2026/23 Kefalet Sigortasında Risk Kabul ve Yönetimine İlişkin Genelge

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç ve kapsam

(1) Bu Genelgenin amacı, sigortacılık sektörünün etkin risk yönetimi ve mali yapısının güçlendirilmesi kapsamında kefalet sigortasında risk gruplarının tanımlanması, sınırlamalara ilişkin kuralların belirlenmesi, teminatların ve güvencelerin sınıflandırılması ile finansal riskler değerlendirme birimi, yetkin personelin nitelikleri, aracı teknik personelin eğitimi, sigorta ettirenin ve/veya sigortalının seçimi, onay süreci, üstlenilen ve üstlenilecek olan risklerin ölçülmesi, izlenmesi ve kontrolünün sağlanması, güvence ve e-kefalet uygulaması dâhil bilgi sistemleri süreçlerini içeren risk kabul ve yönetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

(2) Bu Genelge, doğrudan ve dolaylı kefalet sigortası branşında ruhsatı bulunan sigorta şirketlerini kapsar. Bina tamamlama sigortası kapsamında verilen teminatlar, bu Genelgenin kefalet teminatlarının ve güvencelerin sınıflandırılması ve sınırlamalara ilişkin hükümlerine tabi değildir.

(3) Bu Genelge ile risk kabul ve yönetimine ilişkin asgari koşullar belirlenmiş olmakla birlikte, bu koşulların sağlanması halinde riskin üstlenilip üstlenilmeyeceğine ilişkin nihai karar ilgili sigorta şirketine aittir.

Dayanak

(1) Bu Genelge, 3/6/2007 tarihli ve 5684 sayılı Sigortacılık Kanununun 4 üncü maddesinin sekizinci fıkrası ve 18 inci maddesinin dördüncü fıkrasına dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

(1) Bu Genelgenin uygulanmasında,

a) Doğrudan kefalet senedi: Sigortalının kefalet senedi metninde belirtilen sebepten doğmuş veya doğacak bir yükümlülüğünü ifa etmemesi riskine karşı sigortacı tarafından lehtara hitaben düzenlenen, borcun üzerinde yazılı tutarla sınırlı olarak tazmin edileceği veya yükümlülüğünün ifasının sağlanacağı taahhüdü ile varsa bu taahhüdün şartlarının belirtildiği kefalet senedi türünü,

b) Dolaylı kefalet senedi: Sigortalının kefalet senedi metninde belirtilen sebepten doğmuş veya doğacak bir yükümlülüğü kapsamında nihai lehtara teminat verilmesini teminen sigortacının teminat verecek finansal kuruluşa karşı üstlendiği yükümlülükler ile varsa bunların şartlanın içeren ve sigortacı tarafından lehtar finansal kuruluşa hitaben düzenlenen kefalet senedi türünü,

c) e-Kefalet Senedi: Bu Genelge ve ilgili mevzuatında belirlenen standartlara ve kurallara uygun, güvenli elektronik imza ile elektronik ortamda oluşturulan ve lehdara yine elektronik ortamda iletilen kefalet senedini,

ç) Finansal kuruluş: Kredi kuruluşları dışında kalan ve sigortacılık, bireysel emeklilik veya sermaye piyasası faaliyetlerinde bulunmak veya 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nda yer alan faaliyet konularından en az birini yürütmek üzere kurulmuş kuruluşları, kalkınma ve yatırım bankaları ile finansal holding şirketlerini,

d) Güvence: Sigortacının, kefalet sigortası sözleşmesi kapsamında doğmuş veya doğacak alacaklarının tahsilini teminen; sigortacı lehine sağlanan nakdî veya gayrinakdî her türlü değer ve hukuki teminatı (ör. nakit bloke, banka teminat mektubu, kefalet, rehin, ipotek, alacak temliki vb.),

e) Kambiyo senedi: 13/1/2011 tarih ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen poliçe, bono (emre muharrer senet) ve çeki,

f) Kanun: 13/1/2011 tarih ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nu,

g) Kefalet senedi: Sigortalının kefalet senedi metninde belirtilen sebepten doğmuş veya doğacak bir yükümlülüğünü ifa etmemesi riskine karşı sigortacı tarafından lehtara hitaben düzenlenen ve sigortacının kefil veya garantör olduğu azami tutan veya edim yükümlülüğünü, senedin düzenlenme tarihini içeren ve süreli veya süresiz, şartlı veya şartsız düzenlenebilen belgeyi,

ğ) Kurum: Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nu,

h) Lehtar: Kefalet senedi metninde belirtilen sebepten doğmuş veya doğacak alacağı için lehine kefalet senedi düzenlenmesi suretiyle teminat verilen ve rizikonun gerçekleşmesi hâlinde sigortacıdan kefalet senedinde yazılı tutan veya edim yükümlülüğünü kefalet senedinde belirtilen kapsam ve koşullar çerçevesinde talep etme hakkına sahip olan gerçek veya tüzel kişiyi ya da kamu kurum ve kuruluşunu,

ı) İç Sistemlere Dair Yönetmelik: 25/11/2021 tarihli ve 31670 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sigortacılık ve Özel Emeklilik Sektörlerinde İç Sistemlere Dair Yönetmeliğini,

i) Sigorta ettiren: Sigortacı ile akdettiği kefalet sigortası sözleşmesi uyarınca sigorta primini ödemeyi taahhüt eden ve kendi hesabına sigortada aynı zamanda sigortalı olan kişiyi,

j) Sigorta Şirketi: Türkiye’de kurulmuş sigorta şirketleri ile yurt dışında kurulmuş sigorta şirketlerinin Türkiye’deki teşkilâtını,

k) Sigortacı: Sigorta ettirenle kefalet sigortası sözleşmesi akdeden 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu uyarınca kefalet sigortası branşında faaliyet göstermek üzere ruhsat almış Türkiye’de kurulmuş sigorta şirketi veya yurt dışında kurulmuş sigorta şirketinin Türkiye’deki şubesini,

l) Sigortalı: Kefalet sigortası sözleşmesi ile poliçe veya kefalet senedinde belirtilen sebeple doğmuş veya doğacak borcunu ifa etmeme rizikosu teminat altına alınan ve bu sözleşme uyarınca sigortacı tarafından lehtara hitaben düzenlenen kefalet senedinde belirtilen kapsam ve koşullarla borcuna kefil veya garantör olunan gerçek veya tüzel kişiyi,

m) Sözleşme: Kefalet sigortası sözleşmesini,

n) Teknik personel: Aracılarda kefalet sigortasına ilişkin pazarlama, bilgilendirme ve satış işlemlerini yapan personelini,

o) Sermaye Yeterliliği Yönetmeliği: 23/8/2015 tarihli ve 29454 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sigorta ve Reasürans ile Emeklilik Şirketlerinin Sermaye Yeterliliklerinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğini

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Risk Gruplarının ve Sınırlamalara İlişkin Kuralların Belirlenmesi ile Teminatların ve Güvencelerin Sınıflandırılması

Risk grubu

(1) Bir gerçek kişi ile eşi ve çocukları, bunların yönetim kurulu üyesi veya genel müdürü oldukları veya bunların ya da bir tüzel kişinin birlikte veya tek başlarına, doğrudan ya da dolaylı olarak kontrol ettikleri ya da sınırsız sorumlulukla katıldıkları ortaklıklar bir risk grubunu oluşturur.

(2) Bu maddenin uygulanmasında aralarında birinin ödeme güçlüğüne düşmesinin diğer bir veya birkaçının ödeme güçlüğüne düşmesi sonucunu doğuracak boyutta kefalet, garanti veya benzeri ilişkiler bulunan gerçek ve tüzel kişiler de sigortalıdan beyan edilmesi istenilerek ilgili risk gruplarına dâhil edilir.

(3) Kamu iktisadi teşebbüsleri ile hisselerinin çoğunluğu Özelleştirme İdaresi Başkanlığının veya Türkiye Varlık Fonunun elinde bulunan diğer kamu kurum ve kuruluşlarının her biri, sermaye, yönetim ve denetimlerine hâkim oldukları bağlı ortaklık, iştirak ve müesseseler ile birlikte ayrı bir kamu risk grubu oluşturur.

Genel Sınırlamalar

(1) Net teminat riskine ilişkin sınırlama; Bir sigorta şirketinin bir sigorta ettiren veya bir risk grubu için düzenlenen yürürlükteki tüm kefalet senetlerine bağlı herhangi bir zamanda üzerinde tuttuğu net teminat riski özsermayesinin yüzde onunu (%10) aşamaz.

(2) Toplam brüt teminat riskine ilişkin sınırlama; Bir sigorta şirketinin yürürlükteki kefalet senetlerine bağlı herhangi bir zamandaki brüt teminat riski toplamı sigorta şirketi özsermayesinin beş katını geçemez. Toplam brüt teminat riski hesaplamasında kamu ihalelerine katılmak üzere ilgili idarelere hitaben düzenlenen geçici kefalet senedi teminatları ile bir sigorta ettirene veya bir risk grubuna verilen brüt teminatların toplamı 600 bin TL¹ ve altı tutardaki sözleşmeler brüt risklerin hesaplanmasında dikkate alınmaz.

(3) Bu madde kapsamında sigorta şirketinin bir sigorta ettiren veya bir risk grubu için kefalet senedine bağlı herhangi bir zamandaki üzerinde tuttuğu net teminat riski, kefalet senedi teminatından Sigorta ve Reasürans ile Emeklilik Şirketlerinin Sermaye Yeterliliklerinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğe göre mali ve teknik kriterleri sağlayan reasürörlere Kurumca belirlenen şartlarda yapılan bölüşmeli risk devirlerinin tenzil edilmesi suretiyle hesaplanır.

¹ Bu tutar; her yıl Ocak ve Temmuz aylarında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ilan edilen üretici fiyat endeksinde son altı ayda meydana gelen değişim oranında artırılarak uygulanır. Açıklanan oranın sıfırın altında olması durumunda, söz konusu oran sıfır olarak alınır. Hesaplamalar sonucunda bulunacak tutarlarda küsurat çıktığında, küsurat tama iblağ edilir. Bu kapsamda, ilk güncelleme 2027 yılı Temmuz ayında yapılır.

Kefalet teminatlarının sınıflandırılması

(1) Sigorta şirketleri, 5 inci maddede belirlenen genel sınırlamaları aşmamak kaydıyla yürürlükte bulunan kefalet senetlerine ilişkin teminatlarını aşağıda belirtilen esaslara göre sınıflandırarak izlemek zorundadırlar. Aşağıda belirlenen gruplar dışında kefalet teminatı verilemez.

a) Birinci Grup Kefalet Teminatları (çok düşük riskli): Bu grupta aşağıdaki kriterlerden herhangi birini sağlayan kefalet teminatları yer alır.

1) Özsermaye Kriteri; Bir sigorta ettirene veya bir risk grubuna sağlanan toplam kefalet teminatı tutarının sigorta ettirenin özsermayesinin %2,5’ini ve risk grubunun özsermayesinin %5’ini aşmayan teminatlar.

2) Kredibilite Kriteri; Bir sigorta ettiren veya risk grubunun, kredi riski veya finansal güce ilişkin bu Genelgenin Ek-1’inde yer alan listede belirtilen derecelendirme kuruluşlarından alınmış, asgari ülke kredi notunun bir not üstü nota sahip olduğu teminatlar.

3) Reasüröre Devir Sonrası Risk Kriteri; Sermaye Yeterliliği Yönetmeliğine dayanılarak yayımlanan Genelge’ye göre mali ve teknik kriterleri sağlayan reasürörlere devir sonrası sigorta şirketi üzerinde kalan riskin, bir sigorta ettiren veya risk grubuna sağlanan toplam kefalet teminatının en fazla %25’i oranında olduğu teminatlar.

4) Güvence Kriteri; Bir sigorta ettiren veya risk grubuna sağlanan kefalet teminatı tutarının en az %75’i oranında birinci ve ikinci grup güvence alınan teminatlar.

5) Reasürör ve Güvence Kriteri; Bu bent kapsamında reasüröre devir ile alınan güvence tutarı toplamı düşüldükten sonra sigorta şirketi üzerinde kalan riskin, bir sigorta ettiren veya risk grubuna sağlanan kefalet teminatı tutarının en fazla %25’i oranında olduğu teminatlar.

b) İkinci Grup Kefalet Teminatları (düşük riskli): Bu grupta aşağıdaki kriterlerden herhangi birini sağlayan kefalet teminatları yer alır.

1) Özsermaye Kriteri; Bir sigorta ettirene veya bir risk grubuna sağlanan toplam kefalet teminatı tutarının sigorta ettirenin özsermayesinin %5’ini ve risk grubunun özsermayesinin %7,5’ini aşmayan teminatlar.

2) Kredibilite Kriteri; Bir sigorta ettiren veya risk grubunun, kredi riski veya finansal güce ilişkin bu Genelgenin Ek-1’inde yer alan listede belirtilen derecelendirme kuruluşlarından alınmış, asgari ülke kredi notuna eşit nota sahip olduğu teminatlar.

3) Reasüröre Devir Sonrası Risk Kriteri; Sermaye Yeterliliği Yönetmeliğine dayanılarak yayımlanan Genelge’ye göre mali ve teknik kriterleri sağlayan reasürörlere devir sonrası sigorta şirketi üzerinde kalan riskin, bir sigorta ettiren veya risk grubuna sağlanan toplam kefalet teminatının en fazla %26’sı ila %40’ı oranında olduğu teminatlar.

4) Güvence Kriteri; Bir sigorta ettiren veya risk grubuna sağlanan kefalet teminatı tutarının %60’ı ila %74’ü oranında birinci, ikinci veya üçüncü grup güvence alınan teminatlar.

5) Reasürör ve Güvence Kriteri; Bu bent kapsamında reasüröre devir ile alınan güvence tutan toplamı düşüldükten sonra sigorta şirketi üzerinde kalan riskin, bir sigorta ettiren veya risk grubuna sağlanan kefalet teminatı tutarının %26’sı ila %40’ı oranında olduğu teminatlar.

e) Üçüncü Grup Kefalet Teminatları (orta riskli): Bu grupta aşağıdaki kriterlerden herhangi birini sağlayan kefalet teminatları yer alır.

1) Özsermaye Kriteri; Bir sigorta ettirene veya bir risk grubuna sağlanan toplam kefalet teminatı tutarının sigorta ettirenin özsermayesinin %7,5’ini ve risk grubunun özsermayesinin % 10’unu aşmayan teminatlar.

2) Kredibilite Kriteri; Bir sigorta ettiren veya risk grubunun, kredi riski veya finansal güce ilişkin bu Genelgenin Ek-1’inde yer alan listede belirtilen derecelendirme kuruluşlarından alınmış, asgari ülke kredi notunun en fazla bir not altı nota sahip olduğu teminatlar.

3) Reasüröre Devir Sonrası Risk Kriteri; Sermaye Yeterliliği Yönetmeliğine dayanılarak yayımlanan Genelge’ye göre mali ve teknik kriterleri sağlayan reasürörlere devir sonrası sigorta şirketi üzerinde kalan riskin, bir sigorta ettiren veya risk grubuna sağlanan toplam kefalet teminatının %41’i ila %55’i oranında olduğu teminatlar.

4) Güvence Kriteri; Bir sigorta ettiren veya risk grubuna sağlanan kefalet teminatı tutarının %45’i ila %59’u oranında birinci, ikinci veya üçüncü grup güvence alınan teminatlar.

5) Reasürör ve Güvence Kriteri; Bu bent kapsamında reasüröre devir ile alınan güvence tutan toplamı düşüldükten sonra sigorta şirketi üzerinde kalan riskin, bir sigorta ettiren veya risk grubu için sağlanan kefalet teminatı tutarının %41 ’i ila % 55’i oranında olduğu teminatlar.

ç) Dördüncü Grup Kefalet Teminatları (yüksek riskli): Bu grupta aşağıdaki kriterlerden herhangi birini sağlayan kefalet teminatları yer alır.

1) Reasüröre Devir Sonrası Risk Kriteri; Sermaye Yeterliliği Yönetmeliğine dayanılarak yayımlanan Genelge’ye göre mali ve teknik kriterleri sağlayan reasürörlere devir sonrası sigorta şirketi üzerinde kalan riskin, bir sigorta ettiren veya risk grubuna sağlanan toplam kefalet teminatının %56’sı ila %70’i oranında olduğu teminatlar.

2) Güvence Kriteri; Bir sigorta ettiren veya risk grubuna sağlanan kefalet teminatı tutarının %30’u ila %44’ü oranında herhangi bir grupta güvence alınan teminatlar.

3) Reasürör ve Güvence Kriteri; Bu bent kapsamında reasüröre devir ile alınan güvence tutan toplamı düşüldükten sonra sigorta şirketi üzerinde kalan riskin, bir sigorta ettiren veya risk grubu için sağlanan kefalet teminatı tutarının %56’sı ila %70’i oranında olduğu teminatlar.

d) Beşinci Grup Kefalet Teminatları (çok yüksek riskli): Bu grupta ilk dört grupta yer almayan teminatlar yer alır. Ancak, her halükarda bu grupta yer alan teminatların Sermaye Yeterliliği Yönetmeliğine dayanılarak yayımlanan Genelge’ye göre mali ve teknik kriterleri sağlayan reasürörlere devir sonrası şirket üzerinde kalan riskin, bir sigorta ettiren veya risk grubuna sağlanan toplam kefalet teminatı tutarının en fazla %71’i ila %90’ı oranında olması ve/veya en az %10 ila %29’u oranında herhangi bir grup güvence alınması veya bu bent kapsamında reasüröre devir ile alınan güvence tutarı toplamı düşüldükten sonra sigorta şirketi üzerinde kalan riskin bir sigorta ettiren veya risk grubu için sağlanan kefalet teminatı tutarının en fazla %90’ı oranında olması gerekir.

(2) Kamu ihalelerine katılmak üzere ilgili idarelere hitaben düzenlenen geçici kefalet senedi teminatları ile Vergi Daireleri ve Defterdarlıklara hitaben düzenlenen KDV iadesi konulu 10 milyon² TL ve altı tutardaki kefalet senetleri birinci grup kefalet teminatı olarak sınıflandırılabilir.

(3) Bir banka/kredi kuruluşu, finans kurumu veya finansör tarafından verilen her türlü nakit kredi ve finansal kiralama tesisi ile ilgili mali yükümlülükleri kapsayan finansal garanti sağlamak amacıyla düzenlenen herhangi bir bono, garanti, tazminat ile sigortayı veya birincil amacı finansman sağlamak veya ödünç alınan parayla ilgili geri ödenmesi gereken meblağları güvence altına alan finansal garanti sağlamak amacıyla gerçek veya tüzel kişi lehine düzenlenen kefalet senetleri teminatları ilk üç grubun kriterlerini karşılasalar dahi bu gruplarda sınıflandırılamazlar. Bu nitelikteki tüm teminatlar, kriterlerinden herhangi birini karşılamak kaydıyla, sadece dördüncü grup kefalet teminatı olarak sınıflandırılır.

² Bu tutar; her yıl Ocak ve Temmuz aylarında Türkiye İstatistik Kurumu tarafından ilan edilen üretici fiyat endeksinde son altı ayda meydana gelen değişim oranında artırılarak uygulanır. Açıklanan oranın sıfırın altında olması durumunda, söz konusu oran sıfır olarak alınır. Hesaplamalar sonucunda bulunacak tutarlarda küsurat çıktığında, küsurat tama iblağ edilir. Bu kapsamda, ilk güncelleme 2027 yılı Temmuz ayında yapılır.

Güvencelerin sınıflandırılması

(1) Sigorta şirketleri, sigorta ettiren veya sigortalılar tarafından sunulan güvencelerin yönetiminde bu Genelgede yer alan esasları dikkate alır.

(2) Hukuki olarak geçerliliği ve bağlayıcılığı olmayan sözleşmelere dayalı olarak alınan güvenceler bu Genelge uygulamasında dikkate alınmaz.

(3) Sigorta şirketleri, sağladıkları kefalet teminatına ilişkin güvenceleri aşağıda belirtilen güvence gruplan itibariyle gruplandırarak takip etmek zorundadır.

a) Birinci Grup Güvenceler;

1) Rehin, devir veya temlik sözleşmesi düzenlenmiş olması kaydıyla nakit, mevduat, katılım fonu ve altın depo hesaplarını,

2) Türkiye Cumhuriyeti Merkezi Yönetimi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı ve Toplu Konut İdaresi Başkanlığınca ihraç edilen borçlanma araçları ve bunların fon kullanıcısı olduğu kira sertifikalan ile bunlar tarafından verilen garanti ve kefaletleri,

3) 23.10.2015 tarihli ve 29511 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin (Yönetmelik) Ek-1’i uyarınca yüzde sıfır (%0) risk ağırlığına tabi kuruluşlarca ihraç edilen borçlanma araçları, bunların fon kullanıcısı olduğu kira sertifikalan ile bunlar tarafından verilen garanti ve kefaletleri,

4) Avrupa Merkez Bankasınca ya da bu Bankanın kefaletiyle ihraç edilen borçlanma araçları ile bu Banka tarafından verilen garanti ve kefaletleri,

5) İkinci ve üçüncü alt bentlerde belirtilen menkul kıymetlere dayalı olarak yapılan repo işlemlerinden sağlanan fonları ve bu menkul kıymetleri içeren yatırım fonu katılma paylarını,

6) Türkiye’de faaliyette bulunan bankalarca verilen garanti, kefalet, teminat mektubu, aval, kabul ve ciroları, ile sigorta şirketleri tarafından düzenlenen kefalet senetlerini, kapsar.

b) İkinci Grup Güvenceler;

1) Altın haricindeki kıymetli madenleri,

2) Yönetmeliğin Ek-1’i uyarınca %20 risk ağırlığına tabi kuruluşlar tarafından ihraç edilen borçlanma araçları, bunların fon kullanıcısı olduğu kira sertifikalan ile bunlar tarafından verilen garanti ve kefaletleri,

3) Türkiye’de faaliyette bulunan bankalarca ihraç edilen borçlanma araçları ile ipotek teminatlı menkul kıymetleri ve varlık teminatlı menkul kıymetleri ve bunların fon kullanıcısı oldukları kira sertifikalarını,

4) Borsada işlem gören pay senetlerini,

5) Sigortalı tarafından ihraç edilenler hariç olmak üzere, Türkiye’de kurulu özel sektör kuruluşları tarafından ihraç edilen borçlanma araçlarını, ipotek teminatlı menkul kıymetleri, varlık teminatlı menkul kıymetleri ve bunların fon kullanıcısı oldukları kira sertifikalarını,

6) Kredi riskine karşı koruma sağlayan kredi türev anlaşmalarını,

7) Gerçek ve tüzel kişilerin kamu kurumları nezdinde doğmuş istihkak alacaklarının temliki veya rehnini,

8) Kredi Garanti Fonu A.Ş. ve Katılım Finans Kefalet A.Ş. tarafından verilen ve Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın desteğini haiz olmayan kefaletleri,

9) Türkiye Ürün İhtisas Borsası A.Ş.’de işlem gören elektronik ürün senetlerini,

10) Birinci derece olmak kaydıyla; gayrimenkul ipotekleri, taşıt rehni, ticari taşıt hat rehni ve ticari taşıt plaka rehinini,

kapsar.

e) Üçüncü Grup Güvenceler;

1) Yönetmeliğin Ek-1’i uyarınca %50 ile %100 risk ağırlığına tabi kuruluşlar tarafından ihraç edilen borçlanma araçları, bunların fon kullanıcısı olduğu kira sertifikalan ile bunlar tarafından verilen garanti ve kefaletleri,

2) Türkiye Ürün İhtisas Borsası A.Ş.’de işlem gören elektronik ürün senetleri dışındaki emtiayı temsil eden kıymetli evrak ile rehinli her türlü emtia ve menkulleri,

3) Borsada işlem görmeyen pay senetlerini,

4) Ticari işletme rehnini,

5) Diğer ihracat vesaikini,

6) Uçak veya gemi ipoteğini,

7) Güvence sunanın, kredi riski veya finansal güce ilişkin bu Genelgenin Ek-1’inde yer alan listede belirtilen derecelendirme kuruluşlarından alınmış, asgari ülke kredi notuna sahip olduğu durumlarda kefalet sigortası teminatı için sigorta şirketine sunduğu borç güvence, çerçeve kefalet veya garanti sözleşmeleri ile bunlardan alınan kambiyo senetlerini,

8) Deniz konşimentosuna veya taşıma senedine dayalı ya da ihracat kredi sigortası poliçesi kapsamında sigortalanmış ihracat vesaikini,

kapsar.

d) Dördüncü Grup Güvenceler; ilk üç grup dışında kalan güvence türlerini kapsar.

Ancak sigorta ettiren ve sigorta ettirenin yer aldığı risk grubu tarafından keşide edilenler ile gerçek ticarete dayalı kambiyo senetlerinin sigorta ettirenden alınan güvence tutarları içindeki yoğunlaşma oranı %20’yi geçemez.

(4) Güvencelerin kefalet teminatlarının sınıflandırılmasında dikkate alınacak net gerçekleşebilir değerleri en fazla aşağıdaki tabloda belirtilen oranlara kadar dikkate alınır.

(5) Sigorta ettirenin veya risk grubunun, bağımsız denetimden geçmiş veya bir önceki yıl kurumlar/gelir vergisi beyannamesi ekinde yer alan mali tablolarına göre özsermayesinin 25 milyar³ TL üzerinde olması durumunda; sigorta ettirenden veya risk grubundan borçlu sıfatıyla alınacak çerçeve kefalet sözleşmesi, kambiyo senedi, poliçe vb. hukuki olarak geçerliliği ve bağlayıcılığı olan sözleşmelere dayalı olarak alınan güvenceler, birinci grup güvence olarak değerlendirilir ve değerleme oranı %100 olarak kabul edilir.

³ Bu tutar; her yıl Türkiye İstatistik Kurumu tarafından Aralık ayında açıklanan 2003=100 Temel Yıllı Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksinin yıllık değişim oranı esas alınmak suretiyle artırılarak uygulanır. Açıklanan oranın sıfırın altında olması durumunda, söz konusu oran sıfır olarak alınır. Hesaplamalar sonucunda bulunacak tutarlarda küsurat çıktığında, küsurat tama iblağ edilir.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Risk Kabul ve Yönetimi

Risk kabul ve yönetimine ilişkin genel esaslar

(1) Kefalet sigortasında risk yönetiminin amacı, gelecekteki nakit akımlarının ihtiva ettiği risk ve getiri yapısının, maruz kalınan risklerin Yönetim Kurulu veya yetkili kıldığı kişilerce onaylanan prosedürler, uygulama usulleri ve limitler vasıtasıyla tanımlanması, ölçülmesi, izlenmesi ve kontrol edilmesi yoluyla şirketlerin sigorta faaliyetlerinin sürekliliğini sağlamaktır.

(2) Sigorta şirketleri, kefalet sigortasına ilişkin işlemlerin, bu işlemlerle orantılı, ihtiyatlı sigortacılık uygulamaları, sağlam risk yönetimi ve iç kontroller tarafından desteklenmesini sağlar. Bu amaçla sigorta şirketleri, kefalet sigortasında risk kabulüne ilişkin uygulama prosedürlerinin belirlenmesinde, bu Genelge, İç Sistemlere Dair Yönetmelik ve ilgili diğer mevzuatta belirlenen kriterlere uyarlar.

(3) Sigorta şirketlerinin, kefalet sigortasına ilişkin işlemlerinin sigortacılık mevzuatına ve belirledikleri risk kabulüne ilişkin uygulama prosedürlerine uygun şekilde tesis edilmesi, bunun izlenmesi ve raporlanması ilgili iç sistem birimleri tarafından gerçekleştirilir. Tespit edilen aksaklıklar, alınması tavsiye edilen tedbirler ile birlikte üst yönetime bildirilir.

(4) Kefalet teminatı tahsis süreçlerinde, risk analizine temel oluşturacak asgari bilgi düzeyi ve çeşidi belirlenerek teminatın değerlendirilmesi, onaylanması, sigorta sözleşmenin koşullarında değişiklik yapılması durumlarında ihtiyaç duyulacak bilgi ve belgelere prosedürlerde yer verilir.

Finansal riskler değerlendirme birimi

(1) Sigorta şirketleri, kefalet sigortasına ilişkin faaliyetlerini bu Genelge ile belirlenen risk kabul ve yönetimine ilişkin esaslara uygun ve etkin bir şekilde yerine getirme amacıyla bünyelerinde finansal riskler değerlendirme birimi oluştururlar.

(2) Finansal riskler değerlendirme birimine bir birim sorumlusu ve asgari iki kişi olmak üzere, şirketin sağladığı teminat tutan, faaliyet gösterilen sektör ve bölge, sigortalı grubu, teminat türü ile faaliyetlerinin niteliği ve karmaşıklığı dikkate alınarak yeterli sayıda yetkin personel tahsis edilir. Bu birimde görevli yetkin personelin (kıdemli yönetmen, yönetici, müdür vb.) en az dört yıllık üniversite mezunu, kredi veya kefalet tahsisi konusunda en az beş yıllık mesleki deneyime sahip olması zorunludur. Bina Tamamlama Sigortası gibi özellikli kefalet sigortası ürünlerinde ilgili alanda uzmanlaşmış kişiler personel ekibine dâhil edilir.

(3) Finansal riskler değerlendirme birimi, kefalet sigortasına ilişkin faaliyetleri risk kabul ve yönetimine ilişkin esaslara ve şirket politika ve prosedürlerine uygun yürütmekle sorumludur.

(4) Bu birimde görevlendirilen personelin, kefalet sigortasında risk yönetiminin amacı ve işleyişine yönelik olarak Sigortacılık Eğitim Merkezi (SEGEM) tarafından yapılacak eğitimleri tamamlaması ve eğitimler sonunda yapılacak sınavda başarılı olması zorunludur.

(5) Kefalet sigortası mevzuatı ve uygulamasına ilişkin önemli bir değişiklik yapılmış olması hâlinde; söz konusu personel, yenileme eğitimini tamamlamak ve yenileme sınavında başarılı olmak zorundadır. Yenileme eğitiminde ve sınavında, kefalet sigortası mevzuat ve uygulama değişikliklerine yer verilir.

(6) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamındaki eğitim ve sınavların tarihi, kapsamı ve koşullan ile diğer usul ve esasları Kurumun görüşü alınarak SEGEM tarafından belirlenir ve eğitim ve sınavlar SEGEM tarafından yapılır.

(7) Sigorta şirketleri, finansal riskler değerlendirme biriminde görevlendirilecek kişilerin mesleki deneyimine ilişkin bilgi ve belgeler ile ikinci fıkrada belirtilen SEGEM eğitimini başarıyla tamamlandığına ilişkin belgeyi Kuruma iletir. Bildirimin Kuruma ulaştığı tarihten itibaren on iş günü içerisinde Kuramca olumsuz görüş bildirilmemesi durumunda ilgili kişilerin görevlendirmesi yapılır.

Aracı teknik personel eğitimi

(1) Kefalet sigortalarının satışı konusunda yetkilendirilecek aracı teknik personelin, 9 uncu maddede belirtilen esaslar çerçevesinde SEGEM eğitimlerini tamamlaması ve eğitimler sonunda yapılacak sınavlarda başarılı olması zorunludur.

Onay süreci ve komiteler

(1) Sigorta şirketleri, sağlanacak kefalet teminatının büyüklüğüne ve yapısına göre önceden belirlenmiş değerlendirme ve onay verme süreçlerini oluşturur. Onay sürecine ilişkin prosedürler ilgili iç sistem birimince yazılı olarak belirlenir ve Yönetim Kurulunca veya Yönetim Kurulunun yetkili kıldığı kişilerce onaylanır. Yönetim kurulu ayrıca diğer idarî esaslara ilişkin politikaları oluşturmak, bunların uygulanmasını ve izlenmesini sağlamak ve gerekli tedbirleri almakla yükümlüdür. Yönetim kurulu bu fıkra kapsamındaki yetkilerini genel müdüre veya yetkili kıldığı kişilere devredebilir.

(2) Sigorta şirketleri, bu Genelge’de belirlenen kefalet teminatı gruplarına aşağıdaki kefalet teminatı onay süreçlerini uygular:

a) birinci grup teminatlar için finansal sigortalar birim müdürünün yer aldığı iki imzalı onay.

b) ikinci grup teminatlar için genel müdür yardımcısı veya koordinatör veya direktörden herhangi biri ve finansal sigortalar birim müdürünün yer aldığı iki imzalı onay.

c) üçüncü grup teminatlar için genel müdür, genel müdür yardımcısı ve finansal sigortalar birim müdürünün yer aldığı en az üç kişilik bir komite onayı.

d) dördüncü ve beşinci grup teminatlar için (c) bendinde belirlenen komite onayına ilave şirket yönetim kurulu veya yetkili kıldığı üyelerinin onayı.

(3) Sigorta şirketleri, kefalet teminatı değerlendirme sürecinin işleyişine hissedarlar, yönetim veya diğer ilgili tarafların müdahale etmesini veya baskı kurmasını engelleyecek yapı ve uygulamaları oluşturur.

(4) Onay verme yetkisine haiz olanlar, kendileri ile eş ve velâyeti altındaki çocuklarının veya bunlarla risk grubu oluşturan diğer gerçek ve tüzel kişilerin taraf olduğu teminat işlemlerine ilişkin değerlendirme ve karar verme aşamalarında yer alamaz ve bu hususu yazılı olarak ilgili birimlere bildirir.

Sigorta ettiren veya sigortalının seçimi ve risk değerlendirmesi

(1) Sigorta ettiren veya sigortalının seçimine ilişkin risk değerlendirmesinde, sigorta ettirenin veya sigortalının iyi referansları ve itibarı, mali durumu, geçmiş borç ödeme performansı, mevcut ve gelecekteki yükümlülüklerini yerine getirme kabiliyeti, kendisinin ve varsa ortaklarının moralitesi, sözleşme gerekliliklerine uygun deneyimi, işi yapmak için gerekli ekipmanı, proje işindeki payını taşıyacak ve destekleyecek mali gücü gibi sigorta ettiren veya sigortalı ile ilgili durumlar ön planda tutulur.

(2) Sigorta şirketleri, aşağıdaki hallerin varlığı halinde sigorta ettiren veya sigortalı seçimini olumsuz olarak değerlendirir ve sigorta ettiren veya sigortalı nezdinde kefalet sigortası sözleşmesi veya kefalet senedi düzenlemeyi reddeder.

a) Sigorta ettiren veya sigortalı hakkında iflâs yoluyla takibe başlanması ya da iflâs davası açılması,

b) Sigorta ettiren veya sigortalının borç ödemede acze düştüğünün belgelenmesi veya bu durumun sigortacı tarafından kabul edilecek başka bir şekilde kanıtlanması suretiyle yapılan icra takibinin sonuçsuz kalması,

c) Sigorta ettiren veya sigortalı hakkında 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca mahkemece verilmiş ve devam eden bir konkordato mühletinin bulunması veya mahkemece konkordatonun tasdik edilmiş olması,

ç) Sigorta ettiren veya sigortalı olan sermaye şirketi ve kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılma başvurusunda bulunması,

(3) Sigorta ettiren veya sigortalıya ait risk parametrelerine ilişkin, olumsuz hallerin düzeltme hakkı kullanılmamış ve güncel olması kaydıyla, kredi limit ve borcu, bireysel kredi başvurusu, ihale yasaklılık, senet ve çek bilgileri ile çek yasaklama kararlan, borç gecikmesi, protestolu senetler, karşılıksız çek gibi bilgi ve analizlerin toplu halde paylaşıldığı platformlarda yer alan son bir yıllık döneme ilişkin olumsuz tespit, rapor veya puanların varlığı halinde, şirketin bu sigorta ettiren veya sigortalı nezdinde kefalet sigortası sözleşmesi veya kefalet senedi düzenleyebilmesi için sağlanan/sağlanacak kefalet teminatının bu Genelge’de belirlenen birinci grup kefalet teminatı sınıfının Özsermaye Kriteri hariç diğer kriterlerinden herhangi birini karşılaması ve Yönetim Kurulu veya yetkili kıldığı kişilerin onayının alınması zorunludur. Bu durumda düzenlenen kefalet senetleri dördüncü grup kefalet teminatı olarak sınıflandırılır.

(4) Sigorta sözleşmesi imzalanmış olsa dahi sigorta ettiren veya sigortalının kefalet senedi kullanım amacının spekülatif amaçlı işlemler veya esas faaliyet alanı dışında kalan yüksek riskli işlemlerin dolaylı finansmanı olduğuna kanaat getirilmesi veya tespit edilmesi halinde şirketler, kefalet senedi düzenlemeyi reddeder.

(5) Sigorta ettiren veya sigortalının risk profili değerliliklerinin güncellenmesi kapsamında düzenli aralıklarla istihbarat çalışması yapılır. Başvuru aşamasında ve ilave taleplerde, güncel belge temin edilerek ayrıca istihbarat çalışması yapılır.

Sigorta ettiren veya sigortalının teminat limitinin belirlenmesi ve limitlere uyum

(1) Sigorta şirketlerinin, sigorta ettiren veya sigortalı başına azami risk üstlenme limitini belirlemeye yönelik teknik birim tarafından hazırlanan prosedürleri İç Sistemlere Dair Yönetmeliğin 28 inci maddesine uygun olarak Yönetim Kurulu ya da Yönetim Kurulunun yetkili kıldığı kişilerce onaylanır.

(2) Sigorta şirketleri, birinci fıkra kapsamında belirlenen prosedürler uyarınca sigorta ettiren veya sigortalıya ilişkin olarak kişi/firma ve risk grubu seviyesinde teminat limitlerini oluşturur. Limitlere uygunluk kontrolleri, teminat talebi değerlendirme sürecinde başlar, ilgili mevzuata ve şirket içi düzenlemelere uyum kontrol süreci de dâhil teminatlandırma süreçlerinin tümüne dâhil edilir.

(3) Teminat limiti belirlenirken sigorta ettiren veya sigortalının yükümlülüğünü yerine getirme kapasitesi değerlendirilir. Sigorta ettiren veya sigortalının, kefalet teminatına konu yükümlülüğünü yerine getirme gücü, görünen ve öngörülebilir nakit akımları esas alınarak ihtiyatlı bir şekilde değerlendirilir. Bu değerlendirmede sigorta ettiren veya sigortalının;

a) cari oran, likidite oranı ve borç/özsermaye borç/gelir oranı gibi temel finansal oranları ile bilanço ve gelir tablosu mali durum analizi,

b) yıllık cirosu ve net karlılığının değerlendirilmesi, sigortalının faaliyetlerinden elde ettiği nakit akışı analizi,

e) bağımsız denetim raporları ve varsa kredi derecelendirme kuruluşlarının raporları,

ç) bankalardaki kredi ve limitleri dikkate alınarak limit ve dönemsel ödeme tutan, incelenir.

(4) Kefalet teminatına konu olan faaliyetin veya yatırımın nakit akışı, teminata konu yükümlülüğü yerine getirmede birincil kaynak olarak değerlendirilir.

(5) Sigorta ettiren veya sigortalının yükümlülüğünü yerine getirme kapasitesi değerlendirilirken güvenceler dikkate alınmaz.

(6) Şirket içi belirlenen limitlerin üzerinde sağlanan teminatların nedenleri onay yetkilisi tarafından açıklanır ve ilgili dosyasında saklanır. Limit üstü teminatların sıklaşması durumunda oluşturulan limit sisteminin etkinliği gözden geçirilir.

İzleme ve raporlama

(1) Sigorta şirketleri, portföyleri içinde bulunan kefalet teminatlarının ve güvencelerin durumunun sürekli olarak izlenmesine ve analiz edilmesine yönelik prosedürler geliştirir ve uygular. Söz konusu prosedürlerde, kefalet teminatlarının daha sıkı izlemesine, ilave düzeltici önlemlerin alınmasını gerektiren potansiyel hallerin belirlenmesine ve raporlanmasına ilişkin kriterler tanımlanır.

(2) Sigorta şirketleri, kefalet teminatı portföyünden kaynaklanan risklerin yönetimi kapsamında etkin bir izleme süreci kurar.

(3) Etkin bir kefalet teminatı izleme süreci;

a) Sigorta ettiren veya sigortalının mevcut finansal durumu hakkında bilgi sahibi olunması,

b) Onaylanmış kefalet limitlerinin prosedürlere uygunluğu,

c) Sigorta ettiren veya sigortalının mevcut finansal durumuna ilişkin olarak güvencelerin yeterliliği,

d) Yüksek riskli kefalet teminatlarının zamanında tespit edilmesi, sınıflandırılması ve üretimin sınırlandırılması

hususlarına imkân tanır.

(4) Kefalet teminatlarının izleme süreci kapsamında sigorta ettiren ve/veya sigortalıdan kaynaklanan veya faaliyet gösterdiği ve etkileşim içinde olduğu sektörlerde ortaya çıkabilecek ya da ekonomik konjonktürde meydana gelebilecek olumsuz gelişmeler takip edilir. Sigorta ettiren ve/veya sigortalının kefalet teminatına konu borcunda temerrüde düşeceğine dair kam oluşması halinde, Genel Şartlar gereği ek prim veya ek güvence talebinin oluşturulabilmesi için, sigortalının yükümlülüklerini yerine getirme kapasitesi ve risk profili yeniden incelenir.

(5) İzleme sıklığı, teminatın büyüklüğü, sınıfı, senedin vadesi, içerdiği risk düzeyi ve diğer hususlar göz önüne alınarak belirlenir. Ancak belirlenmiş olan izleme sıklığı, zayıflıkların görülmesi veya mevzuatla ya da şirket içi düzenlemelerle belirlenmiş sınırlara yaklaşıldığı durumlarda artırılır.

(6) Sigorta şirketleri, tazminat konusu olabilecek kefalet teminatına konu risklere ilişkin erken uyan kapsamında yönetim kademesine raporlama yapılmasına imkân tanıyan sistemleri geliştirir.

(7) Sigorta şirketleri, sigorta ettiren ve/veya sigortalı tarafından sunulan güvenceleri, risk yönetiminde yararlanmak üzere ilgili yönetim kademelerine prosedürlerde belirlenen usul ve esaslar dâhilinde dönemsel olarak raporlar.

Güvencelerin yönetimine ilişkin esaslar

(1) Sigorta şirketleri, üstlendikleri riskleri azaltmak amacıyla sigorta ettiren ve/veya sigortalıdan güvence talep edebilirler. Sağlanan güvencenin, sigorta ettiren veya sigortalının etkin biçimde değerlendirilmesinde zafiyete neden olmaması için öncelikle sigorta ettiren veya sigortalının yükümlülüğünü yerine getirme kapasitesi değerlendirilir.

(2) Güvencelerin hukuki geçerliliği için gerekli olan rehin, ipotek, blokaj vb. işlemler, poliçe yürürlüğe girmeden önce tamamlanır. Şekil şartlan (noter onayı, tescil vb.) sigorta şirketinin hukuk birimi veya yetkilendirilmiş hukuk büroları tarafından onaylanır.

(3) Kefalet senedinin sûresinin dolması, lehdarın ibrası gibi sigorta şirketinin kefalet senedine ilişkin yükümlülüğünü sona erdiren durumlarda, güvencelerin iadesi veya fekki süreçleri yazılı prosedürlere bağlanır. Sigorta şirketinin kefalet senedine ilişkin yükümlülüğü sona erdiği tarihten itibaren on beş gün içinde sigorta şirketi güvencelerin iadesi veya fekki süreçlerini tamamlar.

(4) Sigorta şirketlerince, güvencelerin nakde dönüştürülebilmesi için lehdarın tazminat talebinde bulunması ve koşulsuz kefalet senedi hariç olmak üzere, sigortalının temerrüdünün ortaya konulabilmesi zorunludur.

(5) Sigorta şirketleri, güvencelerin nakde dönüştürülmesi sürecinde, kefalet senedinde öngörülen şartlara uygun taleplerin hızlı, etkin ve kesintisiz şekilde değerlendirilebilmesi ve karşılanabilmesi amacıyla gerekli yazılı süreç ve prosedürleri oluşturur ve uygular.

(6) Kefalet teminatı süresince, güvence gereksiniminin nedenleri de dikkate alınarak güvencede oluşabilecek değer kayıpları veya sigorta ettiren veya sigortalının risk profilinde değişimlerin ek güvence ihtiyacı doğurup doğurmayacağı değerlendirilir.

(7) Güvencelerin kabulü sırasında güvencelerin hukuki geçerliliği ve şekil şartlan incelenir. Ayrıca güvenceye konu varlığın,

a) piyasa değerinin kolayca belirlenebilirliği veya makul bir yöntemle ölçülebilirliği ve ispatlanabilirliği,

b) pazarlanabilirliği ve elden çıkarılabilecek ikinci el bir piyasaya sahip bulunup bulunmadığı,

c) paraya çevrilmesini engelleyen veya kısıtlayan bir hakkın bulunup bulunmadığı,

ç) yönetimine uygun sistemlerin mevcudiyeti dikkate alınır.

(8) Sigortalının temerrüde düşmesi durumunda şirket, alacak hakkı kapsamında tahakkuk eden tutar için güvence sağlayana zamanında başvuru hakkına sahiptir. Güvence sağlayan tarafından yapılacak ödemeler, şirketin önce sigorta ettirene rücu etmesi şartına tâbi tutulamaz.

(9) Güvenceler türleri itibarıyla uzman personelin yanı sıra yeterli bilgi ve uzmanlığa sahip kişiler tarafından düzenli olarak yeniden değerlemeye tabi tutulur, bilgilerin güncelliğinin ve piyasa koşullarına uygunluğunun korunmasına yönelik tedbirler alınır.

(10) Güvence olarak alınan çek ve senetlerin ticari bir iş ile ilgili olup olmadığı kontrol edilir. Ödeme güçleri birbiriyle ilişkili keşideci ve sigortalı üzerindeki yoğunlaşmaya dikkat edilir.

(11) Aynı risk grubunda bulunmayan sigorta ettiren veya sigortalı ve güvence veren üçüncü bir gerçek veya tüzel kişinin farklı kefalet teminatlarında birbirlerine karşı düzenledikleri çek, senet ve kefaletler yoluyla çapraz güvence oluşturulamaz. Bu durumların engellenmesine yönelik tedbirler şirketçe alınır.

(12) Güvencelerde risk yoğunlaşmasından kaçınmak amacıyla bu Genelge’de belirlenen sınıflandırmaya göre limitler konulmak suretiyle güvenceler sınırlanır ve izlenir. Risk yoğunlaşması, asgari olarak güvence olarak alınan varlık, varlığın ilgili olduğu piyasa, güvence olarak alınan varlığın ihraççısı ve garantörler düzeyinde izlenir ve sınırlandırılır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Bilgi Sistemleri

Bilgi sistemlerine ilişkin esaslar

(1) Sigorta şirketleri, kefalet sigortasına ilişkin bilgi sistemlerini; sigorta ettiren ve/veya sigortalı, risk gruplan ve tüm portföy bazında kefalet teminatlarının izlenmesine ve bunlardan kaynaklanan riskin ölçülmesine imkân tanıyacak şekilde oluşturur.

(2) Bilgi sistemleri, teminat riski yoğunlaşmaları da dâhil olmak üzere, izlenmek istenen hususlara ilişkin bilgileri toplulaştırmaya ve analize uygun hale getirmeye elverişli bir yapıda tesis edilir.

(3) Sigorta şirketlerinin kefalet sigortası bilgi sistemleri, bu Genelge, ilgili mevzuat ve şirket içi prosedürler gereği belirlenen limitlerin takip edilmesine imkân sağlamalıdır.

(4) Sigorta şirketleri, bu Genelge, ilgili mevzuat ve şirket içi belirlenen prosedürlere uygunluk sağlanmasını teminen, bilgi sistem altyapısı da dâhil olmak üzere gerekli önlemleri alır ve uygunluğun yetkili yönetim kademelerince izlenmesini sağlayacak süreç ve uygulamaları oluşturur.

(5) Kefalet teminatları, bu Genelge, ilgili mevzuat ve risk kabulüne ilişkin şirket prosedürlerinde belirlenen sigorta ettiren veya sigortalı ile risk grubu, ülke, sektör ve ürün bazında kefalet limitleri ile öz sermeye limitleri bilgi sistemlerine kaydedilir; bu limitlere yaklaşılması halinde, bilgi sistemlerinin uyarıcı bilgiler üretmesi sağlanır ve istisnai işlemlere ilişkin olanlar da dâhil olmak üzere aşımların zamanında raporlanması sağlanır.

(6) Bilgi sistemleri, kefalet sigortası teminat yapısına ilişkin üst yönetimin bilgi ihtiyacını karşılayacak şekilde yapılandırılır. Bilgi sistemlerinde yer alan izleme kontrolleri;

a) Sigorta ettiren veya sigortalılara ait risk parametrelerine ilişkin bilgi ve analizlerin toplu halde paylaşıldığı olumsuz göstergeler,

b) Anılan verilerde meydana gelen beklenmeyen değişiklikler,

c) Sigorta ettiren veya sigortalıya ilişkin ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz, konkordato gibi hukuki kısıtlamalar,

d) Protestolu senetler ve karşılıksız çekler

gibi hususları kapsayacak ve buna benzer hallerin varlığında erken uyarı sinyalleri verecek şekilde tasarlanır.

(7) Sigorta şirketlerinin bilgi sistemleri, kefalet teminatlarının koşullarının ve sigorta ettiren veya sigortalılar tarafından sunulan güvencelerin kullanım koşulları ile uygunluğunun izlenmesini sağlayacak şekilde oluşturulur.

(8) Sigorta şirketlerinin bilgi sistemleri, sağlanan teminat ve temin edilen güvencelerin süreçte yer alan birimler tarafından sistem üzerinden izlenmesini sağlayacak şekilde oluşturulur. Bu amaçla, sağlanan teminatlar ile temin edinilen güvence eşleştirmeleri yapılır. Söz konusu eşleştirmelere ilişkin gerekli algoritmalar bu Genelge’de belirlenen sınıflandırmalara uygun olarak kurulur ve kontrol süreçleri tesis edilir.

(9) Sigorta şirketleri, kefalet sigortasına ilişkin ilgili kayıtlan ve verileri bu Genelge’nin 19 uncu maddesinde belirtilen şekilde muhafaza eder ve talep edildiğinde Kuruma sunar.

(10) Bilgi sistemlerinin, risk yönetimini sağlayacak şekilde etkin olarak kullanılabilmesi için mevcut veri, bilgi ve belgeler güncellenir.

Uygulama

(1) Kefalet sigortası poliçeleri ve bu poliçeler kapsamında düzenlenen kefalet senetleri, ilgili poliçeye ilişkin reasürans dağılımı bilgisini de içerecek şekilde düzenlenir ve eşzamanlı olarak Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM)’n iletilir. Sigorta şirketleri, bu kapsamda verilen teminatların risk grubu düzeyinde de takip edilmesini sağlayacak teknik alt yapıyı tesis eder.

(2) Sigorta şirketleri, poliçe ve kefalet senetlerine ek olarak sigorta ettiren veya sigortalı ile risk grubuna ilişkin bilgi ve belgelerin, temini halinde güvencelere ilişkin kayıtların da SBM sistemine eş zamanlı girişini yapmakla yükümlüdür. SBM, şirketlerin bu fıkra kapsamında veri girişi için gerekli alt yapıyı kurmakla ve bu Genelge’de belirlenen sınıflandırmalar ile sınırlandırmalara ilişkin gerekli eşleştirmeleri ve kontrol algoritmalarını tesis etmekle yükümlüdür.

(3) Bu Genelge kapsamındaki hesaplamalarda SBM verileri esas alınır. Bu Genelgenin beşinci maddesinde belirlenen genel sınırların aşılması halinde SBM tarafından sigorta şirketinin yeni kefalet senedi düzenlemesi engellenir.

(4) Bu Genelge kapsamındaki sınıflandırmalar ve sınırlamalara konu özsermaye tutarı için Haziran ve Aralık dönemlerinden güncel olanı dikkate alınır. Dönemler arasında iç kaynaklardan yapılan artışlar hariç ödenmiş sermaye artışı ile Kurum lehine bloke edilmesi şartıyla sermaye artışına mahsuben yapılan ödemeler hesaplamalara dâhil edilir.

Kefalet Senetlerine İlişkin İşlemler ve Elektronik Kefalet Senedi (E-Kefalet)

(1) Kefalet senetlerinin doğrulanması, lehtarlara iletilmesi, muhafaza edilmesi, iade alınması ile vade güncelleme ve benzeri işlemler elektronik ortamda yürütülür.

(2) Kefalet senetlerinin üretilmesi aşamasında SBM’den temin edilen ve poliçe ile eşleştirme sağlayan kodun kullanılması ve bu koda senet üzerinde yer verilmesi zorunludur.

(3) Sigorta şirketleri e-kefalet senetlerini elektronik imzalı şekilde SBM’ye iletilir.

(4) E-kefalet senetlerinin elektronik imza kontrolleri, doğrulanması ve lehtara veya ilgili mevzuatta belirlenen aracı kuruluşlara iletilmesi işlemleri SBM tarafından gerçekleştirilir.

(5) Kefalet senetleri, sigorta şirketlerinin kendi sistemlerinde ve SBM sistemlerinde elektronik ortamda muhafaza edilir. Bu durum, e-kefalet senetlerine ilişkin ilgililerin kendi mevzuatlarından doğan muhafaza ile ilgili yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. E-kefalet senetlerinin kâğıt ortamında muhafazası herhangi bir hüküm ifade etmez.

(6) Bilişim sistemlerinden veya bu sistemlerin mücbir nedenlerle çalışamamasından kaynaklanan e-kefalet senedinin oluşturulamaması, elektronik ortamda doğrulanamaması ve iletilememesi durumu, tarafların ilgili mevzuattan kaynaklanan sorumluluklarına engel teşkil etmez. Bu durumda, e-kefalet senedinin kâğıt ortamında oluşturulması sağlanır.

(7) E-kefalet senetlerinin ve bunlara ilişkin bilgi ve verilerin SBM sitemlerinde en güncel halde tutulmasından sigorta şirketleri sorumludur.

Teminat hesabı (Hesap)

(1) Şirketlerce, her bir sigortalı veya risk grubu için kefalet teminatı hesabı tutulur. Hesaba asgari olarak, sigortalı ve lehtar bilgileri, sağlanan toplam teminat tutan, teminat türü (avans, performans, kamu ihale teminatları gibi teminat türünün yanı sıra şartlı ve şartsız ayrımına da yer verilir.) teminatın vadesi, sigortalının risk değerlendirmesine konu mali bilgi ve verileri, temin edilen güvenceler ile kullandırma koşullan ile reasüröre devredilen tutarlar kaydedilir ve izlenir.

(2) Hesapta, yürürlükte bulunan teminatlar aktif statüde ve süresi dolmuş veya tazminat talebinde bulunulmuş ve tazminat ödemesi gerçekleştirilmiş teminatlar ise pasif statüde izlenir.

(3) Doğrudan kefaletler, kefalet senedinin düzenlendiği tarih itibariyle, dolaylı kefaletler, asıl kefile başvuru yazısının gönderildiği tarih itibariyle hesaba kaydedilir.

(4) Doğrudan kefaletler; Türk Kanunlarına tabi olması ve süreli kefalet senetlerinde sürenin sona erme tarihine kadar tazminat talebinde bulunulmamış olması kaydıyla hesapta pasif statüsüne alınır, diğer kefalet senetlerinde ise, aksi belirtilmedikçe, kefalet senetleri kayıtsız şartsız şirkete iade edildikten sonra ve/veya lehtardan kefalet senedi tutarının tamamı için ibra yazısı temin edildikten sonra hesapta pasif statüsüne alınır. Hukuki ihtilaflar nedeniyle lehtarın iade etmediği kefalet senetleri, lehtardan açık bir sorumluluktan ibra beyanı alınması kaydıyla veya ihtilaf mahkemeye taşınmışsa, mahkeme kararına istinaden hesapta pasif statüsüne alınır. Dolaylı kefalet senetleri ise asıl kefilin, sigortacıyı sorumluluktan kayıtsız şartsız ibra etmiş olması kaydıyla hesapta pasif statüsüne alınır.

(5) İhalelere katılım için verilen geçici kefalet senetleri, ilgili ihalenin sonuçlanmış ve kamu ihale mevzuatı uyarınca ihale konusu işin sigortalı üzerinde kalmadığının kesin olarak tespit edilebildiği hallerde hesapta pasif statüsüne alınır.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Yürürlükten kaldırılan genelge

(1) 25/4/2025 tarihli ve 2025/13 sayılı Kefalet Sigortası Hakkında Genelge 01/01/2027 tarihinde yürürlükten kalkar.

(2) Şirketler, bu Genelgenin yayım tarihinden önce düzenlenmiş olmakla birlikte yayım tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan kefalet sigortası poliçe ve senetlerine ilişkin tüm verileri bu Genelge’de belirlenen sınıflandırma esaslarına uygun bir şekilde sınıflandırarak SBM sistemine girişini 31/01/2027 itibarıyla tamamlamış olmakla yükümlüdür.

Yürürlük

(1) Bu Genelge 01/01/2027 tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

(1) Bu Genelge hükümlerini Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu Başkanı yürütür.

Ek-1: Derecelendirme Kuruluşları

Bu Genelge kapsamında sigortalının kredi riski veya finansal gücüne ilişkin kredi notunun temin edilebileceği derecelendirme kuruluşları aşağıda yer almaktadır.

1) Standard & Poor's (S&P) Global Ratings

2) Fitch Ratings Ltd.

3) Moody’s Investors Service, Inc.

4) A.M. Best Company, Inc.

5) JCR Japon Rating Acency

6) JCR Avrasya Derecelendirme AŞ.