Kültür Bakanlığı Döner Sermaye Yönetmeliği

BÖLÜM I

KURULUŞ VE KAPSAM

Kapsam

19/6/1979 gün ve 2252 sayılı «Kültür Bakanlığı Döner Sermaye Kanunu» uyarınca yapılacak her türlü işlem bu yönetmelik ile düzenlenmiştir.

Kuruluş

Kültür Bakanlığı döner sermaye teşkilatı «Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü» ile Döner Sermaye İşletmelerinden teşekkül eder.

Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü saymanlık teşkilatına sahiptir ve döner sermayenin bütçe, bilanço ve hesaplarını düzenleme, inceleme, her türlü malî ve idarî işlerini yürütmekle görevlidir. Döner Sermaye İşletmeleri bir yapılabilirlik (Fizibilite) çalışması sonucuna bağlı olarak. Bakanlık kararı ile sermaye verilen birimlerde kurulur. Kurulan bu işletmelere birer sorumlu sayman atanarak işletmelerde işlemler döner sermaye işletmesi merkez müdürlüğü tarafından kendilerine verilen sermaye ve bütçeye uygun olarak yapılır. İşletmeler Sayıştay’a karşı sorumludur. İşletmeler malî ve idarî açıdan, Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğüne bağlı olarak çalışırlar.

İşletme kurulması gerekli bulunmayan Bakanlık merkez ve taşra birimlerinde döner sermayeye ait İşlemler Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü'ne bağlı olarak bu birimlerce yürütülür.

Kurulan işletmeler ve bunlara ayrılan sermaye 4 ay içinde Maliye Bakanlığına bildirilir.

Sermaye

Kültür Bakanlığı Döner Sermayesi 50 milyon liradır. Bu sermaye Bakanlar Kurulu Karan ile 300 milyon liraya kadar artırılabilir.

Sermayenin Kaynakları

Döner Sermaye; Bakanlık bütçesine konulacak ödeneklerle hazînece yapılacak aynı yardımlar, döner sermaye çalışmalarından elde edilecek kârlar, bağış ve yardımlardan teşekkül eder.

Ödenmiş sermaye 2252 sayılı Kanunda belirtilen sermaye seviyesine ulaştıktan sonra fazlası bir sonraki hesap yılının altıncı ayı sonuna kadar hazîneye yatırılır.

Kârın elde olmayan sebeplerle bu süre içinde Hazîneye yatırılmaması halinde 15 gün önceden bildirilmek kaydıyla Maliye Bakanlığınca ek süre verilebilir.

Bağış ve yardımlar sermaye limitine bağlı olmaksızın sermayeye eklenir.

Döner Sermaye zararlarının mahsubu

Döner Sermaye zararları sermayeden düşülmeyerek özel bir hesapta bekletilir ve sonraki yıllar kârı ile kapatılır.

Sermayenin kullanım alanı - yapılacak iş ve hizmetler

Döner Sermaye; eski eserler, anıtlar, müzeler, kütüphanecilik, bibliyografya, dökümantasyon, enformasyon, yayın, tanıtma, güzel sanatlar, sahne sanatları, arşiv, folklor, el sanatları, sinema sanatı, festival düzenleme, kültür merkezleri ve bunlar gibi mal veya hizmet üreten ve satışını içine alan işletme alanlarında kullanılır

BÖLÜM II

GELİR VE GİDERLER

Gelirler

Döner Sermayenin gelirleri şunlardır:

a) Altıncı madde gereğince yapılacak iş ve hizmetler karşılığında sağlanan gelirler;

b) Müzeler, müze haline sokulmuş tarihi binalar ve düzenlenmiş ören yerleri giriş ücretleri;

c) Devlet Tiyatroları ve Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğünce düzenlenenler dışındaki, tiyatro, opera, konser, sinema, seminer, sempozyum, festival, kongre ve benzeri kültür faaliyetlerinde giriş ücretleri,

ç) Her çeşit mal, hizmet, sanat eseri, kültür malzemesi, yayın ve benzeri satış gelirleri;

d) Taşınır mallarla Kültür Bakanlığına tahsis edilen ve döner sermaye hizmetlerinde kullanılan taşınmaz malların ve tesislerin sergi, yeme, içme, dinlenme yerleri ile salon, büfe ve otoparklarının işletme ve kira gelirleri;

e) Depozito gelirleri;

f)mTelif haklan gelirleri;

g) Diğer gelirlerdir.

Giderler

Döner Sermayenin başlıca giderleri şunlardır:

a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 4 ncü maddesine göre döner sermaye hizmetlerinde çalıştırılacak personelin aylık ve ücretleri ile bunların her türlü kanuni istihkakları;

b) Döner Sermaye hizmetlerinde çalıştırılacak döner sermaye personeline Harcırah Kanunu gereğince ödenecek yolluklar;

c) Döner Sermaye ile ilgili olarak kültür varlıklarımızın tesbit edilmesi, kültürümüzün etkinleştirilmesi maksadıyla Bakan mucibiyle kurulan yayın, yazı, danışma ve inceleme kurullarının Bakanlık dışından katılan üyelerinin huzur hakları;

ç) Her çeşit mal-malzeme alımı ve yaptırma giderleri:

Döner Sermaye faaliyetleri ile ilgili olarak yurt içi ve yurt dışından satın alınacak veya yaptırılacak her çeşit ilkmadde, hammadde, yan mamul, mamul, yardımcı madde, malzeme, levazım malzemesi, ambalaj malzemesi, depolama ve bakım malzemesi, sanat ve kültür ürünleri ve hizmeti üretimi ve icrası için gerekli her çeşit malzeme ve madde ile bunların gerektirdiği her çeşit giderler.

d) Kültür Malzemesi alımı ve yaptırma giderleri:

Yurt içi ve yurt dışından; gazete, kitap, dergi, her çeşit süreli ve süresiz yayın, sinema filmi, slayt, fotoğraf, plak, hand, nota, resim, tablo, heykel, grafik, etnoğrafik eşya, eski eser, folklor malzemesi satın alma, yaptırma, bastırma, çoğaltma giderleri,

e) Kültür hizmeti alımı ve yaptırma giderleri:

Her çeşit sanat ve kültür eseri üreten, icra eden yerli ve yabancı kişi ve topluluklardan kültür hizmeti satın alma giderleri, bunları ürettirme için gereken diğer giderler, sanat ve kültür hizmeti üretiminin teşekkülü için yapılması gereken teknik ve idarî hizmetlerin her çeşit giderleri;

f) Telif hakkı - yarışma ve ödül giderleri:

Müzik, sinema, fotoğraf, edebiyat, tiyatro, opera, bale, mim, resim, heykel, seramik, el sanatları ve başka her çeşit telif hakkı giderleri her çeşit sanat eseri sipariş verme yaptırma ve icra ettirme için sanatçılara ve ilgililere ödenecek her çeşit giderler, sanatçılar arasında düzenlenecek herçeşit yarışma sebebi ile sanatçılara ve seçicilere yapılacak ödemelerle ilgili giderler, verilecek ödüllerle ilgili giderler, her çeşit tercüme, inceleme, derleme giderleri, ansiklopedilerin hazırlanması ile ilgili her çeşit giderler,

g) Eski eser ve sanat eserleri alım, bakım ve onarım giderleri:

Her çeşit eski eser ve sanat eserinin alım, bakım, onarım, korunması ile ilgili her çeşit giderler,

ğ) Satış yerleri için gerekli mal alım ve yaptırma giderleri:

Satış noktalarında satışa sunulan her çeşit yiyecek, içecek ve kullanma malzemeleri ile, satılacak kitap, dergi, film, plak, slayt, fotoğraf, resim, heykel, kart, broşür, band, mikrofilm, el sanatları ürünü ve benzeri her çeşit kültür malzemesi satın alma ve yaptırma giderleri,

h) Kırtasiye ve benzeri alımlar ile baskı ve yayın giderleri:

ı) Araştırma ve inceleme giderleri:

Her çeşit araştırma, inceleme, etüd, mütalâa, fizibilite çalışması giderleri sistem analizi, programlama giderleri;

i) Bakım, onarım, tadil, yenileme, koruma giderleri:

j) Kira giderleri:

Büro, üretim, depolama, satış amaçlı her çeşit menkul, gayrimenkulün ve araç gereçin kiralanması için gerekli giderler;

k) Yolcu ve eşya taşıma giderleri:

l) Güvenlik giderleri:

İş emniyeti, güvenlik, yangından koruma amacı ile, mal ve hizmet alımları dahil yapılacak her çeşit giderler.

Savaş ve tabii afetlerle karşılaşma durumunda kültür ve sanat çalışmalarının ve malzemelerinin tahrip olmasını önlemek ve hizmette biran önce devamlılığı sağlamak için, inşaat dahil her çeşit tedbir alma, bakım, onarım, mal ve hizmet alma ve her çeşit giderler.

m) Satış giderleri:

Teşhir ve satış yeri kurma, yapma, donatma, reklam ve propaganda, tanıtma, ilân, beyle, satış primi, piyasa araştırması, eşantiyon, komisyon, ticari teamüllere göre satışla ilgili olarak yapılacak diğer giderler ve benzeri her çeşit satışa ait giderler.

n) Haberleşme giderleri:

o) Malî - hukuki ve diğer giderler:

Faiz, komisyon, akreditif ve kambiyo, banka işlemleri, para taşıma, akitten doğan gecikme zammı ve benzeri her çeşit malî giderler, vergi, resim, harç, iştirak payı, noter, avukatlık, hakem, mahkeme, bilirkişi, ilâm ve her çeşit giderler, fire, zaiyat, iskonto, komisyon, imha, terkin ve benzeri giderler, sigorta giderleri, amortisman.

ö) Temizlik malzemeleri, sağlık, araç, gereç ve ilâç alımları ve bunlara ilişkin giderler:

p) Enerji, ısıtma, aydınlatma, su, yakıt, gaz giderleri:

r) Ambalaj ve depolama giderleri:

s) Yurt içi ve yurt dışı her çeşit sergi, kongre, konferans, eğitim, kurs, seminer, sempozyum, açık otunun, toplantı, yarışma, şenlik, festival ve benzeri her çeşit düzenlemeler yapma, yaptırma, bunlara katılma, destek ve yardımcı olma, bu çalışmalar için gerekli her çeşit giderler.

ş) Taşıt, araç, gereç ve demirbaş alımları:

297 sayılı Taşıt Kanunu hükümleri çerçevesinde döner sermaye işletmeleri için taşıt satın alınabilir.

Yalnızca döner sermaye işlerinde kullanılmak şartıyla taşıt dışında araç - gereç ve demirbaş satın alınabilir.

Satın alınan taşıt, araç, gerev ve demirbaşlar gider yazılmayıp «Demirbaş ve Bağlı Değerler Hesabı» na dahil edilir ve bunlar için genel esaslara göre amortisman ayrılır.

BÖLÜM III

YÖNETİM

Organlar

Döner sermaye hizmetleri İta Amiri, Yönetim Kurulu, Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürü, Sorumlu Sayman, İşletme Kurulu, müdürler, tahakkuk memuru, veznedar, ayniyat memuru, ambar memuru ve gerekli görülen diğer personel tarafından yürütülür.

İta Amiri

Döner sermaye ita amiri bakandır. Bakan bu yetkisini, müsteşar, yardımcıları, Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürü ve taşrada belli limitler dahilinde İşletme Müdürüne devredebilir. (Bu yetki Bakan adına kullanılır.) Bu yetki devrinin, Yönetim Kurulunca alınan harcama yetkisi kararlan ile uyumlu olması sağlanır.

Yönetim Kurulu

Yönetim Kurulu döner sermayenin üst karar organıdır. Döner Sermaye hizmetlerinin bu yönetmelikte yer alan esaslar çerçevesinde yürütülmesini sağlar.

Yönetim Kurulu; Bakanın görevlendireceği müsteşar yardımcısı başkanlığında, Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürü, Döner Sermaye İşletmesi Merkez Saymanlık Müdürü ve teklifi görüşülen birim başkanından teşekkül eder.

Kararlar mevcudun çoğunluğu ile verilir. Oyların eşitliği halinde, başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlar.

Kurul üyeleri izinli, istirahattı, başka bir ilde veya yurt dışında bulunmaları sebebiyle toplantıya katılamayacak olurlarsa, yerlerine yardımcılarından biri katılmak mecburiyetindedir.

Kurul enaz onbeş günde bir defa toplanır.

Sekreterlik hizmetleri Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünce yürütülür.

Görevleri

Yönetim Kurulunun başlıca görevleri:

a) Döner Sermaye İş programını ve bütçesini kabul etmek;

b) Bilançoyu ve kar/zarar tablosunu kabul etmek;

c) Birimlerden gelen ve döner sermaye ile yürütülmesi istenen hizmet, teklif ve projelerini incelemek; karara bağlamak;

ç) Döner sermaye yatırım programını karara bağlamak ve Bakanın onayına sunmak;

d) Tarife, ücret ve fiyat tekliflerini karara bağlamak ve Bakaran onayına sunmak;

e) Döner sermaye işletmesi kurulması tekliflerini karara bağlamak ve Bakana onayına sunmak;

f) Döner sermaye işletmesi merkez müdürlüğü, işletmeler ve Bakanlık birimlerinde döner sermaye ile ilgili hizmetlerin yürütülmesinde gözetilecek prensipleri tesbit etmek, bu konularda talimat hazırlamak ve Bakanın onayına sunmak;

g) Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürüne, İşletme yöneticilerine, Bakanlık birim yöneticilerine döner sermaye uygulamaları ile ilgili olarak verilecek görev, yetki ve sorumlulukları tesbit etmek;

h) Harcama yetkilerini düzenlemek;

ı) Döner sermaye ile ilgili işlemde bulunabilecek birimleri belirlemek;

i) İşletme bütçe ve iş programlarını onaylamak;

j) İta amirliği yetki devri teklifinde bulunmaktır.

Yönetim Kuruluna getirilecek teklifler

Döner sermayeden yapılacak faaliyetler için ilgili birimler, bütçe imkânlarına uygun olarak Yönetim Kuruluna teklifte bulunduklarında;

Bu teklifde:

a) Tapılacak işin ayrıntıları;

b) Bütçenin harcama kalemi;

c) İşin maliyet analizi;

ç) Bağlayacağı faydalar;

d) Kârlılık durumu;

e) Hangi yol ile harcama yapılacağı;

f) Varsa şartnameler ve işin yapılmasında aranacak diğer şartlar;

g) İşin kimler tarafından gerçekleştirileceği, sorumlu kurul ve birimler ve gerekli görülen başka konular ayrıntıları ile yer alır.

İşletme Kurulu ve diğer birimlerdeki karar organı

Döner sermaye işletmelerinde karar organı; İşletme Kuruludur. İşletme Kurulu İşletme Müdürü başkanlığında biri teknik, öteki idarî konularda görevli iki müdür yardımcısı veya şube müdürü ile sayman veya sayman mutemedinden teşekkül eder.

Toplantı ve karar nisabı en az üçtür.

İşletme kurulmayan birimlerde döner sermaye işleri ile ilgili karar organı birim yöneticisidir. Birim yöneticilerine döner sermaye ile ilgili işler konusunda verilecek görev, yetki ve sorumluluklar bu yönetmelik esaslarına uygun olarak Yönetim Kurulunca belirlenir.

Yönetim Kurulu bazı birimlerde karar alma yetkisini, birim yöneticisi başkanlığında tesbit edeceği bir kurula da verebilir.

İşletme kurulmayan birimlerde döner sermaye işlemleri Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğüne bağlı olarak yürütülür.

Görevleri

İşletme Kurulunun başlıca görevleri şunlardır:

a) İşletme bütçesi ve iş programını karara bağlamak ve onaylamak üzere Yönetim Kuruluna sunmak;

b) Personel plânını Yönetim Kuruluna sunmak;

c) İşletmeye alınacak işçilerin atanması için Yönetim Kuruluna teklifte bulunmak;

ç) Müdürün ve üyelerin getireceği işletme ile ilgili konularda karar almak.

Merkez Müdürü

Merkez Müdürü Bakan tarafından atanır. Döner Sermaye İşlemlerinin kanun, tüzük, yönetmelik, Yönetim Kurulu kararlarına uygun olarak yürütülmesinden sorumludur.

Başlıca görevleri şunlardır:

a) Döner sermaye teşkilatını idare etmek ve temsil etmek;

b) Döner sermayenin idarî, malî ve teknik işlerini, kanun, tüzük, yönetmelik, talimat, çalışma programları, bütçe, Yönetim Kurulu kararları ve Bakanlık emirleri istikâmetinde verimlilik ve kârlılık prensiplerine uygun olarak yürütmek;

c) İdarî işlerde yalnız, malî işlerde sayman, teknik işlerde ilgili şube veya bölüm başkanı ile birlikte sorumluluk taşımak;

ç) Döner sermaye işlemleriyle ilgili kendi yetki ve görevi içindeki her türlü belgeyi imzalamak;

d) Yıllık iş programlarının ve bütçe tasarılarının süresinde hazırlanmasını sağlamak;

e) Döner sermaye varlığını iyi bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve denetimini yapmak;

f) Döner sermaye işletmeleri kuruluşlarını düzenlemek;

g) Döner sermaye hesaplarını, ayniyat ve ambar işlemlerini yürütmek, sürekli takip etmek, denetlemek;

ğ) Döner sermaye personel planını (kadro) Özlük İşleri ve Eğitim Dairesi ile birlikte yürütmek;

h) Döner sermaye alım, satım işlerini düzenlemek,

Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürü bu görevleri yerine getirirken ilgili birimlerle işbirliği içinde çalışır.

İşletme Müdürleri

İşletme Müdürleri Yönetim Kurulunun teklifi üzerine Bakan tarafından atanır. Bunlar döner sermaye işlemlerinin kanun, tüzük, yönetmelik, Yönetim Kurulu ve İşletme Kurulu Kararlarına uygun olarak yürütülmesinden sorumludurlar.

Başlıca görevleri şunlardır:

a) Döner sermaye işletmesini yönetmek ve temsil etmek;

b) İşletmenin idari malî ve teknik işlerini, kanun, tüzük, yönetmelik, talimat, çalışma programları, bütçe, Yönetim Kurulu kararları ve Bakanlık emirleri doğrultusunda, verimlilik ve kârlılık prensiplerine uygun biçimde yürütmek;

c) İdarî işlerde yalnız, malî işlerde sayman, teknik işlerde ilgili şube veya bölüm başkanı ile birlikte sorumluluk taşımak;

ç) İşletmenin işlemleri ile ilgili kendi yetki ve görevi içindeki her türlü belgeyi imzalamak;

d) Yıllık iş programlarının ve bütçe tasarılarının süresinde hazırlanmasını sağlamak;

e) İşletme varlığının iyi bir biçimde kullanılmasını sağlamak ve denetimini yapmak;

f) Döner sermaye hesaplarını, ayniyat ve ambar işlemlerini yürütmek, sürekli takip edip denetlemek;

g) İşletmenin alım, satım işlerini düzenlemek.

Sorumlu Sayman

Döner sermayenin malî işleri ile muhasebe işlemleri Maliye Bakanlığınca atanacak sorumlu saymanca yürütülür. Saymanın hastalık ve izin gibi sebeplerle görev başında bulunmadığı zaman, bu görev İta Amirince başka memura yaptırılır. Ancak 40 günü geçen ayrılma hallerinde Maliye Bakanlığının onayı alınmak suretiyle vekil tayin edilebilir.

Sorumlu Saymanın Görevleri

Sorumlu Saymanın başlıca görevleri şunlardır:

a) Malî işlemleri mevzuatta belirtilen usullere uygun biçimde yapmak ve yaptırmak;

b) Yönetmelikte belirtilen muhasebe defter ve kayıtlarını tutmak, tutturmak;

c) Usulüne uygun olarak tahakkuk ettirilen istihkakları sahiplerine ödemek, gelirleri tahsil etmek;

ç) Döner sermaye idare hesabını zamanında Sayıştay'a vermek;

d) Yıl sonunda düzenlenen ve aslı Sayıştay’a gönderilen bilanço ve eklerinin onaylanmış bir örneğini Maliye Bakanlığına göndermek;

e) Ayniyat, ambar ve vezne işlerinin usulüne uygun biçimde yürütülmesini sağlamak;

f) Demirbaş ve ambar kayıtlarının esas deftere uygunluğunu sağlamak;

g) Banka ve kasada bulunan para ve bu mahiyetteki kıymetli evrakın kontrolünü yapmak;

ğ) 21. maddede belirtilen incelemeleri yapmak;

h) İşletmenin bütün alacak ve borçlarının zamanında tahsil edilmesini veya ödenmesini sağlamak, gerekli takibatı yapmak;

ı) Aylık mizanları, takip eden aynı 15. gününe kadar düzenleyerek işletme Müdürlüğüne vermek;

i) Malî yılın bitimini izleyen 3 ay içinde işletmenin envanterini, kati mizanını ve bilançosunu düzenleyerek İşletme Müdürlüğüne vermek;

j) Gelir ve gidere ait her türlü belgeleri, defterleri ve makbuzları saklamak;

k) İşletmenin gelecek yıla ait bütçe taslağını ilgililerle birlikte hazırlamak;

l) Veznedar, Ayniyat memuru ve Ambar memurlarını Kefalet Kanunu esasları dahilinde kontrol etmek;

m) Ambar mevcutlan ile muhasebe kayıtlarının uygunluğunu her ay kontrol etmek, noksanlıklarını müdüre bildirmek;

n) Sayman mutemetleri ile İta Amiri mutemetlerinin hesaplarım kontrol etmek, Yönetmeliğe uymalarını sağlamak;

o) Muhasebe ile ilgili sair işleri yapmak;

ö) Nakit dununu ve bütçe uygulaması hakkında düzenli raporlar vermek;

Sorumlu Saymanın ödemeden önce yapacağı inceleme

Sorumlu sayman gider tahakkuk belgelerinde aşağıdaki hususları aramak ve sağlamakla yükümlüdür.

a) Bütçede yeteri kadar ödenek bulunması;

b) Giderlerin, bütçedeki tertibine uygun olması;

c) Giderlerin kanun, tüzük, yönetmelik ve kararnameye uygun olması;

ç) Maddi hata bulunmaması;

d) Tahakkuk belgelerine bağlanması gereken belgelerin tamam olması;

e) Hak sahibinin kimliği;

f) Atama ve istihdamın kadro dahilinde bulunması,

Sorumlu sayman yaptığı inceleme sonunda bu maddede belirtilen hususlara uygun görmediği ödemeleri yapmayarak ödemeye ilişkin belgeleri gerekçesiyle birlikte tahakkuk memuruna geri gönderir.

Saymanın (a), (ç), (d), (e), ve (f) bentlerinde yazılı hususlara aykırılık sebebiyle geri çevirmeleri kesin olup, sayman ödemeye zorlanamaz.

Bu maddenin (b) ve (c) bentlerinde yazılı hususlara aykırılık sebebiyle geri çevirmelerde 1050 sayılı Genel Muhasebe Kanunundaki esaslara aykırı olmamak kaydıyla sorumluluk İta Amirince yazılı olarak üstlenildiği takdirde sayman ödemeyi yapar.

Saymanın Sorumluluğu

Sorumlu Sayman:

a) Muhasebe işlerinin düzenli yürütülmesinden;

b) Alacakların izlenmesinden;

c) Vezne işlerindeki aksaklık ve yolsuzluklardan;

d) Gelir ve giderlere ait belge ve alımlıların iyi saklanmasından;

e) Giderlerin ödenek dahilinde yapılmasından;

f) Ödemelerin bütçedeki tertibe uygun olarak yapılmasından;

g) Gider ve gerçekleştirme belgelerinin tamam olmasından;

ğ) Giderlerin kanun, tüzük, kararname ve yönetmeliklere uygun olarak yapılmasından;

h) Atama ve istihdamın kadro dahilinde bulunmasından;

ı) Ödemelerin hak sahiplerine yapılmasından;

i) Maddi hatalardan;

İlgisine göre tahakkuk memuru, İta Amiri ve diğer memurlarla birlikte sorumludur.

Tahakkuk Memuru

Döner Sermayeden yapılacak giderler ile tahsil edilecek gelirler, tahakkuk memuru tarafından tahakkuk ettirilir.

Tahakkuk Memurunun Görevleri

Tahakkuk memurları giderlere ait tahakkuk belgeleri üzerinde aşağıda belirtilen hususları aramakla görevlidir:

a) Yeteri kadar ödenek bulunması;

b) Giderlerin bütçedeki tertiplere uygun olması;

c) Giderlerin kanun, tüzük, kararname ve yönetmeliklere uygun olması;

ç) Maddi hata bulunmaması;

d) İta emrine bağlanması gereken taahhüt ve tahakkuk belgelerinin tamam olması;

e) İstihdamın kadro dahilinde bulunması;

f) Yukarıdaki fıkralarda yazılı hususlar araştırılmadan yapılan ödemelerde tahakkuk memuru, saymanla müştereken sorumludur.

Birleşemeyecek Görevler

İta Amirliği, saymanlık ve tahakkuk memurluğu görevlerinden ikisi bir kişi üzerinde birleşemez.

Veznedar

Döner sermaye işletmesinde para alma ve ödemeye ait işler, kefalete tabi veznedar tarafından yapılır.

Veznedarın izin veya hastalık gibi sebeplerle geçici olarak ayrılması halinde bu görev kefalete tabi muhasebe memurlarından veya diğer memurlardan birisine verilir. Ancak, 45 günü aşan ayrılık hallerinde veznedara vekâlet edecek memur Bakanlıkça atanır.

Veznedarın Görevleri

Veznedarın görevleri şunlardır:

a) Tamamlanmış belgelere dayanarak ve usulüne uygun olarak ödeme ve tahsilat yapmak;

b) Tahsil edilen paralarla ödemeleri günü gününe kasa defterine kaydetmek, bu kayıtların belgeler ve muhasebe kayıtlarıyla uygunluğunu sağlamak;

c) Döner sermayeye alt para ve kıymetli evrakı işletmenin kasasında saklamak;

ç) Tahsilata alt makbuz dip koçanları ve ödeme belgeleri ile kasa defterini ve sair belgeleri saklamak;

d) Saymanın vereceği başka işleri yapmak;

Veznedarın Sorumluluğu

Veznedar vezne mevcudunu defter ve kayıtlara göre eksikliğinden, veznedeki kıymetlerin zâyi veya eksilmesinden doğrudan doğruya sorumludur.

Vezne İşlemleri

Döner Sermaye İşletmesine ait 2.000,- lirayı geçmeyen ödemeler kasadan yapılabilir. Bu miktarı aşan ödemeler İta Amiri ve sayman tarafından imzalanan çeklerle bankadan yapılır.

Döner Sermaye kasasında 10.000,- liraya kadar para bulundurulabilir. Fazla» T. C. Merkez Bankasında veya en yakın T. C. Ziraat Bankasında saymanlık adına açtırılacak bir hesaba yatırılır.

Kasa mevcudunun kasa defterine uygunluğu her gün sorumlu saymanlıkça kontrol edilir ve günlük hesap, kasa defteri veznedar ile saymanca imzalanmak suretiyle kapatılır.

Devlet Muhasebesi Muamelât Yönetmeliğinin uygulanacağı haller

Bu yönetmelik ile (Döner Sermaye Muhasebesi Hesap Yönetmeliğinde) hüküm bulunmayan hallerde Devlet Muhasebesi Muamelât Yönetmeliği uygulanır.

Ayniyat Memuru

Döner Sermaye İşletmesinin ayniyat işleri kefalete tabi ve saymana karşı sorumlu ayniyat memuru tarafından yapılır. Ayniyat memurunun izin veya hastalık gibi sebeplerle görevi başında bulunmadığı zaman bu görev işletmenin kefalete tabi diğer memurları tarafından yerine getirilir.

Ayniyat Memurunun Görevleri

Ayniyat Memurunun görevleri şunlardır:

a) Ayniyat Yönetmeliği gereğince ayniyat işlerini yürütmek, bunlarla ilgili kayıt ve defterleri tutmak;

b) Ayniyat kayıtlarına alt defter ve belgeleri saklamak;

c) Sorumlu saymana ayniyat hesabını vermek;

ç) Ambar memuru bulunmayan Döner Sermaye İşletmelerinde ambar memuruna ait görevleri yapmak;

d) Yetkililerce verilecek diğer işleri yapmak.

Ambar Memuru

Döner Sermaye İşletmesinin çalışma konusu ve ambar işlemlerinin hacmi gözönünde tutularak gerekli görülen hallerde aşağıda belirtilen işlerin yürütülmesi için ayrıca ambar memuru görevlendirilebilir. Ambar memurunun görevden ayrı kaldığı hallerde ayniyat memuru hakkındaki esaslar uygulanır.

Ambar Memurunun Görevleri

Ambar memurunun görevleri şunlardır:

a) Ambarın sevk ve idaresini sağlamak;

b) Gerek hariçten satın alınarak, gerekse işletme tarafından üretilerek veya imal edilerek ambara giren demirbaş, madde, eşya, makina, taşıt ekipman malzeme ve benzeri şeylerin kaydını tutmak, muhafaza etmek, bunları yangın, çürüme, bozulma, akma gibi her türlü tehlike ve zararlardan korumak, kendilerinin alamayacakları koruma tedbirleri için ilgililere yazılı olarak bilgi vermek, tekliflerde bulunmak;

c) Ambar stok kartlarının kartoteks usulü ile tutulmasını sağlamak;

ç) Ambara giren malzeme ve malları tasnifli, tertipli iyi bir durumda muhafaza etmek;

d) Ambara giren (b) bendinde sayılan malzeme ve eşyayı yetkililerin yazılı emirlerine dayanarak alındı karşılığında ilgililere vermek;

e) Ambardan sevk edilecek mal ve malzemelerin sevk belgelerini düzenlemek;

f) Başka yerlerden gelen veya satın alınan malları muayene komisyonuna muayene ettirmek ve ambara girişlerini düzenlemek;

g) Ambar mizanlarını (dengeleme) çıkarmak ve muhasebe ile uygunluğunu sağlamak;

ğ) Ambarda saklanan malzeme ve eşyalarda meydana gelen hasarlar için gerekli tutanakları düzenlemek, kayıtlardan çıkarılacak veya imha edilecek malzeme ve eşya için gerekli işlemleri yapmak üzere sorumlu saymana bildirmek;

h) Saymanın ve diğer yetkililerin verecekleri işleri yapmak.

Ambar Sayımı

Döner sermaye işletmesinin ambarı her malt yılın sonunda Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürüncü görevlendirilecek bir komisyon tarafından sayılır ve sayım sonuçları cetvellere yazılır. Ambar noksanı, normal fireler gözönünde tutularak sorumlusuna ödettirilir. Ambar fazlası gelir kaydedilir. Sayman kurulun tabi üyesidir.

Sayman Mutemetleri

Saymanlıkça tahsilinde güçlük çekilen döner sermaye gelirleri ile müze, ören yeri ve başka faaliyetler giriş ücretleri, kefalete tabi sayman mutemetleri aracılığı ile tahsil edilir.

Sayman mutemetlerine yeterli sayıda tahsil fişi ve giriş bileti verilir. Bunlar karşılığında alman paralar haftada bir veya 10.000,- liraya ulaşınca ve ay sonlarında vezneye ya da bildirilen bankaya alındı karşılığında yatırılır.

Saymanlıkça mutemetten para alınırken veya bankaya yatırılırken, mutemetçe

tutulan kasa defterine « numaradan numaraya kadar tahsil fişi/bilet ile

kasa kayıtları karşılaştırılmış, kasa kayıtlarının doğru olduğu görülmüş ve flşlerin/biletlerin

toplam tutan olan...........lira,............tarih ve.................. sayılı vezne/banka alındısı

karşılığında tahsil edilmiş/bankaya yatırılmıştır» kaydı konularak ilgililerce imza edilir.

Buna benzer bir açıklama son tahsil fişi ile biletin arkasına da yazılıp imzalanır.

Sayman her zaman mutemetleri kontrol edebilir; üzerlerindeki paranın vesileye yada bankaya yatırılmasını isteyebilir.

Başka Görevliler

Döner sermaye işlemlerinin Bakanlık personeline gördürülmesi asıldır. Ancak iş gerektirirse, döner sermaye teşkilatında teknik ve idarî müdür yardımcıları, şube müdürleri, memur, sözleşmeli personel, devamlı ve geçici işçi çalıştırılabilir. Bunlarla ilgili kadrolar ilgili kanunlar uyarınca Özlük İşleri ve Eğitim Dairesi Başkanlığınca sağlanır.

Yalnız döner sermaye işlerinde çalıştırılacak memur atamaları Yönetim Kurulu kararı üzerine Bakan tarafından, sözleşmeli personel sözleşmeleri Yönetim Kurulu kararına bağlı olarak Bakanın verdiği yetki ile, bu personeli kullanacak birim yöneticisince yapılır. İşçi atamaları kadro içinde bulunmak şartı ile bunları çalıştıracak birimce yürütülür.

Devir ve Teslim

Sayman, veznedar, ayniyat memuru, ambar memuru gibi para ve mal işleri ile görevli memurlar arasındaki devir ve teslim işlemlerinde «Döner Sermaye Muhasebesi Hesap Yönetmeliği», süre bakımından «Devlet Muhasebesi Muamelat Yönetmeliği» hükümleri uygulanır.

Avans İşlemleri

Tahakkuk ve ödeme işlemlerinin tamamlanmasını bekleyemeyecek kadar acele olan çeşitli giderler için ita Amirince belirtilecek mutemetlere 10.000,- lirayı geçmemek üzere avans verilebilir. Bu miktar Yönetim Kurulunca 10.000,- liraya kadar yükseltilebilir.

Her birim için bir mutemet tayin olunur. Birimin ne olduğu döner sermayeli kuruluşun bünyesinde bulunan bölüm ve benzeri üniteler esas alınarak Yönetim Kurulunca belirlenir.

Bir mutemede, toplamı birinci fıkraya göre belirtilen miktarı geçmemek üzere, bir kaç bölümden de avans verilebilir.

Bir iş için verilen avans yalnız o iş için harcanır. Mahsup edilen avans miktarı kadar mutemede aynı bölümden veya başka bölümden avans verilebilir.

Her mutemet aldığı avansa ait harcama belgelerini avansın alındığı tarihten sonraki bir ay içinde saymanlığa verme ve üzerinde kalan avans artığını naklen ödeme mecburiyetindedir. Malî yılın son aylarında alınan avanslar bir aylık süreye bırakılmaksızın en geç malî yılın son günü tamamen kapatılır.

Harcandığı halde malî yılın sonuna kadar harcama belgeleri saymanlığa verilmeyen avans artıkları borçlular hesabına alınır. Aldığı avansı 6. fıkrada belirtilen süre içinde mahsup ettirmeyen veya kapatmayan mutemetlere saymanlıkça yazılı olarak bildirilmek kaydıyla onbeş günlük ek süre verilir. Bu süre içinde avansın kapatılmaması halinde avans artığı borçlular hesabına alınır. Malî yılın sonuna kadar kapatılmayan ve harcanmış olduğu saptlanamayan, avans artıkları borçlular hesabına alınır.

Yedi ve sekizinci fıkralar uyarınca borçlular hesabına alınan avans artıkları 6183 sayılı Amme Alacaklarını Tahsili Usulü Hakkında Kanun uyarınca mutemetlerden tahsil edilir. Ayrıca bu mutemetlere bir daha avans verilmez.

Mutemedin her hangi bir sebeple bu görevden ayrılması hallerinde üzerindeki avans tamamen kapatıldıktan sonra yeni mutemede avans verilir.

Kredi İşlemleri

Bir önceki maddeye göre tesbit edilen avans miktarını aşan masraflar için işletme müdürünün göstereceği lüzuma ve ita Amirinin onayına dayanarak banka nezdinde kredi açılır.

Kredi:

a) Saymanlığın cari hesabının bulunduğu bankada;

b) Saymanlığın bulunduğu yerdeki bir millî bankada;

c) Saymanlığın bulunduğu yer dışındaki her hangi bir bankada;

ç) Yabancı memleketlerde bulunan her hangi bir bankada açılabilir.

Adına kredi açılan mutemet bu krediden kendi adına ödeme emri düzenleyerek para alamaz. Banka, mutemedin göstereceği istihkak sahibine doğrudan doğruya ödeme yapar. Krediden sadece mutemet tarafından düzenlenen ödeme emirleri uyarınca banka ödeme yapabilir.

Adına kredi açılan mutemet harcama yapıldığında artan paranın iadesi için bankaya ödeme emri düzenleyerek talimat vermek zorundadır. Aynı şekilde kredi konusu ortadan kalkdığında mutemet krediyi iptal ettirmek mecburiyetindedir.

Bu görevlerin mutemetçe yerine getirilmemesi halinde, saymanlıkça ilgili bankaya talimat verilerek açılan kredi, saymanlığın banka cari hesabına aktarılır.

Adına kredi açılan mutemedin herhangi bir sebeple bu görevden ayrılması halinde, birinci fıkrada belirtilen esaslara göre yeni mutemet adına aktarılır.

Her mutemet adına açılan krediye alt harcama belgelerini en çok bir ay içinde saymanlığa vermek zorundadır. Bu süre dolduğu halde verilmeyen harcama belgeleri İta Amiri kanalıyla mutemetten alınır.

Adına açılan kredinin mahsubu konusunda gerekli işlemleri süresinde yapmayan mutemetler adına bir daha kredi açılmaz.

Kayıt Usulleri

Maliye Bakanlığı ile birlikte, Döner Sermaye çalışmalarının niteliklerine uygun yeni bir muhasebe hesap yönetmeliği hazırlanıncaya kadar Döner Sermaye Saymanlığınca tutulacak defterler ve muhasebe kayıtları hakkında 15/3/1968 tarihli 12877 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan «Döner Sermaye Muhasebesi Hesap Yönetmeliği» uygulanır.

BÖLÜM IV

PROGRAM VE BÜTÇE

Hesap Dönemi

Hesap Dönemi malî yıldır.

Program ve Bütçenin Hazırlanması

Döner Sermayenin yıllık gelir ve gider bütçesi ile iş programı her malî yıl için, malî yılın başlangıcından en az iki ay önce Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünce hazırlanır ve Yönetim Kuruluna sunulur. Yönetim Kurulunda iş programı ve bütçenin en geç Ocak ayı sonunda kesinleştirilmesi gerekir.

Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü iş programı ve bütçeyi, işletmelerin ve döner sermaye birimlerinin yapılabilirlik (fizibilite) projelerine dayalı iş programları ve bütçe teklifleri ışığı altında ve ilgili birimlerle birliği içinde hazırlar.

Bütçe, faaliyet alanları ayırımı gözetilerek, Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünce belirlenen bir düzen içinde hazırlanır. Bütçede ödeneğin bulunmaması durumunda harcama yapılamaz.

Gerektiğinde bütçe ödenekleri arasında aktarma Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü teklifi ve Yönetim Kurulu kararıyla yapılabilir. Ek bütçe de aynı usûl ile yapılır.

Döner Sermaye Bütçe ve İş Programı ile birlikte işletmelerin bütçe ve iş programları da Yönetim Kurulu kararı ile kesinleşir.

Program ve Bütçenin Maliye Bakanlığına gönderilmesi

Yönetim Kurulunca görüşülerek onaylanan program ve bütçe tasarıları bir hafta içinde Maliye Bakanlığına bilgi için gönderilir.

Harcamalar

Döner Sermayeden 8. ve 9. maddede belirtilen giderler dışında harcama yapılamaz.

Yapım ve büyük onarım giderleri ile taşınmaz mal alındıları Döner Sermaye işletmesinin bağlı olduğu kurumun bütçesinden karşılanır.

Sayıştay'a Gönderilecek Belgeler

Hesap dönemini izleyen 4 ay içinde 832 sayılı Sayıştay Kanununun 40. maddesi gereğince Sayıştayca tesbit edilen cetvel, belge ve defterler Sayıştay Başkanlığına, bilanço ve eklerinin onaylanmış birer örneği de Maliye Bakanlığına gönderilir.

Malî Denetim

Döner Sermaye İşletmelerinin malî işlemleri, gelirleri ve harcamaları Maliye Bakanlığınca her zaman denetlenebilir.

Mal ve Hizmetlerin Değerlendirilmesi

Üretilen mal ve hizmetlerin satış değerleri maliyet bedellerine kâr yüzdesi eklenerek tesbit edilir. Maliyet bedellerine eklenecek kâr yüzdeleri, piyasa fiyatı ve kâr hadleri dikkate alınarak hesaplanır. Gerektiğinde kültürel ve sosyal maksatlarla daha düşük bir fiyatın uygulanabilmesi, ilgili kuruluşun teklifi ve Maliye Bakanlığının uygun görüşüne bağlıdır.

BÖLÜM V

ALIM, SATIM, YAPMA, YAPTIRMA, KİRALAMA

Döner Sermaye ile yapılacak alım, satım, yapma, yaptırma ve kiralama işleri aşağıda gösterilen hesaplar çerçevesinde yürütülür.

Yönetim Kurulu teklifi ve Bakan onayı ile belirlenen ücret, tarife, fiyat konusu olan satışlar bu esaslar dışındadır.

a) Kıymet takdiri;

b) Piyasadan araştırma yoluyla doğrudan doğruya,

c) Pazarlık,

ç) Emanet,

d) Açık eksiltme - artırma,

e) Kapalı zarf,

f) Mahdut eksiltme,

g) Dış ülkelerdeki gerçek veya tüzel kişilerden temas ve haberleşme yoluyla,

h) Yönetim Kurulunca tesbit edilecek özel esaslar.

Kıymet Takdiri

Genel, katma ve özel bütçeli kuruluşlar ve müesseseler, bunlara bağlı döner sermayeler, Kamu İktisadi Teşebbüsleri, sermayesinin yarıdan fazlası tek başına veya birlikte Devlete, Kamu İktisadi Teşebbüslerine veya mahallî idarelere ait kuruluşlar, özel kanun ile kurulan tüzel kişiliğe sahip olup, ortaklarının veya kanunların öngördüğü durumlarda ortak olmayanların ürünlerini alan, işleyen, değerlendiren, iyileştiren, satan ortaklıklar ve bunlara ait birliklerle yapılacak artırma ve eksiltme işleri ile, sermayesinin yarıdan fazlası bunlara ait kuruluşlarda bizzat ürettikleri mal ve hizmet alımı, kıymet takdiri yoluyla yapılır.

Satış fiyatı Bakanlar Kurulu veya Bakanlıklarca belirtilen mallar dağıtım yapan kuruluşlarda bulunmadığı belgelenmek şartı ile bu fiyatlar üzerinden en yakın piyasadan sağlanabilir.

Piyasadan Araştırma

20.000,- TL.'ye kadar olan alım ve yaptırma işleri bu amaçla görevlendirilen memur veya memurlar aracılığıyla yürütülür. Görevlendirilenlerce piyasa araştırılır, isteğe uygun mal satan veya iş yapan en az üç kişiden yazılı teklif alarak en uygun teklifi veren kişiden alım yapılır, iş yaptırılır.