorunlu nedenlerle meydana gelen arıza, engel ve benzerlerini en kısa zamanda ortadan kaldırarak karayolunu kullananlara ve araçlara zarar vermeyecek duruma getirmek,
d) Şehiriçi karayolu kenarında çeşitli tesislerin yapımı süresince; kaldırımlarda, tünel, tünel aydınlatılması ve benzerlerini yaparak güvenli geçiş sağlamak ve yaya yollarını trafiğe açık bulundurmak,
Zorundadırlar.
Bu çalışmalar sırasında meydana getirilen tehlikeli durum ve engeller bütün sorumluluk, bunları yaratan kişilere ait olmak üzere zabıtaca kaldırılır, yapılan masraflar sorumlulara ödetilir.
Çalışma mahallinde trafik akımı ve güvenliği açısından alınması gerekli tedbirlere ait esaslar, içişleri Bakanlığının görüşü alınarak Bayındırlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte belirtilir.
Bu madde hükümlerine uymayanlar, fiil başka bir suç oluştursa bile ayrıca ikibin lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Karayolu yapısı ve trafik işaretlerinin korunması
Karayolu yapısı ve trafik işaretleri ile ilgili olarak;
a) Karayolu yapısı üzerine, trafiği güçleştirecek, tehlikeye sokacak veya engel yaratacak, trafik işaretlerinin görülmelerini engelleyecek veya güçleştirecek şekilde bir şey koymak, atmak, dökmek, bırakmak ve benzeri hareketlerde bulunmak,
b) Karayolu yapıtını, trafik işaretlerini ve karakoluna ait diğer yapı ve güvenlik tesislerini, üzerlerine, yazı yazarak, çizerek veya başka şekillerde bozmak, yerlerini değiştirmek veya ortadan kaldırmak,
Yasaktır.
Meydana gelen tehlike ve engeller, ilgili kuruluşlar ve zabıtaca ortadan kaldırılır, bozukluk ve eksiklikler yolun yapım ve bakımından sorumlu kuruluşça derhal giderilir, zarar karşılıkları ve masraflar sorumlulara ödetilir.
Bu maddenin 1 inci fıkrasının (a) bendi hükmüne uymayanlar ikibin lira para cezası, (b) bendi hükmüne uymayanlar ile beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para cezası ve onbeş günden iki aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
Trafik işaretleri
Trafiği düzenlemede kullanılan işaret levhaları, ışıklı ve sesli işaretler, yer işaretlemeleri ile benzeri trafik işaretleri, karayolunun yapım ve bakımı ile görevli kuruluşlarca, temin ve tesis edilerek sürekliliği ve işlerliği sağlanır.
İlgili kuruluşlarca tesis olunan trafik işaretlerinin uygunlukları ve yeterli olup olmadıkları Emniyet ve Karayolları Genel Müdürlüklerince denetlenir.
Görülen eksiklikler ilgili kuruluşlara bildirilerek giderilmeli sağlatılır.
Trafik işaretlerinin standart, anlam, nicelik ve nitelikleri ile diğer esasları İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Bayındırlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
Karayolu dışında, kenarında veya üzerindeki diğer levhalar, ışıklar ve işaretlemeler
Karayolu dışında, kenarında veya karayolu sınırı içinde, trafik işaretlerinin görülmelerini engelleyecek, anlamlarını değiştirecek veya güçleştirecek, tereddüte sebep olacak veya yanıltacak ve trafik için tehlike veya engel yaratacak şekilde levhalar, ışıklar işaretlemeler ile, ağaç, direk, yangın musluğu, çeşme, parmaklık gibi yapı elemanları veya benzerlerini dikmek, koymak veya bulundurmak yasaktır.
Zorunlu hallerde bunların bulunabileceği yer, nitelik ve nicelikleri ile hangi şartlarda bulunabileceği, han-gilerinin izne bağlı olduğu ve bunlarla ilgili diğer esaslar İçişleri Bakanlığının görüşü alınarak Bayındırlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
Verilen izinler, ilgili valiliğe bildirilir.
Bu madde hükümlerine aykırı hareket edenler ikibin liradan beşbin liraya kadar hafif para cezası ve on günden bir aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
Ayrıca bunlar, bütün sorumluluk ve giderler mal sahibine ait olmak üzere yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşça kaldırılır.
Belediye sınırları dışında karayolu kenarındaki yapı ve tesisler
Karayollarında her iki taraftan sınır çizgisine elli metre mesafe içinde bağlantıyı sağlayacak geçiş yolları yönünden; akaryakıt, servis, dolum ve muayene istasyonları, umuma açık park yeri ve garaj, terminal, fabrika, işhanı, çarşı, pazar yeri, eğlence yerleri, turistik yapı ve tesisler, inşaat malzemesi ocak ve harmanları, maden ve petrol tesisleri, araç bakım, onarım ve satım işyerleri ve benzeri trafik güvenliğini etkileyecek yapı ve tesisler için, o karayolunun yapım ve bakımı ile sorumlu kuruluştan izin alınması zorunludur.
Verilen izinler ilgili valiliğe bildirilir.
İzinsiz yapılan bu gibi tesislerin yapımı ve işletilmesi yetkililerce durdurulacağı gibi, yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden işletme izni verilmez ve bağlantı yolu, her türlü gider sorumlulara ait olmak üzere yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşça ortadan kaldırılır.
Bu madde hükümlerine uymayanlar beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para cezası ve onbeş günden iki aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
Belediye sınırları içinde bulunan karayolu kenarındaki yapı ve tesisler
Belediye sınırları içindeki karayolları kenarında yapılacak ve açılacak 17 nci maddede sayılan yapı ve tesisler için belediyelerden izin alınması zorunludur. Belediyeler imar ve bu konuyla ilgili mevzuat açısından gerekli incelemeleri yaptıktan sonra, trafik güvenliği yönünden de il trafik komisyonlarından uygun bir karar almadıkça yapım veya işletme izni veremezler.
İl trafik komisyonları da, yolun yapısı ve bağlantı yolları yönünden Devlet ve il yolları ile ilgili hususlarda Karayolları Genel Müdürlüğünün uygun görüşünü almak zorundadır.
İzinsiz yapılan bu gibi tesislerin yapıntı ve işletilmesi yetkililerce durdurulacağı gibi, yönetmelikteki şartlar yerine getirilmeden işletme izni verilmez ve bağlantı yolu, her türlü gider sorumlulara ait olmak üzere yolun yapım ve bakımı ile ilgili kuruluşlarca ortadan kaldırılır.
Bu madde hükümlerine aykırı olarak izinsiz tesis yapanlar beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para cezası ve onbeş günden iki aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
Bu madde ve 17 nci maddedeki tesislere ait şartlar, izin ve denetim esasları İçişleri ve Bayındırlık bakanlıklarınca müştereken çıkarılacak yönetmelikte belirtilir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Tescil ve Trafik Belgeleri, Tescil Plakaları, Motorlu Araçlara Ait Şartlar ve Muayene
BİRİNCİ BÖLÜM
Tescil ve Trafik Belgeleri, Tescil Plakaları
Tescil belgesi olma zorunluluğu
Araç sahipleri araçlarını yönetmelikte belirtilen esaslara göre yetkili kuruluşa tescil ettirmek ve tescil belgesi almak zorundadırlar.
Ancak:
a) Tescil edildiği ülkenin tescil belgesi ve tescil plakası bulunan ve geçici olarak Türkiye'ye girmesine izin verilmiş olan araçlar,
b) Tescil edildiği ülkenin tescil belgesi ve tescil plakası bulunan ikili ve çok taraflı anlaşmalara göre, Türkiye'de tescil zorunluluğundan muaf tutulmuş araçlar,
c) Araç imal, ithal, ihraç edenlerin ve satıcılığını yapanların, ithal, ihraç, depolama, teşhir ve satış amacıyla geçici olarak bu işlere mahsus yerlerde maliki olarak bulundurdukları motorlu araçlar,
d) Tescil zorunluluğu bulunan motorlu taşıtlarla çekilenler ile 22 nci maddenin (c) bendine göre tescili gerekli görülenler hariç, bütün motorsuz taşıtlar.
Bu hükmün dışındadır.
Tescil süresi ve bildirme zorunluluğu, satış ve devirler ile noterlerin sorumluluğu
Tescil süreleri, satış ve devirler, noterlerin sorumluluğu ile ilgili esaslar şunlardır:
a) Araç sahipleri,
1. Tescili zorunlu ve ilk tescili yapılacak otan araçların satın alma veya gümrükten çekme tarihinden itibaren üç ay içinde tescili için; hurdaya çıkarılma halinde çıkarılış tarihinden itibaren bir ay içinde tescilin silinmesi için; yazılı olarak ilgili tescil kuruluşuna başvurmak,
2. Tescilin yapılması veya silinmesi için de yönetmelikte belirtilen bilgi ve belgeleri sağlamak.
Zorundadırlar.
b) Tescili zorunlu olup da ilk tescili yapılacak olan araçları satanlar ile giriş işlemlerini yapan gümrük idareleri bu durumu onbeş gün içinde, araç sahiplerinin beyan ettikleri tescil kuruluşuna bildirmekle yükümlüdürler.
c) Tescil belgesi aracın başkasına satış veya devrine, hurdaya çıkarılmasına veya araçta, yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine kadar geçerli sayılır.
d) Tescil edilmiş araçların her çeşit satış ve devirleri, araç sahibi adına düzenlenmiş tescil belgesi esas alınarak, noterlerce yapılır ve bu satış noterlerce tescil belgesine tarih konularak ve tasdik edilmek suretiyle işlenir, Noterlerce yapılmayan her çeşit satış ve devirler geçersizdir.
Ayrıca tescil edilmiş araçların satış ve devirleri noterlerce, sicillerine işlenmek üzere en geç müteakip iş günü içinde ilgili tescil kuruluşuna bildirilir.
e) Tescilli araç satın alanlar, gerekli bilgi ve belgeleri sağlayarak, ilgili tescil bürosundan bir ay içinde adlarına tescil belgesi almak zorundadırlar.
Araç satın alıp, bu maddenin (a) bendinin (I) numaralı alt bendi ile (e) bendi hükmüne uymayanlar, beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para cezası ve bir aydan üç aya kadar hafif hapis cezası, (b) bendi hükmüne uymayan araç satıcıları ile (d) bendi hükmüne uymayan noterler onbin liradan yirmibeşbin liraya kadar hafif para cezası ile cezalandırılırlar.
Ayrıca, satış ve devirlerde, belirlenen sürelerde alıcı adına tescili yapılmadan trafiğe çıkarılan araçlar, tescil yapılıncaya kadar trafik zabıtasınca trafikten menedilir.
Trafik belgesi ve tescil plakası alma zorunluluğu
Tescil edilen araçlar, "Trafik Belgesi" ve "Tescil Plakası" alınmadan karayollarına çıkartılamaz.
Bu madde hükmüne uymayan sürücülerle araç işletenleri ikibin liradan beşbin liraya kadar hafif para cezası ile on günden kırk, güne kadar hafif hapis cezası, tekrarında beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para ve onbeş günden iki aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
Bu gibi araçlar eksiklikleri giderilinceye kadar trafikten menedilir.
Trafik belgesi, tescil belgesi geçersiz duruma gelince sürekli olarak, üzerinde eksik veya yanlış bilgi bulunması halinde geçici olarak trafik zabıtasınca geri alınır.
Belge ve plaka vermeye yetkili kuruluşlar
Yönetmelikte gösterilen esaslara göre:
a) Askerî amaçlarla kullanılan Türk Silahlı Kuvvetlerine ait bütün araçlar ile çeşitli anlaşmalara göre askeri amaçla yurdumuzda bulunan kuruluşlara ait araçların tescilleri Türk Silahlı Kuvvetlerince,
b) İş makinesi türünden ve raylı sistemle çalışan araçların tescilleri kullanıldığı yerlere göre, ilgili kamu kuruluşlarınca,
c) Tarım kesiminde kullanılanlar hariç, il trafik komisyonlarından karar alınmak şartı ile motorsuz taşıtlardan gerekli görülenlerin tescilleri belediyelerce,
d) Yukarıdaki bentlerde sayılanlar dışında kalan bütün motorlu araçların tescilleri trafik tescil kuruluşlarınca,
Yapılır, belge ve plakaları verilir.
Belge ve plakaların araçlar üzerinde bulundurulması zorunluluğu
Araçlar, tescil belgesi, trafik belgesi ve tescil plakaları araç üzerinde ve uygun durumda bulundurulmadan trafiğe çıkarılamaz.
Bu madde hükmüne uymayanlar bin beş yüz lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Trafik belgesi verilmesi için zorunlu belgeler
Trafik belgesi verilebilmesi için araca ait tescil belgesi, karayoluna uygunluk belgesi, malî sorumluluk sigorta belgesi, muayene belgesi ve araca ait vergi belgesinin bulunması zorunludur.
Tescil belgesi, trafik belgesi ve tescil plakalarının verilmesi şartları, geçerlilikleri, süreleri, nicelik ve nitelikleri ile diğer esaslar yönetmelikte gösterilir.
Geçici trafik belgeleri ile geçici tescil plakaları
Tescilsiz olup, karayolunda geçici olarak kullanılacak araçlara malî mesuliyet sigortası yaptırılmış olmak şartı ile ilgili tescil bürosundan geçici trafik belgesi ile geçici tescil plakası alınması zorunludur.
Geçici trafik belgeleri ve geçici tescil plakalarının çeşitleri, verilme şartları, geçerlilik süreleri, nicelik ve nitelikleri, yurt dışından getirilecek veya yurt dışına götürülecek olan araçlara geçici tescil plakası verilmesi şartları ile diğer esaslar yönetmelikte belirtilir.
Geçici trafik belgeleri ve geçici tescil plakalarını süresini geçirerek kullananlar ikibin lira para cezası, amaç dışı veya başka taşıtta kullanan ve kullandıranlar beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para cezası ve bir aydan üç aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
Ayrıca, trafik zabıtasınca bu geçici belge ve plakalar iptal edilerek, araçlar trafikten men edilir.
Araçlara ait trafik ayırım işaretleri ve diğer işaretler
Belirli araçlarda, çalışma yerini ve şeklini, kapasite ve diğer niteliklerini belirleyen plaka, ışık, renk, şekil, sembol ve yazı gibi ayırım işaretleri bulundurulması zorunludur.
Araçların dışında bulundurulması zorunlu işaretlerden başka yazı, işaret, resim, şekil, sembol, ilân, flama, bayrak ve benzerlerinin takılması, bulundurulması, yazılması, sesli ve ışıklı donanımların kullanılması özel izne bağlıdır.
Ayırım işaretleri ile izin verilmesine ilişkin esaslarla bunların nicelik ve nitelikleri yönetmelikte gösterilir.
Bu maddenin ikinci fıkrası hükümlerine uymayan araçları kullanan sürücüler binbeşyüz lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Birinci fıkra bükümlerine uymayan araç işletenleri ile sürücüler, beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para cezası ve trafik belgelerinin on gün geri alınması cezası ile cezalandırılırlar.
Ayırım işaretleri bulunmayan araçlar trafik zabıtasınca trafikten men edilir.
Yönetmelikte belirtilen şartlara aykırı olarak bulundurulanlarla, araçlara izin alınmadan yazılan yazılar sildirilir veya takılan donanımlar bütün giderler ve sorumluluk işletene ait olmak üzere söktürülür.
Tanınma işaretleri
Esasları yönetmelikte açıklanan ve araçların tanınmasına yarayan, motor - şasi, seri numaraları, gerektiğinde yüklü, yüksüz ağırlıkları gibi işaretleri bulunmayan araçlara trafik belgesi verilmez.
Tanınma işareti bulunmayan veya bilinmeyen araçların, işaretleri tescil bürolarınca belirlenir ve belgelerine işlenir.
Devlet malı araçların ayırım işaretleri ve tescil plakaları
Devlet malı araçların tescil plakalarının rengi ayrı olur.
Emniyet araçlarının renklerine göre boyama şekli ile ayırım işaretleri diğer resmî ve özel kuruluşlarla gerçek ve tüzelkişilere ait araçlarda kullanılamaz.
Bu maddenin ikinci fıkrasına aykırı olarak boyanan veya ayırım işareti kullanan araçlar aykırılık giderilinceye kadar trafikten men edilir.
Bu madde hükmüne uymayanlar ikibin liradan beşbin liraya kadar hafif para cezası ve on günden iki aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
İKİNCİ BÖLÜM
Motorlu Araçlara Ait Şartlar
Araçların karayoluna uygunluğu ve imal, tadil ve montajı ile ilgili teknik esaslar
Araçların yapım ve kullanma bakımından, karayolu yapısına ve trafik güvenliğine uygun olması zorunludur.
Yapım safhasında araçların imal, tadil, montaj projelerinin tetkik ve tasdiki ile imalat yeterlilik belgelerinin verilmesine Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı görevli ve yetkilidir.
İthal edilen araçlar ve esasları yönetmelikte belirtilen şartlara uygun olarak imal, tadil ve monte edilen araçlara, Karayolları Genel Müdürlüğünce "Karayolu Uygunluk Belgesi" verilir.
Araçların imal, tadil ve montajı hakkında teknik şartları gösteren yönetmelik Bayındırlık ve Sanayi ve Teknoloji bakanlıklarınca müştereken çıkarılır.
Askeri araçlara ait karayolu uygunluk belgesi Türk Silahlı Kuvvetlerince, raylı sistemle çalışan ve iş makinesi türünden araçlarınki ile ilgili kuruluşlarca verilir.
Araçların teknik fanlara uygunluğu
Araçların, esasları yönetmelikte belirtilen şekilde ve tarzda teknik şartlara uygun durumda bulundurulması zorunludur.
a) Servis freni, dış ışık donanımından yakını ve uzağı gösteren ışıklar ile park, fren ve dönüş ışıkları noksan, bozuk veya teknik şartlara aykırı olan araçları kullanan sürücüler ikibin lira para cezası,
b) Diğer eksiklik ve bozuklukları bulunan araçlarla, görüşü engelleyecek veya bir kaza halinde içindekiler için tehlikeli olabilecek süs, aksesuar, eşya ve çıkıntıları olan araçları kullananlarla karayolunu kullananlar için tehlike yaratacak şekilde olan veya görüşü engelleyecek ve çevredekileri rahatsız edecek derecede duman veya gürültü çıkaran araçları kullanan sürücüler binbeşyüz lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Bu maddenin (a) bendinde belirtilen eksiklik ve bozuklukları bulunan araçlar, teknik şartlara uygun duruma getirilinceye kadar trafik zabıtasınca trafikten men edilebilir. (b) bendindeki şartlara uymayan ve uyumsuzluğu trafik emniyetini tehlikeye düşürmeyecek nitelikte olan araçların şartlara uygun duruma getirilmesi ihtar olunur. İhtarda verilen süre içinde teknik şutlara uygun duruma getirilmediğinin tespiti halinde araç trafik zabıtasınca trafikten men edilir.
Araçlarda bulundurulması zorunlu gereçler
Araçlarda:
a) Özelliklerine ve cinslerine göre, yönetmelikte nitelik ve nicelikleri belirtilen gereçlerin,
b) Kamyon, çekici ve otobüslerde ayrıca takoğraf, taksi otomobillerinde ise taksimetre,
Bulundurulması ve kullanılır durumda olması zorunludur.
(a) bendinde sayılan gereçleri kullanılabilir durumda bulundurmayan veya gerektiğinde kullanmayan sürücüler binbeşyüz lira, hiç bulundurmayanlar ikibin lira para cezası,
(b) bendine göre araçlarında taksimetre veya teloğraf bulundurmayan, kullanmayan ve kullanılabilir durumda bulundurmayan sürücü ve isletenler ikibin liradan beşbin liraya kadar hafif para cezası ve on günden kırk güne kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
(b) bendi hükmüne uygun durumda bulunmayan araçlar eksikleri giderilinceye kadar trafik zabıtasınca ayrıca trafikten men edilir.
Adres değiştirme ve araçlar üzerindeki değişiklikleri bildirme
Araçlar üzerinde yönetmelikte belirtilen şekillerde yapılacak her türlü değişikliğin ve adres değişikliklerinin işleten tarafından otuz gün içinde tescili yapan kuruluşa bildirilmesi zorunludur.
Bu madde hükmüne uymayanlar ikibin lira para cezası ile cezalandırdılar.
Üzerinde teknik değişiklik yapılan araçlar, değişikliğin şartlara uygun olarak yapıldığı belgelenip bu durum ilgili tescil bürosunda tescil edilinceye ve trafik belgesine işleten tarafından yazdırıncaya kadar trafikten men edilir.
Taşınması özel izne bağlı yükler
Ağırlık ve boyutları bakımından özelliği olan, başka ulaşım sistemleri ile taşınması mümkün atmayan ve taşıma sınırını aşıp da taşınması zorunlu olan yüklerin taşınması için Karayolları Genel Müdürlüğünden izin alınması zorunludur.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Araçların Muayenesi ve Muayeneye Yetkili Kuruluşlar
Araçların muayenesi
Trafiğe çıkarılacak motorlu araçların teknik şartlara uyup uymadığı ekonomik yapıları da dikkate alınmak suretiyle belirli zamanlarda muayene edilerek tespit edilir.
Motorlu araçların muayenelerinin, yönetmelikte belirtilen süreler içinde yaptırılması zorunludur.
Muayene süresi dolması bile kazaya karışması sonucu yetkili zabıtaca muayenesi gerekli görülenler ile üzerinde değişiklik yapılan veya sahip değiştiren araçların ayrıca özel muayenesi zorunludur. Bu muayeneler öncelikle yapılır.
Karayollarında kullanılmakta olan araçların, teknik şartlara uyup uymadığı trafik zabıtasmca kontrol edilerek her an muayeneleri yapılabilir.
Muayene süresi geçirilen veya sahip değiştirme hali hariç, özel muayene yaptırılması zorunlu olduğu halde yaptırılmamış araçları kullanan sürücüler binbeşyüz lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Muayeneye yetkili kuruluşlar
Araçların muayeneleri, Karayolları Genel Müdürlüğüne ait muayene istasyonlarında veya bu kuruluş tarafından işletme belgesi ite yetki verilen gerçek veya tüzelkişilere ait muayene istasyonlarında yeterli makine ve gereçlerle ve yetkili kılınan görevlilerce yapılır.
Araçların özel muayeneleri ile yeni tescil veya devir işlemleri için gerekli muayeneler ve motor - şasi numaralarının tespitleri sadece Karayolları Genel Müdürlüğünün muayene birimlerinde yapılır.
Askeri araçlarla, raylı sistemle çalışan veya iş makinesi türünden araçların muayeneleri yönetmelikte belirlenen esaslara göre tescilini yapan kuruluşlarca yapılır.
Muayene istasyonlarında bulunacak makine, araç, genç ile personelin nitelikleri, işletme, çalışma ve denetleme usulleri ve işletme belgesi de yetki verilen muayene istasyonlarında alınacak ücretin tespiti ile diğer şartlar ve esaslar Bayındırlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
Karayolları Genel Müdürlüğünce işletme belgesi ile yetki verildiği halde, yönetmelikte belirtilen işletme şartlarına uymayan ve muayeneleri gerektiği şekilde yapmayan muayene istasyonu işletenleri, beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para cezası ile işletme belgelerinin yedi gün geri alınması, tekrarında onbin liradan yirmibin liraya kadar hafif para cezası ile işletme belgelerinin onbeş gün geri alınması, ikinci tekrarında ise yirmibin liradan otuzbin liraya kadar hafif para cezası ve işletme belgelerinin süresiz iptali cezası ile cezalandırılırlar.
İşletme belgesi geçici olarak geri alındığı halde geri alma süresi içinde muayene yapan muayene istasyonu işletenleri onbin liradan yirmibin liraya kadar hafif para cezası ile cezalandırılırlar ve işletme belgeleri süresiz iptal edilir.
BEŞİNCİ KISIM
Sürücü Belgeleri ve Sürücüler
Sürücü belgesi alma zorunluluğu
Motorlu araçların, sürücü belgesi sahibi olmayan kişiler tarafından karayollarında sürülmesi ve sürülmesine izin verilmesi yasaktır.
Araçlar, bu Kanunda sınıfları belirtilen sürücü belgelerine sahip sürücüler ile iki veya çok taraflı anlaşmalara göre sürücü belgesi bulunan veya geçerli uluslararası sürücü belgesi olan kişilerce sürülebilir.
Sürücü belgesine sahip olmadan araç süren ve sürülmesine izin verenler, beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para ve onbeş günden iki aya kadar hafif hapis cezası, tekrarında onbin liradan yirmibin liraya kadar hafif para ve iki aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
Sürücü belgesi alması zorunlu olmayanlarda aranacak şartlar
Sürücü belgesi almaları zorunlu olmamakla beraber;
Bisiklet kullananların 11, motorsuz taşıtları kullananlar ile hayvan sürücülerinin 13 yaşını bitirmiş olmaları, bedensel ve ruhsal bakımdan sağlıklı bulunmaları zorunludur.
Durumları bu madde hükmüne uymayanlara araç kullandıran ve hayvanları tevdi edenler binbeşyüz lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Sürücü belgesi sınıfları
Sürücü belgeleri, kullanılacak araçların cinslerine ve gruplarına göre aşağıdaki sınıflara ayrılmıştır.
"A1" Sınıfı Sürücü Belgesi,
Motorlu bisiklet kullanacaklara,
"A2" Sınıfı Sürücü Belgesi,
Motosiklet kullanacaklara,
"A" Sınıfı Sürücü Belgesi.
Otomobil, minibüs veya kamyonet kullanacaklara,
"C" Sınıfı Sürücü Belgesi,
Kamyon kullanacaklara.
"D" Sınıfı Sürücü Belgesi,
Çekici kullanacaklara,
"E" Sınıfı Sürücü Belgesi,
Otobüs kullanacaklara,
"F" Sınıfı Sürücü Belgesi,
Lastik tekerlekli traktör kullanacaklara,
"G" Sınıfı Sürücü Belgesi,
İş makinesi türünden motorlu araçları kullanacaklar.
"H" Sınıfı Sürücü Belgesi,
Özel tertibatlı olarak, imal, tadil veya teçhiz edilmiş motosiklet veya otomobil türünden araçları kullanacak hasta veya sakatlara,
"K" Sınıfı Sürücü Aday Belgesi,
Yönetmelikte belirtilen şartlar ve esaslara göre, sürmeyi öğrenmek isteyen sürücü adaylarına,
Verilen sürücü belgeleridir.
Uluslararası Sürücü Belgesi,
İki veya çok taraflı anlaşmalar uyarınca, sınıflarına göre araç kullananlara belli süre ile verilen belgedir.
Sürücü belgelerine ait esaslar
Sürücü belgelerine ait esaslar şunlardır,
a) Araçları kullanma yetkisi:
1. A, F, G ve H sürücü belgeleri ile yalnız kendi sınıflarındaki araçlar,
2. A, sınıfı sürücü belgesi ile A,
3. B sınıfı sürücü belgesi ile F,
4. C sınıfı sürücü belgesi ile B ve F,
5. D sınıfı sürücü belgesi ile C, B ve F,
6. E sınıfı sürücü belgesi ile B, C. D ve F,
Sınıfı sürücü belgeleri ile kullanılan araçlar da sürülebilir.
Sürücü belgesi sahiplerinin sürücü belgesinin sınıfına göre sürmeye yetkili oldukları araçlar dışındaki araçları sürmeleri yasaktır.
b) Römork takarak taşıt kullanma:
B, C ve E sınıfı sürücü belgesi sahipleri, araçlarına en çok yüklü ağırlığı 750 Kg.’a kadar olan (730 Kg. dahil) hafif römork takarak da kullanabilirler.
Yüklü ağırlığı 750 Kg.'ı geçen römorkları taşıtlarına takarak kullanmak isterlerse ayrı bir sınavdan geçirilirler ve römorklu taşıt kullanabilecekleri belgelerine işlenir.
c) Sürücü belgelerinin geçerlilik süresi:
Sürücü belgelerinden (K) sınıfı sürücü aday belgesi altı ay geçerlidir. Diğer sürücü belgelerinin yönetmelikte belirtilen süre ve esaslara göre vize edilmesi veya İçişleri Bakanlığınca gerekli görüldüğünde değiştirilmesi zorunludur.
Vize edilmemiş sürücü belgesi ile araç kullanmak yasaktır.
(G) sınıfı sürücü belgesi alacak olanlarda aranacak özel şartlar ile uluslararası sürücü belgelerinin veriliş şartları yönetmelikte gösterilir.
Bu maddenin (c) bendi hükmüne aykırı olarak vize edilmemiş sürücü belgesi ile araç kullananlar ikibin lira para cezası,
(a) ve (b) bentlerindeki hükümlere uymayan sürücüler ile bunlara araç kullandıranlar ikibin liradan beşbin liraya kadar hafif para cezası ile on günden kırk güne kadar hafif hapis cezası, tekrarında beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para cezası ile onbeş günden iki aya kadar hafif hapis cezası ve sürücüler sürücü belgelerinin on günden bir aya kadar geri alınması cezası ile cezalandırılırlar.
Dış ülkelerden alınmış olan sürücü belgeleri
Dış ülkelerden alınmış olan sürücü belgelerinin değiştirilmesi ve bu belgelerle ülkemizde araç kullanma esasları aşağıda gösterilmiştir:
a) Yönetmelikte belirtilen süre içinde Türk vatandaşlarının ve ilgili kanunlar ile İkili veya çok taraflı anlaşma hükümleri saklı kalmak kaydıyla istekleri halinde yabancıların dış ülkelerden aldıkları sürücü belgeleri sınav şartı aranmaksızın karşılığı veya dengi olan sürücü belgesi ile değiştirilir.
b) Türk vatandaşları ve ilgili kanunlar ile ikili ve çok taraflı anlaşma hükümleri saklı kalmak üzere yabancılar, dış ülkelerden aldıkları cinsi için geçerli sürücü belgeleri ile yabancı ve Türk plakalı araçları ülkemizde kullanabilirler.
Türk vatandaşlarının ve yabancıların; dış ülkelerden aldıkları sürücü belgelerinin değiştirilmesine ve bu belgeler ile ülkemizde araç kullanmalarına ilişkin esaslar yönetmelikte gösterilir.
Sürücü adaylarında aranacak şartlar
Sürücü belgesi alacaklarda aşağıdaki şartlar aranır.
a) Yaş şartı:
A1 sınıfı sürücü belgesi alacakların 17,
A1, B, C. F, G ve H sınıfı sürücü belgesi alacakların 18,
Yaşını bitirmiş;
D ve E sınıfı sürücü belgesi alacakların ise 22 yaşını bitirmiş ve en az iki yıllık C sınıfı sürücü taifesine sahip olmaları,
b) Öğrenim şartları:
H sınıfı sürücü belgesi alacakların okur - yazar, diğerlerinin en az ilkokulu bitirmiş bulunmaları,
c) Sağlık şartları:
Vücut yapısı ve ruh sağlığı bakımından yönetmelikte belirtilen şartlara sahip olmaları,
d) Sınavlarda başarı şartları:
Yazılı veya test uygulamalı (K sınıfı için sadece yazılı) sınavların başarılması,
e) Hükümlü olmama şartları:
Sürücü belgesi alacak olanların afla ortadan kaldırılmış olsa bile;
1. Türk Ceza Kanununun; 403, 404, 414, 415, 416/1 - 2, 418/1, 435, 436 ve (50, 51/2, 461/son veya 462 nci maddelerinden biri ile beraber uygulanmadığı hallerde) 448 - 450 nci, ayrıca, 491, 492, 493, 495 - 499, 503, 504, 505, 506, 508, 509 ve 510 uncu maddelerin teki suçlardan hüküm giymemiş olmaları.
2. Aynı Kanunun 416/3, 429, 430, 431, 432 ve (50, 51/2, 461/son veya 462 nci maddeleri ile beraber uygulanmış) 448 - 450, 500, 512, 572/2 nci maddelerinde yazılı suçlardan birden fazla hüküm giymemiş olmaları,
f) Aynı sınıf sürücü belgesinin bulunmaması veya belgelerin geri alınmamış olma şartı:
Önceden verilmiş aynı sınıf bir başka sürücü belgesinin bulunmaması, sürücü belgelerinin süresiz geri alınmamış olması veya geçici olarak geri alınmış ise sürenin dolmuş bulunması,
Zorunludur.
Sürücülerin sınavları
Sürücü belgesi alacakların sınavları, Emniyet Genel Müdürlüğünün ilgili birimlerinde görevlendirilecek komisyonlarca yapılır ve kazananlara belgeleri verilir.
Gerekli görülen hallerde sürücülerin sınavları ilçelerde, asker kişilerin sınavları ise askeri birliklerin sınav merkezlerinde de yapılabilir.
Sınava girmek isteyenler başvurma formunu yetkili memurun önünde bizzat el yazıları ile doldurarak imzalarlar. Bu belgedeki bilgiler, aksi ispatlanıncaya kadar doğru sayılır.
Yanlış bilgi veya sahte belge verenler fiil daha ağır cezayı gerektirmediği takdirde iki aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
Sürücülerin; sınavlara; sağlık muayenelerinin nasıl ve nerede yapılacağı, sürücü belgeleri, bu belgelerin verilmesi, geçerlilik süreleri, yenilenmeleri, sınavlarda görevlendirilecek kişilerin veya oluşturulacak komisyonların çalışmasına ve diğer hususlara ilişkin şartlar, usuller ve esaslar yönetmelikte belirtilir. .Hazırlanacak yönetmelikte sağlık şartlarına ve muayenelerine ilişkin hususlar Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının görüşüne uygun olarak düzenlenir.
Askerî araç sürücülerinin sınavları
Er ve erbaş sınıfından askeri araç sürücülerinin özel sınavları ve belge verme işlemlerinin usulü ve bu belgelerle hangi cins taşıtların nerelerde kullanılacağı Milli Savunma Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
Bu belgeler sadece askeri araçlar için askerlik süresince geçerlidir.
Adres değişikliklerinin bildirilmesi ve sürücü belgelerinin taşınması zorunluluğu
Sürücü belgesi sahipleri:
a) İkamet adresi değişikliklerini belgeyi veren kuruluşa otuz gün içinde bildirmek,
b) Araç kullanırken sürücü belgelerini yanlarında bulundurmak ve yetkililerin her isteyişinde göstermek,
Zorundadırlar.
Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler binbeş yüz lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Sağlık şartlarında sonradan meydana gelen değişiklikler ile sahte olan hile ile alınan veya şartlarına uygun olmadan verilen sürücü belgeleri
Yönetmelikte belirlenen usul ve esaslara göre trafik zabıtasınca sürücülerin:
a) Sağlık durumlarında sürücülüğe engel bedensel bir değişikliğin görülmesi ve tespiti halinde sağlık kuruluşlarında muayenesi istenir ve yönetmelikte belirtilen sağlık şartlarını kaybettiği sağlık kurulu raporu ile belgelendirilenlerin sürücü belgeleri geri alınır. Bunlardan kaybettiği sağlık şartlarını yeniden kazandıklarını sağlık kurulu raporu ile belgelendirenlere sürücü belgeleri geri verilir.
b) Sahte olduğu, hile ile alındığı veya şartlarına uygun olmadan verildiği tespit edilen sürücü belgeleri adlî işlem yapılmak üzere geri alınır.
ALTINCI KISIM
Trafik Kuralları
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Kurallar
Karayollarında trafiğin akışı
Karayollarında trafik sağdan akar.
Aksine bir işaret bulunmadıkça sürücüler:
a) Araçlarını, gidiş yönüne göre yolun sağından, çok şeritli yollarda ise yol ve trafik durumuna göre hızının gerektirdiği şeritten sürmek,
b) Şerit değiştirmeden önce gireceği şeritte sürülen araçların emniyetle geçişini beklemek,
c) Trafiği aksatacak veya tehlikeye sokacak şekilde şerit değiştirmemek,
d) Gidişe ayrılan en soldaki şeridi sürekli olarak işgal etmemek,
e) İki yönlü trafiğin kullanıldığı dört veya daha fazla şeritli yollarda aksine bit işaret bulunmadıkça, motosiklet, otomobil, kamyonet ve otobüs dışındaki araçları kullananlar, geçme ve dönme dışında en sağ şeridi izlemek,
Zorundadırlar.
Karayollarının belirli kesimlerinde, bu yollardan faydalanma zorunda olan hayvan sürücüleri, hayvanlarını veya hayvan sürülerini gidiş yönünde yolun en sağından ve en az genişlik işgal ederek ve imkân olduğunda taşıt yolu dışından götürmek zorundadırlar.
Bu madde hükümlerine uymayan sürücüler binbeşyüz lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Trafik işaretlerine uyma
Karayollarından faydalananlar aşağıdaki sıralamaya göre;
a) Trafiği düzenleme ve denetimle görevli trafik zabıtası veya özel kıyafetli veya işaret taşıyan diğer yetkili kişilerin uyarı ve işaretlerine,
b) Trafik ışıklarına,
c) Trafik işaret levhaları, cihazları ve yer işaretlemeleri ile belirtilen veya gösterilen hususlara,
d) Trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere.
Uymak zorundadırlar.
Trafik zabıtası ve diğer yetkililerin dur işaretine, ışıklı trafik işaretlerinden kırmızı renkli olanına ve sesli işaretlere uymayan sürücüler ikibin, diğer trafik işaretlerine uymayan sürücüler binbeşyüz lira para cezası ile cezalandırılırlar.
Alkollü içki, uyuşturucu veya keyif verici maddelerin etkisi altında araç sürme yasağı
Uyuşturucu veya keyif verici maddeleri almış olanlar ile alkollü içki almış olması nedeniyle güvenli sürme yeteneklerini kaybetmiş kişilerin karayolunda araç sürmeleri yasaktır.
Uyuşturucu veya keyif verici maddelerin cinsleri ile alkollü içkilerin etki dereceleri ve kandaki miktarları, tespit usulleri ve muayene şartları hazırlanacak yönetmelikte Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığının görüşüne uygun olarak düzenlenir.
Bu madde hükmüne uymayan sürücüler derhal araç kullanmaktan men olunur.
Bunlardan yönetmelikte belirtilen miktarın üzerinde alkollü içki kullandığı tespit olunanlar; ikibin liradan beşbin liraya kadar hafif para cezası ve onbeş günden iki aya kadar hafif hapis cezası, tekrarında beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para cezası ve bir aydan üç aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırırlar ve sürücü belgeleri bir aydan üç aya kadar geri alınır.
Uyuşturucu veya keyif verici maddeleri alarak araç kullananlar ise beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para cezası ve iki aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar ve sürücü belgeleri süresiz olarak geri alınır.
Taşıt kullanma sürelerine uyma zorunluluğu
Ticari amaçla yük ve yolcu taşıyan motorlu taşıt sürücülerinin, taşıt kullanma sürelerini aykırı olarak taşıt kullanması ve bunlara taşıt kullandırılması yasaktır.
Taşıt kullanma süreleri ile ticari amaçla yük ve yolcu taşıyan motorlu taşıtları kullanacakların denetimi ve süre dışı kullanmaya devamı önleyici tedbirlerle ilgili uygulanacak esas ve usuller yönetmelikte belirtilir.
Bu madde hükmüne aykırı olarak taşıt kullanan ve işletenler ikibin liradan beşbin liraya kadar hafif para cezası ve onbeş günden kırk güne kadar hafif hapis cezası, tekrarı halinde beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para cezası ve bir aydan iki aya kadar hafif hapis cezası ile cezalandırılırlar.
İKİNCİ BÖLÜM
Hız Kuralları
Hız sınırları
Karayollarında yerleşim yerleri içinde ve dışında motorlu araçların cins ve kullanma amaçlarına göre sürülebileceği en çok ve en az hız sınırları ve diğer esaslar yönetmelikte belirlenir.
En çok ve en az hız sınırlarını gösteren işaret levhaları, gerekli görülen yerlere, ilgili kuruluşlarca konulur.
Bu Kanunla yetki verilen kuruluşlar tarafından yönetmelikte belirtilen hız sınırları yol ve trafik durumuna göre azaltılabilir veya çoğaltılabilir. Bu hallerde durum trafik işaretleri ile belirtilir ve uygun vasıtalarla duyurulur.
Hız sınırlarına uyma
Sürücüler, aksine bir karar alınıp işaretlenmemişse yönetmelikte belirtilen hız sınırlarını aşmamak zorundadırlar.
Hız ölçen teknik cihaz veya çeşitli usullerle yapılan tespit sonucu hız sınırlarını;
Yüzde ondan yüzde kırka (kırk dahil) kadar aşan sürücüler ikibin lira para cezası;
Yüzde kırktan fazla aşan sürücüler ise, her seferinle beşbin liradan onbin liraya kadar hafif para cezası ile onbeş günden iki aya kadar hafif hapis cezası ve bir aydan üç aya kadar sürücü belgelerinin geri alınması cezası ile cezalandırılırlar.
Hız sınırlarının aşılıp aşılmadığını, tespit etmekte kullanılan cihazların yerini tespit veya sürücüyü ikaz eden her türlü cihazın imalı, ithali ve araçlarda bulundurulması yasaktır.
Bu cihazları imal veya ithal edenler, fiil başka bir suç oluştursa bile ayrıca üçbin liradan yirmibeşbin liraya kadar hafif para cezası ve üç aydan altı aya kadar hafif hapis cezası ile araçlarında bulunduran işletenler ise üçbin liradan ombin lirayı kadar hafif para cezası ve onbeş günden iki aya kadar hafif hapis cezası île cezalandırılırlar ve bu cihazların müsaderesine de hükmolunur.
